STATEN-GENERAAL. - Tweede Kamer. Zitting van Dingsdag 25 September 1860. Is ingekomen het verslag nopens de uitvoering der wet betreffende de afschaffing der slavernij in Suriname. In handen eener commissie, bestaande uit de heeren van der Linden, Heijdenrijck , Keuchenius , Simons en van Delden. Aan de orde is de voortzetting der beraadslagingen over het ontwerp-adre» ln antwoord op de Troonrede. § 2. Met diepe erkentelijkheid waarderen wij het voorregt, dat Nederland , terwijl de oorlog naburige Rijken teisterde , de zegeningen des vredes mogt blijven genieten ; en wij verheugen ons ju Uwer Majesteits bevredigende verklaring , dat onze betrekkingen tot de buitenlandsche Mogendheden steeds de blijken dragen eener gewenschte goede verstandhouding. Wij mogen den wensch niet onderdrukken , dat die betrekkingen door wijs beleid worden in stand gebonden, en dat Nederland niet vergste, dat handhaving van eigen regten en eerbiediging van die van anderen , de beste waarborgen zijn voor het behoud van den rang, dien wij onder de Europesche Staten innemen. Ue heer van der Maesen ile Sioiiibreff heeft met ge- Boegen uit de Troonrede gehoord, dat onze betrekkingen tot de ¦"utenlandsche Mogendheden, ook gedurende den afgeloopen ¦""'"g, steeds de blijken gedragen hebben eener gewenschte, wederzijdsche goede verstandhouding. Hij kan echter niet ontveinzen , dat hetgeen er op volgt, de verklaring nl. » dat in dezen veelbewogen en ernstigen tijd, ons volksbestaan, naast God, in zich zelven ziju heebtsten steun Boet zoeken," hem eenigzins ongerust heeft gemaakt. Waar daarbij gewezen wordt op de volkswapeningen, kan spr. zich echter niet voorstellen, dat de steller der Troonrede eene onjuiste vergelijking heeft willen maken met het lot dat sommige deelen van Duitschland beeft getroffen en onzen toestand, die geheel daarvan verschilt. Wat spr. betreft, zegt hij zich bijna geheel ,e kunnen vereenigen met hetgeen de heer Wintgens gezegd heeft, dat Nederland zijn steun moet vinden in zijnenationali•e't, in zijne zelfstandige ontwikkeling. Spr. ziet in een klein M **• *'9 k**' onze gaarne eea beroep op de morele kracht der f'atie gedaan , en hij had dan ook verlangd , dat het moderne leginsel der nationaliteiten in de Troonrede meer op den voorgrond ware geplaatst geworden. Eene andere aanmerking op de troonrede is, dat daarin met geen woord melding wordt ge- Maakt van het belangrijkste punt in onze internationale betrek*'ngen , de losmaking van Limbnrg van al zijn relatiën tot den "¦utschen Bond. Die niet-vermelding heeft vooral in Limburg veel ongerust- Mid verwekt Met genoegen heeft bij daarom gezien dat in de perste Kamer op die zaak al dadelijk is gewezen door den heer "Oreel van Hogelanden. Het antwoord, toen door den Minister Begeven, was, dat men hier had eene feitelijke losmaking , die "°g slechts op eene internationale sanctie wachtte. Dit antwoord *wam op hetzelfde neder als het antwoord des Ministers op 8 *og. 11., op sprekers iuterpellatie. üe stelling echter van dien Minister is onjuist en gevaarlijk voor 's lands toestand. Om 't te staveu treedt spreker in cene historische schets, ten betooge dat nu de Duitsche Bond vervallen is, ook alle betrek»'u*sen van de leden onderling hebben opgehouden , zoodat de oond jure en facto heeft opgehouden te bestaan. Als bewijs aarvan voert hij o. a. aau , dat aan de vreemde gezanten , die en Bond naar Augsburg zijn gevolgd , officieel is te kennen gegeven dat de Bond had opgehouden te bestaan. Hoe kan er nu nog sprake van zijn dat Limburg door eenigen 'ad met Duitschland is verbonden ? De Minister zegt dat hij Jjü tractaat wil sluiten om de losmaking jure te constateren, "aar welk tractaat moet dat zijn ? Een vredestractaat ? Maar W'J hebben geen oorlog gevoerd. Een tractaat met den nieuwen ftoord-Duitschen Bond? De toetreding daartoe is ons niet gevraagd , heeft de Regering verkhard. Een tractaat houdende verklaring dat de Bond heeft opgehouden te bestaan ? Doch °°k dit behoeft niet meer , want die ontbinding is zoo officieel """gelijk reeds afgekondigd. Een ander motief des Ministers was at, na de Boudsacte een integrerend deel uitmaakt van de 'actaten van 1815, de staat van zaken ook moet worden gesanctionneerd door de onderteekenaren dier tractaten. w. Pr* gelooft dat dit doel moeijelijk zal zijn te bereiken ,en Pt daarbij op de vergeefsche pogingen door Rusland om door n congres over den stand der zaken te doen beslissen : pogingen, e °P deu tegenstand stuitten zoowel van de Westcrsche Mo•oa n • a's van Pruissen , dat geene homologatie verlangde , „ "er speciale missie, zoodat eenigen tijd later de officieele DB*ische couranten verklaarden , dat de politiek van Rusland . 'taan niet meer op de tractaten zou gegrond zijn, maar . 'er naar de nationale belangen van het Rijk zelf zou worden °'r'gt. Ook Frankrijk heeft, na door zijne tusschenkomst den e te hebben gesloten, de fails-accomplis der inlijving vau "J'ge Duitsche Staten erkend (ook nog in de jongste circulaire aiette) eu al zijne gezanten bij de ingelijfde Staten teruggepen. Engelands Minister vau Binnenlandsche Zaken daarens n verklaarde dat er nooit in Europa gebeurtenissen hebben hal ad » waarmede Engeland zich zoo weinig te bemoeijen j, en waarbij het zoo weinig belang had , als de Duitsche. Wa'l°t mo'ogatie dus, gelijk die door den Minister wordt ver. 't. zal niet worden verkregen. Zoodanige homologatie is "sl «eer van onzen tijd. ken"'* weent alzoo dat het stelsel des Ministers in eene mis• JUS van den tegenwoordigen toestand van internationaal regt d ?uroPa; de door den Minister verlangde solidariteit en onj nBe waarborging der Staten bestaan uiet meer , zooals dit °Ver' e''Jk 'n Je circulaire-Lavalette is ontwikkeld. Het is die '^e,na.mueÜel'jk vol te houden, dat de tractaten van 1815, de gedurig zijn afgebroken , nog bestaan. Men lette slechts op on , e'ding van Nederland ,op de annexatiën van Frankrijk, Ktave Bebeurtenissen in Duitschland, op de inbezitname van ink S? t'oor Oostenrijk, allen feiten, waardoor op die tractateu bjüenk ia gemaakt. keli'k°'' ec*''er z'Jn die fiits accomplis door congressen uitdrukte , Rebomologeerd. Bovendien, met wien zou de Minister een Wn r' w'"en «'uiten ? Wie kan geacht worden de vertegenaist 'r 'e z*'n van "*•"* Weener-tractaten _ £a[ men den Mista Ü' ne 'e rcS* verwijzen naar den algemeenen nieuwen toe, - van Europa'** Het gevolg dan ook van dit alles is dat jj . een paar maanden zijn verloopen en de Minister nog niets „ , gedaan. Spr. verlaagt deswege opheldering. Hij kan niet sch °Ven **•*"¦' "*•** M'n'3'er za' wachten tot dat de Luxemburg°se s quaestie zal zijn geschikt. Vel*" Beefr het toe dat die quaestie ons niet raakt; maar hij angt dat de zaken van Limburg en Luxemburg niet worden rv,"d; en dit is vooral noodig, omdat beiden in een geheel rschillenden toestand verkeeren , zelfs zóó dat het uiet eens b er 's dat altijd dezelfde Souverein over Nederland eu Luxemvan\ **' reBeren- Spreker wenscht dus, dat de vermenging dst 6 za''en lue' a"c kracht worde tegengegaan. Hij vraagt iot ¦ ¦naam vnn de geheele bevolking , die prijs stelt op de egriteit van Nederland en, waar het deze geldt, geen partij, )u,ng8-verschil kent. als "• "**o-'t''*roi vraagt den Minister dezelfde inlichtingen i)e vf. '•"'Re spreker, maar voegt er dadelijk bij dat, wauneer zw» """*'"" meent dat uit den aard der zaak 's lands belang beda a "•" °plevert tegen een antwoord in de openbare zitting, hij ziin "^ Van z'Jne z"J'"e DK^ za' aandringen. De aanleiding tot gtce I'C<'<: 'S *"*' antwoord des Ministers in de Eerste Kamer Wa- >,en °P '*'*' rs*de van den heor Boreel van Hogelanden ,en ter» l*'.8l)r* met genoegen constateert de verklaring des Minisgevo' j £cc"c onderhandelingen met Pruissen worden of zijn Jj0 j °ver de toetrediug van Limburg tot den Noord-Duitschen Puut *S|J'' <*acl't wel dat het berigt van de dagbladen op dit Van ?le'.Jut kon zijn. Hij maakt er den Minister geen verwijt kin 'n e Tfiourede niets gesproken wordt van de losma- Woo^ |Va° ¦Limburg. Dat stilzwijgen praejudiciëert uiets. Het antont t ''" ('e **erste Kamer gegeven , doet echter bij spr. twijfel zich t ' waaro,ntrcnt hij inlichting verlangt. Wanneer de Min. ]0 t*J.en bepaald zou hebben tot de verklaring dat het feit der sannt* '?g Tan Limb"rg van Duitschland nog eene internationale A_ te behoefde, zou de spr. de inlichtingen des Ministers op heef/^v!1 Van d™ vorKen BPr- hebben afgewacht. De Minister bij i cC^ter tegelijkertijd de verzekering gegeven , dat hetgeen volk " Tweede Kamer nepens Limburg gezegd heeft, nog de t ?en WaBr '9* Waarop slaan die woorden P Doelen zij op als l*jej*an * Augustus of op die van 23 Mei, door deu Minister Bi* d Kamer Kel'ouden ? J ue toen door den Minister gehouden interpellatie, plaatste ! hij zich op een ander standpunt dan op 8 Aag. Toen toch , Heide de Minister als lid der Kamer dat, zoodra de oorlog was uitgebarsten, de Bond had opgehouden te bestaan en alle betrekkingen facto en jure hebben opgehouden. Nu schijnt de Minister die losmaking alleen facto te beschouwen en nog internationale sanctie noodig te achten. Spr. meent dus dat tusschen de redevoeringen van 23 Mei en 8 Augustus geen volkomen harmonie bestaat en acht deswege opheldering noodig. Omtrent de zaak zelve is spr. het volkomen «ens met den heer van der Maesen en den heer Boreel in de Eerste Kamer : de Bond ij jure ca facto ontbonden ; onze betrekkingen hebben opgehouden. De verhouding tusschen de leden onderling heeft opgehouden, zoowel feitelijk als regtskundig ook bestaat de Bond niet meer tegenover het buiteuland; door hetgeen thans geschied is komt ook geen congres meer te pas; de Bond behoort tot de geschiedenis. De heer Storm vau 's «ravesande zegt dat de heer Godefroi hem het gras voor de voeten heeft weggemaaid. Hij had ook willen aantoonen dat de verklaringen des Ministers thans geheel in strijd zijn met 's Ministers rede van 23 Mei, als lid der Kamer. De heer van Zuylen van Sijevelt, Minister van Buitenlandsche Zaken, (voor zooveel hoorbaar) beantwoordt in de eerste plaats den heer Godefroi en brengt daarbij hulde aan de voorzigtigheid van dien spreker, die op geen antwoord aandrong, wanneer dc Minister dit in strijd achtte met 's lands belang. Wanneer de Regering nog gevolg moest geven aan hare voornemens , zou zij zich welligt hebben beroepen op art. 89 der Grondwet. De Minister acht zich thans echter volkomen in staat de noodige inlichtingen te geven. In de eerste plaats zegt de Minister dat zijne bedoeling was, toen hij in de Eerste Kamer verwees naar zijne vroegere verklaringen in deze Kamer, te herinneren aan hetgeen hij hier op 23 Mei gezegd heeft omtrent de goede verstandhouding met de buiteulandsche Mogendheden, en hij acht het van belang te constateren, dat die goede verstandhouding ook thans nog bestaat. Wat nu de beweerde tegenstrijdigheid betreft tusschen zijne rede van 23 Mei en 8 Augustus, herinnert de Minister, dat hjj op 23 Mei heeft verklaard, dat het uitbreken van den gevoerden oorlog in Duitschland zoozeer in strijd was met de bepalingen van de Duitsche Bondsverdragen, dat die Bond alleen daardoor jure heeft opgehouden te bestaan. Die meening heeft hij steeds beleden en hij zal daarvan nooit afgaan , maar hij verklaarde op 8 Augustus het gevaarlijk te achten officieel te doen blijken' van zijn gevoelen , op 23 Mei uitgedrukt. Hy zal nu de redenen daarvoor doen kennen. De gevoerde oorlog is niet uitgebarsten tusschen Pruissen en Oostenrijk, maar aanvankelijk heeft een lid van den Duitschen Bond, regtens bestaande, (Pruissen) zich afgescheiden ; men heeft toen getracht de verschillende Staten door kracht der wapenen weder onder den Duitschen Bond terug te brengen. Er heeft dientengevolge eene Bondsexecutie plaats gehad. Welke ware nu de toestand van Nederland geweest, indien wij ons geplaatst hadden in den toestand van afscheiding , waarin Pruissen toen verkeerde ? Men wilde gaarne onze neutraliteit erkennen , maar wij hebben tevens verzocht ons niet te mengen in de zaak. Wij wilden daardoor als 'tware eene achterdeur openhouden voorde erkenning van den Bond , zonder in tegenspraak te zijn met de handelingen , die de Bondsstaten pleegden jegens Pruissen. Nu heeft de Minister volgehouden dat de Bond door dezen toestand jure en facto was ontbonden. Maar de Minister heeft opgezien tegen de officieele verklaring daarvan, omdat eene zoodanige verklaring zou hebben uitgelokt eene verklaring van den Bond , waardoor de Bondsexecutie ook tegen Limburg zou hebben plaats gehad en de vrije vaart op den Rijn hoogst waarschijnlijk zou zijn benadeeld. Gesteld, de zaak had ecu anderen loop genomen en men had dit kunnen voorzien , dan zouden wij onmogelijk onze neutraliteit hebben kunnen handhaven als Oostenrijk of de Bond eene Bondsexecutie tegen Limburg hadden uitgeoefend. De juridische oplossing van den toestand is intusschen niet meer dezelfde als in Mei; want nadat op 24 Aug. door den Voorzitter van den Bond plegtig is verklaard dat de Bond is opgeheven , zal niemand nu meer kennen beweren dat de Bond nog jure bestaat. Wat nu de rede van den heer van der Maesen betreft, merkt de Minister op , dat hij nooit gesproken heeft van een tractaat, waarbij de nieuwe toestand zou moeten worden gehomologeerd , maar alleen gewaagd van eene internationale sanctie en van onderhandelingen met Luxemburg, waaromtrent de Minister meende geen openiug te kunnen doen. De heer van der Maesen sprak verder vau de circulaire des heeren de Lavalette eu hij leverde beschouwingen over de tractateu van 1815, terwijl hij beweerde dat thans een geheel nieuwe toestand bestaat, lle Minister merkt omtrent dit laatste punt op, dat de afwijkingen van de tractaten van 1815 steeds door nieuwe tractateu werden gesanctionneerd. De Minister acht het overigens niet voorzigtig omtrent dit punt uit te weiden. Dat alleen wil hij nog zeggen, dat, wanneer de heer van der Maesen verklaarde waarde te hechten aan de integriteit van het Vaderland, de Minister gerustelijk meent te kunnen zeggen daarin by hem niet achter te staau. De heer de Bieberstein bespreekt eene zaak van practischen aard: de uitvoering van . 2 van art. 121 der militiewet, betreffende het Limburgsch boudscontingent. Spr. meent, dat, ten gevolge van het opheffen van deu Bond, deze paragraaf thans moet vervallen. Aan de Limburgsche soldaten kan thans geene meerdere verpligtingen worden opgelegd dan aan de overige Nederlandsche soldaten. De heer van «ler Maeseii wenscht deu Minister slechts op een paar feiten te antwoorden. Spr. meent, dat de Minister zich iv hut geven van uitlegging nopens zijne vroegere gezegden en thans heeft vergist. De Minister zeide, dat de Duitsche Mogendhedeu oogluikend onze neutraliteit wilden toelaten. Maar dit sprak van zelve; men zou toch van ons contingent niet verlangd hebben dat het zich door Pruissen heen tot het Bste Bonds-armeecorps in Nassau zoude begeven. Hij meent dus dat die welwillendheid alleen is toe te schrijven aan de onmogelijkheid om ons contingent naar het tooneel des oorlogs te doen komen. Spr. blijft volhouden , dat de Minister deu Bsten Augustus geheel in strijd was met zyne rede van 23 Mei , en tevens dat er thans geen tractaat meer noodig is om de losmaking van Limburg te sanctionneren. De Minister zegt: ik heb nooit gesproken van een tractaat, maar dan vergeet de Minister wat hij op 20 September in de Eerste Kamer gezegd heeft, dat de feitelijke toestand moet worden gesanctionneerd door eene internationale overeenkomst. Eene andere opmerking van spr. is, dat de verwijzing vaar de Memorie van Toelichting tot de begrooting van Buitenlandsche Zaken , waarbij de traetementen voor de gezanten bij den Bond , bij Hannover enz. worden ingetrokken , thaus niet meer te pas komt. üe heer van Eek bespreekt het regt verstand van het tweede gedeelte van de tweede paragraaf van het adres. De commissie zeide gister, dat zij iv het adres geen oorlogs-verklaring wilde doen aau het geheele Kabiuet; maar dit neemt niet weg, dat men zijne bezwaren tegen een bijzonder Minister kan doen kennen. Spreker meent dat uit de 2e alinea blijkt, dat de commissia meent dat bij dezen Minister niet het bewijs bestaat dat hij met wijs beleid ouze betrekkingen tot het buitenland zal onderhouden. Spr. meent iv de 2e alinea bepaald ecu twyfel te zieu aan het wijs beleid van dezen Minister; spr. geeft aan die opvatting zijne adhaesie te kennen en haalt tot staving zijner meeuingin de eerste plaats aan de interpellatie van den Minister, als lid der Kamer, op 23 Mei. De wijze waarop die interpellatie is gedaan , geeft hem geen hoogen dunk van het wijs beleid van den Minister. Die interpellatie toch werd gedaan op grond vau een los berigt in de dagbladen en overviel zoodoende letterlijk den toenmaligen Minister , die niet eens aanwezig was. Bovendien strekte de interpellatie om het doel van den vorigen Minister te verijdelen om Limburg los te maken vau den Bond. Die handeling was dus hoogst ouvoorzigtig. Eene tweede zaak betreft de Ooster-Schelde. Deswege zal hij alleen zeggen , dat bij de discussie daarover ernstige bezwaren zijn te berde gebragt over het beleid des Ministers. En die bezwaren waren zoo juist, dat het Ministerie geen poging heeft aangewend om die bezwaren te ontzenuwen. Spr. zal voor deze paragraaf stemmen, omdat hij voor zich daarin ziet eene afkeuring van het beleid des Ministers. lle heer Fokker voegt zich bij de bezwaren door de heeren van der Maesen en Godefroi nopens de zaken van Limburg ontwikkeld en geeft aan deze paragraaf dezelfde beteekenis als de vorige spreker. Hij heeft echter den Minister eene vraag te doen betreffende de Ooster-Schelde. Sedert éenige dagen wordt in de dagbladen veel verhaald van den uitslag van het onderzoek der internationale commissie. Men beweert dat het rapport dier commissie is nitgebragt. Spreker vraagt: of de Regering ons nu reeds iets kan mededeelen omtrent deu uitslag van dat onderzoek , of dat anders binnen een eeuigzins korten tijd de Kamer het rapport der Commissie zal kunnen tegemoet zien? Het geldt hier eeue zaak van allergrootst belang en van het meest gewigt. De heer Dullert (lid der Commissie) zegt, dat de 2e alinea door de Commissie vau Redactie zóó is geformuleerd als zij nu luidt, omdat de Commissie. nog niet overtuigd van het wijs beleid des Ministers van Buitenlandsche Zaken, daarin geen lof heeft willen toezwaaijen; maar zij heeft van den anderen kant de uitdrukkingen zóó gekozen, dat zij niemand konden krenken. De wensch immers , dat een wijs beleid moge worden gevoerd , kan iedereen beamen. De heer Heemskerk, Minister van Binnenlandsche Zaken beantwoordt in de eerste plaats den heer de Bieberstein , omtrent het vervallen van § 2 van art. 121 der Militiewet. De Minister meent dat een wet niet kan vervallen den ten gevolge eener wet. Maar hij geeft de verzekering dat, wanneer de Duitsche Bond erkend wordt niet meer te bestaan — en de Regering erkent dit in de officieele Memorie van Toelichting tot Hoofdstuk 111 der Staats begrooting — het gouvernement geen uitvoering zal geven aan de- bepaling van artikel 121, zoodat Limburg ten aanzien zijner militaire Bondspligten niets meer te vreezen zal hebben , ondanks art. 121. De Minister voegt er bij , dat misschien over éenige jaren door Limburg met dankbaarheid zal worden erkend, dat het buitenlandsch beleid van deze Regering heeft belet dat zijne zonen in den afgeloopen zomer naar het slagveld trokken. In antwoord op de vraag van den heer Fokker, zegt de Min., dat hier wel van niets anders sprake kau ziju dan van den technischen uitslag van de zending der commissie. Het doel dier zending nu is in groote mate bereikt. De commissie heeft eenstemmig geconstateerd en in cijfers gebragt het feit, dat dc Oosterschelde door het verdronken land tusschen Bergen-op-Zoom en Zuid-Beveland meer water ontneemt aan de VVesterschelde dan zij terug geeft. Dat feit is vroeger aan gene zijde ontkend, maar nu door Belgische en Nederlandsche ingenieurs erkend. Een tweede feit is dat op waterbouwkundige gronden is bewezen dat de ontworpen afdamming niet anders dau voordeel zal opleveren voor het vaarwater tusschen Hanswecrt en Bath opwaarts , alleen is er nog een klein verschil overgebleven , omtrent de vraag of de afdamming der Ooster-Schelde ten gevolge zou kunneu hebben éenige detoriaratie van een klein gedeelte van de Wester-Schelde tusschen Bath en Hansweert. üe Minister gelooft dat deze mededeeling bevredigend kan worden genoemd. De heer de Bleberstelu dankt niet alleen den Minister , maar voegt hem ook een woord van erkentelijkheid toe over zijne verklaringen nopens het Limburgsch Bonds-contingent. Is het bloed der Limburgers — voegt de spreker er bij — in den jougsteu oorlog gespaard ten gevolge vau het buitenlandsch beleid van deze Regering, dan behoeven de Limburgers geene jaren te wachten met het betoonen hunner erkentelijkheid , maar dan zijn zij nu reeds dankbaar en erkentelijk jegens deze Regering. De heer de <'asembroot wenscht zijn stem te motiveren over . 2, waarmede hij zich niet geheel kan vereenigen. Hij wenscht de 2' alinea veranderd te zien. Hij gelooft niet dat men in een antwoord aan den Koning eenig wantrouwen behoeft te laten doorschemeren jegens een lid van de Regering. Tot de uitdrukking daarvau bestaat gelegeuheid te over bij de begrooting. Spreker wil uu nog daarlaten of het met de welvoeglijkheid zou overeenkomen. Maar zeker is het dat in een antwoord aan het geëerbiedigd Hoofd van den Staat de uitdrukking van het minste wantrouwen jegens het hoofd der Regering onaangenaam moet zijn. Hij ziet dat wantrouwen in de 2e alinea opgesloten. Een andere reden vau zijn oppositie tegen deze § is, dat Nederland niet behoeft herinnerd te worden aau hetgeen gezegd wordt, «dat handhaving van eigen regten en eerbiediging van die van anderen de beste waarborgen ziju voor het behoud van den rang , dien wy onder de Enrepcsche Staten innemen. " Dat zou te pas komen wanneer ook in Nederland het denkbeeld van annexatie zou bestaan. Daartoe ecbter bestaan niet de minste gedachten. Spr. stelt aldus voor de geheele zinsnede weg te laten. lle heer Fokker is uiet bevredigd door de mededeeling van den Minister van Binnenlandsche Zaken. Daaruit toch blijkt, dat door de Belgische ingenieurs is erkend , dat de afdamming der Ooster-Schelde geen gevaar zal veroorzaken aan de Wester- Schelde. Dit wisten wij reeds lang; dit behoefde niet geconstateerd te worden. Doch de Belgische ingenieurs zijn niet tot de conclusie gekomen , dat de zaak der afdamming onschadelijk is voor Belgic. lle heer J. P. I. van Zuylen van IVyevelt kan zich met de algemeene strekking van het adres wel vereenigen en brengt hulde aan de onpartijdigheid der commissie , die zich zeer goed van haar taak gekweten heeft. Hij acht dit vooral van toepassing op j 2, waarin hij niet de bedoeling gezien heeft om eenig lid der Regering te kwetsen of ecnige berisping uit te spreken. Hij ziet er niets anders in dan de uitdrukking van een wensch, die de wensch moet ziju van eiken regtgeaarden Nederlander. Nu is evenwel in de discussie gezegd dat dit wil het doel was. Spr. wenscht te verklaren dat, als hij zich vereenigt met deze . , hy dit doet in den zin der commissie. Hij acht het noodig thans zijn stem te|motiveren , nu vau verschillende zijden in die j een afkeuring gezien wordt der handelingen van den Minister van Buitenland,che Zaken. De woorden vau de $ zijn duidelyk eu nu kan htt van geeu lid der Kamer afhangen om door ecu commentaar op de woorden daarvan een uitleg of eene bedoeling te geven, die in de woorden zelven niet zijn te vinden De heer Heemskerk. Minister van Binnenlandsche Zaken, wil niet meer over de zaak der Oosterschelde spreken , vooral niet na de verwerping door de Kamer van de motie van den heer Fokker. Maar dit wil de Minister nu nog verklaren , dat het onwaar is wat iv de couranten is gezegd dat, tengevolge vau het onderzoek der commissie, éenige wijziging in het werk is gebragt. De enkele mogelijkheid, door een paar leden der commissie geadmitteerd , dat de werkeu misschien schade iau de Westeischelde kunnen veroorzaken , heeft geen aanleiding kunnen geven tot het brengen van wijzigingen in het werk. De heer Fokker zegt niet te hebben willen weten of de couranten juiste mededeelingen hebben gedaan , maar wel of de Regering éenige mededeeling kan doen omtrent den uitslag van het onderzoek der commissie, en of de Regering aau de Kamer het rapport zal overleggen ? De heer de t'aseiubroot zegt, dat zijn voorgenomen amendement gegrond was op de meening van sommigen, dat de 2e al. gerigt was tegen den Minister van Buitenlandsche Zaken. Nu de commissie verklaard heeft dat dit niet het doel is, ziet bij van zijn voornemen tot wijziging van de paragraaf af. De heer Dullert (lid vau de Commissie) zegt, dat de uitlegging door deu hner van Zuylen zoo even aan . 2 gegeven de juiste is; maar hij wenscht slechts op te komen tegen het verwijt van onwelvoegelykheid , door den heer de Casembroot gedaan, om iv een adres aan deu Koning van wantrouwen jegens een lid van het Ministerie te doen blijken. Hij meent dat cene onafhankelijke kamer wel degelijk in een stuk aau den Koning vau haar wantrouwen jegens een Kabinet kan doen bl|kcu. \\ at nu de bedoeling van § 2 betreft, de Commissie, aldus herbaalt spr., heeft noch blijk willen doen geven van dien blaam van deze , of van dieu blaam van gene zijde , omtrent het beleid der Minister van Buitenlandsche Zaken; maar dat het adres de strikste onpartijdigheid in deze wenscht te behouden op grond van twyfcl. De heer van Wassenaer ('atwijek geeft de redenen op waarom hij gister niet op de rede va*i den heer Jonckbloet heuft geantwoord: een dier redenen was, omdat hij overtuigd was dat iv hetgeen in de 2de paragraaf gezegd wordt volstrekt uiet gelegen kau zijo een blaam op het beleid van den Minister vau Buitenlandsche Zaken. Ilij blijft de woorden iv dezen zin opvatten als zonder éenige portee en zonder in het minst te slaan op dezen Minister. De heer de Casembroot verklaart dat het zijne bedoeling volstrekt niet geweest is iets onaangenaams te zeggen jegens de Commissie. De heer de Laat de Kanter heeft zeer lang getwijfeld omtrent deu zin, dieu hij moest geveh aan de 2e alinea. Na de explicatie van den heer van Zuylen gevoelde hij den lust nu reeds gevolg te geven aan de welwillende uitnooJiging van den Minister van Buitenlandsche Zaken om de Kamer, door bet voorstellen van een amendement, over het beleid van dien Minister te doen beslissen. Reeds in de secticn bleek het dat verschil van gevoelen bestond omtrent de bedoeling van . 2. Aan de zijde der oppositie zag men er eene te zachte beteekenis in ; andere leden zagen er eene bepaalde afkeuring in vau het beleid des Ministers. Spr. ziet thans van het voorstellen van een amendement af en wel na de toelichting van den heer Dullert, waaruit blijkt dat de commissie twijfelt aan het wijs beleid des Ministers. Waar er nu twijfel bestaat aan het wijs beleid van het hoofd vau een Departement, waarbij wijs beleid een zoo groot vereischte is, daar meent spr. zich gerust bij de . te kunnen nederleggen. De Minister vau Binnenlandsche Kaken zegt, dat het technisch verslag der gemengde commissie niet behoeft geheim te blijven, maar hij vraagt of overlegging wel noodig is op het bloot verlangen van een lid. Wenscht de Kamer het verslag te kennen, dan kan zij bij eeue of andere gelegenheid daartoe den wensch uitdrukken ; maar voor het oogenblik bestaan er geen termen het verslag mede te deelen. . 2 wordt hierop zonder stemming goedgekeurd. / . 3 luidt aldus: I »Wij zien in de velerzijds aangevoerde loffelijke pogingen 'om in den geest der Grondwet 's lands weerbaarheid te versterken , een waarborg dat, bij eeue hervorming der schutterijen, te beter het doel dier instelling — verdediging des Vaderland» en behoud der inwendige rust — zal worden bereikt. Met belangstelling verwachten wij het ons toegezegd daarop betrekkelijk wetsontwerp. »Wij verheugen ons met Uwe Majesteit dat, als van onds de zee- en laudmagt zich allerwege goed gekweteu hebben van hare belangrijke taak." De heer *>ttorui van 's «ravesaude (voor zooveel verstaanbaar) erkent, naar aanleiding der gister door den heer Wintgens gehouden rede, dat geen zaak de vermenging van natiën nioeijclijker maakt dan de taal, maar hij ontkent dat de taal alleeu waarborg oplevert tegen annexatie. Hij behoeft daarvoor slechts te wijzen op onze annexatie in 1810. Spr. erkent evenwel het gewigt der nationaliteit en van de verstandelijke ontwikkeling der natie; maar hy erkent tevens de noodzakelijkheid onzer weerbaarheid, waarop te regt in de Troonrede ia gewezen en die hij een levensvraagstuk acht, omdat tegenwoordig de beste wapenen beslissen. Hij dringt van dat standpunt sterk aan op eene spoedige iadiening van de wet op de schutterijen , en vraagt of , volgen» de redactie vau . 3 , niet moet worden aangenomen, dat men een wet verlangt die te eenzijdig zou zijn. De heer Heemskerk , Minister van Binnenlandsche Zaken, stemt in met de vaderlandslievende woorden van den vorigen spreker en verklaart overigens dat de Minister van Oorlog (dio nu door ongesteldheid verhinderd is in de vergadering te komen) hieromtrent nader , waarschijnlijk bij de begrooting van Oorlog, zal antwoorden. Wat de wet op de schutterijen betreft de herziening daarvan is in bewerking en eerlang zal die wet bij de Kamer worden ingediend. De heer Dullert (lid der Commissie), vsrklaart (zooveel hoorbaar), dat de Commissie heeft gemeend , dat het in den tegenwoordigen tijd juist raadzaam was om niet zoozeer het geweer vooruit te steken en niet zoo naauwe connexiteit ta maken tusschen §2, waar sprake ii van de buitenlandsche betrekkingen in deze paragraaf. — üe Commissie heeft er overigens prijs op gesteld om , bij vermelding der wet op de schutterijen , daaraan een karakter van weerbaarheid des volks toe te kennen. De . wordt goedgekeurd. . 4 luidt aldus: ? De Kamer zag, met diep leedwezen, hoe talrijke offers de heerschende epidemische ziekte in ons vaderland heeft geëischt. Gelukkig mag men de hoop voeden , dat zij weldra een einde zal lemen. • Moge ook de toepassing der beraamde krachtige maatregelen tot bestrijding der veeziekte, die zoo groote verwoestingen in onzen veestapel aanrigt, weldra met gewenscht gevolg worden bekroond ! " Goedgekeurd zonder discussie. § 5 is van den volgenden inhoud : - Evtn als door llwe Majesteit wordt ook door ons de ge. wigtige aangelegenheid vau het openbaar eu bijzonder onderwij» met voortdurende en levendige belangstelling gade geslagen. Het ons geopend vooruitzigt, dat nog in den loop dezer zitting omtrent het hooger onderwijs een ontwerp ter overweging zal worden aangeboden, was ons te aangenamer, naar mate de overtuiging veld wiut, dat aan die wet behoefte bestaat." Dc heer Keuchenius brengt de quaestie van het onderwij» ter sprake. Ilij betreurt het dat in den tegenwoordigen tijd zoo weinig opgewektheid bestaat om, waar de godsdienst en het onderwijs wordeu ter sprake gebragt, zicb iv het debat te mengen. Hy herinnert dat de Minister op hem de smet van onverdraagzaamheid heeft geworpen, zoodat aan spr. niets meer te bederven valt en het om het even is of hij over dit onderwerp spreekt of zwijgt. Het dorre en kleurlooze van de Troonrede op dit punt is spr. niet ontsnapt. Eene vergelijking vau deze ij met de allezins gekleurde . betrekkelijk de koloniën zal reden geven te vragen: ligt er ook in de redactie van deze § een nieuw bewijs van den concilianten karaktertrek van dit Kabinet? Aanvankelijk erkende men het bestaan van éenige agitatie op het gebied van bet onderwijs ; men beloofde onderzoek en ernstige overweging van de bezwaren , maar sinds is men meer eu meer achteruitgaan en heeft men den Vertegenwoordiger in deze Kamer der achtenswaardige minderheid als onverdraagzaam uitgekreten. En nu vraagt hij hoe men deze § moet verstaan -. wat de Reg. bedoelt met de behartiging van het bijzonder onderwijs; of de Keg. de bezwaren betrekkelijk de uitvoering der onderwyswet eenvoudig zal gadeslaan , of de Reg. niet voornemens is verder acht te slaan op de gemoedsbezwaren van eene achtenswaardige minderheid ; en of zij meeut dat de agitatie reeds voorbij of gerust ia P Spr. meeut dat die agitatie nog steeds voortduurt. Nu heeft de Minister van Binnenlandsche Zaken onlangs aangewezen dat er slechts drie klagten waren gerezen omtrent de uitvoering der wet sedert hare toepassing. Het laatst voorgekomen voorbeeld (vermaning en bespotting door den onderwijzer aan ecu kind dat te buis iv den Bijbel las) telt voor duizend anderen; het bewyst dat men zelfs den invloed van het godsdienstig onderwijs iv de huisgezinnen zou willen smoren , onder de werking der wet op het onderwijs. Is dit zoo, dan is het waar , dat onder die wet de werking van het ongeloof wordt bevorderd. De spr. wijst op hetgeen te dien aanzien nog voorkomt in het jongste nummer van de Heraut, waaruit blijkt dat de agitatie nog steeds voortduurt en hij wenscht, met 't oog daarop, met de verdere voornemens der Regering bekend te worden gemaakt, om te vernemen of zij handelend wenscht op te treden. Hij drukt daarop te meer omdat de vroeger bestaan hebbende homogeneïteit op dat punt tusscheu de verschillende Ministers is verstoord door het antwoord , dat de afgetreden Minister vau Koloniën beeft gegeven nopens dc opleiding der Javaneu. Daaruit maakte spr. op dat de Regering ook hier te lande de beginselen van het Christendom zou bevorderlijk zyu. Maar het is echter juist het Christendom van Staatswege te doceren , dat hem gevaarlijk toeschijnt. Ue spr. wenscht alleen te voorkomen dat eene verkeerde beteekenis worde gegeven aan de bepaling der wet nopens de opleiding tot Christelijke en maatschappelijke deugden. Kau deze iv Indie niet plaats hebben , zonder schending van de meening der verschillende geziudteu (gelijk de Minister vau Koloniën heeft verklaard) waarom kan dat dan hier te lande wèl plaats hebben zonder eerbiediging van de regten van derden , waarvoor spr. opkomt? Hij herinnert den Minister van Buitenlandsche Zaken dat niet eene groote of kleine meerderheid steun geeft aau beginselen. Zij vooral, die beginselen voorstaan, die ouder ecu 4Ujarigen langen stryd door den heer Groen zyu vastgehouden, trots smaad en verguizing, zij zyn geroepen niet om te overwinnen maar om te strijdeu ,* en elke hunner nederlagen is cene overwinning. De heer Jonckbloet (lid der commissie) heeft voornamelijk het woord gevraagd om de aandacht te vestigen op eene drukfout in deze }, waar staat ontwerp, terwyl gelezen moet wordeu ontwerp van wet. Tot de zaak zelve in quaestie komende, merkt de spr. op dat, waar dc vorige spreker van dorre ca gekleurde zinsneden in de Troonrede spreekt, hij welligt zou meenen dat de commissie weinig sympathie voor het volksonderwijs aan den dag heeft willen leggen. Het tegendeel is waar. Maar de commissie heeft vooral hier onzijdigheid betracht, omdat weldra de gelegenheid zich moet opdoen tot afzonderlijke bespreking van de quaestie van llet onderwijs, vaar aanleiding van de bepaalde vragen in het jongste onderwys-verslag aan de Regering gedaan. De commissie verklaart dat zij juist door thans niet te sprekeu vau de zaak , blijk heeft willen geven van hare belangstelling iv de zaak. De heer Heemskerk, Minister van Binnenlandsche Zaken, meent ook dat de gelegenheid tot behandeling dezer zaak zich later zal opdoen eu dat het niet kau uitblijven of de meeningen omtrent dat belangrijk onderwerp elkander moeten ontmoeten. Wat de Regering betreft, zij eerbiedigt bij voortduring ieder» gemoedelyke overtuiging; in overeenstemming mtt andersdenkenden zal zij zich steeds verheugen ; zij meeut dat de Regering uiet alleen moet eerbiedigen maar zelfs vertegenwoordigen de meest tegenovergestelde meeningen ; dat zij haar eigen mceniug nooit in de plaats mag stellen van hetgeen is regt voor allen. Heeft de Minister onlangs vau onverdraagzaamheid gesproken, dan had hij 't oog op eerbiediging van een anders overtuiging en van de regten van anderen , en de heer Keuchenius heeft dan ook nu eeue groote concessie gedaan door te zeggen, dat hij de gevoelens van andersdenkenden eerbiedigt. Wat nu dc betrekkelijke §in de Troonrede betreft, kan zij niet dan worden geroemd, waar ditmaal, in afwyking van andere Troonredenea , wordt gezegd dat de Regering ook het bijzonder onderwijs gadeslaat. Dat gadeslaan beteekent dat de Regering wil onderzoeken datgene wat genoemd wordt grieven der minderheid ; de Regering onderzont die grieven die zeer zelden ter har.r kennis worden gebragt,* z,j gaat na of door eene volkomen regtvaardige on onpartijdige toepassing vau de wet m billijke bezwaren kan worden te gemoet gekomen. Mogt dit niet knnnen , dan zou zij niet opzien tegen herziening van de onderwijswet , maar zij ziet zeer op tegen grondwets-herziening eu tegen eene zoodanige wijziging van art. 23 der onderwijswet, waardoor een blaam zou worde-h gelegd op de openbare school. Wat de beweerde agitatie aangaat, komt de Miuister terug op het door den heer Keuchenius herinnerde voorbeeld, dat voor duizend anderen zou tellen en dat bewijzen zou dat de hoofdonderwijzers den spot drijven met do godsdienst. Maar men kan bij het onderzoek van de waarheid uiet het enkelvoud in meervoud veranderen; het feit was een geïsoleerd feit en van een onderwijzer kau men er geen tien maken. Wanneer nu de wet, die eene soort van transactie Ï3 tusschen twee rigtingen , moet worden onderzocht, moeten de grieven naar waarheid worden gewogen en moet men aan den anderen kant weten te formulereu hetgeen men tot bevrediging zijner wenschen verlangt. De heer Keuchenius behoudt zich voor om bij de volgende gelegenheid op de zaak terug te komen. Hij verwijst voor de verlangde formulering der grieven deu Min. v. Binnenl. Zaken naar den Minister van Buitenlandsche Zaken. Verder vraagt spreker of, wanneer in de wet op het hooger ouderwijs de bepaling zou voorkomen dat het hooger onderwijs zal worden dienstbaar gemaakt aan de vorming van Conciliante Kabinetten, en dat nooit over dit Kabinet mag worden gesproken, — of . dit Kabinet zoodanige bepaling dan niet eene beleediging voor zich zelf zou achten. Hij verzoekt den Minister die opmerking te toetsen aau artikel 23 der onderwijswet. De heer van Zuylen van Xyeveit, Minister van Buitenlandsche Zaken, meent, nu hij iv het debat is gemengd , zich daaraan niet te mogen onttrekken. Hij herinnert dat de beginselen, die hij in zake van het onderwijs belijdt, door hem werden beleden vóór dat hij nog lid der Kamer was en dat er gebleken is verschil te bestaan tusschen hem en den heer Groen. Hij heeft steeds bestreden het beginsel om zooveel mogelijk zich nederlagen te berokkenen : hij heeft altyd gezegd dat wanneer men streeft vaar een doel dat onbereikbaar is, men zijn doel voorbij streeft. Hij meent dat men kan verschillen van gevoelen, van overtuiging, maar hij vraagt of het verwijt van verloochening van beginseleu overeenkomt met de godsdienstige overtuiging , door den heer Keuchenius beleden. De discussie wordt gesloten eu de § . 5 en 6 goedgekeurd. § 7 luidt aldus: " Wij vernamen met genoegen Uwer Majesteit» mededeeling omtrent den voldoenden toestand, waarin zich 's lands geldmiddelen bevinden. De spoedige indiening eener wet, regelende hnn beheer en verantwoording, komt ons wenschelijk voor." De heer Fransen van de Putte geeft zijne adhaesic te kennen aan den inhoud van deze paragraaf, maar merkt op dat zij niet overeenkomt met dc wooraen der Troonrede. Hij ziet daarin een beleefde wenk aan den Minister van Finanticn dat hij misschien niet zoozeer de voorzigtigheid behoeft te betrachten, om, onder den druk der Kabinetsformatie, iv de Eerste Kamer eene jeremiade over onze finantiën aan te heffen. Sedert de Minister Zaturdag een nieuwen treurzang heeft aangeheven, wil hij in 't belang van ons land en van onze finanticn eu ter waardering vau deu grooteu maatregel der afschaffing van de accijnsen, eene enkele opmerking maken op de finantieele rede des Ministers. Iv de eerste plaats verklaart de Minister geene buitengewone amortisatie te kunuen voordragen en geene buitengewone uitgaven voor de Staatsspoorwegen. Maar de Minister vraagt 2% millioen voor de exploitatie-maatschappij tn 3% mill. meer voor de gewone middelen. Ware dit uiet geschied, dau zouden die geldeu tot buitengewone amortisatie kunnen wordeu besteed. Die 2% millioen voor de exploitatie-maatschappij is eigenlijk amortisatie, want indien de finantiën die uitgaven niet geduogen, dau was de Regering niet verautwoord ze aan de Kamer voor te dragen. — Voorts komt spreker tot de zinsnede betrekkelijk het batig slot. Die zinsnede heeft spreker met verwondering gelezeu, omdat de Minister daarbij twee ongelijksoortige grootheden met elkander heeft vergeleken. De Miuister verwart toch den sluitiugspost van de Indische begrooting, die thans op de begrootiug is gebragt, met hetgeeu wij vroeger noemden het batig slot. En wat uu in 't algemeen deu teruggang vau dc baten betreft , merkt spr. op dat sedert het jaar 1860 voorzien is in de behoeften vau de jaarlijksche diensten; dat sedert 52 millioen is geamortisecrd; dat aan de spooorwegeu 70^ en aau de emancipatie 12% millioen is besteed, d. i. 140 mülioeu iv de zes jaren. Hij heiinuert dat ook de heer Rochussen vcrledeu jaar de doukerste tafercelen vau onze fiuautieu heeft opgehangeu, terwijl onlangs is geconstateerd dat uit de Indische bydrageu nog 16 ton voor buitengewone uitgavtu kunnen worden besteed. Neemt men daarbij iv overweging de ongunstige tijdsomstandigheden vau dit jaar , dau vraagt spr., waar blijven die donkere tafercelen ? Spr. erkent dat de Miuister verder iv zijne rede eeuige geruststellende mededeelingeu doet, bv. over het persoucvl. De Minister moet erkenueu, dat ook het gedistilleerd meer zal opbrengen dan geraamd is, en geeft ook uopens deu suikeraccijus bevredigende berigten. Spr. is alleeu zwaarmoedig op ecu punt waar de Miuister zeer gerust is: op dat punt ul. dat onze gewone uitgaven met 3 millioen zijn vermeerderd. Ten slotte wyst spr. nogmaals op de resuitateu , sedert 1860 verkregen, zonder een cent te leenen eu nu voorspelt hy dat meu iv 1868 voor dc Kamer zal kunnen komeu ook nog zonder leening, want de Indische baten zullen weder éenige luülioenen meer opbreugeu. Maar al was bet niet zoo, en al moest men voor buitengewone werken leenen, wat zou het nog hinderen ? Meu heeft hier telkens en met kracht gesproken vau steunen op eigen krachten. Kan meu dau 's lauds weerbaarhaid en deu aanleg van werkeu alleeu verlangen ten koste vau den Javaan? Hij wil opkomen tegen dat denkbeeld van exploitatie van den Javaan eu hij verheugt zich dat ook in deze Kamer meer andere stemmen daartegeu opgaan, die herinneren aan manneu als Mackaij eu Elout. Hij beroept zich daarbij op het oordeel vau prof. dc Bosch Kernper. Het heeft hem verheugd dal ook de heer vau der Heim eenmaal in de Eerste Kamer heeft verklaard dat het batig slot de Nederlandsche Natie heeft gedemoraliseerd. Meu moet het volk niet laten leunen op de Indische baten; daardoor doet men onregt aan Indie eu bederft men tevens onze constitutionnele instellingen, door de kiezers te leeren steunen op gemak en hebzucht. De heer ftockussen, in het debat getrokken zijnde door den vorigen spr., meent op diens opmerkingen te moeten antwoorden. Wanneer hij verleden jaar de tiuautieele toekomst duister heeft ingezien , dan ziet hij die thans nog duisterder iv dau vroeger. De lieer vau de Putte wees op de groote uitkomsten sedert 1860 verkregen. Nu zegt spr., het bestuur der sloopeis heeft genoteu de vrucutcn van den boom die door de voorgangers is geplant, en een conservatief bestuur zal niet iuoogsteu (want liet zal weiuig iuoogsteu) maar zal uu beginnen te dragen de gevolgen vau het vorig bestuur. lic heer van de Putte heeft wel de cijfers vergeleken tusschen de vroegere en tegenwoordige batige sloten, maar hij beeft niet gelet op de aftrekking van den rentcpost van j 9,800,000 , die de heer Betz maar eeuvoudig heeft geschrapt. Dat weet dc heer van de Putte zeer wel, die zich dus vergist iv ecu cijfer van /9,80ü,000: iv spr.'s oog nog. al een groot cijfer. Het meest verwondert spr. echter de volstrekte tegenstrijdigheid tusscheu het slot van de rede van den heer vau de Putte eu het begin waarin hij roemt op de resultaten vau het batig slot, terwijl hij aau het einde dat batig slot verfoeit. Het batig slot beschouwt spr. als het gevolg van gouvernements-cultures die strekken tot voordeel van deu Javaan. Alleeu om die redcu durft hij het batig slot met vertrouweu verdedigen. Als meu het batig slot echter zoo minacht, moet meu ook uiet vergeten dat wij voor ouze gewoue uitgaven jaarlijks nog 12 millioen uoodig hebbeu eu dat het droombeeld dtr uuafhaiikclijkhtid van de finautien vau het moederland van de Indische bateu nooit is verwezenlijkt. Ue Miuister moet zich dus niet laten medcslepcn dour die schoone philautropic. Als men groole uitgaven moet doeu voor eigen weerbaarheid, dan is dat geene lief hebüery, maar eeue dure zaak. Hoe mter Europa voor wterhaarheid zal besteden , hoe minder welvaart tr zal heorschen. Hy betreurt de noodzakelijkheid der uitgaven voor die weerbaarheid. Maar hy is nitt zeker dat wij .. VUÜI" de dienst van Uet loopende jaar verzekerd zullen zijn. ™L™ ™ , , "* me" dau 14fc m'llio™ "»" -'ndié zullen moeten gezonden „orden, en al „at mter wordt gezonden zul en wy hier minder bebben. Ook „at dtn kotfij-veitoop betref , vreest de spr. voor teleurstelling tn dat meu nog 60,000 p.cols mmder zal verkoopen dan ttn vorigen jare hetgeen reeds een verschil maakt vau z% millioen. Hij ziet dus de toekomst onzer finantiën ernstig in en meent dat de wijze waarop deze Miuister deu staat dtr linautien heeft' blootgelegd, is eeriyk, zouder overdrijving, veeleer met ver- S° üTh^r Vlrulv meent ook dat de Min. den finantiëelen toestand te donker heeft geschetst. Hij merkt ook op dat de Min iv zijne zwaarmoedige bui, niet altijd even consequent is gewees hetgeen de spr. tracht aan te toonen door eeue verge ijking -.*,.. hetgeen iv het programma der Regering voorkomt enden mhoud der Troonrede. Vroeger heerschte de grootst mogelijke mate van bezorgdheid • de Troonrede is daarmede niet in harmonie. De door die omstandigheid opgewekte illusiën verdwenen echter hij de inzage van de zwartgallige rede des Ministers van Finantiën. Maar de cijfers ziju welsprekender dan de woorden des Ministers. Als de begrooting toch sluit met een batig slot van ruim /1,700,000, behalve Jut batig saldo van de dienst van 1566 (waaraan ook hij het voorzigtig acht vooreerst niet te raken); en men rekent daarbij 3 millioen als hooger cijfer voor de uitgaven ; 2% millioen voor de Exploitatie-Maatschappij en 5 tou voor de forten , — dan zou men kunnen komen tot ecu batig slot van 7 millioen, en dan kan hij deu toestand niet zoo zorgwekkend achten. Daarbij komt dat de opbrengst der middelen niet te hoog is geraamd. De finantieele toestand regtvaardigt dus de aau den dag gelegde bezorgdheid niet, eene bezorgdheid die het crediet van den Staat benadeelt. Ware zij door een bekend financier (want de Minister vau Finantiën zal zich zelf toch wel niet den lof van groot financier willen toekennen) door een van Bosse, door een Betz aau den dag gelegd, dan zou zij bepaald aan 's lands crediet schade hebben berokkend. Daarom ziet hij met bezorgdheid dezen Miuister het bewind voeren en hoeft hy met genoegen gezien dat iv het adres vau antwoord een meer zelfstandig oordeel over den toestand onzer finantiën is uitgebragt. Ten slotte beantwoordt spr. deu heer Rochussen op de quaestie van den rentepost. Hij wijst den oorsprong van dien post nader aan en betoogt dat die schuld sinds lang door Indie is gekweten. Hij meent ook dat de koffij-opbrengst geene teleurstelling zal bareu , vau wege de hoogere prijzen. De heer van Dcldeu (lid der Commissie) verklaart, dat de heeren van de Putte en Viruly verkeerdelijk hebben ingezien , dat in het adres meer staat dan in de Troonrede en dat de Commissie den finantiëelen toestaud gunstiger achtte dan de Regering. De Commissie heeft zooveel mogelijk een weerslag willen geven op de Troonrede. Bij het adres van antwoord behoeft ook geen protest aangeteekend te worden tegen de vroegere sombere voorstellingen, nu de Troonrede zelve die vroegere voorstellingen terugnam. De Troonrede kwam niet meer als boodschapster van kwade tijdingen; zij zeide niet meer dat de finantiëcle toestand ernstige zorg baarde ; zij zeide dat in alle behoeften der dienst zon worden voorzien en dat de spoorwegaanleg geregeld zon voortgaan , zonder buitengewone middelen. De Commissie meende alzoo den geschetsten toestand voldoende te kunnen noemen. Ook de finantieele rede des Ministers heeft geen aanleiding gegeven tot wijziging van het adres. Hoe schoorvoetend ook, moet de Minister in die rede op zijne sombere voorspellingen, terugkomen. Eu wat de dienst van 1868 betreft, de voorstelling daarvan diende slechts om het terugnemen van het duistere tooneel te bedekken. Ook spr. meent, dat de sombere voorspellingen des Ministers het crediet van het land zeer knnnen benadcelen. üe heer Scliimiiielpeiiniiick, Minister van Finantiën, merkt op, dat hij hard is aangevallen omdat hij den staat van zaken zoo duidelijk mogelijk heeft voorgesteld, üe Minister betoogt die verwijten niet te hebbeu verdiend. Wat heeft de Miuister toch iv de Eerste Kamer gezegd? Hij heeft reeds toen gezegd, dat de toestand voor 't oogenblik niet onguustig was, maar dat hij (niet met wanhopige bezorgdheid) maar met éenige bezorgdheid de toekomst te gemoet ging. Men verplaatse zich iv den toestand waarin destijds Europa verkeerde , eu dan zal men geregt vaardigd achten de zorg destijds aan deu dag gelegd. Evenwel wees de Miuister er toen reeds op, dat voor 't oogeublik, door de staking der amortisatie , geene vrees behoefde te bestaan. Dc toen aan den dag gelegde bezorgdheid is echter ook volkomen geregtvaardigd door de cijfers der begrootiug, die zonneklaar aantoont dat men de naaste toekomst, het volgende jaar, nog zal kunnen volstaan met de gewone middelen , maar dat men in het daarop volgende jaar, in 1868, met zorg den toestand zal moeten gadeslaan. En nu beweert meu dat de Troonrede niet iv harmonie was met hetgeen vroeger gezegd is. Het is echter nu genoeg gebleken dat die harmonie wel zeer bepaald bestaat. De Troonrede heeft gezegd al het goede wat zij zeggen kon , ten einde zoo min mogelijk sombere verklaringen in deu mond vau Z. M. den Koning te leggen, üe Koning heeft gezegd, dat in de behoeften der dienst kon worden voorzien; maar meer niet. De heer van de Putte heeft o. a. ter staving zijner stellingen gewezen op de omstandighei 1 dat op dc begrooting voor 1806 2% millioen voor da exploitatie-maatschappij zijn uitgetrokken, die geamortisecrd hadden kunnen wordtn. Maar als men die 2<_ millioen niet gebruikt voor de maatschappij vau exploitatie, dau zal men nog veel meer dan dat bedrag moeten gebruiken om zelve de exploitatie van de spoorwegen op zich to nemen. Bovendien wanneer men die 2% millioen niet gebruikte voor de exploitatie, zou die som toch moeten worden gereserveerd voor de dienst van 186 S. De opmerking is alzoo niet doeltreffend. Wat de bewering betreft omtrent de verhooging van het cijfer der gewone uitgaven met 3% millioen, heeft de Minister getracht de begrooting zoo waar mogelijk op te maken , terwijl hetzelfde het geval is met inkomsten. — De Minister botwist ook dat bij bij de berekening der Indische bateu ongelijksoortige grootheden zou hebben in rekening gebragt. Ook hier heeft hij den toestand naar waarheid geschetst. VVat het eindcijfer der Indische baten betreft, refereert de Minister zich aau hetgeen de heer Rochussen heeft aangevoerd. Nu beweert men dat ouder vorige Regeringen zooveel geatnortiseerd is. Ue Minister heeft op de handelingen van vroegere Kabinetten niet willen wijzen. Maar hij heeft willen aantoonen dat wat vroeger geschied is, nu uiet meer geschieden kan. Wanneer men zegt dat de gewone uitgaven met ruim 3 mill. vermeerderd zijn, dan moet meu toch ook letten op dc verschillende buitengewone uitgaven die daaronder voorkomen , eu die meer dan opwegen tegen het vermeerderd bedrag. Uie onjuiste opvatting wil de Miuister nu reeds constateren. Wat de voorspelling betreft, dat wij in 181)8 niet zullen behoeven te leenen , de Min. zal met de uiterste krachtsinspanning dit resultaat trachten te bereiken eu zich er in verheiigeu wanneer hij het volgende jaar vcrblijdeuder resultaten zal kunnen mededeeleu. Maar de Miu. merkt toch op dat de heer v. d. Putte reeds het uitzigt op die leeningen heeft geopend en met zwarte klenren den aard van dat batig slot heeft geschetst. Als Minister heeft de heer v. d. Putte uiet durven zeggen dat men , om het gemis van het batig slot, eeuige uiillioeueu meer aan belastingen zal moeten opbrengeu. De Min. voor zich hoopt dat de bron der Indische baten steeds ruim zal mogen blijven vlotijeu. Met betrekkiug tot het verwijt vau onvoorzigtigheid wegeus 's Ministers sombere voorspelliugen , wil de Minister niet beweren dat hij een financier is in den zin van den heer Viiuly, maar hy hoopt toch dat, als hem bij mindere ondervinding de fout is weggelegd om naar opreglheid en waarheid en met eerlijkheid den toestand bloot te leggen , hij bij meerdere ondervinding dezelfde fout steeds zal mogen blijven begaan. De Miuister heeft niets verborgen, ook niet de verdiensten van tegenstanders. Hij heeft den toestand vaar waarde**'-*-'blootgelegd. Hij zal zich er in verheugen wanneer hij later geruststellender mededeelingen zal kunuen doen. Ue heer Fransen van de Putte meent dat de Miuister zeer zwak is geweest op kardinale punten. Hij regtvaardigt zijne eigeu meening omtrent de Indische balen eu beantwoordt teu slotte den heer Rochussen. Hij zegt niet te hebbeu gesproken van batige sloteu , en dus kwam daarbij de rentepost niet te pas. Hij houdt zijne beweringen te dieu opzigte vol en doet uogmaals uitkomen, dat de heer Rochussen tcu vorigen jare deu toestand te donker heeft gekleurd. De heer Kochussen zegt dat hij evenmin als du Minister van Finantiën (die overigens voor hem een vercerende complice is) schuld heeft maar houdt vol dat wanneer er vroeger hooge batige saldo's wareu, men vroeger geplukt heeft van een boom, waarvan weldra niet te plukken zal vallen ; en dat bij vergelyking der batige saldo's, de rentepost vau 9 millioen niet buiteu rekening mag blijven. Hij merkt daarbij op dat toen meu twee batige saldo's op de begrootiug bragt, er beweerd werd dat men sterker stond tegenover de toekomst dau ooit. Hij herhaalt overigens dat dc opbreugst van het batig slot reeds over dit jaar zal tegenvallen ; overigens hoopt hij vurig in 's lands belaug, een valsche Jeremias te zijn. De discussie wordt gesloteu en de § goedgekeurd. üe voortzetting der discussie is hierop bepaald op morgen ochtend ten 11 ure. In deu loop der zitting is ingekomen een wetsontwerp tot vaststelling der begrootiug voor de Landsdrukkerij , dienst 1867; wordt verzonden naar de afdeelingen. ---