DE VIJF FEESTEN (GO SEKKU) Oude en nieuwe gebruiken Wij plaatsen bier het derde en laatste artikel door den heer Modderman voor ons geschreven naar aanleiding van de tentoonstelling van Japansche prenten in het (lemeentemuseum alhier. "JAPAN kent talloos vele feesten. De belang-F rijkste daarvan zijn natuurlijk de algemeene volksfeesten dle, behalve de na de Restauratie ingestelde, meestal van hoogen ouderdom zijn en aan het volk zelf toebehooren. Dan zijn er feesten van meer loealen aard. Zij hangen veelal nauw met de Japansche godsdiensten samen en kunnen grootendeels als tempel» feesten beschouwd worden. Hiertoe behooren ook talrijke herdenkingsfeesten voor keizers, staatslieden en andere personen. Doordat deze echter veelal vergoddelijkte menschen zijn vallen hun feesten ten deele binnen het kader der tempelfeesten. Tenslotte kent men in bijna elk dorp de half feestelijke, half met volksbijgeloof samenhangende ceremoniën, die ontstaan zijn uit plaatselijk historisch-tegendarische herinneringen. In hun werkelijke wezen zijn deze echter niet godsdienstig, zij hangen zeer vaak samen met de vrees, die onbegrepen voorvallen hebben gewekt en die men toeschreef aan bovennatuurlijke demonische machten. Sinds oude tijden kent Japan vijf algemeene groote volksfeesten, collectief l»o-sekku genaamd, dle vrij regelmatig over het jaar .verdeeld zijn. Deze feesten zijn thans gedeeltelijk door de latere ontwikkeling van Japan in onbruik geraakt of in onderdeden gewijzigd. Deze vijf feesten heeten respectievelijk: llwan Hilsu, Nieuwjaarsfeest: Hina Matsurl, Meisjes» feest; Tango no Sokku, Jongensfeest; Tanabata, Het feest van het Wevende Meisje en Choyo no Sekku, hel Chrysantenfeest. Gwan'Hitsu of Sho galsu. het Nieuwjaars» feest, was het grootste feest dat de Japanners kenden. Het begon vroeger op een dag gelegen tusschen half Januari én half Februari of daar» omtrent doch ls, na invoering van den Euro» pceschen kalender, naar 1 Januari verplaatst Reeds dagen tevoren begint de feestvreugde, want talrijk zijn de voorbereidingen die voor dit feest noodig zijn. Zij beginnen met het be» zoeken der Nieuwjaarsmarkten voor. het inkoo» pen van talrijke eetwaren, gedeeltelijk voor ge» schenken en voor de dingen die noodlg zljn voor de versiering der woning, want. voor het eigenlijke feest begint moet alles gereed zijn wat daarbij behoort De woning wordt zoowel van binnen als van bullen versierd. Twee pijnboomen verbonden door het heilige stroosnoer, de shimenawa. worden ter weerszijden van den ingang neergezet en de wanden der woningen worden eveneens met kleurig versierde shime» nawa gelooid. Verder worden de offeranden voor de goden gereedgemaakt, de geschenken zorgvuldig en met smaak verpakt enz. Op den avond van Setsubon, ons Oudjaar, gaat de huisheer de woning door. HU is gewapend met een doos vol erwten, die hij rondstrooi!, roe» pende: „Onl wa soto. fuku wa uchl". waardoor de booze geesten worden uitgebannen, doch het geluk binnen blijft Om de kwade duiveltjes te beletten terug te keeren is als beschermende talisman onder de gevelversieringen een takje hulst, waarlusschen de kop van een sardine» soort, verborgen is. • Des ochtends van Nieuwjaar vaart een schip, de Takarabune. bemand met de geluksgoden en boladen met de symbolen, die geluk beloven, de haven van Vedo binnen. Prenten met voor» «lcilingen van dit schip zijn reeds vóór Nieuw» jaar overal te koop gesteld en worden als ge» luksaanbrcngend symbool op den Nieuwjaars» dag onder de hoofdpeluw geborgen om de kan» sen van voorspoed te vergroeien. Als op Nieuwjaarsochtend bij zonsopgang de menschen worden gewekt door de tradltloneele 10» slagen op de bel van den naburlgcn tempel beginnen de straten zich. nadat de offerln» gen aan de hulsgoden zijn geschied, te vullen met allerlei gestalten, acrobaten, dansers met leeuwenmaskers, verkoopers van orakelbrieven en dergelijke, die de bewoners en voorbijgangers vermaken en de feeststemming opvoeren. Vele dagen duurt het Nieuwjaarsfeest, het ge» lukkige feest waarop alle kinderen hun ver» jaarsfeest vieren, alle schulden worden afga» daan en geregeld en de vreugde geen einde wil nemen. Elke dag brengt wat anders, vde spelen: balspel. vliegerspel. wedstrijden met tollen en plulmbal behooren tot de vreugdeuitingen der jeugd als het weder zoo Is. dat men daarvan kan genieten, terwijl bij slecht weer allerlei spelen worden beoefend, waarvan de utaga» ruta. een soort kaartspel de aantrekkelijkste Is. Op den ?den dag dier eerste maand worden buiten onder de jonge plantjes, die het voorjaar aankondigen, naar enkele eetbare soorten, de Nanakusa of de 7 krulden gezocht die te huls door den hulsvader zelf, voor deze gelegenheid in gala gekleed, worden fijngehakt en als het tradltloneele feestgerecht van den dag worden toebereid en genoten. De verzetting van Nieuw» jaar naar den eersten Januari heeft dit laatste echter in onbruik gebracht • • • Den derden dag van de derde maand wordt het Meisjes- of Poppenfeest de Hlnamatsurl of Momo no Sekku gevierd, ter eere van alle meisjes beneden zeven jaar. ""/ederom zijn de wo» ningen feestelijk versierd. Geen huls Is er waar kleine meisjes zijn waar niet In een of anderen vorm. weelderig of bescheiden, op een soort «lagere de poppen zijn uitgestald, waaraan dit feest een zijner namen ontleent Het zijn er doorgaans vijftien. Boven, op de hoogste plank van de met roode stof bekleede stellage tronen de rljk uitgedoste figuren, die den keizer en de keizerin voorstellen, In majesteit gezeten voor goudbewerkte zesbladlge vouwschermen van klein formaat Zlj zitten ter weerszijden van een tablet, waarop vazen staan met versierde «l.» ken van den heiligen sakakiboom. Op de twee» de rij slaan een paar fraaie schalen tusschen twee lampen en op de derde drie «l-°'«s pen. die holdames voor moeten stellen. De « rijen, die daarop volgen worden respectievelij». ingenomen door vijf muzikanten met trommels en fluiten, twee leden der keizerlijke garde rret boog en pijlen gewapend en drie krijgslieden van minderen rang, dle worden geflankeerd door mlnlatuurboomen. De laagste plank de» vat eenige tabletten waarop verschillende ver» snaperingen zljn opgehoopt Deze kunstig en smaakvol gekleede poppen en de andere bijbehoorende voorwerpen zijn dikwijls kostbare familieschatten van groeten ouderdom. Natuurlijk beschikken niet allendie jonge kinderen hebben over zulke kostelijke of ook eenvoudiger poppen, zij kunnen echter op de poppenmarklen. die gedurende de laatste dagen voor het feest worden gehouden, hun aankoopen doen en vinden daar duizenden bij duizenden poppen te kust en te «et»"". Het is natuurlijk, dat op dit «r*>°te feest bij al de onschuldige vreugde van de ouder, en van de kinderen, talrijke lekkernijen in -mime mate worden verdeeld. En ook lüer, evenals blj elke andere' feestelijkheid ontbreekt de sake niet. Voor de kleine meisjes, die dan ook van dezen drank genieten, wordt echter een zeer zwakke soort gestookt, die in miniatuur» vaatjes wordt verpakt. e e e Twee maanden nadat het Meisjesfeest wordt gevierd, komen de jongens beneden zeven jaar aan de beurt. Een gansch andere sfeer be» heerscht het huls. Mogen de meisjes op heur blijden dag wellicht gevierd worden als de toekomstige moeder-, en goede liefhebbende vrouwen, en gewezen worden op de pllch» J«n> ' die op hen zullen rusten, op het feest der Knapen wordt in hen vooral gezien de strevende, sterke toekomstige man, dapper, . vervuld van den geest van Bushldo, in navol» ging der Samural, de nog steeds vereerde hel» den uit vervloden eeuwen. KrijgshafUgheld. harde moed en onwankelbare trouw worden hun op dien dag ingeprent door verhalen der ouders over de groote mannen der oude historiën, de onoverwlnnelljken. die, ten slotte toch overwonnen, den eervollen. vrijwilllgen dood verkozen boven den dood door lvijands hand. Als het jongensfeest. de Tango no Sekku of Shobu no Sekku. begint, zijn de woningen der knapen versierd met hooge bamboestaken, die ver boven de daken uitsteken en waaraan bij den top groote visschen, de karpers der legende, worden bevestigd. Zij zijn hol. van papier of stof gemaakt en als de wind door hun wijde bekken naar binnen blaast, ronden zij zich en zwemmen schijnbaar In de lucht zooals de visch zwemt in het water. Deze karpers, symbolen van doorzettende kracht, van moed, dle het sterven'in den strijd aanvaardt zonder blijk van pijn of smart te geven, zijn de vertolking van de verwachtingen, dle de ouders koesteren voor hun zonen. Binnen de hulzen vieren de jongens feest. Van alle kanten komen de geschenken. Het zijn kleine zwaarden, harnassen voor kinderen gemaakt, allerlei dingen wijzend op moedig dienen en getrouwen bijstand in gevaar. Vaan» dels met de groote heldenfiguren uit vroege» ren tijd: Jingo Kogo. de dappere keizerin. Kato Kiyomasa. de held, beiden veroveraars van Korea, Yoshitsune, de gevierde bevrijder van de tyrannie der Taira, Varnato Dake de strijder tegen de onbeschaafde stammen aan de grenzen en vele anderen, waaronder ook de wild uitziende Shokl, de bestrijder der duivels, die de vertegenwoordigers zijn van al wat gezondheid en menschendeugd belaagt. * * • Het volgende feest dat wederom twee maanden later wordt gevierd, op den zevenden dag van de zevende maand, is het thans in on» bruik geraakte Tanabatafeest, het feest van het Wevende Meisje en van den Goddelijken Herder, waarvan de legende uit China is over» gekomen. De dochter van den Heerscher des Hemels, Tanabata of Shokujo geheeten, die tot taak had de kleederen te weven voor haar vader, werd. door hem uitgehuwelijkt aan Kengiu.' den goddelijken herder, die aan den westelijken oever leefde van de Hemelsche Rivier, die In een groeten cirkel het heelal omvat. Geheel opgaande in haar liefde en haar jong geluk verwaarloosde de anders zoo Ijverige weefster haar aangewezen plichten en haar Vader, vertoornd over. haar nalatigheid, scheld» de het paar en Het zijn dochter terugkeeren naar de ouderlijke woning aan den anderen oever van de Hemelsche Rivier. Eens slechts per jaar, op den zevenden dag van de zevende maand, als de Vader afwezig was, mochten zij bij elkander zijn en dan kwamen de vogelen des Hemels en schaarden zich tot een brug over de rivier waarlangs de gelieven gingen en elkander ontmoetten. Maar ais de rivier door zware regens gezwollen was, konden de vogels hun brug niet vormen, omdat-zij niet talrijk genoeg waren en was de ontmoeting on» mogelijk.. Na hun dood werden Shokujo en Kengiu veranderd in sterren, zij in de ster Vega In Lyra en hij In Altal in het sterrenbeeld Aquila. en zoo schitteren zij nog steeds aan den Hoo» gen Hemel gescheiden door den Melkweg. Het feest van Tanabata werd in Japan Inge» steld in de negende eeuw, doch werd eerst veel later populalr. Hooge bamboestaken, die het blad nog dragen en versierd zijn met lange linten in vele kleuren en met gedichten beschreven zijn de uiterlijke teekenen van dit vroeger zoo algemeene en populaire feest. • • • Het Chrysanlenfeest. Choyo no Sekku, dat gevierd wordt op den negenden dag van de negende maand is het laatste feest der Go Sekku. Het Is een bloemenfeest, een der vele uitingen van de groote liefde voor de bloemen, dle in Japan als de schoonste worden vereerd. Het wordt gevierd met tentoonstellingen van deze bloemen, waarvan Japan 500 soorten kent en ook met wedstrijden ln het maken van toe» passelijke gedichten. Op dezen dag drinkt men de Klku sake. de sake waarin soms bloem» pedalen der klku «Chrysant) drijven. Het ls het feest voor de laatste der bloemen en sluit den ring der feesten af. Bovenkerk. B. Modderman. --- FRESCO'S VOOR HET CONCERTGEBOUW TE AMSTERDAM Het Gemeentebestuur van Amsterdam heeft cenigen tijd geleden aan vier schilders opdracht gegeven om fresco's te ontwerpen, waarvan de bekroonde zullen worden aangebracht op de muren van den kleinen en groeten foyer van het Concertgebouw. Deze fresco's zijn een geschenk van de stad aan de jublleerende vereentging. De schilders, mej. Waardeveld en C. F. Roe» lofsz. Plet Worm en G. Hordijk hebben thans hun ontwerpen ten sladhulze Ingeleverd. Do jury zal binnen eenige weken uitspraak doen. welke muurschildering zal worden uitgevoerd. Alle schelsen van de vler schilders zul» len In Mei geëxposeerd worden. --- HOrORGEL EN PASSIESPELEN TE LUZERN. Het beroemde orgel van de Luzemer Hofklrche. welke den gasten uit alle landen door haar seizoensconcerten zoo welbekend is. wordt In den komenden zomer (9 Juli tot II 2ept) In dienst gesteld van de sedert de Middeleeuwen bekende passiespelen. «et heerlijke instrument werk van den Lalzburger orgelbouwer Nlkolaus Geiszler, zal zijn klanken aan het vertoonde passiespel paren, .want de uitvoeringen hebben plaats In de omgeving van den voorhof der eerwaardige bisschopskerk, in de schaduw der belde machtige torens. De Luzerner Passiespelen gaan terug tot ln 't midden der vijftiende eeuw - zij zljn derhalve 100 jaar ouder dan die van Oberarnmergau —. en worden nog heden, dus na 450 Jaren, door dezelfde vereeniging als dest»m de «Bekriinungsbruderschalf in scène gezet Leider der Luzerner I^tapdm .-» dr Oskar Eberie. de regisseur van de .«elttheater.--^^ splele" te Elndsieddn. de muziek schrijft kapd. meester F. B. ««der. -*,„,__ . Zoo zullen derhalve de Luzernew f"»w^el«n 1038 dezen zomer tot een ««-f"^"» "°"«n. niet alleen voor de Zwitser, «'t ww c^k voor de vele bultenlan«lsehe gasten, cue Lttzern J, Hit» «wei-M verwacht --- Japanselie tuinkunst en Bloemschikking. Kunstzaal Tikotin IN 3AI»^NWI''IUUNcI met den tulnarchitéct -l. Jan J. Bosma heeft de heer I?elix Tikotin voor enkele dagen een tentoonstelling In elkaar gezet, welke beoogt den bezoeker een indruk te geven van Japansche tuinkunst en van z.g. ikebana, d.w^. bloemsehlkklngen. Deze schijnbaar zeer eenvoudige tentoonstel» ling te bespreken, de beteekenis van het een en ander afdoend te verklaren, is hier ter plaatse uitgesloten; immers het zou een diepgaande uiteenzetting vereischen zoowel uit aesthetischen, als uit phUosophlschen en alge» meen cultureelen gezichtshoek. Ik kan slechts enkele kantteekenlngen plaatsen. Wie de kunst van Oost-Azië bestudeert zal spoedig bemerken, dat de verhouding van kunst tot natuur in China en nog duidelijker in. Japan een andere is dan bij ons. Reeds de term I'ari pour I'art duldt er pp. dat in Europa kunst en natuur meer of minder gescheiden begrippen zijn. Wij denken ons de kunst in laatste instantie als autonoom, ongetwijfeld verband houdend met de buitenwereld, maar toch zelfstandig wat de kern aangaat. In Japan daarentegen zijn deze begrippen ten hoogste onderschelden, nooit gescheiden; méér «Jan als onafhankelijke «schepping" van den mensch, ziet de Japanner het kunstwerk als herschep» ping, in zekeren zin zelfs als voortgezet vormzoeken en vormvlnden van de natuur, dwz. ais boven» of buitenmenschelijke openbaring van het kosmische leven. Voeg hier nog bij den drang van den Japan» ner alle levensverrichtingen te stileeren, de kunst consequent door te voeren in het dage» lljksch bestaan, en men zal begrijpen, dat de grenzen tusschen het natuurlijke en het menschelljke kunstzinnige er anders liggen dan bij ons. Ook in Europa wordt inmiddels erkend, dat tuinarchitectuur — het woord zegt het al — een vorm van kunst en een weerspiegeling van den menschdljken geest In aesthetlsch op» zicht kan zijn. De stijl van den Barok bijv. komt tot welsprekende uitdrukking in park» aanleg en fonteinen dier periode. In het al», gemeen valt trouwens in 't Westen tegenwoordig de neiging waar te nemen, de grenzen der kunst iets ruimer te stellen dan een tijd ge» leden, zoo dat ook bijv. het costuum en de mode meer en meer worden begrepen als belangrijk onderdeel van de kunstgeschiedenis. Het zal met dat al menlgen bezoeker van de kleine expositie aan het Nassaupleln moeilijk vallen aan te nemen, dat een bloemschlkklng kunstwerk kan zUn. De in natura aan» wezige ikebana zullen hem echter, al mogen zlj misschien niet volledig geslaagd heeten, een voorloopig Idee geven van de Japansche opvattingen, en de aanwezige mooie prenten» boeken kunnen hem verder wegwijs maken. Wie lust krijgt wat dieper door te dringen in deze materie, raad ik aan het interessante boek van Tsuneyoshi Tsudzuml, Die Kunst Japans, ter hand te nemen; de drie eerste hoofdstukken van dit werk handelen geheel over tuinkunst bonsai (dwergboompjes, enz.) en Ikebana (bloemschlkklngen). Het is veelzeggend, dat deze auteur zijn aesthetische beschouwingen niet beëindigt, maar juist begint met dit onderwerp. De ; tentoonstelling . wordt opgefleurd door enkele Japanselie heestergroepen, terwijl een tafeltje met gereedschappen (keurige snijmes» sen, scharen, enz.) niet ontbreekt Kenmerkend voor bepaalde neigingen in de Japansche kunst neigingen, die men rustiek zou willen noemen, indien het woord niet dadelijk deed denken aan twijfelachtige houten bruggetjes in sommige Westersche plantsoenen, is de tot vaas verwerkte oude boomstam. Van de kake» mono s aan den wand meld ik met nadruk de spontaan, frisch en levend gedane Pioenroos In Oost-Indische Inkt en heel lichte tinten, door Shlbata Zeshln. een laat 19de eeuwsch schilder van duidelijk talent Jes. de Gruyier. --- EEN ANECDOTE OVER YENUDI MENUHIN. Vehudl Menuhin heeft een anecdote over een concert van hem te Parijs verteld. Het Uep zóó vol, dat In allerijl 50 stoelen op het podium moesten worden bijgezet Op het laatste oogenbiik meldde zich een dame met een zoontje van twaalf, dat aan het conservatorium viool studeerde. De bureaulist moet hen afwijzen. — Maar Ik wil 100 frank per plaats geven. „Mevrouw, al boodt u er duizend, het is on» mogelijk." — Dat belooft een mooie recette. ' „Meer dan honderdduizend frank." Waarop de dame tegen haar telg: — Zeg Ik je niet altijd dat je moet studeerenl --- DE TRIOMF VAN COUNHAYE Depooter en Maertens. (Van onzen correspondent). • Brussel. I Maart MET EEN ENKEL WOORD hebben wij J.»-- reeds melding gemaakt van het werk van Charles Counhaye, dat thans twee zalen van het Palels voor Sehoone Kunsten vult Wij hebben deze tentoonstelling herhaaldelijk bezocht en telken male is onze gunstige mee» nlng over dezen te weinig bekenden kunstenaar versterkt onze bewondering voor hem verdiept Charles Counhaye is 7 Januari 1884 te Ver» vlers geboren. In die stad studeerde hij eerst aan de Academie, daarna aan de School voor decoratieve kunst Hij beëindigde zijn leerjaren aan de Kon. Academie voor Beeldende Kunsten te Brussel. Counhaye was eerst leeraar aan het Fransche Gymnasium in de hoofdstad en Is thans hoogleeraar aan het Hooger Instituut voor Ambachts- en Nijverheldskunst waar hlj Gustave van de Woestijne opvolgde. In deze funcUe komt bij bijzonder tot zijn recht, niet slechts om zijn machtige senildersgave. maar evenzeer door zijn ervaring op velerlei kunstgebied. Behalve schilder is Counhaye graveur, boekverluchter. glazenier en heeft hij zich Intensief beziggehouden met de technieken van email en mozaïek. Het is niet juist te ««en. dat zijn groote gaven miskend zijn- Van zijn eerste optreden af heeft de critiek er op gewezen, maar desondank» heeft het publiek, dat reputaties maakt hem te zeer verwaarloosd, dikwijls ten bate van anderen, die niet In zijn schaduw kunnen staan. Reeds in 1925 schreef de dichter Flouquet aan wien het Belgische kunstleven zooveel dankt, over zijn kleurkracht en zijn dynamisch effect Deze bepalingen zijn thans nog volkonu» geldig. De waard» vu. dit werk «telt ia» derdaad In de innerlijke kracht van de kleur en In de menschelljke gespannenheid, welke hier en daar onweerstaanbaar tot een uitbarsting leidt Men gevoelt hoe Counhaye er voortdurend op uit Is zijn drift te beteugelen en daardoor te verdiepen, zijn rijkdom in te perken. Dit laatste gelukt hem niet altijd en wij zijn dan getuige van stormachtige gevoels» uitstortingen, welke ons imponeeren en soms zelfs beklemmen. Counhaye is een schilder, die dezelfde wereld bewoont als Permeke of De Smet, een wereld van donkere kleuren, van diep, geronnen sentiment Maar hij is toch in wezen en verschijning weer geheel anders dan die oudere tijdgenoolen. Hij l, bovenal veel ingetogener aan den eenen kant en veel ver» nuttiger aan den anderen. Het bewonderenswaardige in Counhaye is mede, dat hij zich nimmer heeft laten, be» invloeden door eenige modeleuze. In de stilte heeft hij voortgewerkt, onverschillig voor lof of blaam volgens de wetten, welke zijn per» soonlijkheid hem stelde. HIJ laat hier een vijftigtal doeken zien. welke ons toonen. dat het mogelijk is zeer gevarieerd en toch Immer zichzelf te zijn. Deze variatie maakt.de tentoonstelling bijzonder boeiend. Counhaye schildert portret, landschap, stadsgezicht en stilleven met dezelfde overtuiging en hetzelfde meesterschap en hoe hij zijn trant en gamma ook weet te schakeeren. elk werk draagt het onloochenbaar kenmerk van zijn persoonlijk» heid. Het heeft geen zin om tegenover deze verzameling een voorkeur te doen blijken. Inzinkingen zijn er niet. Dat wil zeggen er is hier geen enkel doek dat niet de moeite van een aandachtige beschouwing loont. Tentoonstellingen als deze zijn waarlijk zeldzaam, niet alleen door het talent en de oorspronkelijkheid van den kunstenaar, doch ook door de gaafheid en de waardigheid van het ensemble. * e * Frans Depooter. die tegelijkertijd in het Pa» leis voor Sehoone Kunsten zijn werk aan de kenner» voorlegt treft het nlet met deze nabuurschap. Zljn schilderijen, welke toch geenszins zonder charme zijn, lijken zoo klein, zoo bleek, zoo zwakjes naast de mannelijke breed» held en overtuigingskracht van Counhaye. Wij hebben ergens gelezen, dat Depooter vroeger tot de surrealisten behoorde, maar in den laat«ten tijd tot d» «e*-M«l"*-n»t tenx- gekeerd is. Het werk uit zijn surrealistische periode is mij niet bekend, doch een belang» rijke figuur in die beweging kan hij niet geweest zijn, hetgeen men op grond van dit niet surrealistische werk mag vaststellen. Al wat hij hier toont is vriendelijk, gevoelig en klein. Brabantsche landschappen met een fijne parel» grijze doorzichtige atmosfeer, portretten van jonge meisjes, welke geknipt zijn voor omsla» gen van het weekblad Marle-Clalre en bloemstillevens, die In de verte even aan Odlllon Reden doen denken, maar te eenenmale diens myslerieuse tooverkracht ontberen. Frans Depooler loont zich hier een beschaafd en ervaren schilder, subtiel en futiel. In de kunstzaal Arenberg.Reglna wordt Mar» cd Stobbaerts opgevolgd door Medard Maertens. Zijn werk is zeer ongelijk. De tentoonstelling zou er veel bij gewonnen heb» ben, wanneer hij zich tot een keuze van twaalf doeken beperkt had. Er hangt hier in dubbelen zin te veel. Er zijn namelijk tal van schilderijen, welke wij gaarne zouden missen, terwijl de Indruk verzwakt en de beschouwing bemoei» lijkt wordt doordat de werken te dicht op elkaar hangen. Maertens toont ons schilderijen uit verschillende perioden. Een man met stroo» hoed stamt uit 1024 en Is reeds geheel gebarsten. Desondanks toont het ons den aanleg van dezen schilder, die in zijn ontwikkelingsgang belemmert wordt door een gebrek aan zelferitlek. Het meest waardeeren wij hem In een gezicht op Luxemburg, dat hier No 10 draagt. Hij heeft hier namelijk vijf schilderijen uit het Groothertogdom. Twee er van 10 en 12 zijn doordacht en doorwerkt, de drie andere vluchtig en leeg. Zijn. Mamegezichten zijn doortrokken van een zuiver en innig natuurgevoel en wat van zijn Luxemburgsche doeken geldt is eveneens voor zijn stillevens waar. Ook hier diezelfde ongelijkheid. Er Is er een bij, No 20. waarin wij groote qualiteiten waardeeren. Wanneer wij de minder geslaagde doeken ter zijde laten en Medard Maertens alleen be» oordcelen naar zijn goede werkstukken komen wij tot de conclusie, dat hij een frisch en leven» dig schilder Is zonder sterk uitgesproken per» soonlijkheid en die voor de ontwikkeling van de Belgische kunst slechts een «er gering belang v»»7i^l»w««»d««t. --- De bibliotheek van Paul Voute Veiling te Parijs Op 9. 10 en 11 Maart wordt te Parijs de bibliotheek geveild van Paul Voute uit Amsterdan». Het is een zeer bizondere boekerij, waarin handschriften voorkomen van Verlalne. Huysmans, Maupassant, Römy de Gourmont, Anatole Franee. Toulet, Paul Valéry, André Glde. Claudel, Jammes enz. De Fransche dassleken, romantici, de schrijvers van het tweede keizerrijk en van den lateien tijd zijn in bizondere exemplaren met opdrachten en in zeldzame drukken vertegenwoordigd. Men vindt hier de origineele uitgave op groot papier van Fleurs du mal en edities met opdrachten aan Thierry en Vigny. Verder zijn de uitgaven van Proust belangrijk: een exemplaar op Hollandsen papier van Du cóté de chez Swann met acht pagina's aan Marie Sjeikewitsj op keizerlijk, Japansch, op» gedragen aan Jacques de Lacretelle. Verder worden prachtige exemplaren geveild van Balzac. Hugo. Musset, Stendhal, Glde, Proust. Renan. La Fontalne, Molière. Mon» taigne, Desbordes—Valmore, Vigny, Barbey d'Aurevilly, Colette, Pierre Louys, Maupassant. Albert Samaln. Marcel Schwob, de Tinan, Jules Tellier en boeken als Domlni«iue, Le roman dun jeune homme pauvre, M. de Ca» mors. L'Abbé Tigrane, Le monde ou Ion s'en» nule. --- Nederlandsche oude meesters te Nieuw York Rubens en Rnysdael In het Metropolitan Museum of Art Een medewerker schrijft: Dank zij een schenking van mr Ogden Milis Is het Metropolltan Museum of Art ln het bezit gekomen van een aantal schilderijen van zeer groole waarde, waaronder ook eenlge van Hol» landsche Oude Meesters, zooals Rubens en Ruysdad. Van Rubens is er de „Triomf van Christus > over zonde en dood", een prachtig schilderij, niet zoo kleurrijk als Rubens' andere Bijbel» sche tafcreelen, doch voornaam en sterk van expressie. Dit schilderij heeft een heele geschie» v denls, naar men ons vertelt Het zou, na door Spaansehe vluchtelingen naar België te zljn gebracht zelfs in het bezit geweest zijn van Koning Leopold I. Van Jacob Ruysdad hangt in de groote zaal het schilderij „Twee ruiters voor de herberg." De lucht is donker en dreigend; voor een kleine herberg stappen twee ruiters at om voor een naderend onweer beschutting te zoeken. De paarden zijn eveneens onrustig uitgebeeld, terwijl de omgeving donker en somber gehouden is. Dit schilderij was destijds in het bezit van den Earl of Kllmorey, die het aan de Royal Academy afstond voor de in 1882 gehouden tentoonstellingen van Oude Meesters. ~- Voorts ls er nog een „Gezicht op een haven" van Vernet en .^"ortralt of a lady". Van de oude Fransche schilderijen valt het portret van den blddenden monnik op, een teer en ontroerend werk dat aan Maltre de MouUn toegeschreven wordt, het dateert uit 1480. Waar» schijnlijk heeft het tot een drieluik behoord. --- DE SPAANBCHE GEBROEDERS Do directie van de Amsterdamsehe Tooneel» vereenlging, deelt ons mede, dat zij op 8 Maart OH. in den Koninklijken Schouwburg de pre«Miire zal geven van „De Spaansehe Gebroedors", van den Vlaamschen schrijver Gerard Walschap. De secretaris-generaal der Noorsche afdeellng ven de Algem. Anthroposophlsehe Vereenll-lnt-' te Dornaeh, dle van 3 «teert e/ l» Den Heel» een aantal lezingen zal houden. --- Giorgione. Men zal zich herinneren, dat de National GaUery te Londen onlangs vier kleine schil» derijen heeft gekocht en daarvoor 14.000 pond heeft betaald, omdat de directeur Kenneth Clark er echte werken van Giorgione in had herkend. De critiek op dezen aankoop in Engelsche kunstkringen is verstomd, omdat men tenslotte naar de meening van Clark is gaan overhellen Maar nu krijgt deze Engelsche aanwinst een naspel, dat» te Weenen speels De schilderijen zijn niet, zooals eerst in de kringen der l-«nstkoopers gezegd werd, uit Malta afkomstig, maar uit de beroemde verzameling van Giovanelli te Venetië, dle ook het bekende schilderij De storm van Giorgione bezat, dat thans in Italiaansch staatsbezit is. De Italiaansche autoriteiten hebben vastgesteld, dat de vier kleine schilderijen naar Wee» nen gesmokkeld zijn. Te Weenen zou een bekend kunsthistoricus in den verkoop gemengd zijn, want in zijn huls zou de transactie met de National GaUery geschied «zijn. waarvoor hij een zeer aanzienlijk deel van den koopprijs — men spreekt van de helft — ontvangen zou hebben. Thans schijnt men te willen uitmaken hoe het mogelijk is geweest de schilderijen uit Oostenrijk uit te voeren, hoewel ze als echte werken van Giorgione te Weenen verkocht zijn. Men wil onderzoeken of inderdaad een uitvoervergunning is verleend op grond van een offlcieele verklaring, dat het minderwaar» dige schilderijen betrof. --- SCHILDERKUNST EN BOEK 1898—1938. De Boekhandel Broese te Utrecht organiseert van 5—19 Maart een tentoonstelling „De Nederlandsche Schilderkunst weerspiegeld in het Nederlandsche Boek 1898—1938". Deze expositie omvat een zoo volledig mogelijke verzameling van wat tijdens de regeering van HM. de Koningin in Nederland in boek» vorm verschenen is over de Noord» en Zuid» nederlandsche Schilderkunst van de vroegste tijden tot op heden. De opening zal op Zaterdag 5 Maart door M. Nijhoff geschieden. Het vierde Mengelberg-Concert Serie B op l» Maart as. zal onder leiding staan van Bruno Walter. Uitgevoerd zullen worden de Symphonle Nr 10 in D gr. t van Haydn en de Negende symphonle van Gustav Mahler. Het Nederlandsch Opera-Ensemble (algemeen leider Chris van Dam) zal na de opvoeringen van „Martha" en „Der Frelschutz" einde Maart een voorstelling ' geven van Eugen d'Alberts opera ..Tiefiand" (Laagland) in het Gebouw v. K. en W. alhier. De volgende solisten werken hieraan mede: Llen Canes de Graaf. Nelly Smit. Alice Bondam. Loos Flipse. Mien Geuze, Johan van der Ploeg. Chris van Dam. Louis Smltshuysen. Coen Muller, Jac Dreves. Muzikale leiding: Leo Pappenhelm. Regie: dr Hanns Hlmann. Koor en orkest van het N.O.E. , De voordrachtkunstenares Nel Oosthout zal op Maandag 7 Maart a.s. voor de leden en genoodlgden van den "Haagschen Kunstkring een avond geven, waarop zij „De Krijtkring", Chineesch spel van gerechtigheid van Klabund in eigen Nederlandsche bewerking voor zal dragen. De kunstenares zal In Chincesch costuum optreden en alle karakters van het stuk uitbed» den. Ze zal begeleid worden door den cellist Albert van Doorn, die voor dlt werk klassieke Chi» neesche motieven en melodieën heeft bewerkt die gedeeltelijk al, inleidingen, gedeeltelijk als begeleiding ten gehoore worden gebracht Albert van Doom zal bovendien een korte inleiding over het spel en de muziek houden. De tentoonstelling van de ingekomen antwoorden op de derde serie prijsvragen.- uitgeschreven door de Haagsche Architecten Club voor werkelooze bouwkundig opzichters en tee» kenaars zal gehouden worden van 5 tot IN Maart as. in de tentoonstellingszaal van het Gemeente-archief, ingang Rijswijkscheweg No. 2. Deze tentoonstelling zal geopend worden Zaterdagnamiddag, waarna ook de prijzen zullen worden uitgereikt In den kunsthandel Sanlee Landweer te Am» sterdam zal de Parljsche schilderes Eliane de Ia VNleon van 5 tot 25 Maart haar landschappen uit Frankrijk. Italië, Spanje. Nederland en Bel» gië tentoonstellen. De conferencier en cabaretier Paul Ostra is door den Bond van Indische Kunstkringen uit» genoodlgd een kleinkunst tournee te maken door Java, Ball, Sumatra en Oost-Borneo. Op 5 Mcl as. vertrekt hij per «Dempo" van Marsellle. Oelober as. zal hij weer terugkeeren wegens verbintenissen hier te lande. De Italiaansche cellist Attlllo Ran, zat o. die aH, Donderdag in Diligentia eet* enkelen avond zal geven, Is in 1909 te Milaan geboren en gaf reeds op 10-jarigen leeftijd zijn eerste concert Met succes doorliep hij het Kon. Conservatorium G. Verdi te Milaan en studeerde daarna bij enkele Italiaansche en bui» tenl. meesters. Na concerten in Weenen, Boe» dapest, Sofia en Athene maakt Ranzato op het oogenbiik een groote tournee door België, Ne» derland, Engeland, Oostenrijk, Hongarije, Griekenland en Turkije. In de laatste 2 seizoenen heeft hü meer dan 100 concerten in Italië ge« geven. Ranzato bespeelt een «Gagliano"-cello. Op zijn concert in Den Haag zal de kunstenaar werken van Bach, Vivaldi, Boccherlni. V, Ranzato, Rossl, de Falla, Scott en Paganlni, Ranzato ten gehoore brengen. Theo v. d. Pas zal zijn medewerking ver» leenen. De eerste uitvoering van Slegfrled Wagner, opera Der Schmied von Marienburg. wordt Zondag in de Staatsopera te Berlijn gegeven onder Robert Heger. Uit Stuttgart wordt gemeld, dat de tooneel» schrijver Bruno Gluchowski plotseling is in» gevallen voor een ziek acteur in een door hem, geschreven stuk Der Duichbruch. De psyche» logisch moeilijke rol speelde hij zoo goed, dat het publiek niet gemerkt heeft, dat een invaller was opgetreden. De speler-schrijver had in zijn dubbele functie veel succes. --- CONCERT- EN TNEATERGIDS. De pianist en componist Andrew Haigh, die op Vrijdag 4 Maart a.s. een plano avond zal geven in Diligentia, is een leerling van Lbo» vinne en Schnabel en debuteerde in 1923 te Nieuw Vork. Hij had bij dit debuut zulk een succes, dat onmiddellijk een reeks engagementen in de belangrijkste muzlekcentra der Ver. Staten volgde. Van 1924—1927 was Haigh verbonden aan da Universiteit van Michigan en sinds 1930 ais professor voor muziek aan de Cornell» Universiteit Op het concert van Vrijdag a.s. zal dez» pianist werken van Bach-Busoni. Schubert, De» bussy, Brahms en Chopin ten gehoore brengen. --- TDDSCHRIFTEIN DE LICHTE MUZE Dit l» een nieuw tijdschrift, orgaan van de Vereenlging van woord» en toondlchters der lichte muziek, in welker bestuur de heeren Orvan, fbeunisse. Van Laar. Nolrct en «erre de Vos zitting hebben. Het blaadje ..pretendeert niet te zijn een letter» kundlgmuilkaal periodiek, doch 1» ln feite slecht» «en berlchtcnbulletln. waarin den leden wordt bijgebracht wat er In do „W.T.L." leeft en gebeurt." --- COSMORAMA l*osmorama. het maandblad voor Internationale fotokunst brengt op het titelblad een zeer suggestieve foto ult Joegoslavië, ossen, een met hout beladen kar trekkend. Het tijdschrift geeft wenken en aanwijzingen voor een leder die zich interesseert voor kunst» fotografie betreffende belichting. Instelling, enz. Het blad bevat verder een keur van inzendingen ult verschillende landen, waaronder prachtige natuuropnamen, mensch» en dierstudies. Al» laat» sten noemen wij In de eerste plaat» de fraaie honden- en kattenstudles. respectievelijk uit Oosten» rijk en Frankrijk. Engeland, Italië. Duitschiand. België, enz. Be» hooren mede tot de Inzenders, terwijl Nederland vertegenwoordigd Is door een karakteristieken kop van een ouden boer door Mart. F. coppens. --- MORKB MAGAZIJN Onder den titel Persoonlijkheden schreef 11. G. cannegleter in bet Februarinummer van Morks «agarijb een artikel over de letterkundige mevr. W. 1-. Boldlngh—Goeman», dle van de 25 jaren, dat de Volksuniversiteit te . Amsterdam bestaat, hier reeds 23 Jaren aan verbonden is; als docente de pol!zle en het proza van Noord» en Zuld-Neder» landsche auteurs van de middeleeuwen tot op heden voor de cursisten besproken heeft. l"omeli» «konijn vertelt een en ander over het mysterieuze Bretagne. en In de rubriek Russische Muziek behandelt Hugo van Dalen dit keer Rimsky «orssakof. wiens invloed zich in hooge mate op de jonge Russische componisten heeft laten voelen. Behalve eenlge schetsen en het bijvoegsel ..Zij" voor de vrouw, bevat het tijdschrift een artikel over joseph Joubert. een beminnelijk moralist uit de 18c eeuw. --- BEVERS MODE PUR ALLE Net Maartnummer van Lever» Mode für Alle toont ons dat we met rassehe schreden het voorjaar tegemoet gaan. En dit naderend seizoen brengt vóór alles complet» en mantelpakjes. Hierbij be» hoort natuurlijk een keur van blouses, eenvoud!,-» zoowel ais gekleede, terwijl de nieuwe hoedje» zich kenmerken door hun vlotte kwieke modelletjes. Ne gekleurde platen geven aardige sportieve en elegante lmprlme jurkje» te zien. met bijpassende *!< of lange effen mantel». Ook op het gebied van sieraden en gespen toont het blad de nieuwste snufjes. Voor degenen die van handwerken houden zijn er aardige ideeën voor kraagjes en gamituurtjes in kunstbreiwerk, terwijl ook de kleintje» uit het gezin niet vergeten werden en er voor hen gezellige pakje» te vinden zijn. Uit de werkplaatsen --- Verfilming werken van Gilbert en Sullivan In de Plnewoodstudlo's in Engeland Is men van plan voor het eerst ter wereld werken van Gilbert en Sullivan te gaan verfilmen. De eerste dezer rolprenten zal of „De Mikado" zijn. óf „The Veomen of the Guards." Er zijn plannen deze film» in kleur op te nemen. De muzikale en artistieke leiding zal berusten bij Geoffrey. Toy«s de regio bij Victor Scheitzlnger. ---