TRYGVE G!ll.BRA«88E!« „MIJN BOEK I» .«... RADEN MAS JODJANA Naar wij vernemen, zal de Indische danser Raden Mas Jodjana weldra ons land verlaten en zich in Frankrijk vestigen. --- atasexsrf --- Kunst en Letteren WANDTAPIJTEN VAN VROEGER EN NU DE HERESTSALON Fransche en Vlaamsche tapijten (Van onzen Parijschen correspondent). ve Herfstsalonf Zelfs de meest conformistische «lagbladencrlUek vertelt Jaar op jaar op verveelden loon, «lat het er koud Is en dat wat men er zlet toch heusch de moeite van een verplaatsing niet waard ls (de enkele schilders ven formaat kan men immers nog wel op kleinere exposities ln de kunstgalerijen gaan •den), maar dat belet den Herfstsalon niet om leder jaar gestaag plaats te hebben, met visch» en bloemstillevens. en naakten en halfnaakten. hevengezlchten en rotsgezichten en veldgezleh» ten en damesgezlchten en heerengezichten. Er is de Jaarlljksche van Dongen en van Dongen ls nog altijd een goed schilder en hij schildert ditmaal een jong meisje met een witte Jurk en bloote voetjes. ' En men zlet met een zeker genoegen tussehen de vlijtige anonymi een Gromaire. een Glelze. en men geniet eenlge «xlgenbUkken, min of meer • toevallig, aangezien het van retrospeclieven aard is, rondom het portret van Frantz Jourdaln. van Renolr. Gauguln, Cszaime, Re» dol». En verder verwonderen wij ons, dat al evenzeer als ln de romanlitteratuur het vrouwe» lijk element zoo sterk vertegenwoordigd is: er 1» geen Stilleven, landschap of portret denk» baar, waarin niet eenlge Suzanne, Odette of Marguerite haar kansen beproefd heeft Alleen het allegorische, op zichzelf toch volstrekt niet in discrediet in den Salon, heeft minder be» koring voor haar. «o o Voor wie de tapljtkunst bemint, ls er deze maand een aardige vergelijking te maken tus«enen de Vlaamsche wandtapijten en die van de Manufaeture van Aubusson. bekend Fransch „merk", hoewel niet zoo beroemd als die van de Gobelins of van Beauvals, Er is trouwens in de bescheidenheid van deze Aubussonsche wandtapijten — wij zijn in het Hollandsch ge» neigd om alles van dlen aard onder den verzamelnaam gobelin samen te vatten, daarbij schromelijk onrecht doend aan het zoo ver» schillend verleden ven de diverse genres — lets sympathieks. Die van de Brusselsehe wevers zijn pralend en prachtig. Deze rijke wever» van omstreeks 1800, toen reeds beroemd, zijn blj name be» kent!, en hun namen zijn weer verbonden met die van de beroemde schilders, wler ontwer-pen zij uitvoerden ven Raphael zelfs, en van Bernard d'Orley. Er zijn bljbelsehe tafercelen ln grooten stijl, hemelsche allegorieën, als de architecturale compositie Christus tusschen de Heiligen in hel Clnquantenalre. Het Is rijk en meesterlijk, wol. goud. zijde zijn de materialen, het goud doorvlecht een Avondmaal en een hemelvaart in een overvloed die dichters naar de lier zou doen grijpen. Met onze hedendaagsehe begrippen van decoratieve kunst houden wlj natuurlijk het meeste van die .wandtapijten die. in. .wezen «geheel en al wandtapijt zijn., en vee.!-m2»der. van.degenen die-«met hoe, veel technische virtuositeit — dikwijls, op een geborduurd schilderij gaan lijken. En vaak zljn ook die van religieuze inspiratie of die de geschiedenis van eigen eeuw kroniekeeren (zooals de Legende van Notre Dame de Sablon, , waarop men Karel den Vijfde ziet) ons liever dan de klasslclstlsche tafercelen. Al ls een aan Ovldius ontleende tapisserie betref» fende Pornolia en Vertumnus, met zijn lande» lijke attributen charmant • • • De Tapisserieën van Aubusson. protestant«ehe kunst, in wier oorsprong, en geschiedenis het Edict van Nantos een Ingrijpende rol speelt Het gebooteland van deze wevers, die het vak van vader op zoon overdroegen en waar huis aan huls geweven werd, in de dor» pen Felletln en Aubusson, werd toen door zijn protestantsche bewoners verlaten, en het dreigde de ondengang van de locale kunst te worden, die weliswaar later weer met offi» cleelen steun werd hernomen, maar toen (de tijd was er trouwens over heen gegaan) een heel ander karakter kreeg. Maar er wordt in de manufacture nu nog geweven tot in onze dagen, en de tentoonstelling in het Pavlllon de Marsay geeft een overzicht van vijf eeuwen. Ook hier is de vroege productie verreweg de mooiste, en de moderne is eenvoudig af» «huwelijk. Deze snerpende, ronkende wand» versiersels doen denken aan alles wat de Fransche smaak maar aan leelljks kan voortbrengen. Eerlijk gezegd is er maar één associatie die hier werkelijk voor de hand ligt en die men dan ook dadelijk maakt daar Is geen ontkomen aan: de met rozen geborduurde slof» fen, die onze grootmoeders voor onze groot» vaders plachten te handwerken. En deze ver» gelijking blijft opgaan al kan men er heel goed ook nog bonbondoozen bij halen of het nu gaat om stukken van klassieke of moderne inspiratie, om halfgoden of fietsers van een modern volksfeest om papegaaien, fazanten of baadsters, de eigenlijke sfeer waar dit alles thuis hoort is de sfeer van de anUma» «»ssars. De .gedurfde" kleuren verhelpen daar niets aan. En de moderne werken van de menufaoture van Beauvals. hoewel met meer behoefte aan stijl, grootscher opzet en rulmer inzichten uitgevoerd, waren, zooals wij ze twee jaar geleden zagen, ook nergens een werkelijke reussite of een noodzakelijke her» leving van een oude industrie te noemen. De demon die de herfstsalons inspireert heeft dit op zijn geweten. Maar hoeveel bekoring Is er h» het bruin en blauwgroen van de oudste werken, en hoe natuurlijk de eenheid van voorstelling en techniek. Die naïeve charme, die teel» op een groote zekerheid van «maak berustte, vinden wlj ook bij den lateren a«mtUende-eeuws«hen bloei niet meer terug. Wie kan aan de ge» pruikte hovelingen, de pretenUeuee Venu»-tempels de l-rulstaartige hondjes en de kin» derachtige prieeltjes, de voorkeur geven boven de eenhorens en gekartelde kasteelmuren van de vroegste tapijten? En toch ie er ook hier een secure techniek " een ware vreugde in de vlotte en kleurige rstelllngen, maar hoe tegelijk pretentieus en derachtig zijn toon eigenlijk de hao*en. wen en honden vergeleken, nogmaals, bij de »lo<»'atieohe en legen«larieche eenhoorns, n* Rllke bij droomde, en de beraidleke Duidelijk spreekt in het verschil in genre net vereen» in leven; «oen de wever, hun filialen bedde.» op den linkeroever van het «chttiende^euwsche Parijs, en met een bril» lente clientèle in voortdurend contact waren, '"veg men voor wanddecoratie wat fleurig en *l-»tlg. mondain en rijk was. Amusant Ia In de ««ventlende eeuw het tapijt, dat Honore "rfés «»i«le*<><»en romen I'Astree illustreert; «at wa, liefde voor «l« lectuur! Men stelle zich *djn, hulskamer voor met grillige muurdecoraties, waarop alle personnages van Couperus' Kleine Zielen vereenigd zouden zijn, tegen een naïef en synthetisch Den Haagt En inderdaad zou de Vijverberg niet misstaan ln zulk een wandtapijt en de meeuwen al evenmin.... Maar toen nog een eeuw vroeger de afgezanten der wevers van Pelletln en Aubusson het land afliepen om uit de kasteelen en abdijen opdrachten mee te krijgen, werden de tapeten gemaakt voor een Interieur, waarin men vaak lang en zonder veel afwisseling verbleef. Daar zijn de landschappen van brons» groene boomen en blauwgroen water en bouw» dooskasteelen even kunstmatig als de prieelen van het Rococo, maar zij hebben perspectieven, dle men bij het llcht van een houtvuur kon zien opengaan en sluiten, zlj vertellen een legende waarbij men zich honderd andere legenden herinneren kon. en zlj vertolken plechtige en naïeve droomen lnplaats van ge» zelschapsspelletjes. --- JAN VAN GOVEN TE LEIDEN Lezing van dr J. G. van Gelder De Vereeniglng Lucas van Leyden. die zich ten doel stelt het Leldsch Unlversitelts-Pren» tenkablnet te steunen, hield gisteren in die.instelling een avondbijeenkomst onder voorzitter» schap van prof. mr A. W. Bljvanck. Nadat deze het openingswoord had gesproken met de mede» deeling, dat de Vereeniglng. dle thans vijf Jaar bestaat in het vervolg eiken winter op zn minst twee bijeenkomsten zal organiseeren, waarin een kunsthistorisch onderwerp zal worden ingeleid, verkreeg dr J. G. van Gelder, conservator van het Museum Boymans te Rot» terdam, het woord om te spreken over Jan van Goyen te Lelden. • Spr. ving aan met ln 't kort te wijzen op de principes, die het chlaroscuro beheerschen en ging na hoe ook in de houtsnede deze techniek, vooral dank zij Ugo da Carpl. tot een nieuw uitdrukkingsmiddel werd gemaakt dat beantwoordde aan het wezen van het maniërisme. Na een 30 tot 40>jarige stagnatie vond deze techniek tegen het einde van de 16e eeuw weer nieuwe beoefenaars, voor het eerst thans ook in Nederland met Gollzius. wiens leekeningen en houtsneden van landschappen daardoor mede een basis werden voor een verdere ont» wikkeling van een landschapsverbeelding. Spr. glng den invloed van Goltzlus na op het werk van de Jongere generatie, dle na hem aan het woord kwamen, besprak in het kort de ver» schillende stijlopvattingen (Hans 801. Cl. J. Vis. scher) om iets langer stil te staan bij 't vroege werk van Esalas van de Velde. (Van deze meesters circuleerden tijdens de lezing prenten ter bezichtiging). Ook Van Goyen is aanvankelijk nog tot dle Haarlemsche groep te rekenen, maar al kort na zijn leertijd blj Esalas v.d. Velde komen andere verlangens naar voren, die 't eerst in zijn vroege penteekenlngen zijn vast te stellen. Deze (vrijwel onbekende) krabbels bevatten al de kern van Van Goyens misschien dan nog onbewust streven naar tonaliteit en atmospheer* in zijn schilderijen althans komt dit niet zoo tot een tastbaar resultaat en is de overeenkomst met Van de Veldes werk Veel ''«erkers Omstreeks 1620 Is echter een scherpe wending te bespeuren, die spr. toeschreef aan den invloed van Elshelmers werk en het Carra» vaggiëske lichteffect, dat zoowel te Haarlem, Utrecht als Lelden dan navolging vindt. Een sterker concentratie van het licht in de compositie had een grooter eenheid in de toon» waarde van het geheel ten gevolge. Een ver» gelijking met Rembrandt» vroege werk, lege» lijkertijd te Lelden ontstaan, dringt zich vanzelf op. Ook al ls van wederzijdsche beïnvloeding nauwelijks sprake, belde Jonge schilders verwerken toch dezelfde principes van de barok en bereiken leder op zijn wijze een eigen en nieuw soort clalr-obscuur. • • • Tenslotte ging spr. Van Goyens schilderwijze na en zijn verwerking van 't motief „Lelden", waarbij men de termen realisme en naturalisme slechts uiterst voorzichtig mag hanteeren. Van Goyens kunst was in haar lateren vorm een phase van voorbijgaande», aard. Het Hol» landscbe rationalisme heeft in de l?de eeuw het vage en stemmingsrijke niet lang kunnen verdragen en weldra aansluiting gezocht bij een meer Fransch georiënteerd classicisme, dat van een welhaast tegengesteld idealisme door» trokken Is. De belangrijke, met groote aandacht gevolgde lezing werd met fraaie lichtbeelden toegelicht Na de pauze bestond gelegenheid tot het bezichtigen der pas geopende tentoonstelling van Hollandsche en Itallaansche chlaroscuro-houtsneden, eigendom van het Prentenkabinet, die zeer de aandacht trok. Tevens kon men in oogensehouw nemen een keuze uit de in 1935 door de instelling verkregen aanwinsten (teekenlngen van Leonard Bramer. Guerclno e. a„ hlstorieprenten uit een bruikleen-De Jonge, schetsboeken van Isaac Israëls. enz.). De volgende bijeenkomst zal in Februari plaats hebben. --- 25-jarig jubileum. ORKESTVEREENIGING MUSICA Op het concert, dat a-. Zaterdag in Dlllgentia zal worden gegeven ter herdenking van het 25Jarig bestaan van Muslca. zal het orkest onder leiding van Koeberg den avond openen met de symphonie op. 55 no. 2 D-dur van Haydn. waarmee 25 jaar geleden het eerste concert aanving, hetwelk voor een liefdadig doel op dezelfde plaats l» gegeven. Verder slaan op het programma Rococo» suite van Bram Maas. leeraar aan het Rotter» damsche Conservatorium. Una Melodia en Apendans van F. E. A. Koeberg or-p»onkelij*c werk van den meester. --- Filmnieuws CONFLICT IN DEN NED. BIOSCOOPBOND' Metro en Paramount zouden uittreden Kwestie over het „afsluitingsbesluit” De Met«'t**»oldwyn.Mayer en de Paramount hebben haar lidmaatschap van den Nederlandschen bioscoopbond opgezegd per 31 December as. met voorbehoud — krachtens de statuten — dat beide maatschappijen hun beslult kunnen herroepen binnen drie maanden. De houding der Metro en Paramount vindt haar oorzaak in het beslult van den Bioscoopbond d.d. 15 Februari 1935 het film» en bioscoopbedrijf per 31 December „H. te sluiten. Deze maatregel werd genomen ter beschermingvan de bestaande bioscooptheaters en hield in dat nieuwe bioscopen zich in 1936 niet meer aan kunnen sluiten bij den Bond en dus geen films van de markt betrekken. De Metro en de Paramount hebben hiertegen blijkens de bovenvermelde actie geprotesteerd Indien zij bij het besluit van opzeg» ging van het lidmaatschap volharden zullen de films dezer Amerikaansche maatschappijen niet meer in Nederland vertoond kunnen worden. Geruchten, dat ook de Fox zich bij de be» weging der Metro en Paramount heeft aangesloten, zijn onjuist De inwerkingtreding der afsluiting van het bedrijf door den Bioscoopbond is inmiddels opgeschort wat evenwel nlet geschied zou zijn in verband met de actie der Metro en Para» mount Dit blijkt wel uit het door ons zoo juist ontvangen verslag van de bultengewone algemeene ledenvergadering van den Ned. Bioscoopbond, gepubliceerd in de — officleele — „Maandelljksche Mededeellngcn" van den Bond. Hierin leze wij dat met algemeene stemmen is aangenomen het voorstel van het hoofdbestuur om het «Ld. 11 Februari vastgestelde Bondsbestuur om het d.d. 11 Februari vastgeestelde Bondsbesluit nopen» de afsluiting van het Nederlandsche film- en bioscoopbedrijf on» gewijzigd te verlengen voorloopig tot 15 Februari 1936 terwijl het anders op 31 December aH. af zou loopen). Deze beslissing Is genomen, clleeren wij uit het bewuste verslag, ten einde de speciale studiecommissie, waarin verschillende voor» aanstaande leden van den Bond zitting hebben en welke tot taak heeft nieuwe regelen te ontwerpen met betrekking tot *de oorlel»» ting van nieuwe zaken — daarbij een gezonde expansie van het film» en bioscoopbedrijf in het oog houdende — gelegenheid te geven de resultaten harer studie na rustig en rijp be» raad aan het hoofdbestuur te rapporteeren. Weliswaar functionneert deze commissie van den dag af, waarop het Bondsbesluit nopen» de afsluiting in werking ls getreden, doch zij had mede tot taak het hoofdbestuur te advl» seeren over de dispensatie-aanvragen, welke als gevolg van meervermeld besluit werden ingediend. Het hieraan verbonden werk is zoo veelomvattend gebleken, dat de commissie eerst kort geleden een begin heeft kunnen maken met haar eigenlijke studletaak. Haar werkzaamheden zijn echter ook ten opzichte van haar eigenlijke taak geenszins tevergeefsch geweest; zij hadden Integendeel het voordeel, dat zij de commissie, dank zij de vele en wisselende bed rijfsaspecten, welke zich bij het onderzoek aangaande de dispensatie-aanvragen voordeden, een practische er» varing hebben gegeven, welke haar blj uitstek competent maakt om aan het hoofdbestuur van den Bond te advlseeren omtrent datgene, wat ?t na 15 Februari 1936 te doen staat. De waarde van dit advies wordt bovendien nog verhoogd door de omstandigheid, dat de commissie in haar samenstelling een weerspiegeling is van het Nederlandsche film» en bioscoopbedrijf in al zijn geledingen. --- H. P. BREMMER OVER J. F. MILLET. De heer Bremmer begon zijn lezing gister» avond in den kunsthandel Nieuwenhulzen Se» gaar, met in Millet den kunstenaar aan te wij» zen, die, sinds de geschiedenis der kunst als allereerste het werken: den arbeid, tot object voor zijn kunst heeft gekozen. Hiermee brak hij met het klasslclsme van een Davld, een Ingres. en wel door nlet het Ideaal te willen schilderen, maar in zekeren zin, den strijd om de verwezenlijking van het ideaal, het volle leven in al zijn triomf en pijn. Het boerenbedrijf, dat zoo ruw en oprecht hiervan getuigt, heeft hij ook daarom nlet veracht omdat hij er in was opgegroeid, omdat hij nergens dezen strijd zoo aan den lijve had ondervonden en zoo diep beleefd dan daar. Want juist in het innige aanvoelen en verstaan ligt de kracht van zijn kunstenaarschap. De figuur van Millet doet ons onverbloemd een groot en open» hartig mensch kennen, wiens blik verzacht is en zonder de cruheid, welke vele Nederland» sche realisten bezitten — doordat hij in wat hij ziet de doelbewustheid ondergaat die aan alles een waardigheid en rustige overtuiging verleent. Met Jacques. viaz. Rousseau vormt hij dan de voorhoede van de Barbizon-school. Vervolgens gaven de lichtbeelden een overzicht van zijn werken: hoe hij na de eerste in» vloeden van Watteau. nog blijft zoeken, In het mooie zelfportret uit 1835, in „Nonnen", in „Meisjesportretje" uit 1847. tot hij In 1848 „Le Vanneur" schildert en daarmee zichzelf wordt. In werken als „De Arenleeslers" 1857, „L'An» gelus" 1859, „La Bergère" 1864. „Le Pacage" die verwant zijn met Jozef Israëls, Vincent van Gogh, Constantln Meunier. Toorop. Prikker. Mauve en hen beïnvloedde, leeren we hem kennen: de bewogen gloed over zijn wijde landschappen, de groote zwaal en de cadans ln jhet rhythmlsche elan van zijn " arlleiclers.^ •*' *ui „Moeder met kinderen" uit 1860 toonde spr. aan hoe Millet van Ostade in reöele stofuitdrukking veel heeft geleerd. Hierna werden nog verschillende lichtbeelden vertoond als „De win» ter", «De wijnboer", „Kerkje van GrevlUe" uit 1872, „Stilleven". Tenslotte noemde spr. de kunst van Millet een monument voor het Fransche volksleven, waar het alledaagsche tot poëzie Is geworden, dit vooral in de teekening «Man, vrouw en kind". --- RENé CLAIR IN LONDEN. Renë Clair is door het Londensche bioscoop» publiek gewogen en aanvaard. Zijn specifieke humor is ingeslagen; voor Clair staan de studio's te Twlckcnham en Elstree open! Vorstelijke belangstelling bestond dan ook voor de premiere van Clalrs* eerste Engelsche film: The Gost goes west, in het Leieester Square Théatre. welke voorstelling Dinsdag» avond door de Koningin van Engeland en de Hertogin van Kent werd bijgewoond. Clalr maakte deze film in de Studio's van Korda te Elstree. De geschiedenis, welke hij te verfilmen kreeg, leende zich bij uitstek voor zijn geraffineerde»» humor: een Amerikaan breekt een Sehotsch kasteel steen voor steen af om het In Callfomls weer op te bouwen. Zelfs het authentieke Schotsche spook moet bij het transport geconserveerd blijven. In Nieuw Vork worden de kasteelbewoners per auto algehaald, met een voor het spook gereserveerde leege plaats. Zoo verbluffend Is de gelijkenis van het spook en den jongen nakomeling der Schotsche aristocraten (Robert Donat). dat do charmante dochter van den rijken Amerikaan (Jean Parker) hen beurtelings verwisselt. Clair heeft zijn beste beentje voorgezet en men kan spreken van zijn Joyeuse entree in de Engelsche filmindustrie. --- DE FRANSCHE FILMONDERSCHEIDINGEN Zooals wij reeds schreven heeft Jacques Feyder voor zijn film La Kermesse Heroïque de «Grand-Prlx du Cinéma Francais" ontvangen vanwege het ministerie van onderwijs. Van de 50, op de verschillende candidaten voor deze onderscheiding uitgebrachte stem» men. waren 29 voor Fcydcrs oeuvre. 13 voor Marcel l'Herbier (Vellle d'Armes). 5 op Pierre Chcnal voor zijn Crime el Chatiment en 2 voor Pierre Billens Deuxiime Bureau. Bij de overhandiging der prijzen heeft men Louis Lumiere met een herinneringsplaquelte vereerd. --- „Wien Wien nur du Allein" Maandag 23 December e»*, geeft het Frlt» Hlrseh-gezelschap ln den Prlncesse»Sehouw> burg de Kerstpremière van »Wlen Wien nur du allein", een werk van Edmund Eysler, den componist o-n. van «Der lachende Ehemann" en .^.unstlerblut". Het libretto is van Jullu, Brammer en Alfred Grllnwald, die hun repu» tatie te danken hebben aan tal van operettes, w.<». ..Grilfin Marlza", „Zlrkusprlnzessin", „Dle Bajadere" en „Der letzte Walzer". Deze operette speelt ln Weenen. In de goede dagen van weleer. Vrouwelijke hoofdpersoon is Maria Elsner als de sehoone Margarete, de rijke weduwe van een goudsmid. Erik Helgar werd de rol van Christian opgedragen. Deze ls een Jong kunstenaar, een edelsmid, die heel veel van het bekoorlijke weeuwtje houdt, doch met haar nog al eens meenlngsversehll» len heeft, hetgeen tot een serie verwikkelingen aanleiding geeft Frltz Hirsch en Arpad Late» bar zijn twee adellijke huwelij enden ten, wier gansene rijkdom slechts bestaat uit hun adelbrieven en uit een flinke dosis opsnijden Martha Wagner is Comtezzina Gluletta* Claire Clalry is een vroolijke goudsmldsleerllng en Else Böttleher vertolkt de rol van een trouw» lustige huishoudster, Portschunskula genaamd. Hans Blume is de trouwe meesterknecht van Margarete. Verder komt hier een drietal her» bergiers in voor. Het zijn Walter Triebel (Zapfel), Leo Reieher (zijn broer Züpfel) en Mady Meth (zljn dochter Zipfel). Regie Paul Harden. Fritz. Hirsch algeheele artistieke leiding. Gerard Vroom heeft ook ditmaal de decors ontworpen. De costuums zijn op eigen ateliers vervaardigd onder leiding van Sophle Degenhardt Dirigent is Hans Lichtenstein. Arpad Latabar heeft de dansen ingestudeerd. Het eerste bedrijf speelt zich af In een goud» smldswinkel am Granen ln Weenen. Het tweede bedrijf voert de toeschouwers op de binnenplaats van Margaretes woning. De derde acte speelt ln een uitspanning bij Wee» nen. Wien Wien nur Du allein wordt van Maan» dag 23 December af in den Princesse» Schouwburg gegeven. Op de belde Kerstdagen hebben bovendien middagvoorstellingen plaats. --- INHOUD VAN TIJDSCHRIFTEN. Caecilla-de Muziek opent met een artikel over de kunst van het planostudeeren door Erwin Bodky. dien wij pas als den kenner van oude instrumenten mochten huldigen. Willem Zonderland schrijft over den Jubl» leerenden Kor Kuiler, Piet Visser over muziektheorie der Mlddeeleeuwen. Herman Ruiters bespreekt belangrijke uitvoeringen en voorts zijn er mededeeUngen opgenomen van de Nederlandsche Bruckner Véreenlging. --- PAUL BOURGET De Frensohe schrijver Paul Bourget, is ernstig ziek, aldus seint men ons uit Parijs. Bourget is thans 83 jaar oud. Zijn eerste boek publiceerde hij in 1872 en hij is tot voor kort blijven schrilven. --- COMéDIE FRANCAISE. Jean Debucourt, die heeft uitgemunt zoowel in het klassieke als in het moderne repertoire, is als penslonnalre verbonden aan de Comedie Francaise. Hil «el in het Huis van Molière ver» moedelijk debuteeren als Perdlcan in On ne badlne pas avec l'Amour. Men verwacht nog meer benoemingen en noemt de namen van Alcrne en Janlne Crlspln. Voor het Genootschap Willem Bllderdljk zal Zaterdag a». de heer August Heytlng in de zaal van den Bond van Tecnh. Ambtenaren in Overheidsdienst, Ballstr. 28, spreken over Bil» derdljks romancen, balladen en vertellingen. Van Zaterdag tot 8 Januari zal bij Frans Buffa te Amsterdam een tentoonstelling worden gehouden van werken door J. Bauer» Llumff. Tegelijkertijd zullen worden geëxposeerd teekenlngen door Auguste Rodln in hout gesneden door Leon Jules Perrlchon. Het Haagsch Maandblad zal met Ingang van 1 Januari 1936 worden uitgegeven door A. W. Lljthoffs Uitgevers Maatschappij N. V., Doezastraat 1, Lelde»». In de plaats van Leon Bernard is tot voorzitter van de Assoelatlon des Artlstes Dramatlques te Parijs gekozen Victor Boucher. Te Bavonne is. 88 Jaar oud overleden «**leorges Hörelle, die de boeken van Blasco Ibanez en Cabrlele d'Anunzlo in het Fransch heeft vertaald. Het portret van Richard Ottlev door deins» borough. dat op de velling bij Christle 1800 gulnjes heeft opgebracht, is gekocht door den heer A. Jurgens. De groole Dultsebe staatsprijs voor schilderkunst is toegekend aan Carl Echnelders te Berlijn. De bekroonde, die dertig jaar oud is, Is uit Aken afkomstig en heeft vooral het landschap van Eifel en Moezel geschilderd. --- CONCERT- EN THEATERGIDS. De Uslandsehe zangeres Engel Lund zal Vrijdag in het Concertgebouw en Zondagavond in Diligentia volksliederen ten gehoore brengen van Ferdinand Rauter. Cecil Sharp, Vaughan Wllliams. J. Tiersot Leon Algazl, Reglnald Jevons, Kennedy-Fraser. Sv. Svelnbjörnsson. De pianist-componist dr Ferdinand Rauter zal zijn medewerking verleenen. De „Vereenlgde Haagsche Spelers" zullen op Zondag 22 December a-.. in gebouw „Custodia" Brandtstraat alhier, een voorstel» ling geven van „En waar de ster bleef stille staan". Bij deze voorstelling zal het Matrozenkoor, onder leiding van den heer Theo van El f eren, oud-Ncdcrlandsche Kers tel iedere n ten gehoore brengen. Vrijdag a". zal fn het Centraal Theater te Amsterdam het Centraal Tooneel de premiere geven van het nieuwste stuk van Samson Raphaelson (Accent on Jouth) onder den titel „Oude liefde ". Medespelenden zijn Cees Laseur. Mary Dresselbuys. Rle Gllhuys, Cor Hermus. Hermann Schwab. Joan Remmelts. Peronne Hosang. Gerard Schild. Wlm Paauw. De regie is in handen van Cees Laseur, decors naar ontwerp van Paul Bromberg, vervaardigd op eigen ateliers onder leiding van M. Nauta. --- Weekbladen On» Land—Panorama van 1» Deo. ademt den geest van het naderend Kerstfeest en heeft bijzonder veel boelende en met teekenlngen ge» Illustreerde lectuur. F. v. d. Valk heeft een praatje over den winterstorm lang» dc kusten met foto', welsprekend verlucht. Van den Koninklijken trein zljn Interieurkiekjes opgenomen. Van de groote platen noemen we een gekleurde reproductie van «en Oud»Uol*Mn«lsch *a^le»^atre«l. --- WETENSCHAPPEN Dr K. H. E. DE JONG OVER NEGEL (Ingezonden). Geachte Redactie, Mag ik u, naar aanleiding van het stuk van den heer B. Wigersma „Dr E*. H. E. de Jong ever Hegel" in het avondblad O van Woensdag IJ» om een kleine plaatsruimte verzoeken? Al laat lemand ook moo!»klinkende woorden over religie hooren, dat is waardeloos, wanneer hij het Individueel voortbestaan der ziel ont» kent. Volgens zijn systeem moest Hegel dit ontkennen, al is hij «r ook niet rond voor uit» gekomen. Hoe Hegel met feiten kon omspringen Is oan. door schrijver dezes aangetoond in zijn studie „Hegel und Plotin" (1916). Mijn geachte tegen» stander kan er ook uit leeren, dat de door hem meer geroemde dan gekende „phllosoof" zelt niet geheel vrij was van denkconfusle. Let men op de verregaande laatdunkendheid, waaraan de Hegelianen zich maar al te vaak schuldig maken, dan kan men gemakkelijk be» grijpen, hoe het met de vrijheid van denk» uiting zou gesteld zijn, als zlj de macht in han» den hadden. De manier, waarop de heer B. Wigersma zich over de parapsychologie uitlaat een weten» schap, beoefend door mannen als P. W. H. Myers. J. H. Hyslop. Th. Flournoy, H. Driesen, spreekt In dezen, mij dunkt al duidelijk genoeg. U mijn hartelijken dank betuigende: Dr K. H. E. de Jong. 's-Gravenhage. 18 Dee. *35. • • • --- AAN Ir B. WIGERSMA Ik daag den heer Wigersma uit eenlge „persoonlljke onbehoorlljkheden" te citeeren uit mijn blijkbaar bedoeld artikel „Over Hegelend wanbegrip omtrent het occulte", verschenen ia het Tijdschrift voor Parapsychologie. Dr P. A. Diets, --- VAN MEDAILLE AAN J. W. GONGGRIJP. Aan den heer J. IV. Gonggrijp, oud»opperhoul» vester ln Suriname. Is dezer dagen in «en verga» dering van de Nederlandsche Commissie voor het Van *2eden Fonds, bestaande ult de heeren mr A. van Traa, voorzitter, prof. dr L. P. de Russy. «e» cretaris-penningmeester; J. S. «**. Rasteleyn. proL dr A. Pulle. dr A. A. L. Rutgers. de groote zilveren van Eeden-medallle uitgereikt wegens zijn bijzondere verdiensten voor de kennis van de Lu» rlnaamsche plantenwereld. Met prof. Stahel, aan wien in het begin van 1935 dezelfde eer ls te beurt gevallen, ls de heer Gonggrijp de eenlge bezitter dier medaille. Hun belder arbeid ln Suriname vormt de breed» en stevige basis voor het standaardwerk over de Flora van Suriname, dat onder redactie van proL dr A. Pulle bezig Is te verschijnen als «ededee» llng II van de afdeellng Handelsmuseum van het Koloniaal Instituut. --- Rullcolleges. GENOOTSCHAP NEDERLAND-FRANKRIJK. In April van dlt jaar heeft prof. dr J. R. W. Venijl. hoogleeraar ln het Volkenrecht aan de universiteit te Utrecht college gegeven aan de Parljsehe universiteit over: „De geldigheid en nietigheid van internationale rechtshandelingen". (Deze lessen zijn thans ln druk verschenen.) In antwoord daarop heelt in «el de hoogleeraar aan de Rechtsfaculteit der Universiteit te Parijs, prof. Georges Scelle. tot de Juridische studenten te Utrecht gesproken over zijn opvattingen omtrent de internationale rechtsgemeenschap. Deze ruU be» rust. evenals vroegere van gelijke strekking, op de samenwerking, die. sinds een aantal Jaren, bestaat tussehen de Wetenschappelijke Sectie van het Ge» nootschap NederlandFrankrijk en den Rector der Sorbonne. ter bevordering van het contact tusschen de Nederlandsche en Fransche wetenschappelijke kringen. --- RADIONIEUWS PHORIPROGRAM VRIJDAG 20 DECEMBER Gofllengte 25.57 m. A.W.T. 1. 1320 Wilhelmus en opening. 2. 13.30 Gramofoonmuzielc. 3. 13*0 „Het laatste nieuw, uit Holland". 4. 14.05 Het plano-duo Han Beuker en Wouter Denijs speel» op twee vleugels. 5. 14-0 Interview van dr M. Eeuwe door den heer G. W. J. 2itte»»teyn. 6. 14.35 Gramofoonmullek. 7. 14.45 Vervolg plano-duo door Han Beuker en Wouter Denijs. 8. 15.00 Dansmuziek eramofoonplaten. 8. 1520 Slotwoord en sluiting. Wilhelmus. --- CARL FLESCH VOOR DE VARA Woensdag 25 December concerteert het Residentie-orkest voor de VARA. onder leiding van Jaap Spaanderman. Aan dit concert zal c*arl Flesch al, solist medewerken. Om 8 uur 45 (avond) wordt het concert voor viool met orkestbegeleiding op. 77 van Brahms gespeeld. Om 10 uur wordt het concert vervolgd met de Symphonie ln d kl. «erts van Franck. --- PIANORECITAL JAN SMETERLIN. De Engelsche pianist Jan Smeterlin zal op Woensdag 25 December om 8 uur 5 (avond) een recital geven voor de VARA-microfoon. --- TIJDSCHRIFTEN KERSTNUMMER RADIOBODE. De A.VJt.O. heeft ter eere van het Kerstfeest de Radio-Rode voor de volgende week als Kerst» nummer laten verschijnen. Dat deze onderneming in alle opzichten geslaagd I, zouden wij niet gaarne beweren, «et omslag met een gekleurde voorstelling van de Drlo Koningen doet 't wel door de contrasten van 't goudgeel tegen groen en rood. al gaat er van 't geheel nlet veel stemming ult. De eerste plaat echter doet aan als een stuitende smakeloosheid, door bij een afbeelding van het Jezuskind In de kribbe een microfoon te laten opduiken als ver» zinnebeelding van de Kerstboodschap per Radio. Ook aan het niet bepaald fijngevoeide opschrift van een Kerstartikel van den heer W. Vogt: „Geef het «Christendom een kans" kunnen velen aanstoot nemen, al blijkt het. wanneer men ne» geheel gelezen heeft, geenszins denigreerend be» doeld. De gekleurde reproducties In het nummer zijn verre van fraai en de plaat „Het Kindeke Jezus In de Dessa" kan gelden als een treffend voor» beeld van Kitsch. De geheele wijze van samenstelling maakt een rommeligen Indruk en zou met wat meer sober» held en distinctie gewonnen hebben. Van den Inhoud vermelden wij een artikel van dr F. H. Fiseher over „Het beeld van het Kerst» feest", een Kerstverhaal van Arme de Vries: „Al, de dieren spreken" en een van «7oen «eyer: „D« nobele veldwachter". Ook van Willy Qorsarl Is er een bijdrage. Het programma van de week wordt met de noodige illustraties opgediend. ---