KUNST EN LETTEREN BERLIJNSCHE FILM-PREMIERES. De terugkeer van Azta Nielsen.— „Laster" en „virnenntragvdle ". — Nauptmanns „Weher" verfilmd. — In de voetsporen der Russische regisseurs. De film kan zijn enkele groote spelers niet missen. Pas kort geleden is Paul Wegene,, die verscheidene jaren niet gefilmd bad, weer een joyeuze rentree bereid met „Dagfin, dc sküooper", waarin h-ij prachtig ce". Turksche» intrigant vertolkte, e» nu is ook Asta Nielsen (van wie men vertelde dat zij baar film carrière voor goed had opgegeven, omdat haar de rollen mvt werden aangeboden waarop zij recht had) tot de film teruggekeerd en heeft zij het lier!ii»sche publiek dadelijk twee creaties geboden die haar weer onmiddellijk tot de meest be wonderde van alle film-actrices hebben gemaakt. Toen ik Asta Nielse» kort voor de premiere va» „Laster" sprak. leed zij nog zeer onder dc depressie, die de herhaalde botsingen van haar idealisme met de zakelijkheid van het filmbedrijf hebben veroor. zaakt. „Het is een hos>eloo/e lijdensgeschiedenis", beklaagde zij zich, ,te moeten filmen zonder dat er een werkelijk libretto voorhanden is. Als men mij cc» opgave biedt, sta ik klaar om mijn taak te vervullen ; maar ik kan niet m'n leven lang de waardelooze rollen van machinale producenten met filmspel vullen, zonder daar m'n persoonlijkheid bij i» te boeten." On, deze rede» trok Asta Nielse» zich terug, maar niet voor goed. Zij bleef waakzaam e» zorgde er voor, geen enkele kans van wat grootere waarde te missen. Zoodat zij nu plotseling weer op het witte doek is verschenen in twee rollen die hnar werkelijk „een opgave geboden" hadden. „Laster" is de tragedie van een morfineslachtoffer. Een beroemde opera-zangeres. Tamara, is vroeger gehuwd geweest met een-baron Beythen, wien lij cc» eenig kind. Marleine. heeft geschonken. M,,ar Tamara vernietigt haar leven met narcotica en Beythen ziet zich ten slotte genoodzaakt, zich terwille van bet kind van baar te laten scheiden. Marleme wordt verder opgevoed in het geloof, dat haar moeder dood is, e» Tamara zelf valt in handen va» een gewe.tenlooze manager, Mangol, .die met behulp van bedwelmende middelen, waarvan hij ze weet te voorzien, een heele rij afgeleefde individuen met zich dooi het leven sleept- Een ongelukkig toeval brengt Marleine 'm contact met Tamara, van wie zij niets anders weet dan dat z.c een groote operazangeres is. Beythen hoort bet en gaat onmiddellijk naar Tamara's woning, waar Tamara hem hun kind voor dc» tweeden keer afstaat. Maar de >!'-'!t van dir n'euwe afscheid is te groot voor haar, en, liever dan als alle morfinisten den weg naar de» waanzin op te gaan, doodt zij zichzelf. De manager, die zich even te voren Marleine als nieuwe prooi door Tamara beeft zien ontrukken, wordt zelf het slachtoffer van een van zijn Vroegere werktuigen, een door morfium-honger verwilderde zenuwlijder, die hem in een aanval van razernij wurgt. Deze operazangeres Tamara was Asta Nielsen's eerste schepping na haar tweejarige rust. Haar partners in d^ze film zijn Alfred Abel (de manager) en Werner Krauss (de zenuwlijder^ die baar loeide schitterend secundeeren. Maar niettemin staat Asta Nielsen toch weer in bet middelpunt van de belangstelling, die rij trouwen» ten volle verdient. Nu we haar in die twee jaren een beetje ontwend zijn, spreekt haar belangrijkheid nog duidelijker uit elk filmbeeld, dan vroeger. Nu beseffen we pas. wat we langen tijd gemist hebben: deze leldoorleefde tragiek, het vibreeren van een groote, waarachtige, van leven ziedende ziel, het hijgen c» jagen, het opbruisen er. verstillen van een menschelijk wezen, dal zoo echt groot e» levend en menschelijk » „jusqu' aux bouis des ongles"; de innerlüke kracht die zich boven alle regelen en eischen en aesthetische beperkingen van dc film verheft, eenvoudig omdat die regelen en beperkingen voor een zoo sterke potsoonlijkbreicl in 't niet verzinken. Dat ',va> dan ook de voornaamste indruk van deze film: dat hier krachtig, diep en fel gespeeld -.verd, dat uien hier om zoo te /eggen driedimensionaal spel zag, waarbij a' het andere dat we gedurende twee jaar hebben gezien, vlak begon te, lijken. Hr is dezer dagen in Duitschland een boekje verschenen onder den titel „Wollen Sic zum Film?", waarin alle eischen zijn op^-esomd waarna» cc» Jongedame te voldoe» heeft om ..filmf.'ilng" t» zijn; het is vermakelijk te cónstateeren, dat Asta Nielsen bijna gee» enkele van die eigenschappen bezit! Maar haar persoonlijke doorleving va» elk ro!-mo»ie»t, baar Ongelooflijke virtuositeit en bchccrsching van het visueel gebeuren zijn zoo overweldigend, dat me» eenvoudig geen tijd heeft om er over te deuken of zij wel de gewensch-te kleur van oogen e» haar, de verlangde lichaamsgrcolte en dc juiste afstand tusschen neus e» lippen (het staa! er!) heelt Dergelijke eischen zij» juist geschikt om de generatie van onbeduidende e» on-onderscheidbare Amerikaansche f!!in-!ield!nnetjcs 'm hel leve,, t* roepen. Tegenover bet spel van -een Asta Nielsen blijkt hun belachelijkhid duidelijker dan ooit ! Maar was het in „Laster" in de eerste plaats de verrassing van bet weerzien der groote actrice. ,;..! ,->'-*, <>„ Ii!::*) d.-*-,,- vaarde gaf, in Asi.-V iv.-e.--*!-.- I'ih». f)!'-»!-itr.-'.glühe was het méér: en we! de gaafheid en belangrijkheid van een zuiver kunstwerk. „D!rnentragödic" is het werk van een jonge» regisseur, Urimo Rah», die met deze film blijk heeft gegeven eens tol de voorname Duitsehe filmregisseurs te gaan Ixdiooren. Hel scenario is ook -n deze film vrij „kitschig". Hel dram.» sp.e.^ll in een achterbuurt van een groote stad. In een milieu van deernen en souteneurs. Tot hen behooren Augustc en Anton, maar cle eerste is niet jong meer, slechts met veel schmink en andere hulpmiddelen weet zij een schijn van jeugd te bewaren. Tegenover het leven is zij hard en gevoelloos geworden ; alleen voor het jonge, blonde ding Cl.irissa. die de kamer naast de hare bewoon!, voelt zii nog wat goedheid en liefde. Maar plotseling verandert de wereld voor Augustc-, een jonge, van buis weggeloopen student, Felix. vindt zij in uitputting op een bank bij haar deur ; zij geeft hem onderdak en helpt hem, en haar hart is vol van de vreugde dat zij nu een zoo heel ander mensch leert kennen dan Anton, de man die al jaren bij haar en van haar leeft. Auguste ontwaakt tot nieuwe levensbewustheid; om Felix niet te verliezen, wil zü. hegrüpend !t hii toch nooit bij een vrouw als baar zal blijven, haar bestaan van zich afgooien en naar de andere, bescheiden-burgerlijke wereld terug gaan; baar triest maar bereikbaar ideaal is... het pachten van 'n mclksalon. Maar dan komt de angst bij Anton, dat hij, door Augustc verlaten, geen thuis en geen leven meer zal hebben. P-n hij bedient zich van Clarissa als va» een al te gemakkelijk hulpmiddel. Hij brengt haar, terw'jl Augustc op zoek g:«at naar een melksaton. in kennis met l-'elix, en zijn dierlijk instinc» heeft goed gespeculeerd: die twee samen... dan zal hij zijn plaats niet verliezen. Als Augustc terugkomt, met het contract voo, de mclksalon in baar taschje, vindt zij de deur va» Clarissa's kamer gesloten e» de stemmen va» Clarissa «en Eclix daarachter. Vertwijfeling, verachting, razernij grijpen haar arm, e» na ure» van helsehe pijnen, koopt zij zich Anton tot helper, Het gaat om haar treurig restantje van liefde; daarvoor wil hij haar leven in de waagschaal stelle». E» de beestachtig grove vingers vnn Anto» sluiten zich om Clarissa's hals... Het resultaat is heel anders da» Auguste vervnehtte. Anto» gearresteerd. Clarissa dood, Felix verdwenen: nu heeft zij niemand meer. E» terug i» het vroegere bestaan is haar nu onmogelijk. Zoodat haar maar eén weg overblijft: die naar de» dood. Deze Augttste is een ran de grootste, gaafste figuren in de galerij van Asta Nielsen's filmcreaties geworden. Al dadelijk, in de eerste scène, waar zij zich voor eer» gebroken spiegel schminkt, maar zonder interesse, als in een vervelende gewoonte, daar geeft Asta Nielsen de figuur ten voeten uit. Dan komt Felix binnen, en de zon weerspiegelt zich op baar gezicht. Daarin de groeiende minachting voor dc oude omgeving, de bitterheid, en plolseing het oprijzend ideaal van de mclksalon. Ook zonder één enkelen titel zou men het lot ïn de diepste détails uit Asta's gelaatsmimiek en handenspel kunhen lezen. Maar het grootst, bet overweldigends», is zij bij bet ontdekken van liet bedrog, dat Eelix en Clarissa haar hebben aangedaan- En des te aangrijpend/r, omdat zij hier niet speelt tegenover cc» partner, maar alleen tegenover... een deur. de deur van Clarissa's kamer, die afgesloten is Alleen met deze deur speelt zij <»en scène, die minutenlang duurt en van moment to' moment aan hevigheid toeneemt. De schrik, de plotselinge desillusie, de woede, de razernij, de hysterische waanzin, de wanhopige krachtsinspanning... en da» d? reactie, die haar heel klein stil 'en roerloos maakt, en haar op een keukenstoel voor de deur laat zitten wachten, innerlijk verbrandend van smart en haat en wanhoop, zonder één blik, zonder één gebaar. Hier geeft Asta Nielsen een hoogtepunt van haar grandioos kunstenaarschap bereikt. Dit was werkelijk, zooals zij zelf ze;de, „een opgave". Maar of die van den schrijver afstamt? Het filmmanuscript van „D!rnentragöd''e".was even hopeloos leeg als vele andere- Maar in lange nachten van waken heeft Asta Nielsen zelf haar rol to* zoo groote kracht en diepte uitgewerkt. „Men moet wel", bekende ze me, „zoolang er nog geen filmschrijvers zijn!" Dat dv werkelijke filmschrijvers nog altijd ontbreken, beeft ook de groote Duit. sche film „Die Weber" bewezen, een der belangrijkste film>verken van den laatsten tijd, en ver boven de middelmaat uitstekend, maat toch weer c.»t!<-?nd a->» en !>sta?»id tooneelwerk. Het tooneeldrama „Die Weber" dateert uit den socialistisch-naturalistischen tijd van Gerhart Hauptmann, en l«handelt den opstand van een kolonie van stelselmatig arm-gehouden en bijna verhongerende wevers tegen hun broodheer, den rijken stoffenfabrikant Dreissiger. Dit thema is nu voor de film pasklaar gemakt, en zelfs voor de communistische film. want zoo heel groot is het verschil tusschen het socialisme van toen en het communisme van nu niet. Men fluistert in Berlijn, dat de „Weber"' film vervaardigd is met Russisch regeenngs kapitaal. Of dit waar is. valt te betwijfelen want de eigen Russische films worden 'm Duitschland met zóüveel succes opgevoerd („Muiter" werd alleen te Berlijn al in dertig bioscopen tegelijk vertoond!), c„» men de Russische filmproductie hier „iet onder een Dcitschen dekmantel hoeft te introduceeren. Maar zeker is, lat een communistische geest deze film van begin to» eind doortrilt; zoozeer dat de logica van 'V i*,..P,i,.i;„.< ;.f „- „„. ,i,V)I. ,|f> „.,K|ons in 't gedrang komt. Met deze handeling is bet trouwens toch vreemd gesteld. Deze bewerking van een tooneeldram.r heeft de oorspronkelijke scenische handeling bijna geheel losgelaten; van het oorsprönkel!!^ stuk is niet veel overgebleven. Maar ook een zuivere film-dramatiek is er niet voor in de plaats gekomen. Zoodat net resultaat eigenlijk vleesch noch visch is- Het ontbroken van den lang verbeiden filmschrijver is hier duidelijk voelbaar. Maar de regisseur. Friedrich Zelnik, heeft in dezen „Weber"-film prachtig werk geleverd. Er jaagt een tempo doorheen du' den toeschouwer in ce» voortdurende beklemming houdt en geen oogenblik verslapt. De troostelooz»? deemofd va» de arme wevers, bun toenemende ontevredenheid, het rijzend verzet, dat dan plotseling tot fanatieke omstandigheid oplaait e» als een vernietigende orkaan in twee dorpen buishoudt, dit alles is met virtuositeit in beeld gebracht en jaagt over het doek met een dramatische spanningskracht die door en door „film" is. Maar... geheel oorspronkelijk is deze regie-wijze niet. Keer op keer vindt men in „Die Weber" reminiscenties aan „Potemkin" en „Muller"; de regisseur Zelnik is in zijn bewondering voor de Russische collega's blijkbaar verder gegaan dan een kunstenaar met origineele visie bad mogen doen. Of gaat het liter niet om persoonlijk kunstenaarschap, maar om technische regie-begrippen. waaraan wij eerst nog moeten wennen, voor we bij deze nieuwe kunst duidelijk kunnen onderschei, den waar de technische scholing ophoudt en dc individualiteit va» clen kunstenaar begint? In elk geval: als men dc voorafgaande Russische films niet kent. en bovendien :T/iel dat r'« stOT-MT-^btil^e "eestdrift. die <1o?.r deze lilm heenbruist, bijna niet mogelijk is zonder een fel, actief levensprin- oipe als hel communisme (en zooals daar» tegenover evengoed het fascisme kon zijn), dan is „Die Weber" een heel mooie film. Die bovendien door Wegener, Loos. Dieterle, Pieha en Dagny Servaes buitengewoon goed gespeeld wordt. SIMON KOSTER. --- ZOMERTENTOONSTELLING Kleykamp. Ee» tentoonstelling voor den zomertijd; cc» tentoonstelling om uit te rusten en zoo maar wal te kijken, le keuren, te geniete». Mc» vindt er allerlei bekende vrienden met vreugde terug: de baardige, onstuimig en toe!' zoo licht geschilderde boetprofcet, die Toorop in 't oorlogsjaar schetste; de prachtige Mommers. met 't stuk volksche sentiment en de rijke kleur (dc maaltijd) ; de picturaal zoo ibeesterüjke Xeuhuvs (een 'jonge vrouw met haar kinderen tégen 't groe» van cc» ope» deur), de koekebakster? dat heksachtige wijl met de twee fijn getypeerde kindere», va» lsraëls; diens kerel lc paard, mei den blaffende» hond, in de woelige golven (cc» wel te sopperig schilderij, troebel va» kleur, maar een groote vizie) ; zij» lichte, teellere schets de spelende kindere» aa» de opalen zomcrzec; bekende schelsachtige schilderijen vol kleur en vol sentiment va» 'l hole».'hel "ecstic" luchtig geschilderd juffertje op haar^balkon va» Is- lsraëls; de doorgloeid-grijzc, lyrisch geschilderde schets va» een molen in cic sneeuw va» j. Maris e» de veel origineele.- geziene, groolsehe studie van cc» zomcr-zec ouder zilver groenen hemel van Weissenbruc!,, de jeugdtèekeningen va» M. Maiis e» diens onvolprezen, droomeng leederc studictje van ce» beek m 't cloorstoufde bosch ; Alma Tadema's ongenietbare evocatie van Rome. Van Bosboom eenige oude kerkinterieurs, waarvan no. 6 mij het levcndsi toeschijnt. Kevers schilderij wil cc.» stukje huiselijke poëzie geven, maar is in werkelijkheid een stukje kleurpoczie (zooals cc» Renaissance, schilder, die voorwendde Maria of een Heilige te schilderen, doch eigenlijk slechts zijn helde voor den schooncn vorm beleed). Arntzenius is niet gelukkig vertegenwoordigd: zijn groote stadsgezicht is /eer zwak van bouw; zijn greote 'bloemstuk doet rommelig, oppervlakkig aan. Ik noem nopeen pittig, levend, luchtig sludietje va» Breitner (Huzaren) ; een klankrijke volkleurige studie va» Roelofs. Ee» aardige verrassing in deze omgcvn-inva» meerendeels bekende werken, -ijn twee schilderijen van van Bloem. Dit werk breekt met den bruinen loon; het is klaar, lleht, open. Het valt er uit; maar het valt' toch naar boven en niet naar beneden, «et valt óp. Krachtig. fr!sch. gezond werk (van de huizen aan 't water; een appelboom in een zonnigen tuin). Just Havelaar. --- NEDERLANDSCH KUNSTVERBOND. Volksuniversiteit Laan van Meerdervoort 49. Het Nederlandsch Kunstverbond, naar men weet opgericht ter ondersteuning der artiesten, die ondersteuning verdienen exposeert de aangekochte werken in 'dczQ nieuwe, goede expositiezalen. De vraag, die men zich te stellen heeft, is: zyn de goede werken aangekocht, zijn er geen vergissingen begaan? Men vindt hier vele behoorlijke werken, slechts enkele werken moet men onbkduidend noemen o! slecht; maar men treft weinig uitnemende werken aan, of zeer interessante uitingen, van jonge, wagende artiesten. Volop belangrijk is een beeld van Mendes da Costa (St. Anna), de Jodjana-kop van Altorf, een masker van Richters, cc» strak gehouden en diep vrouweportret var, Bchuhmacher. Verder verscheidene waardeerbare dmgen: de sneeuwbessen van Akkeringa b.v. is een gaaf. stil schilderij. Het groote, modem-romantische landschap van Huys^ mans (dc lande» achter iichoorl), hel kleurrijk-grijze, krachtig opgebouwde stilleven van Kruyder, de koele. plastisch uitgeheelde manskop van Ed. Pijpers, eer. groot gehouden, diep en streng stillever, van Niekerk, het aardige, lichte, nauwkeurig geschilderde vcldhoeket van mevr. Dingemans. de droomvoüer bloemen van Adamse. de bloemen van Agnès Canli, (als borduursel), Jaap Wyands doorvoelde schilderij met de lelies (dat echter wat leeg van samenstelling is gebleven.) het knappe naakt van v. 'd. Feer; dit zijn verdienstelijke, werken. Slecht gekozen is va» Herwij»e»s schilderij: een zwakke uiting van zijn zwakste periode, de schets va» Tj. Bottema. benige schilderijen, die ik niet noemen -al, hadden m.i niet aangekocht moeten worden, indien het kunstverbond slechts begaafden ondersteunen wil. Er is te weinig va» schilders, die werk maken da» belangrijk, maar slecht verkoopbaar is. Het best is de graphische verzameling, niet vee! voortreffelijke dingen van bekenden. Ook minder bekende uitingen zijn erbij als de litho (moeder e» kind) va» Derksen van Ange-e». als de ongetwijfeld mooie ets van Aar, Bijl (een duin mot uit. zicht op cle vlakke velden). Het Neder!. Kunstverbond kan nog veel nuttig werk doen. Het verdient de intensieve, belangstelling van bet uitgebreidste publiek. Want boe grooter belangstelling, hoe sterker activiteit. Just Navelaar. --- OPENLUCHT-THEATER VELKENBURG L. Men deelt on.-; mede, da! de volgende dames e» heeren verbonden zijn aan het gezelschap van den Kon. Xeder'. Schouwburg van Antwerpen, dal van 17 Juli af het Openlucttttl.ealer te Varkenburg lal bespelen: Héline Bertryn. Lizc van Camp, jeanne de Coen, Jenny van Santvoort: Remv Angenot, Willem lienoy, Louis Bertryn. Jan Cammans. Joris Diels, Jos. Gevers. Edward Gorle Willen, kat. Rem; van eb Putte. Arthur van 1-hillo en I'ré Waeles. De tentoonstelling van oud-tin in het Gem Museum de Lakenhal te Leiden zal Woensdag 2q Juni a.«. worden geopend. --- MUZIKALE POST- EN PRAELUDIA. Nieuwe muziek van landgenooten. Anime V^aganti, canzone per soprayp. Carel Oberstadt. Vat onze stadgenoot Carl Oberstadt zich compositoriaal makkelijk en graag Zuidelijk oriënteert, hebben we hier a! een paar maal gezien/ Me» zal zich de bespreking der Improvisatie» L'soagnole tn cler Chansons &pres et douees kunnen berinneren. Ee» nieuwe zuidvrucht van det' zeker nog lang niet uitgebloeide» compositieboom viel. op mijn schrijftafel, een opus y, getiteld: Anime vaganti, canzone per soprano poosia di Arluro Leli, musica di C. O. Oberstadt (uitgegeven te Firenzc bij Forüvesi). Het gedicht, in dc vertaling van mej. Gayclou. luidt: Ames Errantes. Nous nous aimons, Pun et Pautre ignorant... Lul. pourtant, de sez strophes ailées Voyait que tout h coup je me levais; Ki me! je voyais mon poèle Luanc! de mön chant je m'e'nivrais... Kt la nu!», alors que se taisent les choscs 51:>!5 que les «mes parlent d« plus, Nos bras souvraient clésireux... Kt plus retombaient! Los plalnes. les monts, les mers nous „.,., s^paraient... Maïs lmalement. par Ie grand désir. Nous nous retrouv:'. dieping der musica divina te transponeeren. is zeker een bewogen gemoed e» een warm temperament onmisbaar. De transmutatie van het Hollandsche in het Italiaansche hart is onontbeerlijk. Onzen kunstenaars gelukt dit dikwijls perfect. Lij een savant musicus als Oberstadt is althans deze mutatie tot stand gekomen en zonder eenige mutilatie zijner persoonlijkheid. Oberstadt denkt in deze Italiaansche sfeer als een kunstbroeder van een Wolf- Ferrari, een Bossi, een Puccini, niet van een Castelnuovo-Tedesco, een Respighi. cc» Pizetti. een Casella. Men mag het hier, relatief gesproken, met den eerenaam: conservatief, aanduiden. Het criterium blijft: den goeden smaak, de kunstenaars-noblesse, te vereenigen met de geaardheid van den Italiaan: „van zijn hart geen moordkuil te maken". De componist is hierin ten volle geslaagd. Het gedicht is één cri de coeur van een dichter, die het vita nuova van de grande amore' over zich weet gekomen. Achter elk wOord leeft die emotie, die de fantasie vleugels geeft. De emotie van dit psychisch gebeuren legt in de muziek verhand tusschen alle regels van bet gedicht. Dc wonder éénheid-aanduidende macht der muziek, haar vermogen het onuitgesproken-tegelijkertijd met het 'm bet voorbij, gaande-woord-vastgelegde, tot ons medelijdend-bewustzijn te brengen, is ook in deze Romanza klaar geworden. De muziek der eerste drie maten: nous nous aimons, I'un et I'autre ignorant die vol is van de zachte innigheid der liefdeswarmte, doortrekt het geheele lied- Overal bloeit ze, in het verborgen, in de stilte, in het volle, rijke licht cler pathetiek, in den glans der extase. Het is een soort dubbelthema, dat in bet klavier zingt. De stijgende triool (in tertsen) bij I'un de I'allro, is een kiem vol stuwing, die overal, symbolisch-poetisch, drang van bewongenheid blijft suggereeren. In het thema (klavier) is een boyenlijn en een binnenlijn, die beide als sentimentdragers in het heele lied een belangrijke rol spelen, als twee sympathische componenten van een muziekgelukkig huwelijk. Dan is er een prachtige lichtverdeeling in het stuk en in het spel. De machten van E dur (met verwanten Gis dur c» mol en B dur) jStaan naast die van e mol (met den verwanten G dur en cis mol). Heel mooi is de wijdheid en de stilte, de verlatenheid en stille wanhoop, de eenvoud en waarheid bij: c- poi cadenvan gtu! Ci divideano i piani. t monti, i mari (Et puis relombaicnt! etc.). Van sterke vibratie, warm élan is steeds dè echt-Italiaansche ernphase en het appassionato van dc toppunten. Tempi en dynamiek golven onophoudelijk. De schoone pathetische lyriek, zuiver, e» dankbaar vocaal genoteerd, drijft er op een bewogen zee van harmonie. En ook het rhythme "staat in het teeken: veranderlijk tot stormachtig, met perioden van standvastigheid. Typeerend- Italiaansch in de kleurige harmonieën is b.v. de gang naar en het veelvuldig gebruik van de kwartsext akkoorden m bun w ij d e spreiding en b r e c d e deining. En dit soms des te stralender nh specifiek-Italiaansche wringingen en wrijvingen in de bestijging van zoon toppunt (bijv. bij gaudi e voluit-.). De zin voor logischen samenhang, geslotenheid in den opbouw, blijkt o.a. uit de manier, waarop de vloer van het gebouw cler compositie is gelegd (hoe nuchter de vergelijking ook moge klinken). Men lette in deze op de fondamentale baslijn. Evenwel, geenerlei reflex domineert in dit gloeiende, kleurige, ook fijnzinnige en delicate lied, waarin de zo» en de bloemen en de hartstocht van Italië, licht en kleur en geur en zieleleven geven. Zoo heeft ook Oberstadt ons nu van zijn Italiaansche Behnsucht een muzikale vrucht in den schoot geworpen. Deze compositoriale zuidvrucht smah-kt naar meer. Zangers en publiek zullen er aan smullen. Oberstadt schreef de Romanza per la Bignora Malvina Franchilucci. A. d. W. ■'T," , I Prof. Clemens Krauss, intendant van de Opera te Frankfort, gaat Juli en Augustus al, «astdirigent naar Bu«no«.Ais«*^ --- PAUL VALERY. Zooals men weet is de dichter Paul Valéry als lid van de Académie Francaise geïnstalleerd en heeft hij zijn rede gehouden als nieuw lid. Gerard d'Houville, onder welken naam de dochter van José Maria de Heredia schrijft, richt tot hein een open brief in de Figaro. V^ at zou haar vader op dezen dag blij zijn geweest, want hij was een der eersten, die hebben geloofd in den roem van Valéry. In dien alleraardigste» brief herinnert zij aan vroeger dagen, toen de jonge dichter bil baar vader aan, huis kwam en er velen ontmoette, die later in de politiek of kunst naam hebben gemaakt. .Vlet de Heredia werd over litteratuur gesproken, met zijn drie dochtertjes babbelden en lachten de bezoekere Heerlijke tijd. gelukkige oogenblikken, waaraan haar herinnering zou willen toeroepen: „Sla stil". Maar het is voorbi, en liet is al verre... Doch het verleden behoort on?» toe, de eenig ware van al onze schatten... Valéry, gaat zij dan voort, weet je nog van de „Académie des Canaques"? lk heb haar gesticht, met Marcel Proust, die mij tol haar Koningin verhief. Ik heb haar, erg oneerbiedig, in het leven geroepen, 'toen José Maria de Heredia zijn intree deed in de Académie-Fran-^aise. We waren jong en een beetje dwaas, zooals dit behoort. Valéry je bent lid geweest van de Académie Canaq'ue 1 En Philippe, en Daniël ücrthelot, en Henri de Régnier, en Ferdinand Hérold, en vele, vele anderen, die ik niet zal noemen, hebben er deel van uitgemaakt. Marcel Proust was van deze Academie zooveel als dc secretaris voor bet leven. Hij stelde de statuten samen bereidde de zittingen voor, improviseerde -korte grappige toespraken. Redevoeringen? Neen, geen redevoeringen! Onze uren leken ons (op dien leeftijd, toen wij bet leven n >g voor ons hadden!> te kostbaar om ze niet veel woorden te verspillen. Het nieuwe lid zei niemendal. Hij maakte... grimassen, gezicbtvertrckkingen die iets nieuws moesten toevoegen aan de weinig gewaardeerde kunst van de grijns. Ik denk, dat men tentge dagen lang voor zn spiegel (gij, toekomstig auteur va» Narcisse!) bet effect bestudeerde van een vertrokken mond, een opgetrokken neus, gefronste wenkbiauwe», ce» bewegend oor (zoo mogelijks), een gerimpeld voorhoofd, een verwrongen kin, een spitse tong, cc» gesloten of opengesperd 00g... Paul Valéry, het zal niemand Verwonderen, dat ik je er aan moet berinneren, hoe onvergelijkelijk, hoe wonderbaarlijk, hoe verschrikkelijk, boe onverwacht subliem je inwijdingsgrimassen zijn geweest. Je werdt toegelaten en met aller 10f... --- KURZAALBERICHTEN. Aan het weekprogramma der Kurzaal gedurende de week van Zondag 26 Juni tot en met Zaterdag 2 Juli ontleenen wij het volgende: Ais solist voor de matinee op Zondag 26 Hezer is geëngageerd de pianist Alberto 3ciaretti, die het concert a moll van 3cbumann zal voordragen. Als orkestwerken vermeldt het programma o.a. de Suite du Ballet Sylvia van Delibes en Der letzte Frühüng (voor strijkorkest) van Grieg. Onder leiding van schneevo!gt zal Zondag, avond de soliste, de celliste iXladeleine Monnier. het concert d mol! van Lalo ten gehoore brengen. Voor de pauze za! het orkest o.a. uitvoeren de Ouverture Rienzi en Les trois Palmiers van 3pend!arovv. Maandagavond 27 Juni zal de Haagsche zangeres Lotti Musken*; Sleurs een aria van Mozart zingen, alsmede liederen van Max Vr«. denburg en Rscbmaninoll, terwijl het orkest na de pauze de Ie symphonie (Eroica) van Beuthoven zal spelen. Als solist voor hot concert op Dinsdag 28 Juni onder leiding van Neumark is geëng^ geerd de cellist Luigi Gasparini. die het ce!!.->--concert d dur van Haydn zal vertolken. Ais orkestwerken vermelden wij 0.2. de Ouverture Iphigenia in Auiïs van Gluck en het An. dante Cantabile voor strijkorkest van Tschai. kowsky. Woensdagavond 29 Juni zal de pianist Wla. dimir Horowitz als solist onder leiding van Schnéevoigt optreden met het derde concert d moll van Rachmaninoff. Het concert wordt geopend met de 3ymph. *^>g Mazeppa van Lisit en meel,- staan op het programma E!ne Sage van Sü'-I'ms en de ouverture Russian und Ludmilla van Günka. Op Donderdagavond go Juni geeft de danseres Gertrud Leistik^w een avond in de Xurzaal, terwijl na afloop (bij gunstig weer) het eerste vuurwerk op het strand zal worden afgestoken. Op het programma van het Symphoeiecon. eert van Vrijdag r Juli onder leiding va-i Schnéevoigt staat o.a. Ma More I'Ove van Ravel en Die Sirenen. Symph. Gedicht va» Glièi-!-. Na de pauze zal de ltalienische svm. phonie in A dur van Mendelssohn worden gespec'd. --- MUSEUM BOYMANS. Naar wij vernemen heeft het Museum Boy. mans te Rotterdam voor de afdeeling moderne kunst ten geschenke gekregen van mevrouw W- Smith van Stolk een schilderij van ls,-,!<> Israël voorstellende het portret van J.-m Toorop in ryo^ geschilderd. --- CHARLES DE CUSTER. De Duitsehe litteraire vereeniging Die Argonauten te München heeft aan den ""Belgischen gezant te Berlijn laten weten, dat zij van plan is, het eeuwfeest van Charles de Coster te vieren. Charles de Coster is, zooals bekend, te München, van Belgische ouders geboren. --- ILLUSTRATIE VAN HET BOEK. Zooals wij indertijd hebden geme!d, wa," voor de tweede prijsvraag voor den grand prix Gustave Doré de illustratie gevraagd va» Le joug van Marien Gilbert en La Naufragée van Francis de Miomandre. Met de bekroon, de houtsneden verlucht zullen de beide romans in de reeks „I>e Livre moderne illustr6" ver. schijnen. Er waren ruim 800 deelnemers. Dc eerste prijs is toegewezen aan mevrouw E Magiër— Bruno, die het eerste boek beeft geïllustreerd; de tweede prijs is toegekend aan Armand Peti- Jean voor La Xaufragöe. Mevrouw Lagier— Bruno is «en onderwijzeres in de Hautoz- Alpes, de heer Peti-tJean is een jonge Par,), «olie litbogr»»" Bij J. B: Wolters. Groninger» Den Haag, zijn de volgende uitgaven verschenen: Beknopte lvnge!e) met werken van Loots en Averkamp-, Haarlems a Cappella Koor (dir. Nico Hoogerwerf) met werken van M C. v. d. Roovaart en Van Nieuwenhoven. Aan het slot van den avond zal door de 4 koren gezamenlijk worden gezongen „Koren" (Korenvelden) van Alphons Vranken, onder leiding van den componist. De pianist Cor van Boven, de violist Her> man. van Bom en de cellist Herman Bla«e« zul.'en fn het a.s. winterseizoen onder den naam van het „B" Trio concerten in cns land geven, waarop uitsluitend moderne werken, in 't dijzonder van Nederlandsche componisten gespeeld zullen worden. Bij Leister Nypelz is ter perse van Henr. Roland Holst een bundel verzen Verworvenheden, in een oplaag van 100 exemplaren. bondag zal te Aken Burscheid een Ewald Straesser muziekfeest gegeven worden. Op het programma staat o.m. een thema met variaties voor orkest uit do ze symphonie op. 41. Hierna zal de componist gehuldigd worden door de vertegenwoordigers van Burscheid «n de medewerkende vereenigingen. Berthold lloldschmidt is benoemd tot dirigent van het Hessische Landestheater te Darmstadt. De door den Deenschen staat ingesteld» eere.'prijs van ro.ooo kronen voor verdienste, lijke Deensche vrouwen is toegekend aan de schrijfster Marie Bregendahl. De uitgever Eugen Diederichs te Jena (dis doctor honoris causa is) is bij zijn zestigsten verjaardag tot eereburger van Jena benoemd. De nieuwe roman van Max Lrod, Die Erau, nach der man sieh sehnt, z^l in den hef«st verschijnen. Te München is een veiling gehouden, waarop o.a. is bet.iald voor twee werken van Wnldmüfler 7100 en 10,000 mark; voor een Trübner 5600 in.; voor een kleine Grützner 4850 m. } voor twee kleine werken van Zpitzweo 4550 en 4000 m.; voor Eritz von L'hdes Oude Man 3750 m. en voor een Krljtteekening van Hans von Marees 1700 mark. De Galerie llrannhauser heeft te Berlijn ook een naak geopend. Te dezer gelegenheid wordt «». g™> belangrijke tentoonstelling van schilderijen en beeldhouwwerken gehouden, waarvoor een mooi-geMustreerd-en catalogus uitgegeven is. . , --- CONCERT- EN THEATERGIDS. Mevrouw de Hondt, directrice der Italiaan, sche Opera, bericht ons uit Milaan, dat het tableau de la trcupe voor de a.s. concerttour. nee is vastgesteld als volgt: Siga. Giussppina I^ucche-e, soprano-leggie» ro: siga. Enrica Alberti. soprano-lirica; siga. Elena Lebendensky, mezzo-soprano; si"r. Giovanni Manurrita, tenore-!,!rico; sigr üo Piccioii. baritono, en sigr. Luig! Nalzaii. 'basso. Aan den vleug?!: sigr. Maestro Mario Parenti. --- WEEKBLADEN. De XV ere 1 d ro n! e k brengt foto', van Lindbergbs blijde inkomst te Nieuw-Vork: onder een dichten regen van confetti. Dan zijn er de V.'imbledon.-clerren en wordt het Cliineesche volk verder besproken. Ook wordt het Indisch openluchtfeest on Arei'.dsdoro aigeheeld. De Prins opent met ëen portret van den Senaat van het Arnsierdamsche studentencorps die weldra zijn 5,)*: lustrum zal vieren- Verder zijn er natuuroz namen uit Colorado en lerland alsmede een kiek van het verkeersop-top^ingspunt te Muiden. In de Wereldpost wordt het stations, plein te Enschede- afgebeeld. Fr -/V.n teven, mooie hoekjes uit Amsterdam, Maastricht, Kamen en Monte Carlo o, g-.-r,om--*->. ?!s>mec*^ een »p!lcl over den 15..-.!». Janj. li*.,»ir!:e v. Sluwe bespreekt lv-,.,* „ ,-!!!>li?c',!e ron-ürs onder de» titel „Xiet n*r!". V.m c!r. G. j. V>nmg Stinisse» , Engelsche brief. De ' Medische Kroniek is ,-,an het vegtari^me gewijd. Het Panor n m .1 geeft .-Ti. Dr.n: g/meng;! foto-nicuv.-s, mooie l-in-isehn^Kiekc-n, mode e,,z. ---