HET VETRAPPORT Boter en margarine Minister Bteenbergbe beeft gisteren in de Kamer aangekondigd, da» bet vraagstuk van de beperking der margarine-industrie nogmaals in zün geheel zal worden bekeken, zoo» dra bü het vetrapport in handen heeft. Dit vetrapport is bet werk van een commissie, welke de drie centrale landbouworganisaties in samenwerking met Zuivelbond» — F.N. Z. — bebben ingesteld. Het rapport is klaar, maar nog niet gepubliceerd; het moet nog eerst besproken worden in genoemde organisaties. De strekking van het rapport is echter bekend .en net Handelsblad van verleden Zondag bevatte een résumé van den inhoud. Het officieel orgaan van den F.N.Z. toont ach nu zeer verontwaardigd over dié ontijdige publicatie. Is men wellicht van zins nog veranderingen in de conclusies te brengen? Wü hopen het en wanneer dit mede het resultaat zou zün van de publicatie in net Handelsblad, dan zouden wü ons toch moeten verheugen over deze journalistieke.... voorbarigheid. Want de conclusies van het rapport, zooals ze thans in alle landbouwkringen besproken worden, zün niet alleen zeer eenzijdig, maar steunen daarenboven op onjuiste gegevens. Ze zijn eenzijdig, omdat ze de margarine» industrie willen terugdringen om meer afzetgelegenheid te geven aan de boter, maar tegenjkertüd de minder gegoede margarineverbruikers toch een hooge verbruiksbelasting laten opbrengen ten voordeele van de boter. De conclusies van bet rapport komen namelijk hierop neer, dat men het menggel-od opbeft en de heffing op de boter met 15 cent vermindert zoodat men een kleinhandelsprijs krijgt van f 150. De heffing op de voortaan onvermengde margarine echter zou even hoog blüven als ze thans is. Bü ieder kilogram on» vermengde margarine, die de arbeider, de kleine beambte, of zelfs de werkelooze met minder dan vier kinderen, koopt zouden dus 55 cent beffing voor de veehouders moeten opgebracht worden. Het vetrapport probeert dit nu echter aanlokkelijk te maken door de margarine ook goedkooper te maken: ze zou namelijk nog maar één gulden kosten. Maar die rekening klopt niet Men heeft thans drie soorten margarine: die voor de allerarmsten, welke alleen geleverd mag worden aan'werkeloozen met tenminste vier kinderen en aan enkele andere armen. Voor die margarine wordt 44 cent betaald. Daarnaast beeft men de gewone soort van 27,5 cent per pakje van een half pond of 1,08 gulden per kilo en ten slotte heeft men de Blue Band. die nog aan een speciale bewerking is onderworpen en 1.20 gulden per kilo kost Hoofdzaak is de gewone margarine van 1,08 gulden. Die zou nu volgens het vetrapport tegen één gulden moeten worden te koop gesteld Daar moet dan echter eerst nog eens 55 cent af voor de veehouderij. Er blijft dan 45 cent over. Daarin zitten dan de vergoeding van den tusschenhandél en de prüs van de verpakking, verzending, enz. Men zou op die wüze de margarine-industrie dwingen met verlies te produceeren ten voordeele van de veehouderij. Óp de persconferentie van verleden week heeft de Regeeringscommissaris voor Zuivelzaken verklaard, dat de tegenwoordige heffing en de tegenwoordige prijs op grond van een uitgebreid accountantsonderzoek is vastgesteld en dat de kostprijs m ieder geval „aanzienlijk hooger" ligt Verder is het bekend, dat de detaillist 10 cent per kilo heeft De andere distributiekosten zullen wel evenveel, zoo niet nog iets meer bedragen. Het zal dus onmogelijk -djn de 55 cent heffing op de margarine te behouden en den prijs ervan toch tot 1 gulden te verlagen. Maar als men dat niet kan. stort ook het heele plan van het vetrapport u» elkaar. Gelukkig maar. Want — en dit is het principieele bezwaar — het is in dezen tijd toch dwaasheid, de luxe van een te grooten vee» stapel door de minder gegoede margarine-eters te doen betalen. Die luxe past niet in onzen tüd. Evenmin als de luxe van onzen liefdadigheidsboterexport naar Engeland, die niet „nog niet eens één millioen" kost zooals sommigen beweren (die berekening is slechts een boekhouders» kunstje), maar tien a vijftien millioen aan onze volkshuisvesting onttrekt --- HET VURMERENDER SCHISMA. Naar aanleiding van het dezer dagen gepubliceerde bericht omtrent het uittreden der afdee» Ihig Purmerend van den Vrüz» Dem. Bond wegens de in die afdeeling heerschende ontevredenheid over de gestie van de ministers Marchant en Oud, deelt het Handelsblad mede. dat de vergadering, waarin de desbetreffende motie werd aangenomen, . was bezocht door twaalf leden, terwül de afdeeling thans veertig leden telt Op het convocatiebiljet voor de vergadering stond niet vermeld, dat een dergelijke motie zou worden behandeld. Verder zün er in Purmerend verschillende bekende leden van den Vrijz. Dem. Bond, die onder dit afdeelingsbestuur geen lid van de afdeeling willen zijn. Diezelfde leden en vele anderen gaan ook in bet geheel niet aceoord met de houding der afdeeling Purmerend. --- ROTTERDAMSCHE LIBERALE STUDENTEN» VEREENIGING. Gisteravond heeft de Rotterdamsche Liberale Studentenvereeniging een openbare vergade» ring gehouden, waar als spreker optrad drs. S. Korteweg met het onderwerp „Economisch Liberalisme". Spr. behandelde in zün rede de liberale democratie en den vrijhandel. Mevrouw Jeanne Fortanier—de Wit behandelde de huwelijkswetgeving en de beperking van de arbeidsvrijl*eid van de gehuwde vrouw. Ook de gehuwde vrouw-niet kostwinster wil haar offer brengen. Doch wanneer dit in de wet wordt vastgelegd, begaat men groote onbillijkheden omdat de rechterzijde haar kans schoon ziet haar principes voor goed in de wet vast te leggen. De tijdelijkheid en de crisisnoodzaak dienen zeker In de wet tot uitdrukking te komen. Tenslotte werd het woord gevoerd door den heer G. van den Burg, die sprak over „Verzamelen", waarbü hü in het bijzonder het natienaal socialisme en het socialisme behandelde. --- PROV. STATEN VAN ZUID HOLLAND. De heer H. Renger te Scheveningen. lid van de Prov. Staten van Zuid-Holland voor de Anti-Rev. partü, «telt zich, naar wü vernemen, voor. een komende periode niet meer beschikbaar. — De K. N. A. O. meldt: Wegens verbreeding van da aardebaan en het aanbrengen van een ander wegdek zal op 26 November de Provinciale weg van Hoeven naar Etten tijdelijk ge» sloten worden verklaard voor het verkeer in belde richtingen. Gedurende de sluiting zal het verkeer worden omgeleid over de Heul. De af» sluiting van den weg en de omleiding van het verkeer zal door borden worden aangegeven — Wethouder A. H. Smulders te Utrecht heeft naar vernomen wordt het voornemen na het einde van den zittingsduur van den huldigen gemeenteraad, zich niet meer voor een vethouderszetel beschikbaar te «tellen. --- Ingezonden stukken VRIJMETSELKIJ EN DE REVOLUTIE IN SPANJE. In bet Avondblad van 20 dezer bespreekt D. v. B. mün Ingezonden stuk in bet Avondblad van 15 dezer, waarin ik bet bad over een in dit blad opgenomen Reuterb«-i^»t als zou de Spaansche Vrijmetselarij deel bebben genomen aan de laatste misdadige woelingen in Asturië en Cs talon is. Daarover zegt D. v. B. echter geen woord. Wel begeeft hü zicb in algemeene beschouwingen over de Spaansche Vrijmetselarij met betrekking tot de revolutie, die een eind maakte aan de monarchie en de republiek bracht Klaarblijkelijk om indruk te maken, be» roept bü zich op „Das Blaubucb der W^tfrei» maurerei. 1933". „Oranje-boek". „Witboek", en dergelijke boeken hebben als regel groote bewijskracht omdat het officieele publicaties zün van een daarvoor verantwoordelijke Regeering. Klaarblijkelijk is bet de bedoeling om dat «Blaubucb" als gezaghebbend ma*-onnlek orgaan voor te stellen, maar het is een gewone particuliere uitgave van den heer dr Kurt Reichl, tevens de schrijver van het door D. v. B. aangehaalde stuk. In de voorrede zegt hü dan ook „dass das Dntemehmen auf rein private Initiative zurückgeht.. und dass er allein finden Inhalt verantwortlicb ist". De titel »Welt» freimaurerei" is onjuist want deze bestaat niet En nu D. v. B. Hü baalt een zin aan, waarvan nü. zelf spa» lieerend, een misleidende, althans onjuiste vertaling geeft In het boek staat. blz. 17. „tief bedauerlichen aber nur als Nebenerscneinung zu wertenden Vorfallen" (het verbranden van kerken en klooster). „Wertenden" wordt door D. v. B. vertaald met „te waardeeren", klaarblijkelük met de bedoeling om te doen uitkomen, dat genoemde wandaden door den schrijver zoo werden gewaardeerd, dus zeer goed werden geacht „Wertenden" beteekent hier. dat die wandaden, als Nebenersehei» nungen van de revolutie beschouwd kun» nen of dienen te worden, ïn aanmerking kunnen komen. Zün verkeerde vertaling acht ik misleidend, want een paar regels verder heeft luj moeten lezen, hoe van vrümetselaarszljde de beschuldiging verworpen wordt als zou de Spaansche Vrijmetselarij als organisatie dan wel door haar leden persoonlijk de antireli. gieuse, schandelijke daden van een uiterst radikale minderheid hebben bijgestaan. Het is kortweg onzin, dat een schrijver dat verbranden van kerken enz. zoo waardeert en het enkele regels verder ten eenemale veroordeelt D. v. B. haalt verder een gedeelte aan, aanvangende met de woorden: „Uit dezen geest der Spaansche Vrijmetselarij komt voldoende naar voren., enz.", maar luj laat na mede te deelen. wat daaraan onmiddellijk voorafgaat en waar» uit zou gebleken zün wat die geest der Spaansche Vrijmetselarij was en hoe deze was geboren. Het uit zün verband rukken van een citaat het alleen weergeven van woorden, die men gebruiken kan. is altijd een zeer eigenaardige methode van betoog en bestrijding geweest, vooral als het doel de middelen moet heiligen. Inderdaad hebben vrijmetselaren een rol gespeeld in de politiek, die de Monarchie wilde vervangen ■ door de Republiek, maar mag iemand, omdat hü vrijmetselaar is. zich niet met de politiek bemoeien en nog wel een politiek, die destijds door de overgroote meerderheid van het volk werd gewenscht? Niets is gemakkelijker (en dankbaarder bladvulling voor sommige prulkrantjes) dan de Vrijmetselarij overal aan vast te plakken, maar als D. v. E. zich wil verdiepen in oorzaak en aard van de Spaansche revolutie, dan moet hü eens lezen „Spanje zonder ruggegraat" van (den niet»vrijmetselaar) José Ortêga y Gasset Niet de Vrijmetselarij bracht de revolutie, maar zü was het onafwendbaar gevolg van een verzwakte monarchie, van een het volk exploiteerend clericalisme en de onduldbare dictatuur van Primo de Rivera. D. v. B. haalt met ingenomenheid aan den ondertitel „De Vrijmetselaarsrepubliek" van een artikel „Omwenteling in Spanje". Hü schijnt echter niet te hebben opgemerkt dat de woorden De Vrijmetselaarsrepubliek geheel onnoodig en klaarblijkelijk ironisch tusschen aanbalingsteekens werden geplaatst en dat het geen vrijmetselaarsrepubliek was. had hü op de volgende bladzijde kunnen lezen. Dat deel kon D. v. B. niet gebruiken, want daar wordt de naam „I?reimaurer*-epublik" afgewezen, al wordt erkend, dat in de regeering enkele vrijmetselaren zitten, „Aber damit ist eine entscheidende Einflussnahme der *?reimaurerei als unieker auf die Tagesgescbehennisse durchaus nicht gegeben" (blz. 132). D. v. B. vraagt, waarom ik mij zooveel moeite geef ongevraagd de Spaansche Vrijmetselarij te verdedigen. Zooveel moeite kostte het niet om den onzin aan te toonen van een bericht, dat feitelijk bü de laatste woelingen de Vrijmetselarij tegen vrijmetselaren zou zijn opgetreden. Ik achtte tegenspraak noodig. omdat leidende personen in de Spaansche Vrijmetselarij mü van nabü goed bekend zün en 'k hen niet tot zulke gruwelen in staat acht Over het bakerpraatje omtrent het bestaan van slechts één Vrijmetselarij, regelmatig weder, keerend als de zeeslang. valt weinig te zeggen. De Nederiandsehe Vrijmetselarij is volkomen, maar dan ook absoluut zelfstandig-, bemoeit zich niet met buitenlandsche maconnieke aan» gelegenheden, neemt geen deel aan eenige actie in het buitenland, evenmin als zü zich in het eigen land met de politiek bemoeit lemand, die het tegendeel beweert is als de blinde, die over kleuren praat of een bewuste leugenaar. A. F. --- ENGELAND EN DE GOUDEN STANDAARD. Zeer geachte Redactie. De slotzinsnede van het ingezonden stuk van den heer Theo R. Haasmann in uw avondblad van 20 November geeft een voorstelling van feiten, die naar mijn meenig op een dwaling berust De heer H. schrijft dat Engeland in September 1931 overvallen is door een land, dat maling had aan de goede werking van een internationalen gouden standaard, met welk land wel Frankrijk bedoeld zal zün. Naar mün meening heeft de Engelsche Regeering den gouden standaard niet prijs gegeven, omdat een ander land Engeland tot dezen stap noodzaakte, maar omdat deze regeering daarin uit monetair of handelspolitiek oogpunt voor haar land de beste oplossing zag. Tot staving van mün bewering wil ik citeeren uit het in 1932 verschenen leerboek van prof. dr G. M. Verrijn Stuart. getiteld Geld en Cre» diet, waarin op pag. 103 het volgende wordt betoogd. „Hoewel op zich zelf een poging om een anti deflationistlsche politiek te voeren, toegejuicht zou kunnen worden, indien zij op een redelijken grondslag berustte, zoo moet toch de l-ngelsche maatregel worden afgekeurd, en wel om twee redenen: vooreerst heeft Engeland op ruime schaal buitenlandsch crediet kunnen krijgen om zün valuta op peil te houden, n.l. van Frankrük en Amerika: de laatstgenoemde landen zouden door het verleenen van verder crediet een toevloed van goud naar henzelven hebben afgewend en een afvloed van goud uit Engeland hebben voorkomen: zü zouden der» halve het effect hebben bereikt dat aan die» genen voor oogen stond, die stabilisatie van de koopkracht van het geld op grond van samen» werking van circulalicbanken en verruiming van credietverleening bepleiten; Engeland heeft echter, na aanvankelijk crediet van Frankrük en Amerika te hebben verkregen, verdere «redietverleenlng geweigerd on» redenen, die niet afdoende schijnen, en daarmede bet plan tot verbetering van den gouden standaard ver» ijdeld. 1) In de tweede plaats is bet een tout geweest dat dit geschiedde op een oogenblik, waarop Engdand weinig buitenlandsche activa ter beschikking had; bet loslaten van den gouden standaard wekte een dusdanig wantrouwen. dat velen voor het pond „vluchtten"; dit veroorzaakte een koersval, veel grooter dan op dat moment met de innerlijke waarde van bet pond overeenstemde: daardoor werd bet vertrouwen, niet slechts ten aanzien van Engeland, doch ook in de geheele verdere wereld, waarin bet pond zulk e«» belangrüke rol speelde, heftig geschokt ten detrimente van den inter» nationalen handel en van bet internationale credietverkeer. en ten nadeele vooral van diegenen, die op 21 Sept 1931 vorderingen in pon» den-sterling hadden." lets verder zegt prof. Verrijn Stuart nog, dat bet Macmillan-Committee. hetwelk tot op» dracht had de inrichting van het Engelsche geldwezen te onderzoeken, een devaluatie van het pond uitdrukkelijk had ontraden, aan welk advies de Engelsche regeering zich niet beeft willen houden. Met de meeste hoogachting. V.N. S. 1) Spatieering van mij. --- EEN BELANGRIJKE NIITBTENTOONBTELLING IN DE KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK ▼oor mij ligt bet Gedenkschrift, geschreven ter gelegenheid van bet honderdderitgjarig bestaan der oudste Nutsschool in Den Haag. In bet voorwoord van dit keurig uitgevoerde boekje wordt de belangstelling opgewekt voor de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen. „Zelfs voor de meeste leerlingen onzer eigen scholen is die naam een klank, dien zü nauwelijks kennen en dit is hun niet kwalijk te nemen, want met hun ouders is het meestal ook zoo gesteld." Beziet de Commissie tot beheer der Nuts» scholén te 's-Gravenhage hier den toestand niet een beetje van al te zwarten kant? Ongetwijfeld behoeft men thans nog niet met een lantaamtje te zoeken naar ouderen onder ons, die zich nog bed best den tijd weten te herinneren, dat zü als spreker voor 't Nut op» traden. Even zeker is het bijna, dat allen naar bun verhalen èn de beslommeringen, welke aan de spreekbeurten dikwijls vastzaten, met belangstelling zullen luisteren en, ook al be» boeren zij tot een jongere generatie, onder de bekoring zullen komen van een uiterst merkwaardig cultuurbeeld uit het verleden, dat nog maar zoo kort achter hen ligt. Onlangs gaf mij een thans reeds eenigen tijd rustend predikant een boeiend relaas over zün ervaringen als Nutsspreker. Een züner verhalen meen ik u in verkorten vorm niet te mogen onthouden. „Op een keer bad ik een uitnoodiging aangenomen om in een klein plaatsje in het Noorden van het land een voordracht te houden" — zoo vertelde onze zegsman. „Stel u mijn verwondering voor. toen uj bij aankomst in het afgelegen gehucht bleek, dat mijn slaapgelegenheid voor dien nacht uit «on afgeschoten gedeelte van de zaal bestond, waarin ik denzelfden avond als spreker moest optreden." Zich in het onvermijdelijke schik» kend, vervulde onze predikant zün spreekbeurt, en met succes. Ver na het middernachtelijk uur verzochten de boeren, die nog wat gezellig bijeen waren gebleven, dominee, die zich inmiddels in zün „eenvoudig" slaapvertrek had teruggetrokken, nog een stukje voor te dragen, daar het hun zoo goed bevallen was. Zü ver» gaten daarbij waarschijnlijk, dat hun spreker ', ochtends vroeg met den eersten trein om zes uur moest vertrekken, om nog tijdig een anderen uithoek van het land te bereiken, waar hij dien middag een tweede spreekbeurt had te vervullen. Dezelfde predikant die nog steeds een geestig verteller is. had nog tal van andere niet minder merkwaardige verhalen, waarvoor het hier de plaats echter niet is om ze mede te deelen. Ons is het eene voorbeeld voldoende om de bewering te staven, dat de Maatschappü ook bü niet-leden nog niet geheel vergeten is. Een teboekstelling van herinneringen van oudsprekers voor het Nut zou echter een interessant stellig soms ook vermakelijk werk voor het nageslacht zün. • • • Kort geleden deelde de schrijver van dit artikel eenige bizonderheden mede uit de ge» schiedenis der journalistiek 1). Daarbij werd vastgesteld, hoe de geschillen der patriotten en prinsgezinden oversloegen op de dagbladpers, zoodat de staatkundige politiek weldra den inhoud der bladen bebeerscbte. Niets kon zich aan het politieke geharrewar van dien tijd onttrekken. Het spreekt haast van zelf, dat bet «(Genootschap van Kunsten en Wetenschappen ouder de zinspreuk tot Nut van 't Algemeen", te Edam in 1784 opgericht evenmin buiten den hefUgen binnenlandschen. strüd kon blijven. Immers bet nieuwe genootschap beoogde de volksverlichting, een zaak, waarvoor de prinsgezinden, die de behoudende partü vormden, niet warm liepen. Weldra kwam het in de Nutsvergadering te Edam tot onverkwikkelijke tooneelen. vooral omdat de prinsgezinde regeering der stad druk uitoefende op verscheidene bestuursleden. Inmiddels was de kring der bestuurders uitgebreid door de benoeming van „medebesturende leden buiten Edam"; in plaat» sen, waar genoeg leden woonden, waren afdee» lingen of departementen opgericht het eerst in Amsterdam, later ook in Edam. in welke stad eveneens het hoofdbestuur nog zetelde. Ten slotte liepen de twisten in het departement Edam zoo hoog — niet het minst doordat een der prinsgezinde hoofdbestuurders er met een gedeelte van de kas van het genootschap van doorging — dat verplaatsing van den zetel der maatschappij naar elders het eenige redmiddel was. Dit was niet onwelgevallig aan den secretaris van het genootschap Martinus Nien» wenhuyzen, aan wien kort tevoren door prinsgezindsn de toegang tot de vergadering in Edam was ontzegd. De secretaris gehoor» zaamde, maar nam het archief mee. Den 9den Augustus 1787 kwamen de afgevaardigden van büna alle departementen bijeen in het logement de Zon op den Nieuwendük te Amsterdam. Daar werd het groote besluit genomen: het hoofdbestuur zou voortaan te Amsterdam zün gevestigd. De naam «Genootschap van Kunsten en Wetenschappen onder de zinspreuk tot Nut van 't Algemeen" werd ver» vangen door dien van „Maatschappü tot Nut van 't Algemeen". De stichter, Jan Nieuwenhuizen, hechtte aan deze beslissing zün goedkeuring. In de Ustad kon de Maatschappü zich vrijer bewegen en had niet meer te lijden van de willekeur eener locale regeering. • • • Over de geschiedenis van de Maatschappü ls den laatsten tijd zooveel geschreven, dat wij deze verder kunnen laten rusten. Hier zü nog verwezen naar het belangrijke Gedenkboek 1784—1934, waaruit men volledig de werkzaam» sleden der Maatschappij kan leeren kennen. Thans dient echter de aandacht gevestigd te «orden op een departement dat betrekkelijk «at is opgericht: 'sGravenhage. Onder de vele voortreffelijke prestaties, welke de afdeeling 's-Gravenhage heeft verricht moet in dit geval speciaal melding gemaakt worden van de «lichting der eerste Nutsschool (1804). De belangrüke hervorming van het onderwüs ln de 19de eeuw is hoofdzakelijk te danken aan het baanbrekend werk der Maatschappü. Zelf gaf zü het goede voorbeeld door modelscholen op te richten. Tevens werd gezorgd voor betere «eer- en leesboeken. E*• deze maatregelen broodnoodig waren, weet tedereen, die eenigszins op de hoogte is met den gebrekkigen toestand waarin het lager onderwüs in de IBde eeuw verkeerde. Vooral op net platteland heerschten schromelijke toestan«en. Vaak werd een afgedankte tuinman of koetsier met het onderwüs belast Het salaris van den onderwijzer was meestal nlet zoo poot, dat hü zich de luxe kon veroorloven bij«tuitjes als van koster, klokkeluider. doodgaver e. a. af te slaan. Met de leermiddelen was het eveneens treurig gesteld. Men gebruikte «ewoonlijk. behalve het AB.»boek. den Heide!-nergschen Oathechismus. de Spreuken Salom?ni m andere stichtelijke lectuur. Een boekje, oat de geslachten van Adam tot op den Heere Vhristus behelsde — door stoute kinderen, «ms met teekenlngen opgeluisterd — behoord,-meus tot de voornaamste lectuur op onze Ne«erlandsche scholen. De schoolgebouwen waren zonder ventilatie. £k£ A.ren Zf»en meestal »0P elkander ge» 3geh'an« wükers werden jassen en petjes »ab^.,^,«^"^°!?'* 7°"" "tren«- behalve de «»l»ulkelüke roede of plak en bet schandbord moeten bullepees, lederen riemen e» rottingen worden genoemd. Op de lessenaar van een goeden schoolmeester uit de 18de eeuw lag bovendien meestal een ü«ren kam. om kinder» hoofden te reinigen, voorts een bngeluksvogel, een aardig duifje, van linnen genaaid en met watten opgevuld, dat de leerling naar zijn hoofd kreeg wanneer nü zondigde. Hü wist dan dat hü het beestje terug moest brengen aan den meester en zün banden had uit te strekken op eeen of twee „bantplacxkens" te ontvangen. Zooals reeds gezegd is. is vooral door toedoen van de Maatschappij tot Nut van 't AlgemeM hierin groote verbetering gekomen. Welk be» langrijk werk het departement van s-Gravenhage op dit gebied verrichtte, kan men thans op de tentoonstelling in de Koninklijke Bibliotheek aanschouwen. Lchoolprijzen. registers van leerlingen, allermerkwaardigste schoolboekjes, almanakken — de Enkhuizer almanak werd eenigen tüd door de Maatschappij bezorgd — bekroonde platen, kinderspeelgoed en allerlei andere stukken op de geschiedenis der school, en het departement betrekking hebbend, treft men bier aan. Er is te vinden een boekje, waarin over het hoeden snaken wordt gesproken met de mededeeling. dat al is de hoed nog zoo goed gemaakt, het toch met den drager treurig ge» steld kan zün. als het van binnen in zün hoofd niet pluis is. Zonderling is ook een prentbijbel met voorstellingen, zooals men die soms op sigarenzakjes aantreft (tekst gedeeltelijk door af» beeldingen weergegeven). Bü de dames zal ongetwijfeld het kinderspeelgoed in den smaak vallen. Een schimmenspel ontbreekt niet aan het geheel. Het is dan ook haast onnoodig te zeggen, dat een bezoek aan deze tentoonstelling zeer loonend is. De Commissie tot beheer der Nutsscholén te 's-Gravenhage verdient zeker een woord van hulde voor het organiseeren er van. Het laatste gedeelte van een gedicht, waarin een: leerling den Bden November 1814, bü het verlaten der eerste Nutsschool, baar dank be» tuigde, zü heden van toepassing op het jubileer rende schoolbestuur: Leeft lang nog! — volgt de treden na Van Vader Nieuwenhuyzen! Dan zal geene eeuw, wat ook verga, Uw naam in 't stof vergruizen; — Dan zult ge, aan 't einde van uw* baan. Met zelf-voldoening zeggen: „'k Heb in mijn leven welgedaan!" En D ter ruste leggen. Dr J. H. Kemkamp. 1) Haagsch Maandschrift (November 1934). --- De automobiel in dienst van net Vreemdelingenverkeer Aan de A.C.S.-revue, het officieele orgaan van de Zwitsersehe Automobiel club. ontleent de K^A.«**. gegevens, welke een belangrijk licht doen schijnen op de beteekenis van de automobiel ten bate van het vreemdelingen» verkeer Het behoeft wd geen nader betoog, dat het probleem „vreemdelingenverkeer in staathuishoudkunde" heden ten dage in het brandpunt van de belangstelling staat leder land rekent bet zich, tot een plicht zooveel mogelijk vreemdelingen tot zich te trekken, teneinde het mogelijke te doen om de handelsbalans in evenwicht te brengen of te houden. De manier waarop dit zou kunnen geschieden, is reeds op congressen, in de pers en op talrijke andere wijzen van alle zijden belicht Een van deze zijden, welke herhaaldelijk naar voren werd gebracht en als een der belangrijkste factoren werd genoemd, is de bevordering van het internationale autotoerisme. Over het toenemen van dit toerisme ver» schaft bet Zwitsersehe Automobielblad ons merkwaardige cijfers. St Moritz heeft sinds vijf jaren materiaal verzameld over de per automobiel reizende vreemdelingen. In 1930 kreeg het bezoek van 3244 auto's. In 1931 weerspiegelt de crisis zich plotseling en op ernstige wüze. In dat jaar verschenen er slechts 2694 auto's. Echter beweegt het automobielbezoek zich sinds dat tijdstip in steeds stijgende lijn. hetgeen uit de volgende cijfers moge blijken. In 1932 bezochten 2927 auto's St. Moritz terwül voor 1933 en 1934 resp. 3371 en 4172 auto's werden geboekt (Deze cüfers gelden voor het zomerseizoen). Bereikte de curve dus in 1931 haar laagste punt in den afgeloopen zomer is het automobielverkeer ten opzichte van dat jaar met 55 pet gestegen. Me» deze stijging der cüfers met betrekking tot de automobielen houden die van de aantal(en der gasten, die per auto reisden en in St Moritz korter of langer verbluf hielden, geen gelijken tred. In den zomer van 1930 verbleven 9536 gasten (in privé auto's reizende) in St Moritz, voor dè daarop volgende jaren van 1931 t/m 1934 gelden resp. de volgende cüfers 8253, 7803. 9110 en 10760. Reeds op het eerste gezicht springt de omstandigheid in hel oog. dat hier in 1932 de slechtste resultaten «Orden behaald, terwül 1931 als het slechtste jaar van het aantad automobielen geboekstaafd staat. Dit houdt verband met de gemiddelde bezetting der auto's waarvoor van 1930 t/m 1934 resp. de volgende getallen gelden: 2.94 personen, 2.98, 2.66, 2.70 en 2,58. Meer nog dan een warm pleidooi getuigen deze nuchtere cijfers van de vooraanstaande plaats, welke de automobiel in dienst van het vreemdelingenverkeer inneemt. De gemiddelde bezetting per automobiel beweegt zich gestadig in dalende lijn, terwijl toch het aantal gasten, dat per auto op reis gaat. toeneemt Steeds minder gaat men nu met vrienden of Kennissen die in het bezit van een automobiel zün, mee op reis. Liever gebruikt men den eigen wagen. Zonder eenig voorbehoud mag men bovenstaande cijfers aanvoeren, als een bewijs voor den verbazingwekkenden vooruitgang van de automobiliseering van het Continent De bouw van den kleinen wagen, de prijsdaling der automobielen, het zün factoren, welke hiertoe vanzelfsprekend in groote mate medewerken. Het percentage, dat aangeeft welk gedeelte van alle gasten, die St. Moritz bezochten, per auto reisde, wordt ook steeds grooter. Was het in 1930 nog slechts 17 pet, in 1931 en 1932 nog 19 pet. in den zomer van 1934 steegs dit per» centage tot 29 pet Duidelijker dan door deze cüfers laat zlch de beteekenis van het automobielverkeer nauwelijks demonstreeren. Volgens de A.G.S. Revue staan wü echter nog slechts in het beginstadium en voor de Zwitsers staat het vast. dat de statistiek, welke Bt. Moritz opleverde, stellig nog gunstiger zou zün indien de autowegen beter waren en voor niemand meer afschrikwekkend zouden zün. Het blad hamert dan ook op verbetering van deze wegen, hetgeen gezien in het licht van bovenstaande cüfers een noodzakelijkheid is om het automobielverkeer de mogelijkheid te geven zich in zijn vollen omvang te kunnen ontplooien. Inderdaad lijkt ook ons dlt een van de beste middelen om tot een intensief vreemdelingenverkeer te geraken. --- DE NIEUWE SPELLING EN DE MOEILIJKHEDEN VOOR INDIE „Loudspeaker** schreef eens in „Onze Stem" bet onder-volgende gesprek, dat een baas met zün jongen had, met Petrus gedoopt en Hollandsch sprekend. Het dient als demonstratie, hoe moeilijk het Hollandsch is voor den bruinen -broeder. — Petrus! — *Nheer* — Waar is de sleutel? — Op de kast gelegen, 'nheer. — Gelegd. Petrus! — Ja 'nheer. — Waarom ben je gisteren niet boven gekomen. Petrus? — Heelen dag op bed gelegd, 'nheer! — Gelegen. Petrus! — Ja. 'nheer. — Petrus, waren er gisteren geen eieren? — Kippen niet gelegen, 'nheer. —» Gelegd. Petrus. — Ja. 'nheer. — 't Is vreemd hoor. hoe komt dat tocb? — Aan mü niet gelegd, 'nheer. — Gelegen, Petrus. — Ja 'nheer; .. 'nheer? . — Ja. Petrus? — Vraag Perskot één ringgit 'nheer, mün grootmoeder heeft het afgelegen, 'nheer. — Afgelegd. Petrus. — Ja, 'nheer! En mag ik vrij 'nheer. vandaag? — Waarom. Petrus! voor een begrafenis, den heelen dag? — Ja. 'nheer. kampong is erg afgelegd. — Afgelegen. Petrus. — Ja, 'nheer. Petrus is niet teruggekomen. Hij vertelde: „'Nheer maakte hem eiken dag verlegd." In dat groote land. ons Indië, met meer dan 60 millioen inwoners, zijn er heel wat scholieren die de Nederiandsehe taal moeten leeren. Hun aantal neemt gelukkig bij voortduring toe. Nu weet ik wel. dat velen, vooral onder de oud-lndlschgasten. het in 't geheel niet „gelukkig" vinden, dat de bemiddelde Inlander Hollandsch leert Zij worden dan te wijs. zeggen ze, hooren te veel en verliezen den kijk op den afstand, die er moet blijven tusschen blank en bruin. Dat mag voor sommige verhoudingen een grond van waarheid hebben, echter zullen ook de oud-gasten mij moeten toegeven, dat de taal een belangrijke factor is voor het bijeenhouden van volken. Hoe meer de Nederiandsehe taal in den vreemde gesproken wordt des te steviger ls Neerlands gezag, des te verder gaat Neerlands invloed. Bij het leeren van een moderne taal hebben de Inlanders, het geval „Petrus" demonstreert dat wel. heel wat moeite. Hoe eenvoudiger men de taal voor hen maakt des te gemakkelijker gaat ze er in. des te meer wordt ze aangeleerd en gesproken. Dit een zuiver praktisch oogpunt bekeken moeten wij een taal hebben, die zooveel mogelijk in schrift en uitspraak gelijk is, en moeten de taalregels eenvoudig zijn. zonder te veel uitzonderingen. Een vereenvoudiging van onze taal lijkt mij wel wenschelijk en voor Indiê vooral een zaak van praktisch en van politiek belang. Ik zou den echter het voorstel Marchant niet geheel willen volgen, maar meer het geschrevene en het uitgesprokene in overeen» stemming willen brengen. Ik zou er niet te veel geleerde adviezen in willen halen. Professoren zijn in den regel onpraktische menschen. De groote verandering zou moeten zijn. dat de klinkers geschreven worden, zooals ze worden uitgesproken, en wel: de enkele a, schrijven a. de dubbele ais de aa en waar een lange a uilgesproken wordt dient men ze ook dubbel te schrijven, ongeacht of ze in gesloten of in open lettergreep voorkomt Met de e en de u handele men evenzoo. De enkele i—ls de i als in „pit", de ie —is de ie — als in ..Piet". Men behoeft geen medeklinkers meer te verdubbelen en voelt ook dadelijk bü de moeilijke woorden, waar de klemtoon moet liggen. „Beedelen" wordt dus anders geschreven dan ..bedeelen". Dit is wel het voornaamste en voor den In» lander speciaal van belang. Een dergelijke spreek- en schrijfwijze toch. komt meer overeen met zijn eigen taal. Hlj schrijft „desa" aldus, en spreekt uit dessa. Zijn enkele e klinkt als i. Wij moeten het met dubbele s schrijven, anders zouden wij 't uitspreken ..deesa" en dat is het woord niet Dit is slechts een enkel voorbeeld uit de velen. Deze klinker-vereenvoudiging lijkt mij van groot belang en zal heleen ieder, die vreemd slaat tegenover onze taal. gemakkelijker maken, het Hollandsch te leeren spreken en te leeren schrijven. Onze taal zou dan het volgende aanzien krijgen: ..Het heeft in de meeste kringen afkeuring gewekt, dat men in deeze moellike tijden, die onze vole atentie vraagen. voor andere zaaken, nog met taaivereenvoudiging wordt lastig gevalen. Beeter waare het. hiervoor een gunstiger tijd uit te zoeken. Naa rijp beraad en ernstige ooverweeging zou men dan eene vereenvoudiging kunnen vaststelen en invoeren. Bij de nieuwe speling laate men geen uitzonderingen toe en bü het invoeren eevenmin. De Indiese mensen zouden stelig een ver» eenvoudiging toejuichen, die hot gesprookene meer in overeenstemming bracht met het ge» schreevene en de uitzonderingen wegliet" Een Indlesman. --- HET 18 EENVOUDIG OVERWELDIGEND Fe constateeren boe groot de verent» waardiging is van onze lezers, die over de nieuwe spelling allereerst ver» klaren tegenstander te zün. maar daarbij commentaar geven. Luister: JOt ik voorstander ben van de zg. nieuwe spel» ling*' Neen. ik ben verwoed tegenstander daarvan, De weiger elke krant te leien, die in de nieuwe spelling verschijnt, mijn voorkeur gaat uit naar zaken, die adverteeren in de spelling van de Vries en te Winket De Hemd verhoede, dat ook Uw Blad te eeniger tijd in de onvaderlandsche «peiling zal verschijnen, en in het vaste vertrouwen daarop verleng ik mUn abonnement Zouden eventueel d, Nederiandsehe dagbladen voor een domme over» macht moeten zwichten, dan zou ik mijn toevlucht nemen tot «en buitenlandsche krant. Liever lees ik onversneden Fransch. Duitsch of Engelsch. dan verknoeid '-nd-c*. En wellicht olijven tr Vlaamsche kranten verschijnen in de zuivere Ne» derlandsche spelling". „Tegenstander van dit taaldederl van demokra» tisch»neerhalenden geest en oorsprong. Abonnement IWS, indien geen «archant-spelUng wordt gebrulkt Het Vaderland wake tegen den al het hoog» staande neerhalenden geest". Nog een besliste tegenstander schrijft Het is ook voorgekomen, dat een lezer die 20 jaar lang „Het Vaderland" las. zijn abonnement wilde opzeggen, als de nieuwe spelling niet werd ingevoerd. Wü vragen ons af welke courant die abonné dan wel zal kunnen gaan lezen. Maar wat nu volgt» is veel belangrijker. Onze Bureau-agenda tevens Verjaardag» kalender 193$ ligt nu te ónzen kantore en bijkantoren gereed; bü bestaat uit 52 wek. bladen, practiseh ingericbt voor aanteekeningen, met op elk blad vermelding van algemeen» feestdagen en in den kop een pakkende Neder» landsche spreuk. m De abonné, die als naar gewoonte I 5 te onze» kantore eind December 8 W het abonnement over het geheele g W jaar 1935 komt voldoen, voor hem 8 8 «tellen wij den kalender voor f 0.24 B 8 beschikbaar. §§ = a = En de abonné. die geen gebruik m g maakt van de besparing om in- S J plaat» van met f 20 met f 18 de 9 W 4 kwartalen 1935 vooruit te vol- g D doen, maar die zich toch wil ver- I 8 binden het geheele jaar 1935 § g abonné te blijven kan eveneens I s voor dit luttel bedrag een practische 1 M kalender ontvangen. F Voor abonné's die meer exemplaren wen» schen. of die zlch niet wenschen te verbinden abonné te blijven gedurende 1935 is de prijs 75 cent Exemplaren voor niet»abonné's f 1.50. Alles voor zoover de voorraad strekt » * • Thans kan men een exemplaar bestellen door ons OH. Don ingevuld terug te zenden. Denk er s.v.p. om. als u het bedrag gireert op ons gironummer 122700, op de slip te vermelden .kalender 1935". • • ••• ••» ••> ••» •• ■•• ■»• ••• •»» »*» •• •«* •*» *v» mm* omt --- BON Ondergeteekende. abonné op Het Vaderland, wenscht een --- VADERLAND-KALENDER te ontvangen. Naam: ♦ • Adres: • >->« Nieuwe spelling. Wij maken van deze gelegenheid gebruik, om de meening van onze abonné's over da nieuwe spelling te leeren «.euueu. 2ijt ga voorstander? Ja Neer. --- WETENSCHAPPEN LEZING VAN PROF. DEELMAN TE BEURSSE In het Paleis der Academiën heelt prof. dr Deelman, hoogleeraar aan de universiteit van Am» sterdam. Donderdagmiddag vijl uur voor de Bel» gische liga voor kankerbestrijding ter gelegenheid, van haar tienjarig bestaan, een lezing gehouden in de Fransche taal over de moeilijkheden van het kankervraagstuk. Onze correspondent te Brussel meldt: llcningln Astrid, de Nederiandsehe gezant, jhr ***jard« van lltarkenborch ütaehonwer, de Bel--.»» sche minister van binnênlandsche zaken en hy» glüne. Pierlot, de gouverneur van de provincie Brabant en talrijke andere autoriteiten bevonden zlch in de zaal. Prof. dr Lerat voorzitter van de Belgische liga voor kankerbestrijding, dankte Koningin Astrid voor haar vereerende aanwezigheid en bracht ver» volgens in herinnering, dat Koningin Elisabeth even» eens herhaalde malen haar belangstelling in het werk van de Liga liet blijken. Zich wendend tot prof. Deelman en na te hebben gewezen op de eminente plaats, welke hij inneemt aan de universite', te Amsterdam en het kanker-instituut te Groningen, zeide prof. Lerat in de komst van dezen Nêderlandschèn geleerde het bewijs te zien. dat Nederland en België uit een intense, wetenschap» pelijke wisselwerking het grootste nut kunne» halen. De wetenschap is trouwens nooit protectionistisch geweest. Aan de medewerking van het geheele menschdom in alle landen hebben wij niet te veel om, ook wat dit geneeskundige probleem bc» treft, tot de waarheid te komen. «luister Pierlot bracht op zijn beurt hulde aan de Belgische Koningin en aan prof. Deelman en zelde het tweede decennium, dle dc liga thans ingaat onder de bescherming van de Belgische regcerlng te willen nemen. P,of. Deelman kwam vervolgens aan het woord voor zijn met groot» aandacht gevolgde lezing. --- HOPJES. Mijnheer de Redacteur. In het Residentienieuws van gisteren schrijft Ü over de firma Nieuwerkerk o.m. het volgende: „Het oude bedrijf, de hopjesfabrieage. wordt weer geheel in eere hersteld". Dit kan nlet juist zün. aangezien alle merken en recepten van de Nieuwerkerks Haagsche Hopjes verkocht zijn aan de opgerichte Nieuwerkerks Haagsche Hopjesfabrick, N. V.. De gereorganiseerde firma heeft dus geen recht de echte Nieuwerkerks Haagsche Hopjes, zooals deze sinds 1794 gemaakt zijn, te fabriceeren of te verkoopen. Met dank voor de plaatsing. Nieuwerkerks Haagsche Hopje»» fabriek N.V. J. A. Bamboe***,, dle» ---