Staten-Generaal. Tweede Kamer. Staatsbegrooting 1870. Voorloopige Verslagen. Algemeeue beschouwingen over den politleken en Buantlelen toestand des lands. Bij deu aanvang van bet onderzoek der Staatsbegroting werd in verscheidene sectiën door eenige leden geklaagd dat de handefingen van het tegenwoordige Kabmet, in stede vau te beantwoorden aan de verzoenende gedachte waarmede het optrad , te dikwijls het kenmerk droegen van een geest van uitsluiting of van hot erkennen van slechts éene rigting. Men wees daarbij op toegekende ridderorden, op de wijzo van zamenstelling der regelingscommissie voor het Statistisch Congres eu op bepaalde benoemingen tot ambten en bedieningen, ook van gewigtigen aard. Als tweede grief deden deze leden gelden gemis aan vastheid van overtuiging bij het Kabinet en gemis ook aan krachtsbetoon. Zij beriepen zich epde handeling, ten aanzien van de gewigtige quaestie der uitbreiding van het kicsregt, eene houding die h. i. getuigde van eeue onverklaarbare weifeling, zoo niet van gemis aan overeenstemming tusschen leden van het Kabinet. Iv de 'troonrede werd herziening van den census onvoorwaardelijk noodzakelijk geacht; weinige dagen latei-, bij het adres , maakte de Minister die zaak geheel afhankelijk van do hervorming der patent-belasting en bijna tegelijkertijd vaardigde de Minister van Binnenl. Zaken eene circulaire uit, waarbij te dezer zake vooral wordt vooropgesteld de verandering, gedurende de laatste 20 jaren iv de pfaatselijke gesteldheid der gemeenten ontstaan en de patent-quaestie slechts als bijzaak wordt beschouwd. Hoe liet zich het een met bet ander rijmen ?' Even moeijclijk liet zich verklaren waarom de Min. vau Koloniën , terwijl hij bij iedere gelegenheid dei' der administratie in Indië scherp, misschien te scherp, gispt, niets hoegenaamd doet om daarin te voorzien. Die Min. schijnt niet genoeg iv 't oog te houden dat hij voor al wat in Indië op Kegering9gebicd yoorvalt, tegenover de Volksvertegenwoordiging de verantwoordelijke persoon is. Ook de gedragslijn van den Minister van Justitie liet zich bezwaarlijk van zwakheid , althans van wantrouwen iv eigen kracht vrijpleiten. Wanneer deze, na al liet deswege sedert jaren verhandelde, tegen het in beraadslaging brengen bij de Staten-Generaal van eene wet als die op de tienden opzag , hoe tiet zich dan verwachten , dat onder zijne leiding de aangekondigde hervorming in de regterlijke inrigting, het handels- en strafregt tot staud zon komen? Iv vier der afdeelingen kwam liet Kon. besluit van 24 Julij omtrent het toekennen van wachtgelden aau burgerlijke ambtenaren ter sprake. Er waren leden , naar wier gevoelen de ambtenaren tegenover de Ministers in eene zeer afhankelijke stelling geplaatst eu ook buitendien iv hunne geldelijke belangen aanmerkelijk gekrenkt werden. Voortaan wordt het voortdurend genot van wachtgelden voor den betrokken ambtenaar afhankelijk van willekeur of gunst. Voor hen , die om andere redenen dau opheffing hunner bediening of nieuwe organisatie van het dienstvak waartoe zij behooren , eervol worden ontslagen , is het bedrag van het wachtgeld ver beneden den bij het besluit van 1&49 aangenomen maatstaf gesteld, terwijl de burgerijke ambtenaar, die te voren jaren lan<{ in militaire dienst is geweest, in menig geval van het genot van wachtgeld geheel wordt uitgesloten. Vele andere leden bestreden die voorstelling van zaken. Zij gaven aan het besluit van lSt!), dat door bet tegenwoordige is vervangen, hel, karakter van een tijdclijkcn maatregel, destijds — bij de toen bestaande plannen tot vereenvoudiging eu bezuiniging iv de Staatsdienst — bestemd tot liet verzachten 'vau bet 10l van zoodanige anbtenarcu, die, ten gevolge van een maatregel van bestuur, hunne betrekking vcrliczeu. Er kon dus thans van het ontnemen eener aanspraak op levenslang wachtgeld (bovendien eene tegenstrijdigheid) geene sprake wezen. Maar wat is het geval ? Alle Ministers sedert 184' J hebben van tijd tot tijd de grenzen overschreden vau hetgeen het besluit vau dat jaar toeliet en veelvuldige uitzonderingen gemaakt op den eens bestaanden regel. Eu nu geloofde men uiet dat het goed was, gelijk bij het nieuwe bestuit plaats had, die uitzonderingen tot regel te verheffen. Daardoor toch werd aan het uwaalbegrip voedsel gegeven dat ieder, die zien ,al ware 't gedurende slechts weinige jaren , aan 's lauds dienst heeft gewijd, daaruit niet kan worden verwijderd dau tegen schadeloosstelling of zelfs dat de Staat voor dengene , "die eenmaal ambtenaar is geweest, diens leven lang zorgen moet. Verkieslijker ware 't geweest de zaak te laten blijven op den tegenwoordigeu voet, zoodat hot verleenen van eenige tegemoetkoming aan elk eervol ontslagen ambtenaar, die nog niet rijp is voor pensioen , mogelijk bleef, zonder dat eene algemeene aanspraak op wachtgeld werd erkend. Dat stelsel, door veeljarige praktijk als gewettigd , heeft uit 'toogpunt van Staatsbelang, meende meu, eene nuttige strekking. De Ministers bleven daardoor op een volkomen vrij standpunt. Wilde de Regering echter die praktijk ter zijde stelleu , wilde zij een algemeen regt van ontslagen ambtenaren op wachtgeld in 't leven roepen, dan had dit moeten geschieden niet bij een Kon. besluit, maar bij eene wel. Waarom is, als verandering noodzakelijk werd gekeurd, aan deu daartoe herhaaldelijk uitgedrukten wensch geen gevolg gegeven ? ïn wat is de eigenlijke aanleiding tot de nieuwe regeling? Algemeen overigens oordeelde meu dat door art. 11 van het nieuwe besluit, volgens hetwelk , wanneer iv buitengewone gevallen de gemaakte bepalingen geacht worden geen billijken maatstaf voor de toekenning of berekening van wachtgelden op te leveren, daarin bij afzonderlijke besluiten kan worden voorzien, alles weder op losse schroeven wordt gezet, eu dat door zoodanig voorbeboud de nieuwe regeling alle waardij verliest. Algemeen werd dan ook dit voorschrift bepaald afgekeurd. In al de afdeelingen maakte de toestand vau 's Lands fliiaiitiPn ecu onderwerp van zeer ernstige overweging uit. Algemeen erkende men , dat die toestand niet gunstig is en dat de uilzigten voor de toekomst verre van geruststellend zijn. .Er waren zelfs leden , naar wier oordeel de Minister over die bezwaren der toekomst op minder beeorgden toon spreekt, dan men van zijne ondervinding an behoedzaamheid verwacht. Anderen gaven te kennen , dat, zoo thans de schaduwzijde vau ons liuantiewczcn .'neer dan vroeger uitkwam, bet beslaan dier donkere tiut hen uiet had verrast. De Minister van linantiè'n zelf bad, kort vóór zijn laatste optreden ,in een bekend geschrift daarop zeer nadrukkelijk gewezen. Voor 't eerst sedert lang worden geene baten van vroegere dienstjaren op de tegenwoordige begrooting uitgetrokken. Alle beschikbare overschotten moeten, behoudens een gereserveerd bedrag op 't papier vau 14 ton, strekken om de begrooting voor 18(58 te doen sluiten. Deze levert een te kort op van 4 millioen, dat gedekt moet worden 10. door 2% millioen van de saldo's der Indische rekeningen van vóór 1807 (nog geen twee jaren geleden op meer dan 11% millioen begroot); 20. door het Indisch saldo van 1867. Daarvan rekent de Miuistcr nog 14 ton te zullen overhouden. Deze becijfering herust op de uitkomst vau Hoofdstuk I der Indische begrooting voor 1867. Maar zal het daarop aanwezige overschot niet geabsorbeerd worden door de meerdere uitgaven op diezelfde begrooting (Hoofdstuk II) dan waarop men aanvankelijk had gerekend V De dienst 1803 ïeltent de Minister dat sluiten zal. Maar de éehige grond wasrop die verzekering rust, scheen bijzonder zwak, &e Minister brengt hier de werkelijke opbrengst gedurende het eene jaar met de raming van ecu volgend iv verband en verliest (wanneer hij er op wijst dat op 31 Aug. jl. de middelen reeds 21/» millioen meer hadden opgebragt dan over Aug. 1868) uit 'toog dat de opbrengst der middelen vau 1868 op 31 Aug. van dat jaar exceptienneel ten achter was. Toch werd over het volle jaar 1868 de raming nogmet ƒ 1,615.000 overtroffen; Over 1569 was die raming reeds gedurende de eerste 8 maanden met bijna een half millioen toegenomen eu die toename zou gewis over de vier laatste maanden nog hooger worden. Maar over 1869 was reeds de raming 1 millioen hooger dan over 1868. En wat de geruststellende verzekering van den Minister betreft omtrent de opbrengst van den accijns op het gedistilleerd, meenden eenige leden dat het nu (door vermoedelijke meerdere inslagen in 't vooruitzigt van de hoogere belasting) verbroken evenwigt tnssehen voorraad en verbruik zich iv den loop des jaars wel zou kunnen herstellen en omtrent de finantieële berekeningen dus teleurstelling kon baren. Eindelijk wat de begrooting voor IS7O aangaat. Daarop bestaat (met de snoonveguitgavon daarbij gerekend) ecu tekort van ƒ 11,372,000 , dat de Minister door eene lee-aiug wit dekken. Voor de bekostiging van openbare werken kon men dat — hoezeer betreurenswaardige — hulpmindel nog aannemen. Maar men moest niet vergeten dat ook nog 6 ton uit het domeiufonds tot bekostiging der spoorwegen (en tot iets anders mogteu' zij niet dienen) worden voorgedragen , dat dus voor de spoorwegen nog slechts / 0,400,000 zon behoeven te worden geleend; dat er dus overblijft ƒ1,972,000 (e leenen; dat de Minister voor kanaal- en waterwerken die hij als buitengewoon aanneemt maar die bovendien grootendeels jaarlijks tcrugkecren, ƒ1,390,000 raamt en dat alzoo, indien men ook daarin berust, iv ieder geval eenige tonnen gouds nog worden geleend om te bestrijden wat ook de Minister niet betwist dat geheel gewone uitgaven zijn. Bovendien laat het zich voorzien dat de uitgaven voor 1870 nog veel hooger zullen klimmen dan nu geraamd is. De Min. zelf' wijst op nieuwe iv 't verschiet liggende uitgaven voor Oorlog, voor het armwezen, voor do landsgebouwen, voor de immigratie in Suriname. In elk geval zullen, naar het, eigen plan des Ministers, op de volgende begrooting hoogere, steeds toenemende sommen voor renten en atlossiug van nieuw te eeheppen Staatsschuld moeten worden uitgetrokken. Aau den anderen kant mag, de Min. erkent dit zelf, hoe langer zoo minder op de Indische baten worden gerekend. Heeda nu wijst de Indische begrooting weder ecu iinantiëelcn achteruitgang van 3% millioen aan. Alles te zamen genomen , zon men niet ligt den, Minister Uurren nazeggen , dat in den toestand, onzer finantiën niets is ivat zorg voor de toekomst behoeft te baren. Nagaande de oorzaken van deu blijkbaren achteruitgang onzer fiuautiën, wezen velen op het vcrloopen dei- Indische baten en vooral ook op de aanmerkelijke vermeerdering der militaire uitgaven gedurende de laatste jaren. Nagenoeg 37 pCt. onzer Staatsinkomstcu worden door de renten onzer Staatsschuld geabsorbeerd, 80 pCt. voor de militaire uitgaven, en 33 pCt. blijven dus slechts voor het Staatsbestuur in zijn geheelen omvang en voor nuttige openbare werken over. Wèl bespeurt men nu op de militaire begrootiugen ccue vermindering van 11 ton, maar behalve dat het hier veeleer uitstel, dan regtstreeksche inkrimping van uitgaven geldt, scheen onder de tegenwoordige omstandigheden, nu het water als aau de lippen was, de aangeduide vermindering niet genoegzaam. Vooral bij Oorlog moest zij veel hooger zijn, door vei-iteeling van de uitgaven voor de defensie over ecu grooter aantal jaren of uitstel daarvan tot gunstiger tijden. 13c toestand van Europa liet dat toe. Nederland zou best het voorbeeld kunnen geven tot een soort van ontwapening. Op deze beschouwing werd echter geantwoord dat men thans in de gevolgen moest voorzien van vroegere verwanrloozing onzer defensie-middelen en dat er geen sprake ïnoest wc-«en van ontwapening maar van defensie-middelen tot handhaving onzer neutraliteit. Maai, werd van de andere zijde gevraagd , zou men dan , na al de gedane uitgaven, knallen zeggen dat onze verdedigings-miltle'en in behoorlijken staat zieli bevinden? Intusschen was men 't eens dat inkrimping vau uitgaven niet geheel kou baten om in den getchokten toestand van ons nnantiewezen te voorzien. Gestadig, rijzen nieuwe behoeften. Wilde men zich op den duur van alle nieuwe opoffering tot verbetering van deu intellectuelen of matei-icêlen toestand des lands onthouden, Nederland zou weldra bij de omringende Staten ver achterstaan. Uit dat oogpunt had liet eén pijnlijken indruk gemaakt le hooren dat de tinantiecle toestand de voorgenomen invoering van ecu uniform-port verbood. Zelfs de gewone amortisatie van Staatsschuld kan in 't belang van het Staatscrediet niet voortdurend binnen alt e naanwe perken begrensd blijven. Nu reeds is hot Staatscrediet; van België grooter dau dat vau Nederland. Vooral is 't dringend noodzakelijk dat bet streven naar miniere afhanl.clijkheid van de koloniale baten niet worde gestaakt. Er moeiten dus noodwendig nieuwe hulpbronnen in 't leven geroepen worden. Zoo ooit behoorde thans do impopula riteit, altijd ecnigermate aan bet opleggen van nieuwe laaton verbonden , te. worden getrotseerd. De .Minister erkent dit ook", maar hij laat zich daarover ontwijkend of in den zin van uitstel uit. 't Scheen alsof de Minister eerst de Kamer wil polsen omtrent hetgeen haar het vcrkicslijkst Voorkomt. Maai- iv Belmrtiagzaken dient dan toch wel het initiatief van de Regeling uit te gaan.- Aa» een bepaald, dvi lelijk regerinraplan tot verbetering der Staatsinkomstcu is behoefte. Proefnemingen vau tijdelijkcn aard, halve maatregelen ïijn niet genoegzaam. Iv afwachting van zulk ecu Regei-ings-voorstol — dat men vooral vau dezen Minister, van dit Kabinet verwachtte — trad uier. in beschouwingen over de denkbeelden , die de Minister in zijne rede aanduidt, liet geheel prijs geven der patentbelasting vond, ook in verband niet hetgeen daarvoor in de plaats zou worden gesteld , weinig sympathie. De patentvvet is voor verbetering vatbaar Haar eenzijdige druk is weg le nemen doOT uitbreiding van het regt. Bovendien moet het stelsef van directe belastingen uitgebreid worden , dat der constitutieve belastingen juist ingekrompen. Opheffing van liet patentregt zou bovendien verwarring brengen in bet bestaande kiesstelsel. Kan 't tn de rigtiug van ecu liberaal Kabinet leggen, het aantal der kiezers aanmerkelijk te verminderen V Ook bet denkbeeld van terugwint van een der 4/5 van bet personeel van de gemeenten vond geen bijoal hoegenaamd. Daardoor zou op ecue onbillijke , men zou bijna zeggen onregtvaardige wijze eene bres worden geschoten in de liuantiën vau vele gemeenten , die ter naanwernood' de ongelegenheden , uit de Opheffing der plaatselijke belastingen voortgesproten , te boven gekomen zijn of zelfs nog alle krachten moeten inspannen om zich trapsgewijze van die accijnscu te ontslaan. Ter vervanging vau dat 1/5 zouden de gemeenten met liet bedrag van het patentregt, thans van eenige harer ingezetenen geheven, de hoofdelijke omslagen moeten verboogeil. Maar zoodoende zou dau toch aan andere ingezetenen, dan die thans patentregt betalen, verhoogiug vau plaatselijke directe belasting worden opgelegd. Daaronder zouden^ er zijn, die de belasting moeijelijker kunnen dragen dan de patentpligtigen , die ontlast zouden worden. Komt het geopperde denkbeeld niet eigenlijk daarop neer dat men de gemeente dw-ingen wil datgene te doen, waartegen de Minister, waar het de Staat geldt, nog opziet — eene regtstreeksche inkomsten-belasting ? Veeleer kwam het iv aanmerking, ook nog het laatste l/- vau het personeel aan de gemeenten af te staan , hoezeer ook hier het hoofdbezwaar is dat liet personeel een der voornaamste bestanddeelen vau deu census uitmaakt. Voorts wat aangaat de voorgenomen labaksbelastiug. Daarvan kan men iv ons land weinig verwachten. Hier is 't onmogelijk ecu zoodanig buitensporig regt van ƒ4 per kilo te heffen als in Engeland. Allerminst zou dit het gêVal kunnen zijn , wanneer men , gelijk de Min., handel, nijverheid en landbouw de vrije beschikking wil laten over de koopwaar. Ook bij het volgen- van bel stelsel om den te velde staaude oogst te waarderen of de schoven op den akker te tellen , ware bier te lande iets anders dan ccue gematigde tabaksbelasting onmogelijk, liet zou bedenkelijk zijn een artikel al te zwaar te belasten, dat voor de mindere klassen van ingezetenen hier te lande inderdaad onder de levensbehoeften mag worden geteld. Slechts de helft van de 16 ton, die , na het terugnemen van het 1/5 vau het personeel, vau de opheffing der patentbelasting te ontslaan, zou overblijven, zou alzoo op deze wijze kunnen worden gedekt. Hoe zou de Minister de overige S ton vinden? Door bet invoeren van andere consumtieve belastingen? Maar dit zou dan toch volstrekt niet op den weg liggen , dien meu door het tegenwoordig Kabinet wenscht te zien volgen. Wanneer dit Bewind aan de tegenwoordige belastingen raakt, behoort, naar het gevoelen der groote meerderheid , in stede van de consumtieve belastingen te vermeerderen , allereerst bet geslagt, dat als eene premie van uitvoer werkt en waarvan liet bedrag met den prijs van het vleesch stijgt, in de tweede plaats de zeepbelasting, die den minvermogende drukt en waaraan menig groot verbruiker zich door het gebruik vau surrogaten onttrekt, uit de rij te verdwijnen. Onderscheidene middelen werden lot voorziening in den bestaanden toestand ter sprake gebragt. Men noemde weder de uitbreiding van het successieregt tot erfenis iv de regte lijn; invoering eener afzonderlijke belasting op de goederen in de doode band of' ook het vervangen van het tegenwoordig overgaugsregt door eene vaste, jaarlijks te heden belasting op de aau dut regt onderworpen goederen. — Terugkomende op de quaestie vau bet patentregt, vond bet denkbeeld om baar tot eene soort van algemeene inkomstenbelasting te vervormen , vveiuig bijval. Men meende, dat men vooreerst op de hervorming van het, inzonderheid de kleine bedrijven drukkende, patentregt, als belasting op de inkomsten der nijverheid bedacht moest zijn. Welligt zou eene meer juiste regeling te gelijk verjigten en het middel rijker doen vloeyen. Was. 't daarenboven niet voor uitbreiding over andere nijverheidsinkomston, dan die thans getroffen worden, vatbaar? Men noemde inzonderheid het landbouwbedrijf. Dat moest in de eerste plaats getroffen worden en daarna konden de overige hoofdbronueu van het inkomen der ingezetenen elk naar haar aard, in aanmerking genomen eu onderzocht worden, in hoever zij aan eene billijke heffing zouden te onderwerpen zijn. Aldus voortgaande, had de Min., dacht men, niet met de schrikgestaltc ééner algemeene inkomstenbelasting te doen en keerde hij op een vroeger door hem zelven ingeslagen weg terug. Bij het onderzoek van de Wet op de Middelen werd nog de werking van enkele der bestaande belastingen ter sprake gebragt. — Omtrent den Zoulaccijns drong men op krachtiger maatregelen aan tot het tegengaan der slmkerïj, die don achteruitgang dezer belasting blijkbaar veroorzaakt. — Ook de zcepaccijns werkt toenemend verkeerd, Nü men iv de laatste jaren een surrogaat heeft gevonden, langs den kouden weg vervaardigd eu waardoor men de belasting ontduikt, is voor den eerlijken fabriekaut de tegenwoordige toestand hoogst grievend, die daarom, door opheffing dezer bc* lasting, moest ophouden. -~ De raming der registratieregten op ƒ5,200,000 werd te hoog geacht en ais op willekeurige grondslagen rustende. Een der loden, erkennende dat thans aan geheete opheffing dor Staatsloterij niet te denken valt, wilde zooveel mogelijk inkrimping van het spel door miugegoede ingezetenen , bv. door geheel verbod van splitsing dor loten. (Rapporteurs over de Algemeene beschouwingen en over de wet op de Middelen, de heeren vau Kuijk, van Houten, Thorhecke, Blussé en Heemskerk Bz.) Hoofdstuk 11. (Hooge Collegiën van Staat en Kabinet des Konings.) In eene der afdeelingen wenschte men intrekking van den regel dat de erfgenamen van ecu ridder der militaire orde verpligt zijn, na diens overlijden , het versiersel der orde terug te geven. Inlichting werd gevraagd omtrent de uog altijd achterwege gebleven verplaatsing van de bureau* van het Kabinet des Konings. Hoofdstuk \HA. (Nationale schuld.) Men is teruggekomen op de dikwijls gedane vraag, waarom niet van staatswege certificaten vau nationale schuld wolden uitgegeven en de renteheffers van den Staat dus ontlast van de korting op de coupons , waaraan zij ten behoeve der administratie-kantoren onderworpen zijn. Hoofdstuk X. (Onvoorziene luliehtiug vroeg men omtrent zoogenaamde geheime uitgaven die nog vóór 3 Jnnij 1868 gedaan zijn. --- Nederl, Oost-Indië. [Pek OVORLANDMAIL.] BATAVIA, 11 September 1869. Den 4-n dezer werd alhier gevierd de 29e verjaardag van Z. K. H. den Prins van Oranje. Door de te Weltevreden en Meester-Cornelis in garnizoen liggende troepen on de schutterij van Batavia werd eene parade gehouden, welke door Zijne Excellentie den Gouvenneur-Generaal werd bijgewoond. Door den opperlanrlvoogd werd des avonds een luisterrijk gala-diner gegeven in het gouvernementsbötel to Rijswjjk, en bij die gelegenheid eon toepasselijke feestdronk ingesteld, die door alle aanwezigen levendig werd toegejuicht. — ln eene buitengewone vergadering van den Raad van Nederlandsch-Indië, welke door den Gouverneur-Generaal voorgezeten werd, heeft de installatie plaats gehad van den heer Y. N. Nieuwenhuyzen , als vice-president vau dien Raad. — Vrijdag, 27 Augustus 11., aanvaardde de nieuw benoemde voorzitter vanden Raad van justitie te Batavia, Mr. E. Y. L. U. Last, zijne functiën in een plegtige zittiug van do beide kamers van den Raad, die door verschillende belanghebbenden, vrienden en bekenden van den voorzitter werd bijgewoond. —- Met de boot van 5 Sopt. is de officier van justitie bij den Raad van justitie te Batavia naar Palembaug vertrokken, ten einde oen ondezoek iv te stellen naar de oorzaak van den dood van den heer Abraham. — Men deelt ons mede, dat het conflict omtrent de herplaatsing van den heer Ader als predikant te Batavia geschikt is in dier voege , dat ook de keer Schuurman te Batavia blijven en dat afwisselend een predikant naar Buitenzorg zou gaan , om daar de dienst te verrigtcn. Dit, is in strijd met de bepalingen evenzeer als met een goede dienstverrigting, daa*- die zicli niet alleen tot preken bepaalt; anders waren de dominés te duur betaald. Men beweert, dat die schikking gemaakt is ter wille van een persoon, en men er niet aan gedacht zou hebben, zoo de hoor Schuurman niet de overcomplete predikant geweest ware. Tevens deelt men ons mode, dat aan den Directeur van 'Binnenlandsch- Best uur weder vergund is, om nog verder drie maanden te Buitenzorg to resideren, zoodat dit departement, te Batavia gevestigd en sedert 't maanden zonder aanwezig hoofd, nu nog langer zouder hoofd zal blijven. (Bat. Hdb.) — Uit Solo deelt men ons mede, dat de onderneming Mangiès, die den 3den September op publieke vcudutie aldaar geveild werd, f 46,000 heeft opgebragt. — Samarang 31 Augustus. Gisteren sloeg een tambagau om, waarin zich eenige matrozen bevonden vau het ter reede liggende Oorlogschip. Ecu dezer passagiers verdronk. — In een vorig nommer meldden wij dat gunstig was beschikt op het rekwest vau den handel, tot het disponibel stellen van ecu der Europcsche baprgermolens ter uitdieping vau de nfbiuling der Samarangschc rivier. Wij kunneu heden mededeelen, dat bereids hiermede begonnen is, en dat hel aanvankelijk resultaat vrij gunstig mag worden genoemd, liet groote voordeel vau dit werktuig is tevens, dat het voort kan werken als de baar niet meer toelaat, dat zulks met gewone pi-aauwen geschiedt. — Samarang, 3 September. Eergister morgen tegen vijf ure werd gausch Samarang gewerkt door het braud-signaal. Het bleek al spoedig dat in de kampoug Kaoeman, gelegen achter den Missigit. een zware brand was uitgebroken. Ondanks alle aangewende pogingen mogt men den brand niet meester worden, voor er een tiental planken huizen, —en in dien priesterkampong zijn de woningen vrij wat boter dan die der gewone dessarbewoners, allen met rijk snijwerk voorzien en met panneu gedekt — vernield waren. De oorzaak schijnt aan onvoorzigtigheid te moeten worden geweteu, gelijk gewoonlijk ; terwijl het ieit dat eene aanzienlijke hoeveelheid was en harst aanwezig was in eenige dier huizen, waarvan de bewoners het batikken op groote schaal uitoefenen, en gebrek aan water grootendeeis oorzaak waren, dat men den braud zoo moeijelijk meester werd. De autoriteiten waren zeer spoedig fer plaatse: de assistent-resident voor de politie het eerst; terwijl ook de brandspuiten spoedig goede diensten deden. De schade wordt begroot op + f 25,000. (Sum. Ct.) — 6 September. De fabriek Oeuarang alhier werd heden morgen op publieke veiling verkocht voor de som van / 37,601; koopers werden de heeren Bos en vau Maanen. — Ketjoes! In den morgen van deu 20" Augustus, zoo schrijft ons een stadgenoot, werd mijn vrouw, op réis van Pattie naar Koedoes , door zes ketjoes aangerand, en dit wel iv de nabijheid van eerstgenoemde plaats , nl. tusschen den eersten eu tweeden post. Het voertuig waarin zij de reis deed word door de boosdoeners aangehouden , en mijn vrouw genoodzaakt uit te stappen, nadat haar vooraf een paar slagen op het hootcl waren gegeven , waarvan de wouden nog zigtbaar zijn. Zoodra het voertuig ontruimd was, namen de kwaadwilligen de zich daarin bevindende goederen en gelden, tot ecu gezamenlijk bedrag van'ruim ƒ5OO, en vervolgens gingen zij ijlings op de vlugt. Het is treurig te hooren, dat in een land als Java, waar zoovee ten beste van het moederland wordt geleverd, niet eens een goede politie bestaat ter bewaking der publieke wegen. Het bedoelde ieit is des to brutaler omdat het op klaarlichten dag, f. w. tusschen 10 eu 11 uur des morgens , plaats had. (Locomotief.) — Soerabaija, 31 Aug. De tabaks-onderneming «Plantaadje Rotterdam," vroeger genaamd //het Vertrouwen," gelegen in Bondowoso, is heden morgen op publieke veudutio verkocht voor f I , (zegge één gulden.) De heer C. J. P. von Miilileu is voor dien prijs eigenaar geworden. — Soerabaija, 4 Sept. Na afloop der ter eere van Z. K. 11. den Prins vau Oranje gehouden parade., heeft öp plegtige wijze en in tegenwoordigheid van eene aanzienlijke schare de onthulling plaats gehad van het gedenkteeken, opgerigt ter vereoring vau de nagedachtenis der bij de jongste krijgsverrigtingen op Bali gesneuvelde militairen. De plegtighcid werd opgeluisterd door de redevoeringen van den president der commissie, den kolonel de Brabant; don resident van Soerabaija, den heer van Deventer, en den militairen commandant, dcii luitenant-kolonel de Boy van Zuidewijn. Daarbij waren ook tegenwoordig twee der vier kinderen van den op Bali gesneuvelden luitenant der infanterie de Nijs, in wier naam de zwager des overledenen, de heer de Graaff, dank zeide aan allen , die tot de oprigting van het gedenkteeken hadden medegewerkt. Als vertegenwoordiger der drukpers, bragt ook de redacteur van don Nieuwsbode, de heer Uilkeus, in eene sierlijke rede, hulde aan do nagedachtenis der gesneuvelden en aan de roemrijke daden van het Indische leger. — In het district Samboeng [Demak] kwamen in het begin dezer maand (Augustus) weder twee gevallen voor van rooverij. Eerst in den nacht van Woensdag 4 Augustus ten huizo van Pak Wage in de desa Penyaijon en later in den nacht van Dingsdag 10 Augustus, ten huize van Kertodjoijo in de Widean-kidoel. Op ieder der genoemde plaatsen voerden de roovers voor eene waarde van + f 300 aan gestolen goederen mede. terwijl zij bovendien Pak Wage's 4 jarig zoontje buit maakteu: dit laatste eebter slechts naar de gewoonte dier schelmen om gewapenden tegenstand bij achterhaling te ontgaan. Het kind werd althans des morgens in de sawah terug gevonden. Bij de herhaling van zulke gewelddadigheden, waaraan do eonigzins gegoede dessa-man nog maar altijd schijnt bloot te staan, is er eene kleine gurustslolling golcgcn in het berigt, dat door de policie reeds een gedeelte der geroofde goederen in beslag is genomen, en ook reeds eenige personen zijn gearresteerd als verdacht van mede schuldig aau deze rooverij. Ook uit Panaroekan [Bezocki] wordt een roofpartjj gemeld, die daar tezeli'der tijd [4/5 Augustus] moet hebben plaats gehad in de dessa Wringin-anom, en wel ten huize vau een Europeaan. Belanghebbende zag zich des morgens van menig voorworp van waarde binnens huis beroofd, terwijl de roovers ook zijne paarden daar buiten niet hadden ontzien. Het berigt dateert van 17 Augustus; destijds was de policie nog geen dier schurken op het spoor. — Preanger-Regentschappen. Op den 25n Augustus 11. werden drie-on-dertig personen, die iv eene woning in de dessa Bodjong (distrikt ltongga, regentschap Baudong) vereenigd waren tot viering van een besnijdenisfecst, door eene aardstorting van de Rawah-Blas overvallen, met het ongelukkig gevolg dat negentien hunner daarbij omkwamen. — Soerakarta. Op den 22sten Augustus ontstond er brand in de nabijheid van den kratou. Door hevigen wind aangewakkerd, nam de brand zóó spoedig toe, dat weldra ecu drie-en-dertigtal inlandsohe woningen in de asch werden gelegd. De hooge muren van den kraton en van de erven van eenige rijksgrooten stuitten de verwoestingen, waarbij een knaap van 8 jaar het leven verloor. De schade wordt geschat op ongeveer ƒ3812. Door het garnizoen werden bij deze gelegenheid zeer goede diensten bewezen. -— Rembang. In den nacht van den 14den op den 15den Augustus 11. ontstond er door onvoorzigtigheid brand iv de kampong Kin-king ter hoofdplaats Toeban. '118 inlandsolie woningen, waarvan 71 tot de kampong King-Kingkidoel en 47 tot de kampong King-Kinglor behooren, worden een prooi der vlammen. De geleden schade wordt bij benadering begroot op/3305. — In den nacht van 16 op 17 Augustus, ontstond er door onvoorzigtighoid brand in de dessa Palang (distrikt Rembes, afdeeling Toeban) , waardoor, ondanks de spoedig aangebragte hulp. 154 huizen in de asch ziju gelegd. De veroorzaakte schade wordt begroot op f 8200. — Padang. De Gouverneur, die tot herstel van gezondheid naar de bovenlandeu was vertrokken, is thans terug, nadat hij do Merapi en Talang beklommen eu tournees had gedaan in zelden bezochte streken. _ De aardslorling , die bij den laatsteu storm iv de rivier teregt kwam , damde die voor een oogenblik op , doch het water baande zich ecu weg en nam zoodoende een groot stuk van den overstaanden oever met alle gebouwen in een slag weg. De firma Y. v. L. verloor een aanmerkelijke hoeveelheid koopgoederen. De golf, die door den aard val ontstond , wierp een paar schoeners zoo diep het land in , dat men ze niet meer naar de rivier kon brengen en dus moet sloopon. De bruggen hebben ook hun aandeel in de vernieling, en in deze tijden- van niets afdoen zijn vooreerst geen andere to wachten. — Sumatra's Westkust, (Julij). De weersgesteldheid was, even als in de maand Junij, buitengemeen warm en droog. De gezondheidstoestand der bevolking bleef ongunstig, voornamelijk iv de residentie Tapauoli, de afdeeling Priaman en de Zuidelijke afdeeling van Padang. In genoemde residentie werden vele koorlsgevallen en buikziekten en in het Sipiroksche zelfs oogziekten waargenomen. De ziekte onder den veestapel, die zich iv de afdeeling Itau vertoonde, nam een ernstig karakter aan; geduicnda Julij bezweken daaraan 133 karbouwen. — Lampongsche districten, (Augustus). De weersgesteldheid bleef over het algemeen afwisselend. Op enkele uitzonderingen na, was de gezondheidstoestand der bevolking bevredigend; de ziekte onder den veestapel openbaarde zich weder aan de westkust van de Telok-Beton-Baai. Niettegenstaande er onmiddelijk geneeskundige hulp werd verleend, stierven in weinige dagen IS buffels aan die ziekte. Elders was ze geheel geweken. , Door den Gouverneur-Generaal zijn de volgende beschikkingen genomen: --- Militair Departement. Verleend: een verlof naar Nederland, voor den tijd van een jaar, buiten bozwaar vau den lande, aan den ln luit. der inf. J. C. Bleker; eervol, wegens volbragten diensttijd, uit Zr. Ms. milit. dienst, met behoud van regt op pensioen, de luit-kol. der artill. G. J. M. baron van Reede van Oudtshoorn. , Gesteld.- op verzoek, op non-akt. voor den tyd van een jaar, buiten bezwaar van den laude, de le luit. der art. jhr. F. J. ï. vau der Wijck Ontslagen: op verzoek, eervol, uit Zr. lls.mil.dienst de off. van gez. 3e kl. J. \V. Itaveatejjn Mudeublik. Overgeplaatst: bij het dep. van oorlog, de kapt. van het personeel der art. A. lt. W. Gey' van Pittius; met bepaling, dat hij als zoodanig bij zijn wapen zal worden gevoerd » a la suite." Ontslagen: eervof, uit Zr. Ms. milit. dienst, wegens volbragten diensttijd, met behoud vau regt op pensioen, de kapt. der inf. C. P. J. Kauffinann; op verzoek, eervol, uit Zr. Ms. milit. dienst, de 2e luit. der inf. I. Vos vau Zalinge. Benoemd: tot chef van den staf in de 2e mil. afd. op Java, de kapt. der inf. J. Visser, van hetgarn.-bat. van Palembaug ; met bepaling, dat hij als zoodanig bij zijn wapen zal worden gevoerd « a la suite"; tot adj. bij het reg. Oost-Indische kav., de le luit. J. 11. Stuff keu, van het regiment. Bij het wapen der infanterie. Benoemd: tot insp. der draagbare wapenen ,de kapt. G. A. üeibel, thans a la suite van zijn wapen geplaatst bij het Dep. vau Oorlog. Bevorderd: bij het personeel, tol kapts., de leluits. J. E. Biljardt on M. A. Kuijtenbrouwer, beiden van liet personeel; lot ln luit., de 2u luit. M. Burgersdijk, van het personeel. Bij het wapen der infe. Bevorderd.- Tof kapt. bij het 5e bat., de lo luit. \V. L. E. Stollc, adjud. vau den kommaud. der 2e milit. afd. op Java, en als zoodanig thans gevoerd <<ït la suite" van zijnwapen ; bij het garniz.-batail. van Bauka, de le luit. H. W. de Groot, van het korps. Tot le luits.: bij het 2e batail., de 2e luit. W. Walraven , van het korps; bij het 4e batail., de 2e luit. A. Hekmeijer , van het korps; bij het 7e batail., de 2e luit. 11. A. Wijnmalen, van het garuiz.-batail. vau Banka; bij het garuiz.-batail. van Banka, de 2e luit. J. ft. Koque, vau het korps. Benoemd: Tot 2e luit..- bij het 2e batail., de sergeant E. Greve, van het korps; by het 7e batail., de serg.-maj. H. Heeres en J. L. I. K. Christ, respektivelijk van het le eu 4e batail.; bij het 14e batail., do serg. G. G. ¥. von Lindheim, van het 17e batail.; bij het 16e batail., de serg. E. J. H. J. T. von Teijn, van het 15e batail.; bij het garuiz.-batail. van Bauka, de serg. W. P. G. Klencke, van het korps; bij het garn.-bat. van Rionvv en onderh., de serg. J. B. Ponstijn, van het- 3e bat.; bij het garu.bat. der Westerafdeeling van Borneo, de serg.-maj. J. M. VV. Gaspari en de fourier C. de Jongh, resp. van het 2e eu 10c bat. Bij de mil. geneesk. dienst. Overgeplaatst.- bij het groot milit.-liospit. te Willem I, de offic. van gez. 3e ki. p. ii. MüÉÉüÉÉÜÉüiftÉiiiÉ " --- Marine Departement. Benoemd: tot liehtcpzigter 2c kl. bij de dienst der kust-verlichting in Ned.-Inde, J. van Vuuren, thans met de waarn. dier betrekk. belast. Ontslagen .- op verzoek , eervol, uit zijne betrekking, wegens ziekte, onder toekenning van wachtgeld, de komin. bij het mar.-établ. te Socrabaija J. P. Noll. --- KERK- en SCHOOLNIEUWS. Beroepen: door den kerkeraad der Herf gemeente te Doesborgh, ds. H. C. van Li"1 pred; te Liuschoten. '"|TP «fc^MW— Ds. van Coeverden Adriani, pred. te Bentll' hoeft voor do toezegging van beroep als »' predikant te Lienden bedankt. Kerkmeesters der Nederd. Ëcr\r. gemeW Haarlem hebben bij de leden eene lijst ter< keniug rondgezonden, om bij te dragen vo* kosten, die aangewend worden tot herstelling het beschilderde houtwerk in het koor der 6* of St. Bavo Kerk, welke op ƒ 2000 worde» raamd ca niet uit de geringe middelen, wa»1 zij beschikken, gevonden kunnen worden. --- BERIGTEW uit de PROVINCIE. * * IVieuwediep, 24 Oct. Per Electt*. van hier naar Batavia den 13n November! vertrekken een detachement sterk 135 milt'1 waaronder 6 onderofficieren, onder bevel den van verlof naar Java terugkeerenden knl'H der infanterie H. F. W. de Bruijn en hi I geleide der 2e luitenants G. A. de Wit en < H Lawick vau Pabst, beiden officieren der infaii'^B * Hoorn , 21 Oct. Heden werd ons vrij*H] scherpschutterskorps Prins van Oranje fl genaam verrast met een schrijven door 'L- 1 den Commissaris des Konings bij den Ned. baarheidsbond , Grootmeester van 's Konings fl Graaf Schimmelpenninok, dat het Z. M. den Koni>flß haagd heeft, het besoliermheerschap over de Hootflß Vereeniging te aanvaarden, en waarbij al terflH een prachtige schrijfnécessaire en sigarenkoke' Bl voegd waren tot prijzen bij gelegenheid van het of! 3 Nov. ek. te houden concours. H Moge ecu dergelijk Koninklijk voorbeeld mflj ecu aansporen om niet met woorden, maar wat flj met daden bevorderlijk te zijn aan de uitvoflj van art. 177 onzer grondwet! flfl * Hoorn, 25 Oct. LI. Vrijdag had hier fl plegtigheid plaats voor de afdeeling Hoorn va>flj Metalen Kruis. Onze hooggeachte stadgenoot, I P. Opperdoes Alewijn , eerelid vau genoemde afl ling, heeft haar eene prachtige banier geselioofll De uitreiking had plaats in tegenwoordigheid I de leden der afdeeling , benevens de heeren ''fl mandanten der schutterij en vau het garnizoen > I huize van genoemden lieer Alewijn, die ze fl eene kernachtige toespraak overhandigde aanBJ heer P. Pluilaart, president der afdeeling • I deze rede in gepaste taal beantwoordde. Vervolgens trokken de leden met de banier i«B midden de stad door, begeleid door de kiul«'-"H schutterij en vau liet garnizoen , die daartoe flj genoodigd waren en voorafgegaan door de m'flj van hot garnizoen. De banier is daarna ten :'l van den president der afdeeling gebragt, wa'flj zal bewaard worden. flj Des avonds hielden de leden eene bijeenko'flj waarbij ook bovengenoemd eerelid tegenwoonfóflj Amsterdam , 25 Oct. LI. Woensdag i^flj werd hier de algemeene* vergadering gehouden flj het Genootschap ter bevordering der geiiees'HJ heelkunde te Amsterdam. Een aantal leden zo°fl] hier als elders waren daarvoor opgekomen- flj algemeene voorzitter, professor L. Lehuiau, op'W haar met eene doorwrochte rede over den tegeütfflj digen stand der genees- en heelkundige wetensc'flj De spreker doorliep daarbij de vorderingen, gedureflj de laatste 20 jaren gemaakt iv de onderscheidfl onderdeelen van de wetenschap en de met 'flj verwante vakken , en wees op een en ander '■ hetgeen nog te wenschen eu te verlaugen-ovei'blflj Daarna bragt de algemeene secretaris, professor H W. B. Tilanus, verslag uit omtrent hetgeen '" B laatste twee jaren iv het genootschap was voo'flj vallen. I Daaruit bleek in het algemeen van ecu gunstiifl toestand , gelijk dat ook door deu nenuingmee'fl La Cave uit de rekening aanschouwelijk werd 'm maakt. Uit die mededeelingen bleek o. a. dat W'jfl dr. Hoyack aan het genootschap had gelegatefl negenhonderd oogheelkundige werken , die vroefl behoorden aan don vermaarden oculist Mensert. fl gewone ledeu werden benoemd de heeren prof-fl Kuelme, professor H. Herz eu dr. M. W. C. ufl uit Amsterdam , professor S. H. Kosensteiu te ffl iiiugeu, dr. C. K. Hoifman te Meerenbcrg. ■ Engelmauu te Utrecht en de chirurgijn P. S. ïrifl te Haarlem. Daarna werden eenige wetensohappelÜß mededeelingen gedaan , zooals door den heer >■ Houte de Lange uit Alkmaar over belangrijke .?■ valleu van ettervorming, en door dr. G. Y. van D°'H melen uit 's Gravenhage over de middelen tot 'fl voer van zieke en gekwetste militairen. Ten slofl vereenigden de leden zich aan ecu oollation. I * Haarlemmermeer, 22 Oct, De geme«B teraad heeft doen aanbesteden het bouwen van W zevende en achtste openbare school in deze gemeenfl De zevende ter vervanging der tot nog toe gebruik] houten noodschool; de achtste met onderwijzer] woning. De hoogste inschrijver, W. F. van niet eene of meer Zondagscholen gehouden word*1 die , in beginsel geheel, en in uitwerking bijna zond6 uitzondering, de planting zijn der geloovige ehristelï! rigting. In navolging daarvan zal er hier ter stfl<* thans eene door een tiental dames opgerigt worde" waarin — naar de namen te oordcelen — de i>°° genaamd moderne rigtiug den boventoon zal voere" Vlaardlngen , 24 .Oct. Omtrent de mansch» van het gezonken hoekerschip de groote Visschet'. wordt nader gemeld, dat het wel gelukt is ze^' personen aan eene lijn te binden, die dan ook »* boord van het hoekerschip van stuurman C. B°°! zijn gekomen , maar helaas ! vijf als lijken , terV'J een matroos zich vau de lijn heeft afgewerkt, vft wien men niets meer gezien heeft. * llardlnxveld , 24 Oct. Heden is alhier <*>* kind van een arbeider overleden aan de gevolg*: van brandwonden. De ouders waren des avofl* met de kermis uitgegaan en hadden hunne kindere11' een jongentje en een meisje , thuis gelaten. Vfn^K schijnlijk waren deze kinderen op de plaat voor W\ vuur ingesluimerd en was het jongentje in aanrak'0" gekomen met het vuur. De hulp kwam te laat- . * «root-Zundert, 23 Oct. Den «On b*J te Tilburg, onder het presidium vau den ma.i?' vau der Schrieck, de 2e algemeene vergader)^ plaats vau den bond vau hoofdofficieren derrustei5' de schutterij in dit gewest; daar volgens de "6. staande verordening de subalterne officieren Ij* regt hebben de beraadslagingen bij te wonen , **^ de opkomst zeer talrijk. De heer Bicker, buiteng6 woon adjudant des Konings en kommandaut oe Amsterdamsche schutterij , expresselijk overgekomel volgde de debatten, die van 12 tot 3 ure voor^ duurden, met blijkbare belangstelling , en gewis w»5 het vleijend zijne onverkolen goedkeuring te iuogc vernemen. Aan het diner dat door een 50 tal persoue11' o. a. door genoemden kolonel Bicker en.de majool-8 kommandautcn der dienstdoende schutterijen .** Tilburg en Breda werd bijgewoond, heerschte eei> gepaste kameraadschap en het sehuttersmuziekkori'. van eerstgenoemde stad, dat gedurende het ma*^ zijne welluidende tooueu had doen hooren , oe8e leidde de vertrekkenden tot aan het spoorweg8'* tiou. e * Drongelcn, 24 October. De buiteugewoIIe financiële spaarzaamheid van den Minister van B°9 * doet zich hier zeer drukkend gevoelen. Het ontv»11» L . Meeuwen c. a. is opgeheven; de gemeente t 's bij Housden gevoegd , terwijl de gemeente ken va' en Dron&eleu c- »•. waaronder ook \ a begrepen is, bij Dussen zijn gevoegd. "' V,f chlk(kiuo B'*-a «s ingezetenen van Doe- I- - 'sieoiits \ uur gaans van Heusden I, ' doch daarentegen nagenoeg drie uren van u> zich in de drukkende noodzakelijkheid JP> om hunne aau het Rijk versehukligdo ,aoCu to voldoen of voor andore zaken , bijna een a a dag te reizen. Voor genoemde gomeeulo . 2eer te wenschen dat in dezen toestand verj^S worde gebragt. rCcht, 25 Oct. Alhier heeft zich eene nieuwe .^feemging geconstitueerd ouder den naam vau f'Na.ssau die reeds een 70tal leden tflt, .!'" Leeft aangesloten als eene zelfstandige comle bij de alhier bestaande vereeniging tot bevor&. van 's lands AVeerbaarheid. Wij juichen deze ■'J'üug ten zeerste toe. (U. D.) .utrecht, 25 Oct. Als voorstanders van het /^derwijs zijn tot het Nederl. Onderw. genootj' '^getreden , de heeren : Lodewijk Mulder , '*■ Harting, mr. A. A. H. Besier, dr. Y. Kreeke; mr. 11. Waller en dr. P. Q. bister hebben de polderjongens andermaal in j. gemeente vreesselijk huisgehouden; maar de e die hen Zaturdag avond welwillend verwijjW , tastte hen ditmaal krachtiger aan , en ', Cr een lOtel van in arrest, na eerst genoodte ziju geweest van do wapenen gebruik "ken; ■ Zaturdag spoeldeu twee kinderen : het oudste, Jar > liet het kleitiste, 1^ jaar, eenige oogen,,eil alleen , waarop dit naar hot water en or in I "ét oudste, dit spoedig bemerkende, vroeg 'ehie de handjes uit te steken, en mogt het iea'cn smaken zijn broertje weder op het droogo ?V (Utr. Dagblad.) , "Oorst, 23 Oet. Tot secretaris dezer ge. c is in plaats van don heer J. Dijkhuijzen ,Vl de heer H. de Haan, 23 Oct. Het water op de rivier is *oo laag, dat do overvaart met de pont niet Uiet groote moeite plaats kan hebben. Op j Se gedeelten der rivier rakeu pont en aak j?g op den bodem van den IJssel. *Wartsluls, 22 Oet. Heden werd hier gegraaf kabel neergelaten in het Zwarte water, 'fese gemeente aan het telegraafnet te verbinden, het kantoor wordt ijverig gearbeid. Met bestelling zien de ingezetenen do voltooijing van *"erk te gemoet» De gehuwde manufacturier uit Meppel, die , %e modiste naar Noord-Amcrika is vertrokken, P van zijn schoonvader alhier nog ƒl5O meeden. Hij gaf voor, deze som te behoeven tot van een wissel. - In de zaak tegen H. Zoons Vissoher zijn getuigen gedagvaard. De gewaande arts werd ug3 bij een Zutpkcnschen schipper geroepen, kind ziek was. Hij schroei de ongestold- j,i toe aan tooverij en verzekerde, dat do toover!' nog wel dienzelfden dag aau boord zou komen. i waren de ouders dwaas genoeg om i faau geloof te slaan, zoodat zij eene tante k tat kind, die hun denzelfden dag een bezoek h^ om naar den toestand van den jeugdigen tps te vernemen, voor de schuldige hielden. ~ "eelt voor do tante, die eene jonge dochter u' onder meer treurigs ook dit ten gevolge gehad, t, 2Ü haar vrijer verloren heeft. Deze wilde met 'e tooverheks trouwen. O, verlichte 19e eeuw! .koningen, '24 Oct. De timmerman J. van dulden, 04 jaren oud, te Adorp, werd dezer r."jeil door zijue 32jarige echtgenoot met een drietal %Seschapen meisjes verrast. u, Wierden,' 23 Oct. De ongeregeldheden, I ° m de vorige week aan de fabriek Sophia zijn zijn thans geheel geëindigd eu is het ,de ontevredenen niet beter geworden. Vele j.olieden, waarbij ook verscheidene bazen zijn, £ geheel ontslagen. Deze echter hebben thaus zeer j? berouw en verzoeken beleefdelijk om werk, i, *ordt hun echter geweigerd eu uu zijn zij genoodr*t_ *t_ andere middelen van bestaan te beramen. De , .fhitzigten voor den naderenden winter ziju uiet . "erder voor de wevers en andere werklieden gorden. --- Civiel Departement Ontslagen .- op verz., eerv., uit 's lands dienst. ,de klerk op het bureau vau den gouverneur van Snmatia's Westkust, J. B. Tuts; eervol, uit 's lauds dienst, met behoud van regt op pens. .de gew. algem. pakhuism. te Samarang J. R, W. Claasen; op verzoek eervol uit 's lands dienst, M. van Bronkhorst, laatstelijk benoemd tijdelijk 2e comm. voor de exaiiiinatie en likwidatie van de verautwoordingstukken en het afsluiten der begrooting loopende over het tijdvak, voorafgaande aan den ln Jan! 1867 ; wegens iutrekk. van den zout-aanmaak , eervol, uit hunne betr., onder toek. van waebtg., de opz. bij den zout-aanmaak te Grissee J. H. Cox en de opz. bij den zout-aanmaak te Sidaijoc G. A. A. N. Heijligers. Ingetrokken: de aan J. Kroon, gep. off. van gez. He kb, verl. toel. tot de uitoefening der genees- eu lieetkuud. praktijk te Cheribon ; op verz. de ben. van den inspeet. voor het lager onderw. voor Europeanen eu met dezen gelijkgestelden in de le afd. vau Ned. lud., J. Knust, tot lid der comm. belast met het afnemen , iv dit jaar, van het examen , bedoeld bij art. 4 van het Kon. bcsl. Van 10 Sept. 1864 no. 47 , (Indisch Staatsblad no. 194). Benoemd: tot lid der komm. belast met het afnemen in dit jaar , van het examen , bedoeld bij art. 4 van het Kon. bcsl. van 10 Sept. 1864 no. 47, (Indisch Staatsb. no. 11)4), E. B. Kielstra , le luit. der genie eu sappeurs; tot pres. van den raad van just. te Makassar, de omgaande regt. in h. gouv. Cetebes en onderh. mr. A. Makkers; tot assist.-res. van Montrado (Wester-afd. van Borneo) , de ambt. op non-activit. A. G. G. Peltz'er, laatstelijk administr. dfer tinmijnen in het distr. Merawang (Banca). Bij de politie te Soerabaija benoemd ■. tot schout, de onderschout aldaar W. I. de Jongh; tot onderschout, de portier van 's lauds gevangenis aldaar A. de Boer. Bij de plaatselijke schoolcomni. te Tengeragoong (Krawang) ontslagen : eervol, wegens vertrek , als lid, Th. Keijzer, oiider dankbetuiging- voor de door hem als zood. bewezen diensten. Benoemd: tot lid, G. A. Magvin, genees-, .héél- en vcrlosk. aldaar. . Magtiging verleend: tot uitreik, aan J. Kroon, gep. ollic. van gez. 2e kl., van eene acte van loei. tot uitoef. van de genees- en heélk. praktijk in de afd. tndramaijoe iresid. Cheribon), zijnde hij tevens belast metdewaarn. van de civiel geneesk. dienst en het opzigt over de vaccine in die afdeciing. Belast: JM et de Waarneming der betrekking van letterzetter , tevens machine-drijver bij 's lands drukkerij te Batavia, de fuseliei- voor memorie L. tl. E. Rutkat, thaus bij die inrigting werkzaam als letterzetter deieerste klasse. Verleend: Een tweejarig verlof naar Nederland, aan den ambtenaar op wachtgeld J. M. Trouerbach, laatstelijk benoemd eerste commies bij het departement van biunenlandsch bestuur. Een tweejarig verlof naar Europa, wegens ziekte, aan den onder-pastoor bij de roomsch-katholijke gemeente te Soerabaija ¥. ,1. A. Ellerbeck. Een tweejarig verlof naar Nederland, wegens ziekte, aan den eersten, commies op het. bureau van den chef over de geneeskundige dieust E. Yoüng .en aau den klerk by het departement van biuneulandsch bestuur G. S. Lewis. Benoemd: Tot predikant bij de protcstantsche gemeeuic te Padang, de benoemde predikant bij de protestantsche gemeente in Nedërlaudsch-Oost-Indie G. C. Klerk de Reus. Tot comptabel hoofdcommies bij 's lands kas te Soerahaija, de algemeene ontvanger bij 's lands kas te Makasser P. C. S. Briët. Tot algemeenen ontvanger bij 's lands kas te Makasser, de tweede kommies ter secretarie vau dtfn goitverueiir van Celebes en Onderhoorigheden L. A. Misero. --- NECROLOGLE. De telegraaf bragt ons jl. Zaturdag te laat 't berigt van deu dood van den Engelschen Staatsman en geleerde Lord Derby, om iv 't zelfde no. nog eenige bijzonderheden omtrent zijne roemrijke loopbaan te kunnen mededeelen. Edward Geoffroy Smith Stauley 14e graaf van Derby, werd den 29 Maart 1799 geboren op het landgoed Knowsley-Park waar hij ook den laatsten adem uitblies. Onder den naam Lord Stauley aanvankelijk meer algemeen bekend, volbragt hij zijne studiën eerst te Eaton en later aan de Universiteit te Cambridge. Iv 1820 trad Derby reeds 't staatkundig leven in en hoewel hij eerst tot de groote Wigh-partij behoorde, sloot hij zich later bij do ïories aan, toen hij zag, dat de liberalen, evenals dat helaas ! hier te lande ook 't geval is, al meer en meer tot 't radicalisme oversloegen en hij, wars van alle bijoogmerkeu, niet de hand wilde leenen aan de kuiperijen der zich noemende liberalen. In 1825 huwde hij de dochter van Lord Skelmersdale, welk huwelijk door drie kindoren werd gezegend, en eenigen tijd later maakte hij, als onder-secretaris voor Koloniën, deel uit van het Ministerie van Lord Goderich. Het volgende jaar vervulde hij eene gewigtige betrekking bij Lord Anglesey, den Lordluitenant vau lerland. Toen lord Qrey in 1830 de politieke erfenis van den Hertog van Wellington aanvaardde, maakte lord Derby als secretaris van Staat voor lerlnud , deel uit vau 't Ministerie. Gematigd in zijne denkbeelden , zijn gedrag naar de billijkheid regelende, vreesde hij niet de magtige partij van O'Coniie! tegen te werken. Hij verbeterde don jury eu't openbaar onderwijs, door vooral de materieele hulpbronnen uit le breiden. In 't parlement verdedigde hij met buitengewone welsprekendheid de bill van Sir Robert l'eel over de uitbreiding van 't kiesregt op een tydstip dat hij do natie er niet rijp voor achtte , eu bereidde hij de afschaffing van de tienden, die op de Catliolieken alléén drukten, voor. Toen in 1833 lord Glenelg als Minister van Koloniën aftrad, waren 't vooral zijne welsprekendheid en zijne uitgebreide kennis die Hare Majesteit deden besluiten Lord Derby tot Min. van Koloniën te benoemen. Nadat hij eene wet op de nationale opvoeding in lerland had doorgedreven, wist hij met buitengewoon talent te zegevieren op den tegenstand vau de beide Kamers en zijne wet op de afschaffing der slavernij te doen aannemen. In 1834 vond lord Stauley redenen om zijn ontslag te nemen. De zoo noodige homogeneïteit tusschen de Ministers der Kroon was verbroken en de waardige Staatsman . die slechts 's lands belang op 't oog had en geen portefeuille-jagt, niet zijn belang vóór 't vaderlaudsche stelde , trok zich korten tijd terug. Met euergie wist hij echter alle pogingen om 't laad in beroering te brengen te verijdelen en sloot zich bij de conservatieven aau, wars . zooals wij reeds boven opmerkten, van 't najagen van eigen belang. In 1841 nam Lord Derby naast Robert Peel als Minister 'van Koloniën deel aan de regering. In 1844 Ijveide hij tegen de vermindering van de belasting op de koloniale suiker en in 1845 trad hij af om door lord Gladstone opgevolgd te worden. Met ongeëvenaarde kracht verdedigde hij 't protectionistische stetscl. Alles was te vergeefs: men was dool voor de raadgevingen van den beproefden staatsman. Do aanvankelijk avontuurlijke politiek vau Lord Palmerston vond vooral in Derby een hevigeu tegenstander. Toen in 1851 lord Bussel aftrad vereerde de Koningin lord Stanley andermaal met haar vertrouwen ; hij slaagde echter niet in 't zamenstellen van een ministerie. Toen zijn vader in datzelfde jaar gestorven was, verwisselde hij den naam van Lord Stanley voor dieii van Lord Derby. In dat zelfde jaar gelukte 't Lord Derby een zuiver Tory-Kabinet zamen te stollen, hij zelf was eerste lord van de schatkist. Dit Kabinet de verklaarde vijand van eiken ondoordachten maatregel deed ten spoedigste alle protectiounisme herleven , 't geen de ligue van Manchester de roode vaan voor den vrijen handel weder deed opsteken. Het parlement werd ontbonden eu de nieuwe Kamer verwierp met 305 tegen 286 stommen de begrootingen van 't Ministerie. Lord Aberdeeu volgde Derby op en deze laatste nam zijne plaats aan 't hoofd der conservatieve oppositie weder in. Toen lord J. Russell iv 1855 aftrad, weigerde lord Derbij de teugels van 't Bewind in handen te nemen; eindelijk van alle kauteu gedrongen, aanvaardde hij in 1858 het bewind. Te midden vau de crisis, door de reformatie-kwesticn ontstaan, rekte hij den levensduur van zijn Ministerie nog gedurende zestien maanden. Hij bragt de Indische administratie onder 't direct toezigt van 't moederland en dempte de in de koloniën ontstane onlusten. Zijne groote wapeningen tegenover Prankrijk ent openlijk voor Oostenrijk partij trekken iv den Italiaansohen oorlog verhaastten zijn val. Lord Palmerston, lord Russell en Gladstone vereenigd, waren zijne grootste tegenstanders, volgden hem ook op respectivelijk als eersten lord vau de schatkist, als secret»^ buitenl. zaken en als secretaris voor fiuantié11' Met zijn zoon en Disraëli trad de bei* Staatsman in 1866 nog eenmaal in 'tbewi»1 maar de wankelend vau zvue ?ez°' drong hèm spoedig af té trédèü, Naast den Staatsman staat de geleerde; hü Latijn even vloeijond als Engelseh, zijne vo°< was even boeijend in die doode taal als '& moedertaal; zijn Latijnsche vertaling vau & van Homerus is daar om te getuigen van