i-^M/^ /^W^^^^lW-I^M^L^MD --- Nationaliteit, Nationalisme en Internationalisme Nationalisme, een historisch en tijdelijk verschijnsel? Wat is de verhouding van de nationaliteit tot het internationalisme? Hoe dient ze te zijn? Hoe zal ze in de zich thans aanmeldende toekomst zijn? Dit zijn vragen, die in het centrum staan der geestelijke belangstelling van den tegenwoordigen men«ch. Alleen dc economische situatie reeds dringt die vragen aan onze aan» dacht op. Er komt immers steeds meer samenhang tusschen de economie van de verschillende deelen der wereld terwijl langs den anderen kant de noodzakelijke organisatie in leder ge» bied afzonderlijk toch ook weer van de rest der wereld min of meer afsluit of. zoo men wil. tegen ongewenschte invloeden van buiten verdedigt Op geestelijk gebied vindt iets der» gelijks plaats: alle cultuur schijnt tegelijkertijd meer internationaal en tevens toch ook meer nationaal te worden. Wij moeien nationaal zijn niet alleen om voor de wereld wat te betceke» nen, maar ook om in ons zelf de ..internationale cultuur" tot een levende waarde te maken. Omgekeerd schijnen wij echter ook het nationale eerst dan waarlijk bewust te kunnen doorleven, wanneer wij het met de middelen der Internationale cultuur ontdekt hebben. Als anarchistisch Jong intellectueel zei prof. Vermeylen dertig Jaar geleden: wij moeten ons zelf zijn om Europeeer te worden. Dat was de richting van het bijzondere naar het algemeene. De Jonge romanticus Herder had op het einde der achttiende eeuw op de tegenovergestelde richting gewezen: wij moeten het vreemde, het algemeene in ons opnemen om bet eigene, om het eigen volk. te ontdekken. Zou een van die beiden meer gelijk hebben dan de andere? Wie de te» genwoordige situatie overziet zal wel tot de conclusie komen, dat de jonge Herder en de jonge Vermeylen ieder een zijde van de waarheid hebben gezien; het algemeene ontdekt het blzondere en door het bizondere wordt het algemeene weer verrijkt Nationaliteit en internationalisme vullen elkaar aan. Maar zoo eenvoudig is het toch ook weer niet. In de historische werkelijkheid is de ontwikkeling niet zoo gemakkelijk en geleidelijk als in het naredcneerend verstand. Het leven heeft vastigheid noodig. Wie de geschiedenis alleen maar als ontwikkeling beschouwt, ziet maar één zijde van de werkelijkheid. Er is ook telkens „verstoll'ng" en dit niet minder op cultureel gebied in bepaalde stijlconventies dan op politiek en sociaal gebied, waar machtsverhoudingen door instellingen worden vastgelegd. Dit «slollingsproccs" speelt ook een zeer groote rol in de geschiedenis van het nationale. De nationaliteit is het meest levende wat er werkt in de historie; zij is om zoo te zeggen de levende grondstof zelf van alle geschiedenis. De politieke macht maakt er zich echter meester van. tracht ze te binden en In haar dienst tot middel te rcducecrcn, tot een middel in den machtsstrijd. Dat er een verschil is tussehen een Holland» sohen en een Flcillaanschen boer kan niemand ontkennen. Bloed en bodem zijn nu eenmaal werkelijkheden. Volgens de jongste hypothesen op het gebied van de arthropogeografie zou er zelfs verband bestaan tusschen de bodemgesteldheid van zekere landstreken en de werking van een aantal klieren in het menschelijke organisme. Wie niet alle wetenschap verwerpt moet erkennen, dat daar Inderdaad een wetenschappelijk probleem is. Het andcrsgeaard zijn van de verschillende volken, tengevolge van afstamming en milieu- Invloeden zal op zichzelf echter de samenwerking met en de belangstelling in elkaar verbinderen, fusschen nationaliteit en internationalisme is geen tegenstelling. Alleen het nationalisme, dat de nationaliteit in dienst stelt van een organisatorische macht, schept een tegen» stelling tot andere organisatorische centra en dus ook met het internationalisme, dat in zijn ruws'en vorm alle gedeeltelijke organisatie wil opheffen of in dienst wil stellen van een meer omvattende organisatie. Dr F. H. Fischer. privaat-docent te Amsterdam en cultuurhistoricus, heeft een studie gewijd aan dit probleem van de verhouding tus* schen de nationaliteit en hel internationalisme 1). Het is een boekje vol treffende en interessante opmerkingen, maar waar de ver* schillende begrippen veel te weinig gedefinieerd zijn en uil elkaar gehouden, opdat het waarlijk verhelderend zou kunnen werken. „ hot oude zoowel als het machtige nieuwe nationalisme (wordt) door stoffelijke behoeften gedreven", zegt de schrijver op pag. 74 van zijn betoog en dat lijkt ons zeer juist wanneer men aan het woord nationalisme een bepaalden hls* tori-c!*»--* zin geeft. «Haar die zin wordt nergens duidelijk aangegeven. Op pag. 25 van heizelfde boekje wordt hot woord vlak naast elkaar, in twee verschil* lende beteekenissen gebruikt: „De likandinavisohe rijken waren slechts nationaal, omdat zij geen gelegenheid kregen iets anders te worden. Alleen het afgesloten Noorwegen, en nog moer het no-* sterker afgesloten IJsland, werdon door hun Ecidalitteraluur van algemeen Europeesche betekenis. Doch die bloei berustte geheel on ai op vüor-nationale fundamenten." Zoo kan men dus nationaal zijn op voor» nationaal fundament en het nationale begint slechts als hot eigenlijk al is afgeloopen?! Het komt er maar op aan te weten, wat een auteur bedoelt. Wanneer hij blj het woord nationaal alleen maar aan nationale machtspolitiek (ook op cultureel gebied!) denkt dan heeft hij volkomen gelijk. Hetzelfde kan dan waar» schijnlijk gezegd worden van alle Germaansche stammen vóór ze in al te nauwe aanraking kwamen met het Nomeinsche rijk. Er was geen nationale politiek. Er was eigenlijk heelemaal nop* geen krachtige en bewuste politieke leiding buiten het natuurlijke familieverband, -.laar was er dan heelemaal niets nationaals? Hot woord nationaal houdt dan toch maar verband mot hot feit. dat men In een of andere bloedverwantschap geboren wordt, Maar de woorden zijn er voor ons gebruik on het is misschien niet noodig. dat men al te veel rekening houdt mot de etymologie. Als Fischer wil kan hij ..nationaal" noemen alles wat vol» komen buiten ieder verband staat met de lichamelijke natuur van den mensch en met zijn geografische milieu. Voor het begrip, dat de beteekenis aanduidt van afstamming en milieu voor den enkeling en voor het volk. zal hij dan echter een nieuw woord moeten vinden. Want niet alleen de Noren en de IJslanders zijn. in de verwarrende terminologie van dr Fischer. nationaal geweest in de vóór» nationale periode, maar ditzelfde stadium zul» Jen wel alle volken hebben doorgemaakt en zelfs in onzen eigen tijd is het nationale uit de.. vóór.nationale periode nog lang niet be«» lemaal dood. Integendeel, er wordt door som» migen bard gewerkt om het weer vrij te maken van onder den staatsnationalen of zoo men wil, maehtsnationalen druk. * * * Fisohers overigens zeer interessante brochure schijnt ons vooral ten deel te hebben de aandacht te vestigen op het kunstmatige van de nationale culturen. Wij moeten, helaas, zeggen: schijnt ons ten doel te hebben, want het geheel is niet erg duidelijk. In ieder geval wijst de auteur er telkens op, dat al dit nationale meer een historisch dan een natuurlijk produet Is. Zelfs de taal speelt maar een geringe rol, meent hij en begaat daarbij dan de fout Valenciennes als een Vlaamsche stad voor te stellen, waar nochtans Watteau, de meest typische vertegenwoordiger van net echt» Fransohe Rococo, pas na de Fransch-wonling der stad geboren werd. Dat er echt-Fransche Rococo is geweest en dat die zelfs een overwegende rol heeft ge» speeld In de cultuurgeschiedenis van Europa, Is stellig waar; in zijn geheel is deze stijl toch ook weer niet exclusief Fransch. Prof. Hulzinga heeft er dezer dagen nog aan herinnerd, dat er ook een Engelseh Rococo Is geweest en op het Duitsche Rococo, waaronder veel werk van Zuid-Nederlanders. wijst Fischer zelf. Ben stijlontwikkeling in een bepaalde kunst is wel nooit geheel nationaal. Daartoe ontstaat de stijl te zeer onder invloed van de Interne kunstontwikkeling. Het eigenaardige is juist, dat de verschillen tusschen de natuurlijke nationaliteilen door alle internationale stijlontwikkeling heenbreken. Een nationale cultuur in den modernen polltleken zin van het woord is dan weer een combinatie van allerlei elementen, een synthese voor nationale en Internationale ontwikkelingselementen, die tot één psychologische machtsmachine worden gesynthetiseerd. Wijlen Henrl Pirenne heeft een prachtigeformule In den laatsten zin van zijn posthuum en onvoltooid werk. een synthetisch overzicht van de Europeesche geschiedenis van de volks» verhuizingen af tot bet midden der zestiende eeuw. Hij spreekt daar van .samenzwering vat, alle belangrijke sociale krachten ten gunste van de souvereine staatsmacht". Dit woord werd In de oorlogsjaren geschreven. Werpt het geen helder licht op veel van wat wij thans zien gebeuren? Misschien is «samenzwering" echter niet heelemaal juist. Na eenigen tijd althans lijkt het meer op een in dienst treden van de wordende souvereine macht dan op een samen» zwering ten gunste van haar. In ieder geval een samenzwering met haar. Ook alle cultuurkrachten doen daar aan mee en daardoor gaan zij ten deele van het volk vervreemden, maar probeeren ook het volksche karakter te syste», matlseeren en mede in dienst te stellen van den souverelnen staat. Waar dit volkomen ge» slaagd is. heelt mensden volkomen nationalen staat in den zin van bet nationalisme. Is dan echter ook de natuurlijke nationaliteit tot haar recht gekomen? Allerminst! Dr Fiseher wijst er op, dat er heel wat eigen leven van de verschillende stammen in Frankrijk is onder» drukt geworden om daar den schitterendste*» van alle nationale staten te scheppen. En in ons eigen land was er toch ook een enorme afstand tusschen de Internationaal gerichte „hecren" en dc roomschkatholickcn van Noord- Brabant, b.v. zelfs de diep geloovlge protestenten van Noord-Holland. Het is later genoeg gebleken, hoe groot de afstand was. Het conflict tusschen nationalisme en Inter» nationalisme speelt zich af op het gebied der machtsontplooling. Het beeft dus eigenlijk niets te maken met de natuurlijke nationalitelt of, zoo men wel, met de nationale Noren van voor de nationale periode. Zonder organisatie gaat bet echter niet Het zijn zelfs niet alleen de economische nooden, die daartoe drijven, zooals dr Fischer beweert. Het zit wel veel dieper. De vraag is nu echter, of wij een ruimere organisatie kunnen krijgen, zonder dat er enorme cultuurwaarden verloren gaan. Het is eigenaardig, dat juist die staten, die den volledigste*» vorm van nationalen staat gekend hebben (nL In den zin van volledige onderwerping der cultuur aan de machtspolitiek), thans 't luidst om internationale organisatie roepen. Zien zij daarin wel iets meer dan een nieuwe verdediging van hun ouden vorm? Bij die volken echter, waar de nationale gelijk» schakeling in vroeger eeuwen niet zoo volledig is geweest, ziet men thans een verward streven naar een nieuwen vorm, die eenerzijds sterk herinnert aan wat de oudere volken vroeger hebben gedaan, maar anderzijds toch ook elementen in zich draagt van een organisatie op broederen grondslag, waar men tegelijkertijd meer Internationale samenwerking zal vinden en meer vrijheid voor de natuurkrachten, die in de volkeren leven. Het wordt voor een goed begrip van de zaak. wel eens over bet hoofd gezien, dat de Duitsche nationaal-socialistische literatuur b.v, naast veel, dat slechts herhaling is van de Fransche nationalistische literatuur uit den revolutionairen tijd, ook zeer krachtige protesten bevat tegen het begrip van den nationalen staat Er is ln dit alles nog zeer veel onduidelijks. maar het Is o.i. de taak der intellectueelen, die het geluk hebben bulten den dagelijkschen strijd der partijen te staan, om deze dingen zooveel mogelijk tot klaarheid te brengen. Fiscbers boek kan daartoe bijdragen, doordat het de aandacht vestigt op bet karakter van politiek .Maaksel", dat de nationale culturen kenmerkt Maar dat dit alles bet natuurlijke element in de geschiedenis niet geheel kan terugdringen, spreekt toch vanzelf en aan de natuur der volken aan wat blj noemt bet natie» nale van de vodr-natlonale periode, aan wat wij liever zouden noemen de natuurlijke natie» naliteit in tegenstelling tot de genationaliseerde cultuur, hecht deze schrijver dan toch te weinig waarde. In tijden, dat er behoefte is aan herstel, aan wederopbouw, heeft het stellig zijn nut dat men zich tot de natuur wendt. Niets in de bis» torie is alleen maar natuurlijk. Maar ook voor de politiek geldt bet woord: natura docet. • • • Dr Fischer spreekt met groote onbevangen» heid over de problemen van onzen tijd. In zijn wellicht niet altijd juiste, maar steeds zeer suggestieve karakterlseerlngen van de voornaamste nationale culturen van West-Europa, tracht hlj volkomen objectief te zijn. Daar slaagt hij ook wel in. Een enkele maal echter blijkt ook deze intelligente toeschouwer van het politieke leven zelf weer door polltlek-natlonale bevangenheid aangetast te zijn. Hoe dwaas klinkt bet bv. op pag. 25 over de Dultschers: „Wat men ook op-dat volk moge aanmerken, en terecht.^ in het comtemplatleve is Duitsehland het hart van Europa..." Ach kom! Zou de heer Fischer ons niet voor ontoerekenbaar houden, als wij hem vroegen, of bij wellicht iets aan te merken beeft op de Chineezen of op de Grieken of op de Hotten» totten? «Ik ben een geleerde", zou bij zeggen. Dat is bij dan ook, maar bij is tevens een mensch, die nog steeds verraadt boezeer hij. als wij allen, den invloed heeft ondergaan van eenlge eeuwen cultureel nationalisme, dat steeds zijn beperktheid meebrengt 1) Uitgave .Ile llpleghel", Amsterdam, en „Het Kompas". Antwerpen. --- KINDERBOEKEN WU knutselen door riet Maree. H. p. Leopold's Mtg-Mij. Den Haag. Wie van u Is het niet overkomen, dat hij door een of anderen lc-uilebol van nichtje of neefje ge» attaqueerd werd: — Hè oom (of he tante), maakt u nou es wat moois voor mcl en die dan nlet zuchtend het krantlezen of andere bezigheid gestaakt heeft Maar hoe spoedig heeft men er zelf plezier In. wanneer al heel gauw de stem van de moeder zich hooren laat: — Je begrijpt dat klnd niet! Den heelen middag niets dan zeuren en nu geeft het geen kik! En wie dan In het eind de meeste voldoening heelt, blljve maar in het midden! Piet Marie komt ons via het bovengenoemde werk helpen bij deze loffelijke bezigheid. Kostelijke dingen leert hlj ons maken, ons „mensehen van zes tot ze*.!. Jaar", aan wle hlj het terecht opdraagt. Want voor eiken leeftijd en voor iedere beurs vinden wlj aardige ontwerpen. Welke Jongen popelt nlet, om te weten, boe hij zelf een auto kan maken met een „4 B.K. motor" (B.K. Is bee» nenkracht) of om een dam- en schaakbord te knutselen of kamp-naterlaal? Welk meisje zou nlet graag weten, wat zij doen moet om een aar» dlg geborduurd mandje te krijgen, of een legspel, of een lampekap met silhouetfiguren? Welke hulsvader krijgt geen zin. om een mooie kaarsenkroon te maken, als de teekening je al doet watertanden? En zoo zijn er ontelbare leuke, mooie of practische dingen, gemakkelijk, maar ook Ingewikkeld, dle Piet Marie ons opgeeft om te vervaardigen. Zoowel de illustratieve als de typografische ver» zorging zijn von hem zelf. HIJ heeft er alle eer van! Zooals hlj b.v. op het frl-sche oranje, blauw en wit van het omslag de gereedschappen geëtaleerd heeft. Jeuken de handen om zaag en hamer beet te pakken. En we zouden willen zeggen: doe» het ook. want St Nicolaas en Kerstmis naderen! Teosje's Wondere Winter (6— Jr.) door Johanna E. Kuiper. — H. Meu» lenhotf. Amsterdam. Geïllustreerd door Rein Stuurman. Toosje woont bij haar grootouders en heeft be» halve deze nog een veel ouderen broer, dle de wereld is Ingetrokken en beloofd heeft terug te zullen komen, al, hij genoeg geld verdiend zou hebben. Door toedoen van haar vriendje, de zilver» meeuw, komt Toosje op «Ie vergadering van de dieren in het duin. Hier belooft de duinkoning Toosje. die het thuis niet altijd even prettig vindt te heipen en den heeten winter door komen nu om de beurt het roodborstje, het stemtje. de muis, de haan en de groote meeuw, om Toosje een leerrijk verhaaltje te vertellen. Aan het elnd van dien win» ter krijgt se eindelijk bericht van haar broer. Enkele dagen later komt hij aan. opgewacht door Toos en haar vriendjes. De lUustratles van Rein Stuurman zijn vlot. Het boek U aardig e-, vlo» verteld en bevat veel goeds voor do kleintjes. _ De tweeling Jet en lilarlanne door Buus Knottenbelt Uitg. W. J. Tbieme en Cic, Zut» phen. Een frisch boek, vlot en onderhoudend geschreven. met aardige kinderlijke avonturen. Er ls geen leeftijd op aangegeven, maar voor kinderen van 8 tot 10 Jaar — mits ze hun leeftijd nlet al te ver vooruit zijn — moet het zeer geschikt zijn. Aardig Is dle verjaardagsfulf beschreven en goed gevonden Is het prettige slot de verhuizing naar Gelderland, waar de kinderen zoon prettige vacantie hadden doorgebracht Tussehen potten en pannen door I-out de Bruine. 2e druk. Uitg. J. Noorduyn Zoon N. V., Corin» chom. Voor dezen tweeden druk als uitzondering nog» maals een bespreking. Want wat Is het een aller» aardigst verhaal van een meisje, dat zelfstandig wilde zijn. Hoe aardig en toch retel zijn haar levenservaringen beschreven. Hoe goed zijn de diverse milieus geteekend waarin dlt meisje komt. Werkelijk, een zeer. zeer goed boek voor meisjes van 19 Jaar en ouder. 200H00 Mijlen door het Were.d-nlm. door Marcel J. A. Arts. — Ultg. G. B. van Goor Zonen- U»tg.»Mlj.. Den Haag. Schrijver heeft bij dlt spannende boek zijn fan» taaie den vrijen loop gelaten en heeft zoodoende «en werk samengesteld, dat eiken jongen met een beetje zin voor avontuur moet pakken. Rol f Gunther vindt een boekje met belangrijke gegevens voor stratosfee-vluchten. en weet door middel hiervan reporter te worden en den oom van zijn vriend mr Paul Edwards warm te maken voor het bouwen van een z<. hemelschlp. Dlt wordt ge» bouwd met financieele medewerking van twee kranten en ondank, de tegenwerking van de concurrenten, dle Rolf ontvoeren. He» verhaal van de maan zelf en de avonturen, die ze daar beleven. Is een staaltje van stoute fantasie. Met de behouden aankomst op de aarde eindigt dit humoristische en ade*nbeklernmende bode. De goed uitgevoerde Illustraties zijn van Hans Borre» bach. Mamma Ine» door Mlnnie de Winter. Uitg. Gebr. Kluitman te Alkmaar. Mag men nog van een meisjesboek spreken als het verhaal eindig» met de geschiedenis eener groote liefde voor een ongelukkig getrouwd man? Onconventioneel Is dlt boek. maar daarmede Is het zeker nlet veroordeeld. Want er moet dadelijk aan toegevoegd worden, dat het ontwaken van deze llefde met zeer veel goeden'smaak ontwikkeld ls. zoodat dlt boek — onopvallend — een code kan zijn voor het rijpende geslacht In het trekken van de grenzen. Het verhaal speelt In Indl«. Mamma Ine, wordt het Jonge meisje genoemd, dat een tweede moeder ls voor het halfweesje van haar broer en het wel wat verwaarloosde kind van de buren. Door vele wederwaardigheden, dle heel goed beschreven zijn, vindt Mamma Inez tenslotte baar bestemming. Twee Jongens In een Havenstad, door Plet H. de Wit geïllustreerd door J. W. M. Wlns; N.V. Hollan» dia Drukkerij. Baarn. ■ Onze rasechte Rotterdamsche collega Piet de Wlt, wiens technisch knappe artikelen op het ge» bied van de Rotterdamsche bergingsmaatschappijen, uit welk milieu hij, vergissen wij ons niet. ook zelf stamt heeft een prachtig Jongensboek ge» schreven. Het Is geworden tot een lied van de rivieren en de havens van Rotterdam. Groote llef» de voor het Rotterdamsche waterleven, met alles wat daaraan annex Is» spreekt ult dit vlot ge» schreven, pittige boek. Wat moet het ophalen van zulke Jeugdherinneringen voor den schrijver een genoegen zijn geweest, en wat zullen onze Jon» gens smullen van dlt verhaal, als ze mtt hem op en om het water al die leutige kwajongensstreken beleven. Maar het zijn niet alleen kwajongensstreken, welke er In beschreven worden. Er komen reportages — en goede — in voor. van knappe staaltjes van bergingskunst en van sleepervarlngen van groote projecten, waaruit onze jongens heel wat kunnen leeren. Bovenal zal dlt boek de llefde voor het water, welke in eiken Hollandsehen Jongen hulst, besten» dlgen en aanwakkeren. J. L. G. Het verlaten Huls, door rhr. van Abcoude. Uitgave N.V. v. Holkema en Warendorf. Amsterdam. l*hr. van Abcoude heeft geen Introductie noodlg en dat zljn frlssche verteltrant nog leeft bewijst dlt Jongensboek. Enkele vrienden vinden door een toeval den toegang tot een verlaten landhuis en ontdekken een Ingewikkeld familiedrama en een arm gezin word» daardoor uit den brand geholpen. In «n adem lees» iedere Jongen dlt boek uit en het houd» hem tot de laatste bladzijde In spanning. Alle hulde aan den schrijver voor «Ut werk. --- NEDERLANDSCHE LETTEREN Van den Vos Relnaerde door dr O. 1. Neer*-. Protestantse poëzie na *80 door dr F. van Ham. Uitgaven C. A. F. van Oi-boeck te Bussurn. In de serie Dlshoeckjes, nieuwe literaire boek» jes voor de school, waarvan wij melding hebben gemaakt blj de aankondiging van het eerste deel» tje „Bloemlezing uit het Middeleeuws Latijn", zijn weer twee nummers verschenen n^. no. 2 Van den Vos Relnaerde en no. 54 Protestantse poëzie na '80. Dr Geers heeft een verkorte uitgave van Reinaert gegeven, voorzien van een Inleiding en voetnoten. HU verklaart In deze Inleiding, dat de uitgave er een is voor scholen en belangstellende leeken. Met het oog op de eerste categorie gebruikers moest zlj een paar plaatsen weglaten, met het oog op den omvang van deze .Dlshoeckjes" verkoos zij plus minus een dei"«le van de rulm 3470 regels te laten vervallen. Dr Geers betreurt dit, want elke passage van dil kunstwerk heeft haar eigen schoon» heden merkt hij terecht op. Toch Is het geen be» zwaar om een algemeenen en Juisten Indruk te krijgen. Dr Geers gaat In zJJn Inleiding dieper op het genre van het dierenepos In. noemt de verschillende dier-verhalen, waarbij fantastische zljn en schrijft dan: «Waarschijnlijk hebben we vele van deze verschijnselen op te vatten als uitingen van de grote v«*or»*le**al*sance, dle In personen en stromingen als Omar lthajjam Malmenldes, Averroos, de Wal» denzen, Valther von der Vogelwelde, Wolfram von l"-chenbach. Hartman von der Ave. Gottfried van ütraszburg. de Scholastiek, Facob van Maerlant, rranclscus van Assl-", Albertus Magnus, Abelard, etc. uitingen van Individualisme en verstandelijk» held bracht De Inkleding van he» dierenverhaal voldeed daarbij evenals de allegorU*» van de „Roman de la Rosé" e^. tegelijk als camouflage van de gedurfde gedachten en als aanpassing aa» het Infantiele, magische denken. Ironie en spot dle In de Ridderromans moeilijk tot uiting kon» den komen waren hier op plaats. De verhalen — In hun literaire vorm — blijken tot ln de Sanskriet literatuur tPantsjatantra en Hltlpadescha) na te zaan en hebben West-Europa bereikt langs de oude weg IlndllPerzie, Klein» Azië, /«.esopus. Griekenland, NaliV, Phraedrus) en langs de veel latere Ondil, Perzll", Arabieren. Spanje), Het geweldige handelsverkeer tijdens de Kruistochten zal zeker door mondelinge overbren». glng nog veel hebben aangevuld. Men heeft zich wel eens afgevraagd hoe dlt verhaal van den schavuit ltelnaart zo populair Is kunnen worden: hetzelfde zou men kunnen vragen omtrent de Don Juan-drama's, de Zeeroververhalen en de gangster-fllms. Maar In alle verlustigt een deel van de menselijke psyche zle", ln de over» tredlnger van taboe s en conventies door een Held", die dat doet op een echt natuurlijke. laten we hler zeggen animale wijze, welke aanvaardbaar wordt gemaakt door de droomachtige Inkleding dle de kunst, de poilzle, eraan geeft". * * * Dr J. van Ham heeft zlj» eerste bloemlezing van de Protestantse poëzie na '80 door «-enige korte aanteekenlngen laten voorafgaan. HIJ zegt daarin, dat een van de eerste reacties in Protestentsch» Christelijke kringen op de beweging van 1880 was verontwaardiging en een poging om de traditie» neel ..domineespoëzie" In bescherming te nemen, in stand te houden en voort te zetten. De eerste jaargangen van Ons Tijdschrift stonden voorname» lijk ln dienst van dlt streven. Weldra echter kreeg In Ons Tijdschrift een groep Jongeren de leldlng. dle zich nauw blj "80 aansluit De schrijver constateert, dat de belangrijke Christelijke dichter, van de periode 1880- Anema, Jacq. v. d. Waals en Geerten Gossaert nlet uit Ons Tijdschrift zijn voortgekomen, al hebben Anema en Gossaert er een gedeelte van hun werk ln gepubliceerd. Gossaert. zoo vervolgt dr van Ham, wa, door zijn talent en door zijn Intellect te zeer de meerdere van de dichters ult Ons Tijdschrift om tot de hunnen gerekend te kunnen worden (hij publiceerde ook slechts een klein ge» deelte van zijn poëzie In 0.T.). Toch heeft hij van de drle het nauwste contact met Ons Tijdschrift gehad, al Is hij met evenveel recht tot de groep van De Beweging te rekenen. , ..._,,,, Dr van Ham geeft "érvolgens eerl korte karakteristiek van de pokzle van Anema, Jacq. v. d. Waals en Gossaert om daarna blo» en blbllogra» phlsche bijzonderheden te laten volgen. De bloemlezing ult de gedichten kan geprezen worden, maar de verzen van Anema zijn verre» weg het minst Hoe levend steeds het werk van Jacq. v. d. Waals en Gossaert blijft dat van Anema Is ult den tijd. Een vraag tot slot Toen Gossaert 20 Jaar werd. zou er een volledige editie verschijnen van zijn nog steeds verspreid proza. De editie Is, helaas» nooit verschenen. Zou het nlet op den weg van I deze serie bloemlezingen liggen om — ook ult Ons ! Tijdschrift een keuze te brengen van Gossaerts TUdschrift — een keuze te brengen van Gossaerts l proza? --- THL FAMOUS JIMMY. Bij Prederiek Muller Ltd. » Great James Street London. W.G. 1. Is In de Engelsche taal een kinderboek verschenen. The fameus Jlmmy genaamd, ge» schreven door Enld Blyton. geïllustreerd door Ben» jamin Rabler. Het Is het wel zeer grappige verhaal van een klein dapper eendje, da» allerhande avonturen beleeft op een boerderij. De teekeningen zij» suggestief en de tekst Is vlot Een fraaie uitgave. In de TlpTop »«-ie. uitg. v. Hoikema & Warendort zijn verschenen herdrukken van de navol» gende jongens» en meisjesboeken: G. H. Henty: Door de Russische sneeuwvelden, gelll. door Me Reindershoff. vijfde druk. E. Molt: In de wouden der Germanen, geNt door Rle Relnder-hoff, vierde druk. «e» verschijnen van den vijfden, re-p. den vier» den druk van deze boeken bewijst wel. «Ia» zij bij de Jonge lezers een warm onthaal ge-randen hebben Ook van he» aardige meisjesboek Stormvogeltje, door J. P. ZomersVermeer, uit deze serie verscheen een tweede -bul-. --- ALLERLEI Schadelijke dieren In hols, door dr V. L. Wlbaut»lsebree Moens. (N.V. De Arbeiderspers — Amsterdam!. Mevrouw dr Wibautlsebrec Moens, dle ons tesamen met M. N. Stork reeds eerder een uitnemenden handwijzer schonk omtrent de levenswijze en bestrijding van Insecten in huig. behandelt het» zelfde onderwerp in dlt deeltje van de „Practische Gids voor Medische en hygiënische vraagstukken" op een breeder basis, daar het nu niet alleen om Insecten gaat, maar ook om andere schadelijke dieren, dle resp. In kelder en schuur. In keuken en voorraadkast In hul,» en slaapkamer en op col» der kunnen voorkomen en bestreden moeten wordn. Hoe dlt kan geschieden wordt uitvoerig uiteengezet terwijl een zeer groot aantal afbeeld**"» gen de hulsvrouw in haar strijd tegen ongewenschte medebewoners behulpzaam kan zijn. Tevens worden ten aanzien van de behandeling van onze niet-schadelljke huisdieren nuttige wen» ken gegeven. Aldus wederom een dankbaar te aanvaarden vraagbaak blj dc bevordering van ons stoffelijk heil en hygiënisch leven. De Toovertuln der Alpen door lil. Barendrecht-Hoen. Als nr 193 In de Libellen-serie van Bosch en Keunlng te Baarn zal dit boekje de bezoeker» van het hooggebergte aangenaam verrassen door de heerlijke herinneringen, dle de prachtige foto's van bloemenweelde op bergweiden en stelle hellingen wakker roepen. Na eerste aanschouwing zal het vlsueele genot zlch door de lectuur, verdiepen tot een meer bewust en wetend genieten van het plantenleven In de Alpen. Wat de opeen volgende Jaargetijden hier te zien en te bewonderen geven vindt men onderhoudend en deskundig beschreven. waarbij tal van details door flguurteekenln» gen zljn verduidelijkt Kachels en naarden door G. de Llerc,. Uitg. Wed. G. van Soest te Amsterdam. Dit boekje van den bekenden slookdeskundlge is een handleiding voor iedereen die kachels verkoopt of plaatst én ook voor de koopers ervan, dle er de noodlge warmte mede moeten produceeren. Dat produceeren levert nogal eens gesukket ofschoon vele klachten op betrekkelijk eenvoudige wijze verholpen kunnen worden. Hoe. dat kan men In het practl-che boekje vinden en verder leeren, dat goed stonken ook een kunst Is. --- HERDHUKKEN. Bij Wolters, Gronlngen-Batavla, Is verschenen: Fr ans schoolwoordenl» o e k. door K. R. Gallas, vierde druk. nieuwe spelling. Deze nieuwe druk van he» bekende sehoolwoordenboek Is aangevuld met hemderden nieuwe woorden en uitdrukkingen, ontleend aan auto radio, vllegwezen. padvinderij, krljgswezen. keuken, kleeding, electrieltel», en*», zoodat he» weer geheel up to date genoemd mag worden. Het Is boven» dien voorzien van een lijst van onregelmatige werkwoorden» , --- VERTAALDE BOEKEN Kan de dokter komen? door Einar H*"all<,ul»t (N.V. Vltg. Mplj. .Z*lsevler" Amsterdam). Als dokters zich gedrongen voelen te schrijven en dlt met talent doen en daarbij In de eerste plaats dokter blijven (d.w^. zlch nlet aan de ..literatuur" als zoodanig veel gelegen laten liggen), brengen zlj dikwijls boeken voort, die zoo boordevol zijn van barmhartige llefde. deelnemend begrip en hartelijke menschelijkheld. met lankmoedig» held en humor gekruid, dat men ze verkiest boven stapels schoone letteren vol bel esprit en verbeet» «Ungs-viriul-iitelt Wil behoeven slechts de namen van Axel Munthe en Albert Lchwelzer te noemen om ledereen voelbaar te maken wat zulke schrijvers onderscheidt van de literatoren, dle tevens arts zijn en dlt ook In hun werk wel laten merken door vaak weerzinwekkende preciseering van lichamelijke functies, maar nlet door een geest van mensch» held helpende toewijding en opoffering. Dat de Zweedsche dokter Einar Wallqulst tot hetzelfde goede en benijdenswaardige slag van schrijvende dokters behoort als zijn beroemde land» genoot Axel Munthe blijkt ult dlt door mevrouw G. J. llisselada—Garrer vrij vertaalde boek den Nederlandschén lezer reeds op de eerste bladzijde en hoe meer hij geboeid en Intens geïnteresseerd verder leest van de ervaringen van een eenzamen plattelandsdokter ln het vreemd-verre, geïsoleerde Lapland, des te dieper wordt zijn bewondering voor den mensch. die hler het uiterlijk en Innerlijk leven van de even kinderlijke als geharde menschen ult het hooge Noorden bloot legt. Zeker niemand Is beter In de gelegenheid om ln het diep» ste en intiemste leven van deze beproefde en duld» zame natuurkinderen door te dringen dan de dokter, die In uren van uitersten nood en ellende ge» roepen wordt naar de afgelegen en dikwijls na dagenlange -bedetochten eerst te bereiken oorden waar de Lappen wonen en als dan zulk een dokter alles wat hij waarneemt en ondergaat zoo onopgesmukt, eerlijk en tevens bondig en knap te boek weet te stellen als Einar Wallqulst kan hij verzekerd rijn van een ruime en sympathieke belangstelling. In Zweden zelf. waar zijn boek reeds vijf drukken beleefde, heeft hlj dit reeds ondervonden, In ons land zal het hem ook stellig nlet aan lezers ont» breken en met een mengeling van verbazing en ontroering zal men ult een bonte reeks van tafe» reelen het harde, ontberende en beperkte, maar ook moedige, opgeruimde en trouwhartige leven der Lappen ln zich opnemen en zlch verkwikken aan de tusschen de regels door steeds weer treffende humaniteit en de liefde van hun toegewijde*» vriend, den dokter. Ook van de grootsche. ongenaakbare, maar sterkende en verootmoedigende natuur van dlt boschrljke bergland In l-apmarken krijgt m», een onvergetelijke» Indruk, Juist doordat de s-wij. ver zich nlet uitput ln uitvoerige en macht-*»-.-» beschrijvingen, maar de entourage geheel vereen, zelvlgt metzijn personages en harmonisch opneemt In' de tragikomische en hoogst ernstige gebeurtenissen welke hij weergeeft Hoe de Lappen leven kan den lezer van dit mooie, pretentlelooze boek nlet meer onverschillig zijn, evenmin al, het uit ware roeping voortvloeien,,, werk en het zuiver reageerende wezen van dezen Zweedschen dokter, die tot de beste Zweed:**,, schrijvers mag worden gerekend, omdat hij on, met zij» schetsen rijker maakt en ontroert N.v. The velee In the wildemess bij **ran**, 5. lleeehlng (A. A. M. Stol-, Maastrichtloonden). Ue Inhoud van het boek Is als volgt: De tegen, woordige menschheid zucht en lijdt Dlt komt, doordat onze maatschappij op dwalingen gebaseerd is. Waarom Is ze op dwalingen gebaseerd? Omdat het gros der menschen. zoo nlet allen, vree, heb. ben. En vreezen doen ze, wijl iedereen zichzelf «I, een onafhankelijke eenheid, los va» de anderen, beschouwt en zijn eigen lk ln het centrum der wereld plaatst. Dlt nu Is verkeerd. AUe menschen vormen een eenheid, en nlet als afzonderlijke In* dividuen, geheel van elkaar gescheiden, doch al, eenheid moeten de menschen naar de waarheid «eken. Dan kunnen ze ook geen fouten meer maken, zooals nu. Bijv. het bezit moet en zal ver» «twijnen. Daarmee ook de persoonlijke liefde, want dit Is geen liefde, doch een vorm van hebzucht. Bijv. de ouderliefde. Dlt is tenslotte niets dan een Instinct en als zoodanig wel geschikt voor dieren en primitieve maatschappijen, maar nlet voor d, toekomstige, vergeestelijkte wereld, waar ds waarheid heerscht Het huwelijk moet ook afgeschaft worden, voortaan Is er slechts onpersoonlijke liefde. De kinderen worden na de geboorte van de ouders afgenomen en ln een soort gestichten opgevoed. Dan leeren ze dus meteen de on» persoonlijke liefde kennen. Voor het eenheidsgevoel van den heelen aardbol, sturen we de in Spanje geboren kinderen bijv. naar Dultschland of Japan. enz. Zoo krijgen we I» den loop van enkele eeuwen een pracht maatschappij van allemaal gelijk»w!l. lende menschen. Degenen, die een andere meening hebben over het doel der menschheid. gaan naar een .lower society", waar ze onder toezicht «taan, tot ze genezen zijn van hun ziekte. De heel» wereld Is een communistische maatschappij geworden, met gemeenschappelijk bezit en .•Platonische" liefde, leder kan genieten van de schatten der cultuur, die Inmiddels een weinig veranderd I», en waaruit llefdesNlms, Jazz, mooie kleeren, cd, verdwenen zljn. Enfin, een model wereld 1 De schrijfster, dle blijkbaar zeer belezen Is — aanhalingen ult Bijbel, Mar** l*ddy. Krishnamurti, Jung, Adler. KOnkel, Preud. alsmede ult de theosofie, het spiritisme, astrologie en de leer van het magnetisme bewijzen dat — Is overtuigd van d» practische mogelijkheid van haar Ideeiln. Op haar overtuigingskracht voor anderen zijn we niet zo, gerust , „, „ , , llameleon-weeuwtje door bla ry Flekford. Hollandia»Orukkerij, Baarn. Vertaald door mevr. L. J, A. M. Berkhout.Wllle-nse. Welk een prachtig gegeven voor een groot schrijver: de carrière van een Jonge vrouw, dl, revuekoningin wordt In Parijs: de sfeer van de premières, die Europeesche evenementen zijn, d» belangwekkende figuren ult de wereld der polltleil» der aristocratie, der kunst, dle de Jonge vrouw omringen* voorts de dankbare entourage, die de Lichtstad biedt met ontelbare mogelijkheden, «ie rennen van Longc"»amp en Auteuil met hun mondab» publiek. Welk een voorsprong heeft de voormalige film» ster Mary Plckford op menigeen, daar zij de.« milieus uit eigen aanschouwing kent Maar helaas.... een lieftallige filmster en een schrijfster van beteekenis, daartussenen kan- een groote afstand liggen, zooals dit boek bewijst Van dit kameleon.weeuwtje kan men zeggen: „te kulseh. om waar te zl'n". En van «Ie andere hoof-personen: dat zij vlak en bloedeloos geteekend zijn. Van de groote mogelijkheden, die dlt gegeven bood. wordt nergens gebruik gemaakt en ook van de typische Parijsche sfeer blijft nlet veel over. Maar het Is een uitgave, die zlch prettig In den trein laat lezen en velen zullen er nleuwsgleril naar zijn, om te weten, hoe het Is. al» „zijn hart tegen haar schouder klopt": Enz. enz. De vertaling Is verdienstelijk. itenere door Ab. Visser, naar de ballade van Gottfrled August Burger, uitgave van Gort-urn en Comp. N. V. te Assen. Wie had gedacht, dat het eens bekende gedicht Lenore van Burger (1747—1794) nu nog vertaald zou worden! De vertaling van 4.b. Visser Is echter ondernomen met een bepaald deel. HIJ «egt dat d« ballade tot nog toe meestal In het Dultsch voo * gedragen werd. We willen het gaarne op zijn ge**! aannemen, maar hoorden het gedicht zelden <*<• nooit en maakten toch heel wat avondjes mee. De vertaler meent voorts, dat de moderne llle-'* tuur weinig oplever», da» zlch leent voor dec'-* malle: Slechts het Heksenlled werd en wordt tal* looze malen uitgevoerd en me» dat gedicht « Lenore dan ook het best te vergelijken, meent <■'•* heer Visser. Het Is ons we*, maar het verschil Is toch, dit Wlldenbruchs Heksenlled ons meer zegt. <>-*» Burgers Lenore. We staan te ver van deze roman* tiek af. Bovendien: Ab. Visser gaf een Nederlandsche de» werking en we hebben al lezende ons afgevraa-*» of deze bewerking ons meer te zeggen had <*-" een vertallng. dle andere, nu reeds vergeten dichter», van «leze ballade gegeven hebben. We her!*** neren ons een vertaling van P. A. Boxman van dit vers. een vertaling, welke in onze herinnering '' blijven leven, als een vrij nauwkeurige overzet»I die zeker niet voor de bewerking van Ab. Vis»" behoeft onder te doen. --- KALENDERS " Bij J. N. Voorhoeve alhier verscheen e**» driebladlg kalendertje. waarvan elk blad "*»"' een fijn gekleurd plaatje met bloemen of ****»"" een ernstig gedicht te lezen geeft. Bij denzelfden uitgever verscheen onder h«* motto „Het licht tegemoet", een maandkalend*' met «eer fraaie foto's en keurig gedrukte tekst**"-dle ook me» zorg gekozen zljn. Het geheel **>« er me» een blauw omhanglintje aantrekkelijk >*'** He» aardige van deze belde kalender, is. <-" als zij hun UJdelijken dienst hebben gedaan. *[ nog gebruik van gemaakt kan worden door " als prentbriefkaarten te verzenden. De Algemeene Friesche l-«vensvelzekering Mij. Burmanlahul». -Leeuw»-*"*"* heef» een weekkalender, waarvan elk blad «*"* goeden raad en op de achterzilde gegevens **** tarieftabellen bevat. ---