Mededeelingen en Aanbevelingen (buiten verantwoordelijkheid van de Redactie). —-—- ■ - ■ I NIEUWE ETSEN EUG r^sbuiT lUc Znldblaak bij winter. INe V-^ynenst-aat. 0.11 ! volttüclioPoortmotomgevlng! Lange Torenstraat. ! Het HaaZMClie Veer. I llroote Toren van «5 Plan v. ! Veil. S. VAN DEN BERG & ZOON, Beursplein hock V!«l0h»t««, ! PRIJS fraai geëncadreerd slechts / 17.50 per stuk. --- Avondblad, B. Letteren en Kunst. Do Nieuwe Kerk te Delft. jjeu schrijft ons uit Delft: Den laateten tijd zijn, zooals gemeld, hier te lande jjunifisi-s gevormd» welke ten doel hebben, de tètaurati© van de Nieuwe Kerk alhier te bevorderen. ■ Tot nu toe is er weinig bekend geworden, waarin L'o restauratie zal bestaan. Hoewel veel zal «Klingou van de «om. welke beschikbaar zal komen, R, men streven naar herstelling van de kerk in haar . schoonheid. Het platte dak in het koor zal > orden weggebroken en vervangen door een koepel- , H. het koor wordt daardoor 9 Meter hooger. De * >u«ii on muren, die thans door een dikke kalklaag ;tt bedekt, zullen worden schoongemaakt. De hek» Merken om de graftombe van Willem don Zwijger Wllou verplaatst worden en de thans onder een D^z-e zerk verborgen ingang tot den grafkelder zal ««-vangen worden door een marmeren trap met allen verplaatst . worden en de thans onder, een ff4-e zerk verborgen ingang tot den grafkelder zal .-vangen worden door een marmeren trap met Muisdeuiem Dpo ramen zullen wederom van • gebrand glas Aarden gemaakt, terwijl het ijzeren hekwerk, dat de diskerk scheidt vau het koor, zal worden veriidcrd en vervangen door een eikenhouten hekwerk, «naakt naar een teekening van het oorspronkelijke k, dat met ebbenhout was ingelegd en versierd ut fraai beeldhouwwerk. Vaar voor restauratie van den toren reeds gelden (schikbaar zijn gesteld, zal de Nieuwe Kerk, indien e plannen kunnen worden uitgevoerd, evenals in voeger eeuwen weder een der fraaiste kerken van 25 land wordend Aangaande de stichting van de Nieuwe Kerk vinden tij vermeld, dat zij haar ontstaan te danken heeft »n een mirakel. De legende verhaalt, dat omstreeks 350 een «Breuder Lymon", dio „een strengclijek eiemijtelijck leven leyde". den hemel open zag ,-de daarin een goude kerek, in welcke kerek Maria iie Moeder en Maget Godts staet". Ook aan anderen ««oneen dit gezicht, waarom, ter eere van dit «onder en op de plaats, waar het visioen aan» caouwd was, in 1381 een houten kerk werd gesticht, n 1384 begon men, tegen den oostwar.d van de Mten kerk aan, de fundamenten te leggen voor een i«enen dwarspand met koor, waarin in 1389 het loogaltaar werd geplaatst. De toenemende» welvaart ran de stad kwam den kerkbouw ten goede. In 1396 -«ren de kosten van koor en transept betaald en ,n het andere einde van de houten kerk, tegen de ss«stlii.de, legden den sen September 1396 vier raads» edon den eersten steen van den toren. In 1412 begon men met het leggen van de grondlagen voor het steenen middenschip. Men begon Mer den toren en bouwde van het Westen naar iet Oosten, totdat het schip zioh bij het transept «asloot. Het duurde wel vijf jaren, alvorens de undameuten van de pilaren gelijk waren met den «ganen grond, en al dien tijd bleef de houten kerk taan. Eerst in 1420 brak men haar af, en begon nen met den opbouw van den middenbeuk en de zijschepen, welke na, 10 jaren onderdak . waren. In 1453 legden : twee priesters den eersten steen -oor den kooromgang met de sacristie; men liet het metselwerk van de fundamenten besterven, en van 1460 tot 1465 werd . zoo «hard aast den opbouw gewerkt, dat men in ""165 het oude steenen koor, dat -»n 1384 tot 1389 was gebouwd, kon afbreken en uu. de grondslagen voor de kolommen van het ü»uwe beginnen. Na vijf jaren begon men aan het dakwerk van het koor. en den omgang, die in 1474 geplaveid en gewelfd werd. De kerk bestaat uit» een middenbeuk met twee lijbeuken, waarvan de zwidelijke langs den téren is roortgezet, een dwarspand en een haHüenhoekïg «sloten koor mét omgang, waarvan de sluiting de lêlft van een achttienhoèk vormt. In het Westen staat voor het middenschip de hooge zware toren, welks Westelijke contreforten het ingangsportaal insluiten, terwijl aan zijn Zuidkant de doopkapel is afgebouwd, die on tot .zandhokgedegrsideerdi-uTeiv tuiden van den kooringang ligt de sacristie, thans consistoriekamer, met achthoekig traptorentje en een lage kluis. Het transept» dat aan den Zuidkant niet buiten de zijbeuken uitsteekt, is aan den Noordkant r«rgroot, doordat de ruimte tusschen de contreforten » bij is getrokken. De Kerk is opgetrokken in baksteen met toepasring van bergsteen voor de plinten, terwijl banden van natuursteen aan het koor meer levendigheid dijzetten. Uitwendig is kerk eenvoudig, bijna sober bekluideld, en de vérsiëringsrijkdom der laat-Gothiek Komt alleen in den slanken toren tot uiting. Beziet men het interieur, dan ontwaart men, dat de muren van het schip eenvoudiger zijn behandeld dan die van het koor: onder de vensters zijn in het eerste -Heen een reeks nissen aangebracht, terwijl het laat» «lic een triforium met sierlijk opengewerkte borstwering vertoont. Zoowel in het schip als in het koor zijn de kapiteéleu versierd met twee rijen loofwerk, ge» «heiden door een bandje. tDe middenbeuk van schip en koor was oorspronkelijk gedekt door een spitsbogig tongewelf, waarvan «lo schinkels en zelfs een deel der bebording nog »imwezi> zijn boven de vlakke zoldering, die later i» aangebracht, nadat men het noodig had gevonden, de muren, van het middenschip steviger te maken, door een heel stelsel van schoorbalken.De zoldering noest deze balken aan het oog onttrekken. In het dwarspand en' de zijschepen is de oorspronkelijke af» dlHking met houten ton- en kruisgewelven bewaar»! gebleven en de koorgang is overkluisterd met gemetselde kruisgewelven, tusschen do veelhoek»zijden van de sluiting afwisselend met driedeelige gewelven. In 1906 is op een der koorzuilen een geschilderde vrouwe-figuur ontdekt, doch hier is weer overeen ge- Mit. Van ds gebrandschilderde glazen, voor zooverre de ««eldstormers ze hadden gespaard, is na de ontploffing van den kruittoren niets meer over. Beroemd v^lis het z.g. „Keyzersglas", in opdracht van keizer Ü-rel V in 1544 door Gerrit Dirkzn. de Bijl geschilderd. Het houten koorhek, in 1627 door üicolaas van As» ««ndelft vervaardigd, is in 1838 verkocht en vervangen door een gebronsd ijzeren. Do talrijke en kostbare altaren, die eens deze kerk hebben versierd, waaronder werken van Jan Scorel, -laarten van Heemskerk, Pieter Aertsen, Anthonis van Montfoort genaamd van Blocklandt en Frans tloriszn., zijn in den beeldenstorm verdwenen, slechts een altaarvleugel van Pieter Aertsen wordt in het Bijksmusenm te Amsterdam bewaard. Ongeveer 1838 is men begonnen, de kerk te bederven. De koperen kronen werden voor een appel tn een ei verkocht en vervangen door ijzeren kronen, die er nu nog hangen. De predikstoel werd dik in de Verf gezet. De gebeeldhouwde eiken banken werden Weggenomen, verkocht en raakten als timmerwerk ?n particuliere woningen te Delft verspreid. De nooge hemel van het klankbord verdween ook en werd vele jaren later gevonden als dak van een tuinhuis van een villa te Vloemendaal. Aangekocht door het Bijk is het thans in het Rijksmuseum te Amsterdam te zien. Veel kostbaars, veel dat kunstwaarde had en nistoiische beteekenis, is verdwenen of liever: alles van dien aard is verdwenen en de velen, die de Nieuwe Kerk komen bezoeken, doen dit niet zoozeer om de kerk zelve als wel voor het Praalgraf van prins Willem I. Dat de Nieuwe Kerk veel aan onderhoud kost, spreekt vanzelf. Vóór den oorlog heeft de kerkvoogdij uit eigen . middelen veel voor de uitwendige Restauratie van het gebouw gedaan. De daken, die op vete plaatsen gevaar opleverden, werden grootendeels hersteld en van nieuwe leien voorzien. Het inwendige moot opgeknapt worden. Hopen wij, dat "o talrijke commissies in den lande, die zich ten doel stellen de restauratie te bevorderen, er in Jogon slagen, - zooveel bijeen te brengen, dat de »»lk in haar ouden luister kan worden hersteld. --- Het Dr. Bredius-museum. Men schrijft ons uit Den Haag: Links is Dr. Bredins' studeerkamer, schreven we aan ".et slot van ons vorig artikel: men voelt -ich oenigHzins op gewijden grond. Hier immers weiden de uil» uitkomsten van on?«3«lro!en archiefonderzoek geboekt fa' in de brandkast geborgen. Hier heeft de kuustgeleerde geploeterd, getobd om tot helderheid te komen bouw- van gkusch.eou geslacht voor hem stond. j Er w«. in dit züvcrtrek altijd een opstapeling van boeken, papieren, handschriften en nu treit het plot» f selinV dat het hier met de hervorming tot museum, ' zoo wonderlijk netjes en leeg is geworden. Doch niet lang. is men onderworpen aan deze in» drukken, want uit de rust van het vertrek trekt al dadelijk een hoek bij het raam de aandacht. Ecu prachtig vrouweportret — mon denkt op het eerste gezicht aan oen beroemd meester, aan Bembrandt zelfs —> dooh dan blijkt, dat het van Drost is. Willem Drost is de maker van dit portret, dat naar alle waarschijnlijkheid 's schilders vrouw voorhielt, want op de van hem bekende portretten beeldt hij altijd hetzelfde onschuldige, zachtzinnige vrouwtje uit. Op Htembrandt is dit portret in elk geval sterk geïnspireerd. En dat op een edele manier! Hoevele imitatoren en navolgers namen van den ' grootmeester de uiterlijkheden . over: de eigenaardige sieraden en-tooisels of de, tulbanden op het hoofd. Hier is geen navolging j dan in het mooie, warme licht en in de sobere breedheid van voorbracht en wijze van schilderen. Welk een rust gaat er van zulk ecu oud portret uit, wat wisten deze zevcntiOnde-ecuwers een figuur in het kader te zetten l Of zou het ook de rust vau het jonge vrouwegelaat zijn, waardoor zulk.een bemoedigende rust op den toeschouwer neerbalsemfl Het portret heeft in het vertrek een mooie plaats, met den lichtkant naar het raam gekeend. Wanneer de middagzon hier binnen valt, gaat het licht gloeien en leven en kijkt het vrouwtje ons als in een stillen triomf aan. Onder het portret van Drost hangt de «Oprichting van het Kruis" van Bembrandt, een omwerking, nadat een tiental jaren eerder reeds een andere „Oprichting van het Kruis" op bestelling van Erederik Hendrik was geleverd. Dit eerste schilderij is thans te Müncheu. Het latere, schotsmatig van behandeling, is een doekje van kleine afmetingen, in een voordracht, die grootseh is eu met het gegeven op een hoogte. Voor schilders zal een dergelijke behandeling van de bijbelstof altijd een voorbeeld blijken. Immers, hier is een gebeuren, dat over eeuwen strekken zal en niet klein van behandeling mag zijn, noch peuterig van visie of vél toevalligheden. In de schets, klein als zo is, zjjn het de aarde en de lucht; de aarde met den wréeden, krioeleuden klomp van verdorven menschen en de lucht» de hemel, waaruit het licht valt als een verheffende gave op het blanke vlak van Kruis en Christus, dat als eenheid opgestuwd wordt, hooger en hooger ten hemel in. De werkelijkheid werd symbool. De werkelijkheid, onopgesmukt, doch ook niet ontdaan van haar eeuwig» heidsfactoren, wordt als zoodanig: symbool. Het is slechts den grooten kunstenaar, het zij schilder of «zehrij ver, gegeven» die eeuwigheidsfactoren, algemeen- ; menschelijke of hoe men de kern der verschijnselen ook noemen moge, te herkennen, te groepeéren en in een vorm te binden. En juist dat groote is geschied in deze kleine machtige schets, dis do fantasie doet voortdroomen, terwijl ze tegelijkertijd een^ aanvaardbaar begrip der wezenlijkheid onder onze ontstelde verbeelding «huift. Do kleine groep van deze twee - schilderijen, het vrouwtje van Drost en de „Oprichting van het Kruis", door Bembrandt, vormt het hoofdmoment in Dr. Bredius' vroeger studeervertrek. .Welgevallig keek Dr. Bredius naar dezen hoek bij het raam. Een tafel met oud rood fluwelen kleed, waarop een paar antieke kaarsenstandaards staan, zijn de aankleeding in dit deel van - het vertrek. Al is de intimiteit van de vroegere woning verdwenen, als beeld van een wo» ning bleef toch het huis, tot museum herschapen, bewaard. ' Tegenover het vrouweportret van Drost hangt een' Eèrdihand 801, een ernstig kijkend mansportret, waaruit men 80l volkomen kan loeren kennen. In een hoek van het vertrek merken we een eigenaardig schil» derij op van een meester, wien» naam wij nauwelijks onthielden: het is een curieus doek van N. Corijn, en stelt twee jonge meisjes voor, kinderen bijna nog, van wie ds eene geld aan de andere, geeft. Het is e,en plechtig schilderij, «-omber, kinderlijk en tragisch, van visie ongewoon. Het dateert uit het midden van de zeventiende eeuw. Véle schilders zijn door het archiefonderzoek uit het verleden opgedoken. Welk een ontzaglijk aantal schilders moet Holland in vroeger eeuwen zijn rijk geweest! Deze onbekende Corijn alweer, van wien slechts enkele werken bekend zijn en die toch tot zoon volledige eigen uitdrukking in de schilderkunst kwam. Een aardige Hommers hangt onder de Corijn. Ten slotte loopt men lange een wakker schoehmakertje van Terborch dit eerste vertrek van het museum uit. Hoe gewoon Terboreh's gegeven ook is, men blijft geboeid door de hevigheid, waarin dit scnoenlappertje leeft; door den ijver, de toewijding, als ging het om hoogere dingen, waarvan deze fonkelende oogen vervuld zijn. En het gaat hier ook om hoogere dingen. Want dit vuur bij het werk dat men doet, deze over» gave aan plicht, de toewijding aan het edele van een handwerk in volkomen zelfverlorenheid gedaan, kan inderdaad worden bezien als abstractie van iets hoc» gors. --- Muziek te Wiesbaden. De feestwekcn te Wiesbaden «Festwoehen in Wort, Ton, Tanz und Bild" hebben o. a. een zestal concerten gebracht: «en avond gewijd aan Strauss-Beger. één aan Brahms — met Alma Moodie als soliste voer het Vioolconcert — en een uitvoering van Mahler's 2e Symphonie, alles onder leiding van Oarl Schüricht. De drie andere concerten zijn gedirigeerd door Prof. Sieber. Hermann Abendroth (Oe Symphonie van Beethoven) en Ferdinand Ixiwe uit Weenen, den vermaarden dirigent van Bruckner's werken, die met 'soompo» nisten 3e Symphonie in d-moU grooten bijval behaald heeft, evenals Adolf Bizsch, die dien avond het Viool» concert van» Beethoven gekozen had. De Opera heeft zich verdienstelijk gemaakt met goed geslaagde vertooningen van Verdi's Othello en van Tristan und'lsolde. --- Museum van Oudheden te Groningen. Mon schrijft ons uit Groningen: _ Zooals m.?n weet, heeft de regeering in 1919 eene Bijksconuuissio in het leven geroepen, welke commissie, advies zou uitbrengen in zake de reorganisatie van het Museumwezen. In haar rapport, dat in den zomer van het vorige jaar verschenen is, kwam zij tot de conclusie, dat het in het belang van verzamelingen -3N bezoekers beide zou zijn, wanneer in de musea voorwerpen van kunst en die betreffende de , geschiedenis gescheiden waren. Het Museum van Oudheden te Groningen is naar den opzet een historisch museum, een museum, dus, waar iN3n in de eerste plaats de geschiedenis van stad en gewest aan allerlei voorwerpen aanschouwelijk kan, leer.on zien. Maar het heeft in den loop der jaren ook tal van meer eigenlijke kunstvoorwerpen, ja zelfs [ heele kunstverzamelingen verworven; als de Taco l Mesdag-zalen, geschonken door mevrouw de wed. Mos» ' dag— oaléar, do Jozef Israels <3edenkkamer, de ««hHderije^iiverzameling van wijlen Mr. W. Bakker G.Gzn. én diens collectie Oostenzch porselein. | De conservator van het Museum, Dr. H. P. Ooster, heeft nu, de juistheid van het beginsel der Bijkscom» missie erkennende, de historische ,?n> knnst-^erzamelin» gen met inachtneming van de noodige voorzichtigheid j-escheideu en afzonderlijk geplaatst. Do omstandigheid dat de stichter van het museum en vroegere conservator, wijlen Jhr. Mr. J. A. Feith, er reeds voor ! gezorgd heeft, do verschillende kunstverzamelingen in elkanders nabijheid te brengen;, heeft dit werk vergemakkelijkt. De kunstvoorwerpen zijn nu in de bov,?nverdieping geplaatst. Allo kunstvoorwerpen reeds nu naar de bovenverdieping te brengen, bleek voorshands niet mogelijk. Zoo moesten de Israëls-kamer en enkele schilderijen van modems Redormndsche meesters voorloopig op de benedenverdieping blijven. Hierin kan bij een latere uitbreiding van het museum voor» zien worden» . Do verzameling van oudere llederlaudsche meesters is op de voormalige Picturazaal bijeengebracht. . Beschouwt men de verzameling in haar geheel, dan ziet mem, dat zij geen meesterstukken van de» eersten rang bevat, geen Bembrandt, Bubens, Vermeer, Frans .Hals, Jan Steen of Jacob Buysdael, maar wel enkele ! goede stukkon van Jan van Lcirel, Oomelis Dekker, j Breke^ii^m, yLerstraetei». il. De conservator wijst «r op, dat Groningen ook eenmaal e?n verzameling oud Nederlandsche Kunst zal bezitten, waarin de eerstere gsiiieestel» niet ont» breken. De schenking van Dr. C Hofstede de Gioot, in 1914 aan de gemeente Groningen gedaan en die na het overlijden van dcommissie voor het museumwezen werkelijkheid word4> n.l. dat hot Kijk door bruikleenen de kleinere kunstverzamelingen moet hel» pen, dan zal Groningen ook zijn deel erlangen. In het midden van de zaal zijn op hét oogenblik eenige teekening."» van Nederlauesteis uit de lbo en l?e eeuw tentoongesteld. Het ligt in do bedoeling, nog een viertal andere tentoonstellingen van gelijken aard te doen volgen. Daarna zal in twee vitrines het allerbeste uit de verzameling portretten van wijlen Mr. A. Nap in het midden der zaal word>?n opgenomen. Do voormalige kleine Bictura-zaal wordt in de feestweek in Augustus gebruikt voor een tentoonstelling van een aantal werken van den Croningsohen schilder Otto Eerelman. M>?« schrijft ons uit Deventer: In do Openbare Leeszaal alhier is een tentoonstel' ing van teekeu- en schilderwerk van G. M. Tamson en Maddy Vegtel geopend. Deze tentoonstelling is een overwinning voor do richting, die de Leeszaal behalve tot het uitleenen en ter lezing leggen van boeken, ook wil dienstbaar m?.-ken aan de meer algemeeno ontwikkeling. Het be» stuur van de Leeszaal is de laatste richting toege, daan, zooals do voorzitter. Dr. 11. Couvert, gistermiddag in zijn openingsrede deed uitkomen. --- De molen van Rembrandt. Do Kampioen schrijft: „Men- dee^t ons med>e>, dat men bezig is, den molm*van Bembrandt bij Hanerswoude te onttakelen. De wieken zijn reeds verkocht aan «en polderbe» stuur onder Koudekerke voor een watermolen, doch het overige van den mol.-,» blijft voorloopig nog bestaan. , • ■ *■ Velen zouden het met ons diep betreuren, wanneer een poging onbeproefd werd gelaten om dezen molen te redden, die zoovele herinneringen: wakker houdt aan Ncerland^s grooten meester, — den molen, waarin Bembrandt van Byn het eerste levenslicht aanschouwde als het „zoontje van den molenaar". Is het Bembrandthuis in de Fodeubreestraiatl te Amsterdam getuige van zijn la/teren glorietijd, daar aan den Rijn hoeft de geniale «kunst zich in het kind! ontwikkeld. De mol,?n! van lte-n«brandt moet voor het nageslacht bewaard worden; er dient in elk geval een ernstige poging voor gedaan, te worden. Wij doen oen beroep op alle belangstellenden, om mede to helpen om slooping van. dezen molen te voorkomen, «u! vertrouwen, dat one» leden zullen, doen blijken!, dat zij het behoud! ervan op hoogen, prij» zouden «tellen. Mogelijk is het nog niet te Ia», «n den molen te redden!" , « , --- De Dom te Utrecht. Het Ht r. D gb. «chrijft:. i In verband met mogelijk brandgevaar heeft men de schutting aan den voet van het nieuwe steigerwerk, dat rondom het voetstuk van den Domtoren wordt opgetrokken, bespijkerd met plaatijzer. Men ziet die ijzeren platen thans nog maar aangebracht tot» schut» tinghoogte, maar het ligt in de bedoeling, deze plaatbescherming nog hooger op te trekken, zoodat bij eventueelen brand in omliggende huizen de steiger in geen enkel opzicht gevaar ken loepen. Een eu ander in overleg met den commandant van de brandweer. Op diens advies is tevens aangebracht een zoogenaamde stijgbnis van de waterleiding voorzien van sproei» er, zoodat bij eventneelen brand van het steigerwerk, door middel van deze «^jgbui» do houten toren^»m-manteling ook met water ohmiddelijk kan worden natgespoten. Men moet zioh' het brandgevaar van den Dom thans niet overdreven voorstellen; dat brandgevaar was veel grooter, toen de steiger' nog was aangebracht rondom het bovenste deel van den toren. In geval van brand rondom een" Van "de ISobgste torentransen, zou het een heelo toer zijn geweest, op die groote hoogte voldoende, water te brengen. Die moeilijkheid bestaat thans niet meer; in geval van brand in het steigerwerk, dat men thans rondom den torenvoet. aanschouwi> is het water zonder bezwaar omhoog te leiden en is het blusschingswerk oneindig veel gemakkeiijker dan het geweest zou zijn bij brand in het bovenste deel van den Dom. Hoewel het brandgevaar thans veel geringer is dan in vorige jaren, heeft men desondanks eenige voorzieningen getroffen, om, bij het ontstaan van vuur aan den voet van den toren (men heeft o.a. te denken aan kwaadwilligheid der straatjeugd) er op gewapend te zijn dat het vuur ziel. niet naar boven beweegt. Vandaar deze nu aangebrachte ijzeren plaatbedekking met watersproeier in het stei» gerwerk. Dan zal men stellig volledig gesecureerd zijn. : Aan het verslag over de herstellingswerken aan het uitwendige der 3t. Janskerk te 's»Hertog.?n schouwburgen, die gedurende 25 jaren bij hem had berust, neergelegd. Men meldt ons uit Dresdcn: i~ Iv de staatsopora, alhier is gisteren D e r M an» ï— Monde, opera van onzen landgenoot Jan Br»nHt» l.uvs, voor hot eerst vertoond, liet libretto is v«H l'runa, Warden «n WelleminHky, die hun werk. oen! ier-spol" hebbeu genoemd. Het is een sprookje, maar vol scherts en humor. Del criticus vau de l.okal Anzeiger beweert, dat Brandt» Buys in Die Bcli2ieider von 3chö» uail over het geheel betere muziek geschreven heeft» maar ook dit werk be^it veel schoons en verkwikke» lijk«> zoowel op kot- gebied van muzikale ideeën, ala Vi»u het ivtbme en van melodie. Do vertooning waa t,el,ilter^nd. de bijval nam .voortdurend toe. Zoowel na, hes tweede a-k na het d.), ivoor noodig zijn. . ..s --- Nieuws van Knud Rasmussen. (V«n on.zen correspondent)1. *; ' 'H i Rriyiuanin, 1?! Juni. H lodens I°eyn publiceert een brief yan BANIH Ra»» mussen «gedateerd Danske öen 15 januari 1922, w»«i>» aan wij iets ontleenen. De beroemde Eskimo ondel» zoeker bevindt zich op een «steMon gelegen op «enl klein eilandje ten Oosten van VaneMart l«land, enl wel op 05° 54' li.-br. en omstreek» 83° 50» WestfflAeng-i te. Danske öen (het Deonsohe eiland) ie «Hecht» dooi» een smalle straat van Vansittar<> iWsndi -fesclieideni, Toen het schip Zökongen, dat Rasmussen en zijn tocht-: genooten van Groenland! naar Danske öen Mliraelil, had, op 24 september terugkeerde^ wa» Ba-m»««n! reeds begonnen ecu huis te bouwen dat 28 September, gereed was, en ondanks de lage temperatuur (in. De-> cember reeds min 47 graden Oels.) kon het hM» goed! Verwarmd worden. Kort nadat de B«Hongen: ver-rokken! was, dreef «eu massa pakije den; straat binnen om vroor aan elkaar, zoodat men- van de booten", waan» mede men gehoopt had zich te kunnen oriënteeren^, geen gelxmik kon maken. In het begin! van Octobeil werden er sledetochten naar de naaste ««imMrekenl ondernomen, zoodat men in de eerste hieM van MntWU,-» ber «enigszins georiënteerd was: met iwtteklkinN toH het land waar men zich bevond. Men wa» er ai' spoedig; achter gekomen, dat deze Kust -niet goed! ia ik»»« waM gebracht, en het duurde een tijdje voo» Danste öen; op de kaart op zijn plaats was gesteld. De verlNiiningstocnten, -naakten! uUI, dajbfheïla»l'ir< den omtrek eu bij Vansittarl! BHa»6, bij Hzon> irflet. Goors Bay, Hurd Ohannel, Bepulse B»y. «Aa, eyni loonend arbeidsveld zal kunnen worden, ven» hef b»?»» studeereu der vroegere Eskimo-ne«3rzeMn'Jsen. !l!enl machtige volksverhuizing had door deze stookten) gehad, en wij hebben, schrijft BHsmussen «cd« een! giroot aantal woonplaatsen eu zoniei^oonMM«>l« het land geveatdem, Merkel Mathiossen, ecu der deelnemers aait de eip«: mo's) meent dat men hier met twee verschMende beschavingen te doen heeft: een oudere, die volgens ds tradities van nu levende Nskimo's afstammen vani een! verdwenen grooter ras I'omit, waarvan men va»t-z winterhuizen gevonden heeft, gebouwd uit walvisoh" beenderen en zoden. Het eenige tot dusverre gevonden; gereedschap is een harpoeuspits van ouderen vorm. Deze oudere woningen liggen altijd op hoogten, waar zij met den tegen woordigeu watenstand niet gebouwd] zouden zijn; zij moeten uit een tijd zijn, toen de zee-> spiegel aanzienlijk hooger was. De jongere bosch»»! ving wordt vertegenwoordigd door de nu nog levende! Aivillik-Hdlelik.Eskimo's. 23 November j.ï. ondernamen Rasmussen on! Freu» cheu een reis naar Bepulse Bay om met het daar gou vestigde station der Hudsou Bay Oomp^gune in ver» binding te komen. Tot dusver had men nog geen ineuschen ontmoet. Den 4en December trof Basmnssen een! hecle karavaan aan, bestaande uit mannen, vrouwen ent kindereu in fantastische kleederdrachten; zij waren als levende illustraties der beroemde inlandsbewoner» der Groenlandsche Sagen. Het was mij, schrijft Busmussen, alsof ik in een heel anderen tijd verplaatst. was, en zoo spoedig de vriendelijk lachend» menschen mij in een taal aanspraken, die ik onmiddellijk als do mijne herkoude, begreep ük, dat door deze expeditie plotseling een nieuw en onmetelijk land zich voor mij! opende; nieuwe menscheu en een nieuwe taak, en ik > helding het slechts hier al reeds niet een paar jaar ! vroeger te zijn gekomen. Deze menschen spraken een ! taal, die dezelfde was, welke ik al sedert mijn jeugd ' gsproken had, en deze opmerkelijk vreemde menscheu ontvingen mij dadelijk als een stamgenoot uit verre / gewesten. • Den sden December kwam Basmnssen du Bepulse ! Bay, waar hij zeer gastvrij door den leider van liet ' station, kapitein Olcveland, ontvangen werd, en waar hij vernam, dat men 15 Januari een post naar Europa, ; kon verzenden, van welke gelegenheid hij gebruik ! heeft gemaakt, l'eueiien zette zijn reis voort naar Wa! .eer Bay, waar kapitein B^rlhie, dio voor de Hudsou ! Bay Oomna^nie op een inspectiereis was, met zijn, seh^ip overwinterde. I'cncheu vulde daar de inlichtingen aan, die hij vau kapitein Oleveland gekregen had, en keerde 2 Januari naar het station bij Vansittart Island terug; Rasmussen was daar al 18 December aangekomen. Naar aanleiding van de inlichtingen die Rasmussen zich verschaft had, heeft hij nu zijn werkplan opgemaakt. De hoofdgedachte is in verschillende afdeelingen te werken. Een afdceling die naar heb , noorden gaat, om de westzijde van Baffinland te en; dcrzocken en in kaart te brengen, bestaat uit Freucheu j en Mat nikken en drie Eskismo's. Rasmussen zelf reist : in zuidelijke richting tot Ohesterficld Inlet en wordt vergezeld door den Eskimo HHvigarsnak. Van Ohesterfield dringen zij naar het binnenland, waar eenige stammen van Inlands Eskimo's moeten leven, want ethnografisch belang heeft, omdat de Eskimo's ge» woonlijk tot de kustbevolking behooren. Men wordt daarom voor de vraag gesteld: Hebben deze stam» ! men vroeger bij do kust gewoond, of hebben zij ! altijd in het binnenland verblijf gehouden — met andere woorden: zijn zij de laatste overlevenden der vraag is: In welken graad zijn deze Eskimo's door de Indianen gcïnHuenceerd? Rasmussen merkt in ver» band bicrmcdo op, «lat de expeditie nog te elfde» ure in deze streek gekomen is. In den loop van enkele jaren toch zal de spoorweg tot Nclson (Fort OhnrchM)! aan de westzijde der lliidsonrivier looi>?ik en doen het levendige handelsverkeer, dat daardoor zal out» staan, zal de afzondering waarin dezo Eskimo's leven! spoedig slechts een sage zijn. Do f in-af deel wordt op het station terug verwacht tegen den tijo, dat het laatste ijs vastraakt, terwijl Rasmussen zelf meent niet eer terug te kunnen ziju voor dat het open water in Augustus is. daar kapitein Berthie (i» WnHsr Nay) beloofd heeft hen, nas-» Be-nil« «M oorspronkelijke Eskimo's? Een andere gewichtige »>«de te nemen. Den «o»«r e» Imfirt daer^t »»«nn>a. «Mli in de «natreken van, het station door, vau welk ,7»erblijf M ifiteressalite resultaten verwacht van het «n^Wli^ de» Ej^tiin-y^ die in de onuiiddellijke na. QqiM-a va» hrt »taH>«i. wonen. D«»?u behooren tot Mn A^viita^.u'üeKk l^kimo stam, en ofschoon zij lionderd jaar in aanr»k!,,ig met de beschaving geweest 3^" èVf? **! doï- -uckuk. dat dit geen invloed o» 2^^?"l» il»enud. -«-- Heiden een zwervend bestaan «wwr vaete WiuteiHuu^en, da»r eneeuwhutten hun »°«l^n «llee««n, «oodira de sneeuw tot bouwm»t«riaa.l i^Z^l4^. of«*?« «uu «ij '■& geestelijk opzicht door hem A »« «heel niet gewijzigd, daar aij in alles o» wSLS*lidïFfn*e "ve"lovering leven, Rasmussen SS?S?*.««I «at een --lot «ering aantal wetenschau» v^lte iii«^m.3»teu aoor den schipbreuk der Vele. net schap dat «hem. en zijn makkers naar Groenland w£2 'Twf?n fa «°^a5Q t»»1» horiunert zich hoe C_?V Brif?,^a "««-*«-«-, jaar op »ijn tocht naar T—fSS* **- lienianMiig der Vele redde) een ver» JJJ feerTv»3baar<^L u«l»2reologische onderzoekin» Nablussen, verwacht veel van de te verzamel>-« S?2oSll*6• me* i1**11 W geologisch, zoölogisch, bota» d^eH^"?o>o'"?V op e^ografi^Wed A van .922ef an het voorjaar 1923 wil «as- A°«en d? We sKdevew g«an oiidernemen, die hem. _^_^"»H^.^ ?«lning«ee zal brei^ N^dvm zal. ha, door eigen aanschouwing llle tm^J*i^mtmmVSm^l££ «» dej-W» «yi-omeu wo«den.^ "«se reis YNNn'He'r.^ "' "'^ "ast dl^e ta«Mw!?2!L--!'*.Wl onderzoek van een plantenziekte U^r «A^^-T^ aangeaien. Zo» ook «»^, «>^^ «nkelo werden aang»«ien. 2o» » net ook «e«««» uw* den kanker von do rubber. Aanv^elüi. fmte__<*„ dat verschillende kankersvmntom^/l!^ 3^^obl^ 1^ « aoaaa-, jlcolallen, dab «en do vorsoliiin>»te>, «»i«e«I «a »«»o««bHn roepen door een ovennallg tza«j. «eenvail» d» boonren >(* maal per dag). Het herhaald cH^ «L?^^^?^^!!? lebben, die^ toovl^i^Ap Nl3«aalNt.^ "*Ne^ urodiicearcQ. worden he^ om! «Oen a-lder«n dag, in, plaa«a van eiken «2-3^^'liH^? "^°"«. ."S? moet du, ua^r «en a-»a»e-«-^^V-n *°*«-W dat d« een «a>!niimnm Ibrnine ba-H KM iiw-cimnm product geeft. i»aW^s3?^^s^,^n door ««--toepen el 3333^^7^.^^^» gevolgd «oor toep-^-ing van «en »>«>>'««-e H»-,-»» «tze» dan echter een langdiMgo mst» lf^^^'?<^en langer da^^en j^). UMo««^a«aV --s-, ds «-lekte mtzêwarlct, »m worden de ll^Srlt,imV^Jx'eL "***&—**&* vergeleken. aJS-l_l-^i^—^i_tia*e^!ca *«rstcfptx wordt door _T^_^tV_t_fTi^A__i J-» *» fie«a product van de ift. Lr»*o*-*0*-* P-». »-» kersen» «o pea-^engom). __*_?W ****** _9*wg~_ «la dij bruine b^enbast. W«a»«»^»U» 49 lejUfM»—» «n -iii--d«OQa «igeno-happan en 3?^ ml_*'mM deaaitda. «ten kan dus bruine binnen» :____Y__*_9*9. een «aar atêrke wondreaoUè. var- V^^^a^n^^^?'^^^^ l '•_P___f^rW^^l~ wtzseil ia de P«*a»a Ndieale: W» OMtai MM dB MDrbeboedende inspuitingen van «e^a>«^tD»D««», bij lnazelsn. Zij wijzen! on de '_™_?*V— <«<« -ziekte «n op haar kwaadaardig Dl»»»»» ia de «ielWiHnü-zn op het land A.5«-wA « il.' h«* ?»ck»»ikuie 13 percent). Het ver» ïad«rgli^ ia de lange «^npt^mlooze incubatietijd, VednreMe weNwi. de patiënt reeds stellig be<»iett«-ik se. tlllet het ooj- daarop isoleert men in de _fa— gedouwde kinderzieksnhui-ien met behulp van »et boxen»sv»te«!»» alle nieuwe patientjes maar in de ««ldere »n«keiihui«en is dat niet mogelijk. - >VaZ»Hum vau twee volwassenen van 20 en 23 jaar en van «en kind van 10 jaar die allen de ziekte ronder com- Hllieaties doorstaan hadden en geen verdere afwijkin>g«i vertoonden of ziekten van eenige beteekenis doorstaan of onder de leden hadden (speciaal naar ch»berou!oae en «vphilia word 2orgvuli.c gezocrt). «Leen der kinderen die vroeg genoeg ingespoten «werden, kreeg mazelen hoewel zij speelden met ma»»l>patiéntjes, terwijl e2n paar andere niet be» liandelde zusjes en broertje» die in dezelfde omstandigheden verkeerden wel mazelen kregen. Do schrij>Vers pleiten dan ook voor de wa..rde dezer methode lwaaraan pvactisch gesproken geen nadeden, slechts «eer groote voordcelen, verbonden zijn. ---