FEUILLETON. EEN PRETENDENT VOOR DEN FRANSCHEN TROON. I. va onhandigheid, do overhaasting waarmede de udste tak der Bourbons tot dusver ijverde voor de '^^tensehap van het Tweede Keizerrijk, vormtéén "e'Kwaai-dig contrast mot de geveinsde zelfopoffering j l Suivv berekende terughouding die in het jaar IS4B Napoleon de nalatenschap van Lodewijk ijlips deden winnen; de Bourbonschc pretendent 1 zich hieraan kunnen spiegelen. ..»-*t is niet algemeen bekend welke dc kuipe- Waren die ten slotte tot de vestiging van weede Keizerrijk voerden ; het laat zich daar» 1 verklaren dat de mannen die er aan deel"''m'n later groot belang hadden om ze geheim -. uouden. Deze geheimhouding was intusschen -"'oot niet of er lekte eene menigte authenbij zonderheden uit die wij hier zullen medeen niet van belang ontbloot zijn tegenover de jongste Parijsche onlusten die sommigen terecht of ten onrechte voor een deel op rekening van Napoleontische intriges stellen. Sedert zijn avontuurlijke vlucht uit de vesting- Ham in het jaar 1810, leefde Lodewijk Napoleon te Londen. Zijne positie daar was allertreurigst: materieel en moreel te gronde gericht als hij was, nam de hooge wereld geen notitie van hem eu meed hem, want iedereen wist het dat hij de middelen tot zijn levensonderhoud niet uit de beste bronnen ontving. Toen de val van het Juli-Koninkrijk en het uitroepen der Fransche Hcpubliek in Februari 1848 te Londen bekend werd, schreef Lodewijk Napoleon het volgende aau zijne nicht, Lady Douglas, waarmede hij om licht te begrijpen redenen niet op den besten voet stond: //Mylady! -Mijn plicht roept mij naar Parijs. Ik wil der Fransche natie mijn naam in herinnering brengen. Gelukt mij dit, en ik twijfel erniet aan, dan zult gij mij binnen een jaar aan het hoofd der Fransohe Regeering xicn Mylady, gij weet in welke omstandigheden ik verkeer. To Parijs zal ik vrienden vinden, maai- ik heb de middelen niet om mij tot hen te begeven, (lij zult ze mij verschaffen, daar reken ik op. Vaarwel!" Lady Douglas liet hem door haren baukicr 100 guinies toekomen. Twee dagen later, den i.^sien Februari, bereikte hij Parijs en gaf dc leden van het Voorloopig Bewind door den volgenden brief kentis van zijne aankomst: //Mijne heeren! De heldhaftige bevolking van Paris heeft op éen dag de laatste sporen uitgewisdit van den inval der vreemdelingen in 1813. Als Eranschman haast ik mij uit de ballingschap tei-n; te keeren om plaats te nemen onder dc vanen dor Bepubliek die gij uitgeroepen hebt. Zonder eenije andere bedoeling dan om mijn vaderland te dienm, stel ik het Voorloopig Bewind in kennis van mijne aankomst en geef haar de verzekering zoowil van mijn oprechte toewijding aan de zaak die jij vertegenwoordigt als van mijne sympathie voor uwe personen. Beschik over mij als over den geriigsten uwer medeburgers. Lodewijk Napoleon ISonaparte." De uitwerking van dezen brief was gemakkelijk te voorzien en kwam dan ook overeen met de bedoeingen van Lodewijk Napoleon : het Voorloopig llcwhd liet den avonturier van Straatsburg en Boulcgne niet meer dan recht wedervaren door hem liet volgende antwoord te geven: //Mijnheer! Dc toestand waarin Erankrijk thans verkeert legt iederen loyalen burger de verplichting op al het zijne er tee bij te dragen om de rust te herstalen. Totdat de hartstochten bedaard en de toestanden op vaster voet geregeld zijn zoudt gij, Prins, dien plicht het best door uwe afwezigheid '1 -ii. Met achting enz." Duidelijker kon het niet. Lodewijk Napoleon besloot de rol van //loyalen burger" te spelen en Parijs te verlaten zoodra hij met zijne vrienden daar gesproken zou hebben over dc verdere maatregelen die te nemen waren. Hij richtte het volgende antwoord aan het Voorloopig Bewind en zond tegelijkertijd afschriften aan de dagbladen van alle > partijen die ze ook opnamen: //Mijne heeren ! Na dertig jaren van ballingschap i en vervolging en ook tengevolge van dc beginse! selen der vrijheid, gelijkheid en broederschap die ! de door n uitgeroepen Pepubliek tot zinspreuk j draagt, meende ik het recht verkregen te hebben I om op den vaderlawlschen grond een tehuis te 1 vinden. Gij vreest intusschen dat mijne tegen! woordigheid te Parijs aanleiding kon geven tot rustverstoring — welaan, ik zal Frankrijk oogenblikkelijk weder verlaten. Ik hoop, mijne heereD, j dat dit offer dat ik aan de rust van mijn vader| land breng, u van de zuiverheid mijner bedoelingen |en mijner vaderlandsliefde zult overtuigen. Met achting enz. Lodewijk Napoleon Bonaparte." (Wordt vervolgd). --- Buitenlandsch Nieuws. AMSTERDAM, 22 Juni 1871. Maandag 1.1. is eindelijk, na verscheidene weken beraadslagens, door het Engelsch Lagerhuis besloten over te gaan tot de derde lezing der eerste afdeeling van wijlen de Army-bill, namelijk de wet waarbij voor officiersrangen het koopstelsel wordt afgeschaft. Het laatste van den stortvloed van amendementen die werden verworpen of uitgesteld, was niet onbelangrijk en zonder twijfel zal er naderhand nog wel acht op geslagen worden, althans de Minister beloofde dit. De verbetering was door den heer ïorrens voorgesteld en luidde aldus: Soldaten beneden de twintig jareu mogen niet buiten het Vereenigd Koninkrijk dienst doeu. Tn een zeer levenswaardig betoog zette hij de nadeelen uiteen aaa het tot nu toe gevolgde stelsel verbonden en staafde zijne beweringen door tal van aanhalingen uit militaire en geneeskundige schrijvers. Onze lezers zullen zich herinneren dat hetzelfde onderwerp voor eenigen tijd in 't Huis der Lords werd behandeld. Waarschijnlijk gaat men nu eerstdaags over tot de Ballol-bill, de wet waarbij de geheime stemuitbrenging wordt ingevoerd. In liet Uuis der Lords zal de Army-bill — zooals wij haar nog maar zullen blijven noemen — waarjeh ijn lijk op zeer veel tegenstand stuiten. Do Conservatieven, aangevoerd door den Hertog van Kichmond, moeten reeds besloten hebben tegen de wet te stemmen wanneer ze in tweede lezing komt. Ook de Lords hielden Maandag eene belang rijke zitting. De discussie liep hoofdzakelijk over een' vraag door Lord Denbigh opgeworpen: of namelijk de Koningin onderteekend had de zoogenaamde declaratie van Parijs, waarbij aan eene oorlogvoerende Mogendheid het recht wordt ontzegd goederen van den vijand buit te maken die geladen zijn in schepen van onzijdigen Dat verdrag -was nadeelig voor Engeland. — Lord Cowper tntwoordde dat de Koningin wel is waar niet geteekend had maar dat men toch zedelijk verplicht was zich aan de declaratie te houden. Ook Granville verzette zich sterk tegen 't geen in Denbigh's redeneering lag opgesloten. De zaak had geen verdere gevolgen. Wtderom heeft te Londen op Glerkenwell-Green eene meeting van demokraten plaats gehad ter bespreking van do aangelegenheden der Commune. Het ging er vrij ruw toe, maar wat er gebeurde is niet belangrijk; alleen in zoover als het dient om iog meer te eonstateeren dat er werkelijk eene scheiring is ontstaan tusschen de lersche werklieden en de Engelsche democraten. E«n geestig Engelsch teekenaar, de bekende Geoige Cruikshank, heeft op zijne eigenaardige wijzi een beeld van de Commune ontworpen. Het Parjische schrikbewind wordt voorgesteld door een duivel met de bekende attributen; eon vrij heidsmuts, rood van druipend bloed, bedekt .ijn kop ; een flesch jenever hangt aan zijne eene /.ijde, een flesch petroleum aan de andere. Het monster dat met de eene hand een zwaard houdt omklemd en met de andere een vlag zwaait getooid met een doodshoofd, heeft een afschuwelijkeh glimlach en wordt voorgesteld dansende op de verminkte lichamen der gevallenen en de overblijfsel! :i der verbrande stad. De onderschriften die Ouikshank er bij gevoegd heeft, verhoogen nog i! o indruk van 't geheel, dat — ook door hen, die de godsdienstige en politieke meeningen van den kunstenaar niet zijn toegedaan, — uit het oogpunt van kunst zeer wordt geprezen. Gelijk bekend is mag een Eugclst-hman op Zondag zijn bedrijf niet uitoefenen op strafte door de wet bepaald. Maar men begrijpt dat deze wet moet, en trouwens ook zeer gemakkelijk kan, ontdoken worden en dat de politie nog al eens éen oog dicht houdt. Nu is er evenwel in den laatsten tijd een man opgestaan, zekere Bee VVright — hij teekent zich: predikant en is volgens de Engelscho bladen een dronkaard — di' het vast besluit heeft genomen zijne Zondagen te besteden aan een eigenaardig soort jacht, jaeli_ namelijk op personen die dos Zondags handel drijven, liefst kleine winkeliers. Hij geeft ze aan en natuurlijk worden ze dan volgens de, ook in h nog der llegeoring dwaze wet, beboet. — llij wijze van protest tegen dergelijke kinderachtig' '.: ,—zooals gezegd is zoekt Wright bij vporkeur de minvermogenden op, — heeft, nu een der be I .mrders van de vereeniging tot afschaffing der oude Zondagswct aangeklaagd geen minder persoon dan den koetsier van den Markies de Lon ien schoonzoon van Koningin Victoria, omda. hij op Zondag zijne meesteres naar de kerk heeft gereden. Ongelukkig kon aan de aanklacht geen gevolg worden gegeven, want de magistraat berifj) zich op eene uitdrukking in de wet — een koetsier zeide hij kwam niet onder de categorie d,r ariil.r. s — maar op de publieke opinie zal deze koddig; gebeurt, nis een grooten invloed hebben en waarschijnlijk zal ze bijdragen om de i erouderde wet te doen afschaji'en, die, zooals de aanklager terecht opmerkte, uitsluitend de armen treft. Volgens nadere berichten hebben aan den aanslag op de barakken te Mallow deelgenomen ongeveer 20 benians. Eenigen van hen zijn reeds gevangen genomen; ze werden op hun weg naar het tuchthuis door de bevolking luide toegq nicht. Aan verstandhouding met de soldaten schijnt men niet te moeten denken. In lerland zijn de Pius-feesfen zonder eenige stoornis of botsing afgeloopen. Te Brussel hebben de ongeregeldheden zich niet herhaald. Wel vreesde men voor nieuwe rustverstoringen, daar men ontdekt had dat er bij een fabriekant 150 met ijzer beslagene stokken waren besteld en ook omdat er weer Luiksche studenten waren aangekomen, maar gelukkig is het bij de vrees gebleven. De arrestanten zijn voorloopig op vrije voeten gesteld. Misschien wel wat voorbarig heeft de Pauselijke nuntius te Brussel aan Z. H. getelegrafeerd dat diens feest op schitterende wijze in elke stad, in elk dorp, ja in elk gehucht van België is gevierd, 't Is de vraag wat men onder dit woord schitterend verstaat. Te Mons b. v. heelt zonder eenige stoornis, onder leiding van ecu der Afgevaardigden, een groote manifestatie — men zegt Van LflöOÖ personen — teu gunste vau Ualie plaats gehad. 't Heeft eenige bevreemding gewekt dat de buitengewone gevolmat utigden van Italië bij het Hof van Brussel, de Heer De Barra.l, juist den avond voor den lGden zijue afscheidsbrieven aan den Koning heeft overgereikt. Het aardrijkskundig Congres te Antwerpen, waaraan eene tentoonstelling zal verbinden zijn, wordt geopend den 14den Augustus a. s. Het zal een-week lang vergaderen. Elzass en Lotharingen zijn nauwlijks verzwolgen of dat gedeelte der Duitsche pers, dat men de annexeer-pers zou kunnen noemen — tenzij 't haar alleen te doen is om vrees en wantrouwen te zaaien — slaat al weer begeerige blikken op meer en op nieuwe stukken, onder anderen — om slechts een voorbeeld te noemen — op Helgoland. Maar gelukkig zijn er anderen die haar daarover op gevoelige wijze terecht zetten. Ge wilt Helgoland bezitten — zegt o. a. een der bladen — maar met welk recht? Uw eenige reden is deze: omdat we het noodig hebben of -wel: omdat Engeland het niet volgens recht bezit. Het eene motief is al dwazer dan het ander. Waarlijk zulke dingen zijn niot goed, vooral niet op een oogènblik waarin we niet moesten weten hoe we God genoeg zouden loven en danken voor alles wat we bezitten en terug oatviugen! De Berlijnsche Volks-Zeitung wijst mede met ernst op dit hoogst bedenkelijk verschijnsel waardoor — zigt het blad — reeds de eerste dagen vau den vrede worden vergiftigd. Waarom verbittert ge Oostenrijk en Engeland door dergelijke zaken uit te strooien — roept de Volks-Zeitung aan bedoelde dagbladen toe. — Geen oorlog, maar vrede, oprechte vrede moet het voortaan zijn. Niet het zwaard, maar de arbeid. — Wijzen we daarom met alles wat in ous is dergelijke misdadige inblazingen terstond en krachtig af! Te Berlijn gebeurt natuurlijk, nu dc feesten zijn afgeloopen, niet veel dat bijzonder de aandacht verdient, 't Voornaamste is misschien dat er twee nieuwe stukken van Vaulbach zijn tentoongesteld, 't een met het onderschrift: Arbues, dc inquisiteur van Saragossa veroordeelt een ketter-familie tot den vuurdood, — 't andere voorstellende de opening van het Gerechtshof van Edinburgh door Koning Jacobus. I)e redevoering die Keizer AVilhelm tot de eerejonkvrouwen in 't Grelrhen-kostwim heeft gehouden is thans ih haar geheel bekend. Daar ze kort is zullen we haar mededeelen: 't Is al te vriendelijk van u, lieve dames! mij zulk een ontvangst te bereiden, maar er zijn nog zooveel anderen, aan wie deze uw dank eigenlijk toekomt. Uit hun naam dank ik u dan ook op 't allerhartelijkst. Volgde het reeds vermelde huldeblijk aan Eraulein Büiscr. De bekende Barbara Übryk, die als '/non van Krakau" in der tijd zooveel van zich deed spreken en wier geschiedenis zooveel stof heeft geleverd voor romans en tooneelstukken, is voor eenige dagen in het krankzinnigen-gesticht to Krakau overleden. Men verzekert dat de jongste brand te Constantinopel, waarvan voor eenige dagen in ouze telegrammen werd gesproken, geweten moet worden aan moedwil. De brandstichters hebben het voorbeeld der Communisten vrij gevolgd. Doeken, met petroleum gedrenkt, werden hier en daar gevonden. Er is ook sprake geweest van eene samenzwering tegen het leven van den Sultan, maar dit bericht bevestigt zich niet. Volgens (ijdingen van 18 Juni is de Begeering dc brandstichters — naar 't schijnt eene politieke vereeniging — op het spoor. Xauwlijks is de nieuwe telegraaflijn gereed die de voornaamste handelsplaats van China, Hongkong, met Londen verbindt, of zij moet gebezigd worden tot het mededeelen van oorlogstijdingen. Dc kommandant van het Noord-Amerikaansch eskader in de Chineesche wateren heeft namelijk eene expeditie tegen Korea ondernomen. Eenige bewoners van dit schiereiland hadden gevuurd op een troep Amerikaansche soldaten die waren aan wal gegaan, waarop de Amerikanen de stad in welks omstreken dit geschied was bombardeerden ca zich meester maakten van een fort. De kommandant heeft nu naar Washington geschreven dat hij de vijandelijkheden zal voortzetten tenzij hij tegenbevel mocht ontvangen. De laatste lezing omtrent dc redenen die geleid zouden hebben tot het uitstellen of afstellen der groote Ilcruc bij Parijs, is ongetwijfeld de beste. Men wilde niet — meenen sommigen — op plechtige wijze eene overwinning vieren die niet op vreemdelingen werd behaald, maar op de Pranschen zelven. Van dit motief zou men kunnen zeggen: wanneer het niet bestaan heeft dan had het behooren te bestaan. Ongelukkig evenwel heeft het niet bestaan. Men behoefde — schrijft een correspondent — dien dag slechts uit te gaan zonder parapluie, om te zien dat niet Bismarck of iemand of iets anders, maar wel de hemel zich tegen de zomersche plannen van Thiers verzette. Spoedig zal men trouwens die geheele Revue vergeten zijn, want de nieuwe leening zal aller aandacht bezig gehouden. Woedend is men te I'arijs op Pouyer Ciuertier, die, voor nog de Naitonale vergadering hem tot het uitschrijven der leening had gemachtigd, eene bekendmaking heeft laten aanplakken waarin vnn die leening gesproken werd als ware ze reeds lang en breed goedgekeurd. De Francais zegt van dit plakkaat dat het alles overtreft wat het Keizerrijk zelfs in zijn bloeitijd brutaals heeft verricht. De wet op de huren zal, naar men verzekert, ten gerieve der Parijzenaars nogmaals worden omgewerkt, maar de nieuwe wet op de wissels —- gelijk men weet Dufaure's vierdo — zal van kracht blijven. Menig Aandclsh vis, dat op 't oogènblik gebrek aan contanten heeft, zal daardoor ten gronde gaan. De tijd der verkiezingen nadert, maar nog toont men te Parijs, — het belangstellend deel der bevolking altijd — zoer weinig eensgezindheid. Er schijnt gegronde vrees te bestaan dat de Internationalen, Jacobijnen en rooden ten slotte nog de zege zullen behalen. Zij toch sluiten zich aaneen, de andtren ziju verdeeld. Ook uit de provincie luiden de berichten voor de gematigden, 't zij Republikeinen of Monarchalen, niet zeer gelukkig, voor de beide uitersten die elkander ook hier weer ontmoeten, de Bonapartisten en de Communisten daarentegen uiterst gunstig, 't Spreekt van zelf dat de eerstgenoemden den meesten aanhang vinden op het platte land, de anderen in de steden Met haar programma waarvan we gisteren het een en ander mededeelden, schijnt de Temps te Parijs zoo goed als alleen te blijven staan. Wederom betwijfelt het blad heden dat de eenige candidaten voor den openbaren vrede zullen wezen de maUnen die den tegenwoordigen toestand aanvaarden zooals hij is, en niet dien toestand aannemen als een soort wapenstilstand, maar als een proef tegen het nemen waarvan geen enkels wettelijke bedenking kan worden gemaakt. Wanneer iedereen maar wilde medewerken, verwacht de Temps, dat die proef onfeilbaar zou gelukken. Terwijl het Journal des Débats het gouvernement prijst omdat het aan de Engelsche dagbladen gaf wat ze verdienden, neemt de Gaulois liet op voor de zoo lichtvaardig veroordeelde bladen. "De Gaulois zegt dat de lauweren van Père Dtteliène aan het Journal Officiel den slaap ontroovcn. 't Zonderlingst van alles is evenwel dat dc mededeelingen die de Fransche Begeering zoo hebben geërgerd juist het eerst ziju afgedrukt iv den Gaulois die deze verhalen gaf op zijne gewone manier en er zijn instemming mede betuigde. Terwijl het gouvernement dus zijn steenen over het kanaal wierp, zat de ware schuldige in zijn nabijheid. Gisteren spraken we met een woord over Offenbach, en vroegen of deze zijne oude populariteit nog zou behouden. De Pall Mali deelt mede — dit diene ter beantwoording — dat de Chalte Blanche weer zeer in den smaak valt en diva Theresa weer zingt als vroeger. Alle schouwburgen bijna hebben weer geopend en evenzoo zanggelegenheden, die veel beter bezet zijn dan vroeger zoodat eenige directiën Jreeds besloten hebben geen vrije plaatsen meer te geven. Onder de petitiën dezer dagen bij de Nationale vergadering ingekomen, bevond er zich eene waarin verzocht werd Hendrik V oogenblikkelijk op den troon te verheffen en een andere waarin verzocht werd dat het Huis van Thiers voor rekening der Parijsche journalisten zou worden herbouwd. Men lachte en ging over tot de orde van den dag. --- Met 10 Juli a. s. begint een nieuw kwartaal van d_t blad. Zij, die zich als nieuwe aanmelden, ontvangen de nog verschijnende nummers van deze maand gratis. Een nieuwe roman van de Schrijfster van «Verzoend" (Amelie Godin), zal in het volgend kwartaal als feuilleton worden opgenomen. --- Veredeling onzer volksvermaken. 11. Ik ben evenwel in trouwe een beetje bui- ; Verig, mijne opinie zoo boud uit te spreken ! (wijzer menschen dan ik, ja, zelfs zeer wijzen, | hebben zich met de zaak in quaestie be- ! moeid en er lange circulaires en zwaarwich- j hge artikels over geschreven) maar ik zou Zoo zeggen, dat we vermoedelijk een heel eind kunnen komen, als wij maar in beginsel aannemen nooit uit het oog te verliezen dat wij zelve ook tot hel volk behooren en geene vermakelijkheden willen organiseeren dan zoodanige waarbij wij niet slechts als toeschouwers maar ook wel degelijk als deelnwners betrokken zijn. Ik bedoel hiermee natuurlijk niet dat ik den Burgemeester van Amsterdam zou wil- j len overhalen mee te dingen als er een | horloge in den top van den cocagncmast hangt of de heeren Wethouders aanmoedigen | hunne behendigheid in het boegsprietloopen | te toonen. Ik vreet heel goed wat men aan zich zelven en zijn ambt verschuldigd is en | begrijp beter dan honderd anderen dat er | modus in rebus is als 't op populariteit aan- j komt. .. maar ik meen, dat men bij het ! denkbeeld van volksvermaken alle gedachte I aan proletariaat moet laten varen en de ver- 1 edeling zoeken in het overbrengen van 't j geen wij fatsoenlijk en betamelijk achten op j net terrein van den groven kiel en de ruige 1 nmts. Ik bedoel hiermee dat wij, ons wil- | lende bemoeien met hetgeen eigenaardig \ aan hel yolk in eigendom en als goed recht j bekomt, de grenzen van dat begrip zoo | ver mogelijk moeten uitstrekken. Ik heb 't altijd zeer vernederend en meer j dan grievend voor mijn mensehelijk gevoel | gevonden als ik dea een of anderen eerlijken j tlm°achtsman, die met God en met eere zijn j dagelijksch brood verdient, door de begeerte vaar een zilveren of koperen voorwerp vereid, zich als een clown zag aanstellen — oi wat nog erger was, de bespotting van het Publiek zag trotseeren in een onridderlijk tournooi. Mij dacht dat dit beneden zijne was, dat 't den man minstens Wlritig graden op den thermometer der buri^ijke ordentelijkheid deed dalen. Ik kon niet voorstellen dat hij die heden in ,"'wartsel of meel gevallen was, morgen beerlijk aan de schaaf bank zou staan en zich zelven niet minachten om 't geen heden zijn hoogste roem was. 't Was vooral onrno gelijk in mijne oogen, dat de man als varier niet failliet ging of voor 't minst niet trachten zou een accoordje met zijne kinderen te sluiten, waarbij hij, misschien tien of twaalf percent zou moeten presenteeren. Foei! als de jongens van dien Jan Haring der kermisten t, groot zullen zijn, zullen ze om hunnen vader lachen; elkaar onder de tafel j aanstooten als hij van zijne heldendaden j vertelt!... Indien wij onze volksvermaken willen veredelen moeten me dus in de eerste plaats de demarcatielijn tusschen de onderscheidene standen zooveel mogelijk uitwisschen en den minderen man eenvoudig een groóter of kleiner aandeel in onze vermaken aanbieden, dat is: wij moeten hem opheffen uit dieti pariatoestand waarin wij bewust of onbewust nog altijd aan zijn ruw instinct blijven denken; hem van den aanvang af behandelen als onzer een." 't Is daarom mijns inziens een zeer gelukkig verschijnsel dat men hier en daar volksconcerten heeft georganiseerd, waarbij aan allen toegang verleend wordt, en desgelijks dat men in onze twee groote steden n dau de diergaarde voor laag entree openzet. Als daar nog bij kwam dat men meer en meer op den aesthetischen zin onzer poogde te werken, door musea en andere kunstverzamelingen voortdurend voor den man uit het volk open te stellen als hij de gewone entree niet betalen kan, zou ik meenen dat we al heel wat gewonnen hadden. Kon men voorts goedvinden nog eene schrede verder te gaan en door uitlegging en aanwijzing deze schatten van onze rijke verzamelingen voor de belangstellenden begrijpelijk maken ik zou mij nog schooner vruchten durven beloven. Had men eindelijk den moed nog al weer eene schrede verder te gaau en eigen pogingen bij den man des volks aan te moedigen of zonder neuswijzigheid hem tot eigen pogingen aan te moedigen, ik zou de grenzen mijner dankbaarheid niet weten te bepalen. Vooral indien al de bekwame schrijvers in Nederland eens de handen ineen sloegen en het tooneel tot een waarachtig volkstooneel trachtten te maken; vooral wanneer onze dichters hunne stem eens aan de wetenschap onzer componisten paarden en over onze velden echt vaderlandsche liederen weerklonken; vooral wanneer vorst eu volk 't eens werden op het punt van onzen rechtmatigen volkstrots en allen in alle hoeken hunne krachten eens vereenden om de vaderlandsche kunst weer in 't leven te roepen op elk gebied en in alle vormen — zou ik meenen, ja, zou ik waarlijk meenen, wat nu in mijne ziel leeft als een wensch, een gebed en een profetie dat de waar- achtige veredeling van onze volksvermaken geen punt van discussie maar eene fiere verwachting van een schoon verleden is, geen probleem maar een volkskracht, geen vraag maar een daad zal worden Ik begin te begrijpen dat de veredeling van onze volksvermaken ten nauwste samenhangt met de veredeling van geheel ons volk, van onder op en van boven af.... Mochten velen dat begrijpen, ja velen ! ---