GOEDE NEDERLANDERS weten, dat zij hun volk dienen, door lid te worden van den NEDERLAND' LONIM! VOI^KIDINNS'»'. --- TEEKENINGEN EN BEELDHOUWWERKEN Kunsthandel „De Ridder” Tot het einde van deze maand wordt in den kunsthandel „De RU-ter** alhier een tentoonstelling gehouden van teeke» ningen door Haagsche schilders en beeld» bouwwerk door Theo van der Nahmer. | Er zijn negen teekenaars vertegenwoordigd, de beeldhouwer inbegrepen» en de meesten hebben meer dan één werk afgestaan, zoodat er een aardige collectie i bijeen ia gebracht Het meest ben ik getroffen door een zeer uitvoerige teekening van een wild wmtertet-dschap met sneeu-f door Wlm Noordhoek. De teekenaar heeft een penteekenuig met 01. Inkt gemaakt.-uiterst gedetailleerd zijn de muurtjes, boomen. huisjes met besneeuwde daken neergezet maar de uitvoerigheid doet geenszins afbreuk aan den totalen indruk. Een interessant werkje. iltarry Verburg heeft een pen» teekening in weinig lijntje, afgestaan van een landschap met huisjes en een grooter teekening met krijt verlevendigd tot een mooi zomertafel-eel. De wolk» partijen zijn goed boven boomen, schoven enz. geplaatst „.f51-*-Kramer geeft aan een 2uidelijk stadsbeeld met kerk én boomen een levendiger noot door twee «prekende figuren — een pastoor en militair — neer te zetten. Jos v. d. Berg. die zich tot naaktstudies aangetrokken voelt, heeft een rake studie afgestaan en Joop Kroptf «en naakt, flesschen «n een kacheltje. Het eerste is met weinig lijnen neergezet, de andere teekeningen zijn Uitvoerig. In het fluweelig stilleven van de flesschen voelen wij geheel den schilder, reeds hier zoo menigmaal ge» prezen. Ook het werk van Kees Andréa is herhaaldelijk me. onderscheiding ge» noemd. Hier is een staand naakt groot van vorm gehouden, en een Werker in rood krijt te bewonderen. Dickßraam teekende met potlood een naakte vrouw op den rug gezien. Het is een raak heer» gezette studie. uitvoerig en met over» tuiging teekende P. Slebë in houtskool een zittenden man, zijn gelaat in-spanning luisterend. De donkere las ia goed tegen het fond geplaatst De teekeningen van Theo van der Nahmer. wiens werk. als ik mij niet vergis, nieuw is voor Den Haag. hebben met het karakter van ..beeldhouwers» teekeningen". De koppen en figuren zijn vluchtige schetsen, die vrij koel laten, maar. interessant zijn de drie groote teekeningen in gewasschen Y»t. inkt. De .Meisjes in bosch", waarin, de figuren overbodig zijn, is daarom nunder ge» slaagd dan het „Boschgezicht met figuur". Daar is. het vrouwtje meer in de compositie opgenomen, maar het allerbest is .boschgezicht". Hier heelt de knappe teekenaar. veel bereikt en het geheel doet sprookjesachtig aan. De beeldhouwwerken zijn klein van omvang en hebben iets, vertellend». Hij houdt van actie «n al» hij blijkbaar niet naar de natuur werkt al, in het Masker of het Steehen kopje, lijkt hij geïnspireerd op anderen. Dit komt vooral mt in het Steenen kopje, dat sterk aan Vermeire doet denken, -naar veel minder verdroomd is dan .het subtiele werk van dezen Vlaming. De actie kan men zien in de hier ge» reproduceerde Kruikendraagster, " waar gang en houding uitstekend geobserveerd zijn. Ook in een andere kruikendraagster, die dan de kruik op haar schouder In de amen heeft geklemd; in de vrouw, die uit een kruik drinkt; de Arenleester." het legend vrouwtje, dat op de handen steunt: het-paardenkopje. dat spanning heeft en in het relief van een hollend paardje ziet men de actie en waardeert de goed waargenomen houding.' Verder maakte bij een portret van een v-*ou*A dat mij minder overtuigde dan L* «editerranee, een vrouwekop. waarin ni, de Mddellandsche Zee heeft willen personifieeren. Dat is een met zwier ge» boetseerd werk. evenals de studiekop van een vrouw. Nederland is niet rijk aan beeldhouwers. Theo van der Naluner. die zijn opleiding aan de School voor kunst, nijverheid in Den Bosch heeft ontvangen en daarna de Haagsche Academie be» zocht is nog jong en talentrijk genoeg om verwachtingen over hem te koesteren. Zijn eerste expositie bewijst dat. G. H. '««Grav^esande. „X"""dkd-««,-«t--" «oor Theo -»„n der J?o",n»«> UUn> --- alphons Diepenbrock en de klassieken Een verdediging van de gezongen reyen in den Gijsbrecht ZIJN BRIEFWISSELING MET WILLEM KLOOS -s-TADDVN de drieven van Die*--"*»- KADDEN de brieven van Diepen- KJI droelc aan dr He/z. W. L*i«m-»*-r---M». waarvan ik getracht heb in het avondblad van Dinsdag een indruk ls geven, voornamelijk betrekking 3p de -Mlriclde van 1886 tot 1895. toen Dienendroelc zijn klassieke stilles voltooide en zitln meer en meer ,V het «nnponeeren ging toeleggen, ujn briefwisseling met Villen. Kloo», üe hü ook reeds in zijn studenten- M leerde kennen, valt in hoofdzaak tusschen 191Q en 1920, in de laatste tien jaren du» van '« componisten leven. . . . Deze brieven aan den grooten man van ie Beweging van Tachtig zijn onlangs, looien met een groot deel van de col» ! l««tie van den dichter, in het- bezit ge» Komen van de Nationale Bibliotheek. Zij lijn niet alleen . grooter in aantal en °«vang. maar ook van meer beteekenis dan die aan den Haagschen gymnasiumleeraar, met wien Diepeirbrock later geen vutaet meer had. Met Kloos evenwel >eeft de componist voortdurend, in een innig geestelijk verkeer gestaan, gestimuleerd als dit werd door een wedei-zijdsche «wonderintz voor elkanders , werk. De meven zijn «en onafgebroken discussie »ver wetenschappelijke en artistieke aangelegenheden: voor kwesties van huise» Men of persoonlijken aard scheen !2ilwelijks plaats te zijn. Vooral «ver de' ilzHieke auteurs wisselen de dichter en ie componist ops diepgaande wijze van gedachten en het spreekt wel vanzelf, dat vlllos' vertalingen "(ook die van v/agners ling) herhaaldelijk • ter sprake komen, lloos, heeft Diepenbrock zelfs voorgemeld om samen met hem en Hein Boeken verken van Alexandrijnsche schrijvers, waaronder reuzengenieën ' geweest noelen zijn", te vertalen. Dit artistiek en filologisch debat brengt ook telkens lilöere onderwerpen op het tapijt als het NNlolicisme. de Pauselijke encyclieken, «t protestantendom, het ontwakende aeialisme, enz. Het blijkt dan onder meer Kt Diepenbrock niet veel voelt voor den «ektoon en de moraliseerende tendens n de litteratuur van- verscheidene mtestantsche Tachtigers, en voor het .priesterschap van den kunstenaar". Aan ien anderen kant is hij het ook niet ge«e! eens met Kloos, wanneer deze de cunstenaars en hun werken zeer aestheile!t behandelt. Zoo schrijft hij: „Beet-* loven en Wagner: juist deze beide kan nen niet waardeeren wanneer men lliime werken onhistorisch, puur als Hwurverschijnselen buiten het politieke 'n religieuze verband van hun tijd becknuwt". Op zeer felle wijze kant )iLllenbsock zich voorts tegen „den geest -n tevredenheid over de Nederlandsche Muur", die, hij alom, ook blj Kloos, nsent waar te nemen. Het is intusschen allerminst de bedoe» mg in een enkel krantenartikel deze reiende, maar zeker niet eenvoudige orrespondentie op wetenschappelijke rijze uit te putten en te beschrijven. Het raat er hier slechts om op het belang van ie?e brieven te wijzen en aan de hand 'an een enkel voorbeeld den pionier van !e nieuwe Nederlandsche muziek, die nog !*!jd te weinig waardeering vindt, te -ten spreken en de belangrijkste kanten -n zijn persoonlijkheid in zijn eigen taal aar voren te brengen. *MT dualisme tusschen den Ittteral» 1 ren classicus en den modernen componist. dat zich reeds in den brieven «il Timmerman aaNkohdgt, handhaaft iel, gedeeltelijk ook- in de brieven aan ".loos. Diepenbrock heeft deze splitsing an zijn wezen blijkbaar herhaaldelijk '.5 een tragiek ervaren en nog op 12 Dcc 910 schrijft hij: ,Fe noemt mij ,^nusi> lü." Was ik dat maar. of was ik maar ->5 anders, één ding uitsluitend, dan wa; et leven veel aangenamer en gemakkeijker.." Er zijn echter ook tal van «ogenblikken, en dat zijn ongetwijfeld :«! beste, waarop Diepenbrock. zij hef al» ija nog meer of minder onbewust, juist n de combinatie van deze twee kanten «n zijn persoonlijkheid zijn groote racht ziet. Voor den beschouwer van yn werk is het immers zoo, dat zijn stu:o van de klassleken en, zijn composi'rilche arbeid elkaar niet in den weg ' ebben gezeten of elkaar hebben benaee'.d, maar dat zij integendeel bevruchir.A op elkaar hebben ingewerkt. Daaren geeft deze briefwisseling, . indirect. iet fraaiste theoretische bewijs, terwijl :ijn - toonedmuziok, «Ne in zijn oeuvre !««»n niet geringe plaats inneemt, er de 'Vei'tu'Hende praktijk van is. .luist tegen Kloos. die zelf een zintuig oor de klassieken bezat, kon hij zijn gal «i- de philologen, die „makelaars in «ten." uitspuwen. Hij klaagt over zijn «i-loren studentenjaren," verdaan aan «wilarbeid. waardoor men door de boo» ' «n het bosch niet meer zag en gek'lierend heeft hij het over „de niet»phi'togen, zooals jij en, ik. die het hls d» "«ter» om de alcohol te doen is en niet *» het naatje van hun, kous." *Uoh ba- «rend op Nietzsche en Burckhardt wil "i tiet Grieksche drama niet uitsluitend n zelfs niets in de eerste plaats zien als en literair kunstwerk, maar als een pnthese van gesproken en gezongen [oord, dans en mimiek. „Bc sta hier nog -eeds op het • Wagnersche al»ndpunt 'aarbij de. nauwe relatie tusschen woord i toon, «lic de Grieksche kunst ken» merkte en die de Middeleeuwsche aesthe,ek ook steeds handhaafde in het onder-rlit) der vrije kunsten, als ideaal be» wouwd wordt waarbij men zich beat «vust kan blijven welke tegenstelling 'is tusschen moderne milziek en de nuek^ zonder te vergeten, dat Aeschy» '*. sophocles. Pindarus, en Euripides *>>* musici, componisten waren, een feit, at niet alleen door de philologen over 6t hoofd gezien wordt (zie bijv. de al» emeehe hoofdstukken van Gevaerts «seZterwerk Histoire et theorie de la fiusiquc de I'anti-iuité). Hetzelfde zou f tegen de philologie kunnen richten, «ar onvruchtbaarheid is voor cc» deel et gevolg daarvan dat zij geen ooren *-ft om te hooren. Oratio, zegt Cicero, f5l cantus obscuriosus." ¦ .En wanneer IGoos hem schrijft «ver >'n voorgenomen vertaling van Wagners "ng, wijst hij op het verband van woord p muziek: „Hoe wil je dit werk ver» Men? Ook met stafrijm? Is het Hol. 'nds-li daartoe in staat* Natuurlijk moet "en het gedicht niet als litterair, dicht» >"« beschouwen. Het krijgt zijl» ware *«en en beteekenis eerat voor de muziek «staat veel hooger als een gewone wra-text. want door de muziek wordt 3. «en diepzinnig gedicht ondanks de £fke inslag van socialistische utopieën I*. l»40-l"55<, (de oude wereld iaat door «l geweld (? K.) te gronde en wordt ««genereerd door „de Liefde")." B, R. brieven toont de componist dan. ** hij met icloos' vertaling zeer lnges ner?en dl°hter m dit werk HOEWEL Diei^nbroeks eigen oompo» «,.^ ook in deze briefwisseling een * i- "'erst geringe plnats Innemen - '^ «,^'*!3°. l?F°}^, van «e" gedicht ' het T 3*.,d "^'"". eomponeeren -» C F*^weerende „klassieke" onder» >° r^s"^?"_32?".d"_Ue «getwijfeld ° reden, dat ram*, w den bri«t van , -»-*' [ Haait UU een «««""breide verdediging van zijn muziek bij Vondel» <3ljadr««ht van Aematel aantzett. Het deed Diependn-ek zee, veel genoegen, dat IQooa. van wien luj wist dat hij uitent weinig muziek hoorde, zijn muziek bij Royaards *«-"<)*-"!teIlln«. die op 24 Februari UI3 «H. in -Den Haag waa gegeven, bijzonder waardeel-de^-UJ licht zijn vriend, die later ook voor zijn kauatmuziel. veel be» langstelling toonde, uitvoerig in over zijn beweegredenen om «te Reyen te laten zin» gen en-hoewel Piepenbroek «Ut ook elde» gedaan heett. nikt het mij niet on» aardig deze overwegingen in extenso weer te geven, te meer omdat zij het «e» natte dezer brieven Mtmuntend karakte» naeéren. „De uiterlijke aanleiding was het groot <3hsbrechtw«irk. waaraan *l-erlcmderen ln 1882 — toen wij belden in Den Bosch woonden: ik op de markt op de l-Haer. «e JU je ook nog wel herinnert — werk» ten. De composities die in die editie waren opgenomen, prikkelden mij mijne krachten ook te beproeven, en zoo begon ik in September 1892 met „Waar werd oprechter trou" en heb daaraan in den loop dezer 20 jaren steeds weer ge» werkt en 5 partituren er over geschreven. dat wil zeggen 5 maal de Reyen opnieuw overgemaakt en georchetdreerd. Üe laatste maal heb lk er de kleine Rey. «Verzuim o Oud" van den Bisschop met «le nonnen, het korte voorspel en het slot melodrama bijgecnm-oi-neerd. Eigenaardig fc dat deze 3 stukken meer indruk maken dan de 4 oudere Reyen. Ik zie dat nu ook weer uit jouw brief, In die 4 anderen zit al de drang en hartstocht mij» ner Jeugd (ik was toen 30). Wat ik er als bijna vijftigjarige bij maakte scheen mij .„maakwerk" „uit den wil des mans** ont«taan. systematisch cpgeteekend, zooals een schooljongen een thema maakt, maar >k vergat dat daarbij alles meeklonk in het onbewuste wat ik in die 20 Jaar door«leefd had; een "reservefonds dat ik met 30 nog niet had. Heb jij in 't dichten ook zulke ondervindingen of kan men dat niet vergelijken? .-- , Eigenaardig is de verregaande ouweter«»*he»l en l»tdbaa»ci»heid der meeste journalisten «m letterkundigen, die altijd maar beweren dat de Reyen van Vondel ..gezegd'* moeten worden: Dat iemand mijne compositie niet behaagt, neem lk direct aan, maar dat hij aan de noodzakelijkheid van den zang twijfelt, bewijst een on-geloolWl-» vonkunde omtcrent de genesis en de techniek der antieke tragedie, waarvan al was het in nog zoo naleven staat toch nog altijd eenige traditie lh Vondels besef leefde. Deze heeren we» ten niet dat de «rieken ..episodia'*. noem» den wat voor ons *-«et „bedrijf** is, dus de koren het primaire, waarin het lijden van den Verlosser, lakchos mim-zUsch gezongen en gedanst werd. Zelfs hei .orcheatische" element is in den text der beide eerste Reyen nog uitgedrukt:' -'t Is tyd de Kerken te stofjeeren . Te d«.--.«e,», e» te nnnckt^eeren. en: • Wij «dalingen v*»-. geest Ter kerke gaan óp't hooge freest Wij zijn «lan nu daarin ook' weer een stapje verder gekomen, dat de zangers rhythmisch» loopende/ bij de 2 eerste Reyen opkomen Hoewel men altijd beweert, dat de zinrijkheid eronder lijdt,, dat „van de beteekenis van het woord veel verloren/gaat", zooals een krant schreef, is, me dunkt, ook idioot. Op den voorgrond stel ik dat ieder woord van den text duidelijk vel-.taanbaarM.oet zijn (voor mensehen. die den text ongeveer kennen. Wie ze dus nlet kent. moet zich er van te voren mee vertrouwd maken), Is dit niet het geval, dan kan het nog aan de. uitvoer'"-.-» Ii.CZDi, eo behoeft bet ' nog niet de schuld van den componist te zijn. Maar 6sk behalve dat, i- de grief van de tegenstanders, ¦ dat al verstaat men duidelijk syllabisch den tekt. de muziek als zoodanig, als sonoor element de aandacht van den te», aftrekt en er aldus «veel van de beteekenls van het woord" verloren gaat. Dit vinden "tod. van Deyssel. Frans boenen. Robbers, Rossing en het ignobele vulgus der tooneelcritici. Ook «ie mij welgezinde muziekcriticus van het Vaderland schreef: «Ongetwijfeld gaat er veel van de woord» en»"^el »«-»cle» thans de door de» Nederlandsehen l«n»t»!evl»" E. da Cneudt vervaardigde gobelin* opgehangen, " "^ <*i*l^-***««s»«.l*«x Iloiland m) BurenpUeht, een «--«-»». gebruik in Ve-derwnd. Wanneer een boer gestorven is, ver- Sf_t*£2L_^.*__*?,£ *^3?"_^.^" «'s*H*^'»« «-» to«-*-e eer te Ue-oSe». Voor «ten rouwstoet staat de één zijn beste paardehaf. een ander stelt -u, magen ter t.eHchuk» i^^J^S^^£!^J?lS!S^^^^^Tnffer'L.tiru'(i' de timmerman, cke^de kist vervaardigde, den stoet opent. De «lorp-nnolen staat in de» «5". rouwstani' - »--»-» »»»»»»»,, »»»»-^H»»».»^»^A ! ' 1? I De professor wipt met de punt van zijn voet op en neer. „Door middel van orthopaedlsche oefeningen kunnen we het been wel weer wat leven in blazen", zegt hij na, ,?£" H*-"""- «Zoo-k lk zei: het is .mogelijk. Ik meende aanvankelijk, dat het slechts een zware breuk van het boven» dijbeen betrof, maar bij de operatie bleek, dat er bovendien nog spieren gescheurd waren en dat maakt «Ie zaak altijd moeilijk". .Ic ben ervan overtuigd, dat il gedaan hebt wat II kon, professor: ik dank V wel". Le»-hner valt in het kussen terug eh sluit de oogen. lAt is dus het bittere slot Opklimmen, successen en weer terug» zinken ln de vergetelheid. . «Wat nu?" Als een vlammend teeken branden zich «leze woorden in zijn bin» nenste: „Wat nu?" Een afgedankte rulle.* -s niet veel meer waard dan een oud L-'^'H. <.-" **"'- no~- slechts uit b-zrmhar» tigheid te eten geeft vit! Met één slag alles uit Hoop, carrière, toekomst* l-eclmer hoort de zachte stem van den professor, die «enige woorden van troost spreekt maar hlj verstaat niet wat deze zegt Het «tent hem alles koud. Alles laat tem op dit oogenbllk koud. De zuster buigt zich over hem Keen «n fluistert: .Ar. is een dame die u «raag wil spreken, mlj-*nee-> Lechner. Een zekere juffrouw Barnlkow uit l*tahnètet» ten." Zij denkt aan de roode -"onzen, die door don zieke zoo chner buist zijn hoofd terzijde, trekt rimpels in zijn voorhoofd en kijkt Lisa twijfelend aan. HU kan nlet goed gelooven, dat zij slechts hierheen is gekomen om te komen hooren hoe het met hem is. Het Komt in het geheel niet overeen met de ervaringen die hij totnutoe met Lisa heeft opgedaan... , „Dank je, dat je gekomen bent" zegt hij kort. „Laat ons vergeten, wat er allemaal is gebeurd", zegt Lisa weer, „dat is al zoo lang geleden* ik weet, dat ik je toen on» reent heb aangedaan, ik heb er bitter spijt van gehad, geloof me." „Zoo", Lechner maakt een afwerende handbeweging. „Laten we die zaak nlet weer opwarmen, Lisa." „Ja, ja hebt gelijk, maar ik moest Je toch «lens zeggen, hoe ik erover denk. Ik ben ouder geworden, Gunther, en wijzer: lk bekijk de wereld nu met »a» heel andere oogen!" „Hm". • „Overigens laten je ouders je heel hartelijk groeten; -H wenschen Je spoedige beterschap. Moeder wilde be» paald komen, maar vader heeft daar nlet in toegestemd. Een oude vrouw, die nau» lijks op de been kan blijven, in een wereldstad als Berlijn, vond hij onmogelijk". ' „Verstandig, *-«er *» ««-.men» -ljn »teoloop«n,. --- Examens Fransen L.O. UTRECHT. - <*!«»*aa«d de dames: A de Vos. 's»Gr«venl>»Lo: 1.. A. Vei-zn-lll? tS"-™T 0. V<*weda^c«|^!!.; p. R. lH^vn denzin. -^^^ -^>^.?^**^?' Amsterdam; C. 33 ,^> c- -!• X^e^' -loogeveen; p. de Vries De Lier; A. Westerhof, «olwm- M Au?' on*d« h^^fcT! 4f' W^en?«ad. Geloei fS- v^ïïSn*:-.J*s* k»'". Arnhem: J. Pan» »^'-^^"'i>s*»3*^.''-" poU. NndKoven: la^^ll'^N*^ s"«^- «°n«elo ron, Weert; M. v. Matendtatn, Den Hulst (O.). --- Examens Engelsch L.O. A. van lerse*, «oordwljkerooul; W. o*asne-«e Ain-terdam; 3. M. Westendorp voUtl^^! ¦^nenburg; *?»>. G. Poort, Zaandam; P JS?."?* S^-T'' P 3' l^nselink. Rotter» dam: C. G. «i^lmann. Rotterdam: R. Ben.o». ."*^* "" Vo7unch!3: 3^^? ».^^"*!^ -^ "l- 2*f'k; J'H*vön Me"s> , ?' J. H. "Vliand. Vl<<-«>nv<>