Mededeelingen en Aanbevelingen (buiten verantwoordemkheid van de Redactie). _ I TENTOONSTELLING I HEDENDAAGSCHE HUISINRICHTING i DEELNEMERS H. PANDER «.ZONEN KON. VER. TAPIJTFASRIEKEN «av« * noOQENEEI-VEII HENÜELO-zoHE TRIJPWEVERIJ NEOENL. LINOLEU«rH»NIEII SEB R. JANNINK * ZONEN NV. **>. r. VAN VLISSINOEN UE".». VAN HEEK WINKELMAN MIJ. VOOR KUNSTNIJVERHEID £ j. s. VAN DISSEL * ZOON K O NI N K LI. K EB E GE E R «N VELE ANDEREN ENSCHEDE T , v O L • . LEZING PAUL BROMBERG 7, sEN 9 MAART 81/ i UUR. ZONDAG II MAART LAATSTE DAS p *>i -„-—i——- , ———-—-—i <-? --- Kleöeöeellngen en Aanbevelingen (batt» wM>wfa--dai'fltheun» van de dwangarbeid» gevangenis. In de vroegere strafgevangenis van Schlusselburg te St Petersburg, wordt een museum Ingericht, waarin de toestanden der oude dwangarbeid-gevangenissen zullen worden weergegeven. Het museum zal drie afdeelingen krüeen. voorstellende de tüden van Peter de «roote. van aekaterina n en de negentiende eeuw. breinen ingesneeuwd in den Kaukal«u». Ten gevolge van heftige sneeuwstormen zün in den Zuidelijken Kaukai-us een paar treinen ingesneeuwd. De locomotieven, die gezonden werden tot hulp. ondergingen hetzelfde lot. De passagiers hebben gebrek aan voedsel. Er is een trein met 700 roode soldaten gestuurd om den weg vrij te maken. --- Japan. Het dochtertje van den Keizer. Toestand ernstig. Het prinsesje Hisa is blijkens de laatst ontvangen telegrammen weer ingestort. De toestand baart groote zorg. Zij lijdt aan bloedvergiftiging, wat den keizer zelf betreft, deze is vrijwel geheel hersteld. --- China. China en de buitenlander». In de Pebruarl»afl. van het driemaandelijkse!! tüd» schr*it „China" — dat wordt uitgegeven door de Nederlandsch-Chineesche Vereeniging te Amsterdam — treffen wij een uitvoerig en belangwekkend artikel aan dat ontleend Is aan het (niet gepubliceerde) Jaarverslag van de NV. Nederlandsch Syndicaat voor China. Wü nemen «"aar het een en ander uit over. betrekking . hebbende op de huidige positie van de buitenlanders in China. Hadden de Chineezen reeds vroeger blüken van vüand«chap tegenover de in hun land gevestigde Westerlingen gegeven, er was toen nog geen sprake van eenlg georganiseerd openbaar verzet tegen den vreemden invloed in China, althans niet met geestelijke vanenen. Er hadden zich wel uitbarstingen van haat. britale aanvallen op liif en goed van vreemdelingen voorgedaan o.a. de geweldige opstand der Boxer Vereenigingen waarbi, zelfs fanatieke'elementen uit den Keizer üken nofkrii-g betrokken waren, doch pas in den loop der laatste Jaren wordt het uitheemsciie element in C'.iina — hoewel tevens ook nog met geweld - meer algemeen en op stelselmatige wij-e door het inteliectueeie China met wetenschappelijke middelen bevochten, terwül de massa van het volk. dank zij pers en telegraaf, meer en meer onder den invloed van de geestelijke leiders komt en op het Kl-bicd van de oeconomie zyn krachten tegen de positie der in China gevestigde buitenlanders organiseert en menigmaal zijne macht doet gelden. De pogingen der Chtaee-.en zijn In het algemeen gericht, "et tegen den individucelen vreemdeling als zoodanig noch tegen oe vreemde mogendheden wegens hunne nlet-Chlneesche hoedanigheid, maar wel tegen de bevoorrechte posit e d?e de vreemdeling in China op grond van internationale verdragen zoowel als tengevolge van technisch en finantieel overwicht veroverd heeft, en tegen de misbruiken - althanTta Chineesche «wen - die ult deze verdragen en de zg machtepositie van de buitenlanders In China v^rtgevloeld zün; en daarom ook alleen tegen die Lnc/Xcdön Sowjet Rusland incluis, die blijven weer» s?an^n^n'a^ de gingen van Chineesche zijde om de volledige souveretolteit met al hare consequenties op «ll Sled te heroveren. Principieel erkennen alle <*e gegrondheid van den Chineeschen elsch. Xo e b2"echt^ van hot conflict -«««hen «Mn» en Set buitenland wordt bemoeilijkt door het telt dat "et weende element in het algemeen en ook zekere CM"e2ie elementen. China nog niet rw achten 'oor een ond«perkte uitoefening der souvereiniteit. terwül ac SS «?«derheid der Chineezen. althans van d^nc" Z«N»n« «tellen ta de politiek, eoys en vervolledig ! herstel eischen der Chineesche nationale zelfstandigheid. I waarvan zü het bezit als een natuurlijk recht beschouwen, dat hun dient toegekend te worden afgezien van de gevolgen, gunstige of ongunstige, die de uitoefening er> van na zich zou kunnen sleepen, Reeds voor de revolutie van 1911, maar vooral onder de republiek, werd door de Chineezen ernaar gestreeft zuiver nationale factoren zoowel administratieve als technische te scheppen, geroepen om diegene te vervangen, die in het Chineesche gemeenschapsleven en in de betrekkingen met de bui- I tenlanders. een uitheemsch of gemengd karakter dragen, met het doel aan het soort „imperium in imperio" der westerlingen In China een einde te maken en de nationale lotebestemming van elke vreemde inmenging te > bevrijden. Meer nog dan de revolutie van 1911. die niet zoozeer tegen de H-landsjoes — trouwens volkomen verchineescht — als tegen de China vernederende buitenen binnenlandsche politiek der lUandsjoe-dvnastie gericht was. heeft de wereldoorlog van 1914—1918 met zijn leuzen over de vrijheid en het recht op zelfstandigheid der ; nationaliteiten, het tempo van v/at men de ChineeZche ontvoogdingscampagne zou kunnen noemen, versneld. Waar de geallieerde mogendheden tijdens en onmiddellijk na den oorlog een gewillig oor hebben moeten leenen aan de Chineesche eisenen en daarenboven China aanzetten om de bijzondere machts- en rechtspositie der Centrale mogendheden en dezelver onderdanen in China volkomen te sloopen, — zonder dat tenslotte de weder» opbloei en de rechtszekerheid der Duitsche en Oostenrüksche belangen daardoor ernstig bedreigd werden, — kan het haast niet anders of de positie der andere mogendheden moest daardoor buitengewoon verzwakt worden. IMddelerwü' heeft Sowjet Rusland niets nagelaten om China tegen de "Mestersene wereld in het harnas te Jagen en schijnt er op den duur aan de agitatie der Holsjewiki geen einde te kunnen gesteld worden dan door haar het argument te ontnemen, waaraan zij hare grootsche kracht ontleent, n.l. door formeel af te zien van alle privilegiën, die de vreemde regeeringen en hunne onderdanen nog in China bezitten en genoegen te nemen met eenige practische waarborgen, dle tijdens de min of meer ongeordende overgangsperiode welke te wachten staat, de vreemde belangen tegen willekeur en ineenstorting behoeden. Het ziet er wel naar uit dat naarmate hunne verdragen afloopen alle mogendheden tenslotte, de een na de ander, in denzelfden toestand zullen komen te verkeeren als Dultschland. Rusland, Oostenrijk. Tsjecho» Llovaküe. Polen en België. Deze waarborgen zullen evtl. hoofdzakelijk verband houden met het bestuur der „vreemde" concessies, de rechtspraak, het telregime en het beheer der douane. In hoeverre de Ohineezen zelven de noodzakelijkheid, of althans het nut dezer waarborgen zullen willen of kunnen inzien en eigener beweging het tempo der her> vormingen vertragen en in hoeverre de vreemde mogendheden bü machte zullen zün hunnerzijds Invloed uit te oefenen op dit tempo, bluft de vraag. Ven compromis lukt niet uitgesloten, doch hoe dit tot stand zal komen is nog onzeker. Tullen waarburgen formeel dienen be» dongen te worden als tegenprestatie voor het prijsgeven der privilegiën tot dusver genoten en uitdrukkelijk in de tractaten vastgelegd, of dient dit prijsgeven althans formeel onvoorwaardelijk te geschieden, terwijl men de Ohmeei-en ertoe zou brengen uit eigen beweging en in eigen belang, bovengenoemde waarborgen te scheppen? waarschijnlijk is dat alles wat den schijn zou hebben afgedwongen te zljn. verder voedsel zou geven aan de agitatie tegen de buitenlanders en overigens gevaar zou loo» pen door moedwil van de zijde van het Chineesche be» heer én door oeconomische dwangmiddelen, als de boycot en werkstakingen, gesaboteerd te worden: terwül een spontane invoering door de Chineezen van zekere regelingen ter bescherming van gevestigde belangen, alhoewel misschien minder bevredigend op zichzelf, met meer welwillendheid en in een sfeer van politieke rust en ver» zoening zouden kunnen toegepast worden en dus tenslotte nog de beste oplossing blijken te zün. Het probleem i» zeer kiesch en ingewikkeld, des te meer daar de diplo-natie rekening te houden heeft met een zeer uiteenloopende openbare opinie in de betrokken landen ener voor een eensgezind optreden der vreemde mogendheden in China nog nauwelijks zekerheid bestaat. MnM,., Dit internationale probleem wordt verder gecompliceerd door het sociale vraagstuk ta China De verhouding tusschen werkgever en werknemer is in de laatste jaren S onder den invloed gekomen van de arbeldersorganAtiA die in sommige gevallen met "«emcle e^ei-s te doen hebben en wier streven naar otsverbeterin« daardoor reeds een Internationaal karakter krijgt S^jSftWSTde arbeiders tegenover Chineesche werkgevers staan, wordt dikwijls de oorzaak der geschilten te° u-3evoerd tot de in Chineesehe oogen onrecht- ArUe of ""ha^ ongunstige verhouding, «"erzrds wsschen de Chineesche werkgevers en de machtige bul- Ü^anAche banken en handelshulzen, anderzijds tussc?e^n?t bultmand en den Chineeschen staat aan wien fn den^tóon der tüden allerlei internationale verplichtin» , g"en e^ mach^perkingen eerden opgelegd waarvan wel de voornaamste is de onbevoegdheid van de ownee» sche regeerwg. om zelfstandig zün to tarieven vast te te^n°in dkn vreemdelingen naar soe^ke" An^u^ gedrang a™" , .*loon zoodat de sociale kwestie in gedrang «e*"**"" ° «-oudat de sociale kwestie in m^è?Nie^ zoowel intemaüo"A"^t?^UU?n'de verhouding tusschen h« ow^Jln en vreemdelingen, alsmede tusschen de Au33n der AschuAde maatschappelijke klassen en SfsShen het Chineesche volk en de Chineesche overl^rV W echter wel de ongebreidelde machtslust en het Sbel^g van talrijke militaire aanvoerders en hunne «ANn voor wie de lotsverbetering der volksgemeensatellieten, v^r wie "-- nationale idealen n^tel°aan de b^Hg hunner persoonlijke belangen ondergeschikt zijn." «en onjuiste tegenspraak. Die wordt teruggenomen. IN ons Avondblad van 3 Januari heef men onder'het ioofd „de petroleumtanks te Tientsin" het volgende hebben wy melding gemaakt vaneen bérwht van Vaz Dias over een ontploffing van de tanks van de Standard Oil Cy. te Tientsin. Reuter die dit berioht"nie?vern^ is««^^to^Sta $ het hoofdkantoor van de Standard <-" te A"^" .^g men niets van de zaak af en geen enkele «ederiandsche correspondent in China heeft er iets van gemeld. Als er ook maar lets gebeurd was. half zoo ernstig als het beriem van Vaz Dias ons wilde '"«n Aooven zou z^ zeker van andere züde eveneens g^eld zun. Men mag dus veilig het bericht als onwaar beschouwen. vat stond dus to onze courant van 3 Januari. Maar nu hebben we sindsdien de Peking and Tlenteln Times van 2? December ontvangen waaruit ons bleek, dat de bewuste brand wel degelijk heeft plaats gehad en dat h vaneen aard en een omvang is geweest, dle het wettigden dat de P. ét T. Times er een beschrijving van t-veo e.' "en hawe kolom <"-»>-.'' a-i" heeft willen besteden, waaruit wij leore.i dat de brand drie dagen gegoed heelt. dat het het indrukwekkendste brandtooneel geweest is, ooit in Tientsin aanschouwd, en dat het blusschingswerk zoo hooge eischen stelde, dat de Amerikaansche generaal Smedlev Butler en zün mariniers er aan te pas moesten komen. De brand is mijlen in den omtrek zichtbaar geweest en de schade werd in het relaas van de Peking Sc Tientsin Times (die te Tientsin. dus op de plaats zeil. wordt uitgegeven) geraamd op $ 1.000.000. Ongeveer 60.000 blikken petroleum gingen in den vorm van verbrandingsgassen do lucht in. PersoonlMe ongelukken van beteekenls kwamen niet voor. --- Zuid-Afrika. Vacantle in Keurboon». De hout-industrie In het district «n-zsna, Auto-tocht naar Grootrivier, De Grl-*uastad op de hoogvlakte. Het dagboek van Adam Tas en een bezoek op Vergelegen bij Lomerset-West. (Particuliere correspondentie.) Ltellenbosch, 17 Februari. ,Hoe heb je dit kleine paradijs ontdekt", zegt dr Bessle Ileitz tegen mij, als zij op een autotocht langs de klis*, een kopje thee bij mij in Keurboom drinkt. Ja. voor ons is het waarlijk een klein pai-adijs: het is nu al de derde keer. dat wü er in onze groote vacantie heen trekken. Keurboom ligt in het district Knysna. Van Kaapstad gaat men met den trein tot George. van daar met een auto tot Keurboom-rivier. De heele reis is prachtig: als „de Zuid-Afrikaansche tuin-route" adverteeren de sporen dit traject. Vooral van Mosselbaai tot George. als de "ein de bergen opklimt langs de zee. de donkerblauwe zee met de witte branders. Vit den treta -det :men de óieoe ravijnen, die uitloopen In het witte zand. «tem S en "'t Brak zün geliefkoosde vacantle-oord^ Het is er vol met kleine houten huizen en tenten. My Ai hit er te Hl zün; Ik heb behoefte In mün vacanA aan een soort van „retraite". Maar mooi Is het er zeker en een mondaine badplaats is het niet. Wij rijden Klein Brak en Groot Brak voorbij en stap pen uit in George. Wü hebben er onzen vasten chauffeur die ons hartelijk verwelkomt. De koffers v-orden aan de zijkanten van den auto vastgespord en dan gaan we George is een mooi. vriendelijk dorp met breede. zanderige paden en veel groen. De droogte echter is ook wer te bespeuren. Alles lijkt stoffig en minder welig. De natuur is intiemer, liefelijker, meer Europeesch dan op nn?ge andere plek. die ik W2uid-Afrll.a leerde kennen. Uitgestrekte, byna ondoordringbare bosschen be-3e^en de berghellingen. Als men zich eaaTO « *£ heen baant, vindt men diep er in nog sporen van ohfahten Een' twintig jaren geleden wasernog vegend veel wild: bokken, tiers (een soort panter) .olifanten. Het meeste is echter uitgeroeid. _„•,---«> De weg is goed onderhouden, maar moeilijk, vol scherpe draaien, langs steile afgronden. „„„.„-„-«. Het district Knysna is het groote houtproduceerende district in Zuid-Afrika. In dle uitgestrekte bosschen op de berghellingen worden allerlei houtsoorten gevonden, waarvan het stinkhout het mooiste en beste is voor meubels. Geen wonder dus. dat men in Knysna verscheiden meubelfabrieken en drie houtzaagmolens vindt. Er is ook een industrie-school. waar zestig jongens opeeleid worden voor schrijnwerkers. Het dorp Knysna l?eft van deze meubelfabrikage. Het is een mooi dorp aan de breede Knysna-rivier. slechts een half uur van de zee. Beroemd zün de „Heads". de rotsen aan zee. waar het witte schuim van de golven hoog tegen opspat. Van on*-en auto uit zien wü tegen de helling van den berg een kolonie gelijke zinkplaten huisjes Het zijn de huizen van de boschwerkers. Meestal zün het „arme blanken", die een armoedig leven leiden. Door de Bootsene en Nnsche litteratuur ligt er voor ons een zekere poëzie over het leven van houtkappers en vlotters. Ik denk aan „Het lied van de vuurrood» bloem van I«innandowsky Wat we er hier zoo uit de verte van zien, lijkt minder aanlokkelijk. De boschwerkers zien er vtM en onbeschaafd uit. Toch moeten het kranige kerels zijn. want het vellen van die woudreuzen is mannenwerk. Elk van hen bezit een wagen en «MP» "6) ossen om het hout naar de fabriek te rijden. Als de bosschen „toe" zijn, als zü geen hout mogen kappen, van Octowr tot April, dan zün de transportrijders van het district waar de trein nog in aanleg K» Avontuur en durf moet er in hen zün. daarenboven hebben zü den naam van groote gastvrijheid; «en ieder w we^om. als zü 's avonds na het zware dagwerk bü hun vuurtje zitten te gezelzen en koffiedrinken. Van de beschaving verwachten zij niets; met een pak Weeren en voldoende eten zün zü tevreden. „ Van George tot Keurboom ls 72 mijl. Na Knysna ligeen nog 24 mijl voor ons. Het is de groote weg van Kaapstad over Lwellendam naar Port Elisabeth. Over de Keurboomrivier kwam men vroeger met een pont; dit jaar is er de brug klaargekomen. Om 1 uur zhn we uit George weggereden, om half zes zijn we aan onze bestemming. We stappen af bü een baksteenen huis. Hier was de post en de vier vriendelijke „bachelors dle hier wonen - de Stanley's - en vroeger dle pont vachtten verhuren ons het klelne houten huls in het bosch aan den oever van de rivier. Wij moeten nog een 8 minuten loopen. dan zün wo er. Er zijn geen andere hulzen: de stilte en de natuur ls alles. Men kent nog de eenzaamheid In Zuid-Afrika.. „,»•». Het huisje doet me denken aan een „log-cabln uit Amerikaansche bosschen. waarvan men wel eens plaatjes ziet. Het is doodeenvoudig en geriefelljk ingericht met een breede stoep langs de heele lengte. Daar brengen we den meesten tijd door. Het is nog rustiger geworden dan vorige jaren, want de biug ligt een eind lager de rivier af. We kunnen dus niet meer tut de verte het verkeer gadeslaan, naar de ongeduldige motors küken. die hefttlg toeteren, als de pont niet gauw genoeg van den anderen kant komt en het geduld van de transportrüders bewonderen als ze hun IS ossen aanjagen om ze veilig op de pont te krügen. Er ls een groot verkeer, want de trein gaat niet verder dan George en alle goederenvervoer moet door de transportrüders per ossenwagen of muilekar gedaan worden. Het volgend Jaar zal het andere zün. de spoorbaan tot Knysna is bijna klaar. In Juni hoopt men het nieuwe treeinverkeer te openen. De Keurboom-rivier is een mooie breede rivier. Men kan een motorboot of een roeiboot huren en S mijl stroomop gaan. Dan komt.men bü whiskey-kreek zoo genoemd, omdat het water geel ziet Daar is de prachtige geelhoutboom. die men met zn tienen nauwelüks kan omspannen. Het water is hier zoet. Dichter bü den mond. zooals bij ons huisje is de rivier zoo sterk onder den Invloed van eb en vloed, dat het water een zouten smaak h De' beide oevers zün dicht begroeid; waar geeni pad gekapt is. is het onmogelük in het bosch met -Un doornstruiken en bobblaantouwen door te dringen. Diep in de bosschen huizen nog veel bobbianen. Eenmaal zagen we ze aan den overkant van de rivier spelen, eneen lange rü klom een ochtend dat we vroeg de rivier op roeiden luid blaffend langs een kale rote naat J»™"* Op de rivier ü*W» veel «ltMl». groote vl«*>n»«<«nd« vogel». In de boomen langs den kant alen wU do nesten met de kleintjes er in en da oude vogel» vliegen al en aan. Ze Ujken op groote bruine eenden, maar «e «ün veel slanker. '« /.vond» altten »e bü «roote troepen » eenzelfden boom. vliegen klapwiekend «n «-H-reeu^nd weg voor het geraas van de motorboot. Prachtig la de loerie. de zwarte vogel met de groene pluim op den «p en de roode vlerken. , * » «^_ Soms wandelen we naar boven, naar de „landen , »»-als de lZtanlev'a zeggen. Daar verbouwen «ü hun mielles en weiden hun schapen. Men kan hier duidelijk met**, hoe de rivier zich een weg heeft uitgeslepen en het plateau doorbroken. ... _, Jt ,«j. Een paar nchl van ons huisje ls de Vond, die «nas 1916. het Jaar van de groote overstrooining. zich verlegd heeft. Daarvan vertelt men er graag. lHroote doode takken boven in de boomen worden u gewezen: zoo hoog was het water toen. Keurboom-rivier ls het paradijs voor den wemmer. Van het steigertje. waar de motorboot aanlegt, kan men prachtig duiken* nien kan de rivier, een 180 M., dwars overzwemmen, of van de brug naar ons huisje zwemmen — 250 M. Vn voor de ongeoefenden zün er vele ondiepe plekken. Steeds hoor Je in de verte het donderen van de «cc. die hier overal langs de kust gevaarlijk is en elk Jaar aan verscheiden menschen net leven kust. * ,__._,. Vlak bij de brug is de winkel, tegelijkertijd postkantoor, Je kunt er alles krügen, kruidenierswaren. stoffen, kleedingstukken. zelfs een fiets. N* is twak (pruimtabak) voor de kaffers en fijne bonbons voor de toeristen* er zün elegante badkostuums en grove khakiehemden. Een paar mijl verder is een goed hotel.!teed'» private hotel, dat voortdurend stampvol is. Om den winkel en op anders mooie plekken «taan «enten en zijn de menschen aan het kampeeren. Het uitgaan in de vacantle is veel algemeener dan in Nederland. ledereen trekt ér op ult. Ja de eerste ; week van januari zijn alle winkels in Ntellenbosch gesloten en de kruidenier en de slager gaan -„het strand". Heeft men geen geld om een hotel te betalen of een huisje te huren, dan weet men zich op een goedkooper manier te beitelpen. maar uit gaat men. Zoo was er in Keurboom dit jaar een man met een dikke vrouw en vijf kinderen tusschen 1% en 12 Jaar op een motorfiets met een zljspanwagen, waarop ze ook nog een tentje en een kist met gereedschappen vervoerden. De man. arm, maar vol avontuur, wil toch iets van de wereld zien, en trekt nu op deze manier door Zuid Afrika. Hier op Keurboom was hij gestrand, de as van zijn motorfiets is gebroken. Hü krijgt een „lift" naar Port Vllsabeth, om een nieuwe as te gaan halen. De vrouw en de vijf kinderen huizen vergenoegd in het piepkleins tentje tot vader terug is met een nieuwe as en zü verder kunnen trekken. 2ü vangen visch voor hun onderhoud en baden in de rivier. Behalve wandelen, visschen, roeien en zwemmen kan men bijzonder mooie auto-ritten maken. Nlet ver weg is Plettenberg-baai, waar men de steen vindt met hét Hollandsche opschrift ter nagedachtenis aan gouverneur Plettenberg. die er ongeveer 17?» landde. De Zweden stichtten er een walvisch-station. dat uitstekende zaken deed tot het uitbreken van den grooten Europeeschen oorlog. Toen bleek het onmogelük handel te dryven. Alles werd verkocht en het vroegere walvischstation op een rots in de zee is nu ingericht als hotel. Het hotel en het pension (in Plettenberg-baai) zijn stampvol en men ziet er een massa tenten, groote en kleine, geriefelijke en ongeriefelyke. . . . „«. , Een andere mooie tocht is naar Schulpplaat. Wij trokken er heen mét éen ossenwagen, eerst door hefc mulle zand. dan een eind langs de zee. De laatste paar mijl worden de ossen uitgespannen en loopen we door hefc bosch naar een gezellige kampplek onder mooie boomen vlak aan zee. Prachtig is „cathedral-rock", waar de rots een boogvenster vormt, waar de gulven doorheen stroomen. Dit jaar gingen we voor het eerst met een auto naar „Groot-rivier". Men g"at de Keurboom over. Een uitstekende weg voert steil langs de helling van den berg naar boven. Beneden ons zien we Reed's private hotel met de witte by gebouwen, links diep onder ons de Keurboomrivier. . . Dan komen we op „de vlakte" hetzelfde hooge plateau, waar aan den anderen kant van de Keurboom zich „de landen" bevinden. Een heel eind rüden we; „daar." wijst onze chaufeeur. „ligt de Griquastad". Dat is een treurige geschiedenis Een kleurling heeft over heel Zuid-Afrika propaganda gemaakt onder de inboorlingen om met hem weg te trekken en twee plaatsen te koopen hier op deze vlakte. Ze zouden hun eigen baas zün en niet meer werken voor de blanken. Honderden zyn hem gevolgd uit de mijnen van Johannesburg en Kimberley. uit alle deelen van Zuid-Afrika: Griqua's, zoeloes.. soesoetoe's. enz. Zij hebben hun ossen en hun eigendommen verkocht en zün hierheen getrokken. Men schat hun aantal op een kleine duizend. In smerige leemen kratjes wonen zü en hun aanvoeder Is verdwenen, maakt misschien goedesier met hun geld in Johannesburg. Nu Ujden zü honger; soms komen de vrouwen bedelen op de plaatsen. Werken wülen 5Ü piet. slechts een enkele is huisbediende geworden. Zy gelooven vast. dat hun hoofd terug zal komen en de plaatsen zal koopen. Nu is Kun echter aangezegd, dat zij niet mogen blyven. omdat de koopsom niet betaald is. Pc boeren in den omtrek voelen zich onrustig. Zullen deze verhongerde schepsels niet gaan stelen en plunderen, als de nood dreigt? Vroeger Is hier alles bosch geweest, nog ziet men een enkelen mooien boom. maar vreeselijke boschbranden hebben gewoed en alles kaal afgebrand. _ ._.„„,, BH Groot-Rivier komen we in een prachtig boschdai. Hooge geelhoutboomen en wilde bananen, de mooie keurboom met zün paarse bloemen en groote boomvarens groeien hier. Van de boomen hangt een soort grüs mos en onderling zün ze verbonden door bobiaantouwen. Het is een weelderige plantengroei, zooals men maar weinig ta I^pTzlet, Voortdurend gaat het steil naar beneden, onder ons zien we de rivier over de klezelsteenen stroomen. Dan komen we eindelijk bij de drift, de Matevan onze bestemming. Men kan zien dat "et cent koosde --.it'.riic nlek is er is een soort keuken in de buitenlucht' Set een mo°f; .Uurmaakplel." om z«n keteltje koffie te koken en worstjes te braden. Netoe voetpaden loopen de rivier langs naar den mond en hooger op het bosch in. We gaan eerst allemaal zwemmen en doen ons dan te goed aan de meegebrachte mondvoorraden. Een harde, aanhoudende regen, die om twee war begin? d^lt ons vroeger naar huis. dan we eigeniyk van San waren Toch is het klimaat heerlijk in dezen tüd vin h^t Ar* geen Zuid-Oosters en heete dagen zooal, ta^Stellen^ch Het is heerlük koel weer. de avonden -rijn koud. en een lekkere bul regen eens in de 14 dagen houdt het stof van de wegen. ..." „„„ «,-«ta. >?«>. «i, «n dan maken we uitstapjes, maar meesiai blüv"n we thm?en ik heb heerlük rustig den tüd «m te l^n Ik had het „Dagboek van Adam Tas". 1705-» Soa uitg«even door I«o lvuchs. meegenomen naar aanleidingvan een bezoek, dat ik kort vóór mün vacan«e SSt aan „Vergelegen-, de oude plaate van Willem Ad£ïeleSn" wordtin bewoond door sh* «onel PhM^. Hij S eL van de leiders van de llefo^Olub to Jo» SiSug to den tüd van de Jameson-tov^^ een «inodarm loodje is hij hier to het land gekomen, heelt S Sm to de mijnen gemaakt en is nu een van de ril^te menschen ta Zuid-Afrika. Lady Philips te een AfNan^met een groote Uefde voor haar Aboortegrond Slr Uonel zou «raag teruggaan naar Engeland, maar zii houdt hem hier. . An jaar of zes geleden hebben zü Vergelegen gek«ht en het oude huis. dat vreeselijk vervallen was. in zün Aden ste^t gerestaureerd. Ook de °«de ka^ert^en. prachtexemplaren. hebben zü door experts op landbouwgebied laten dokteren. .. , „, _.. Bü ons bezoek is lady Philips alleen /huls. Als sd| merkt, dat wij belangstelling hebben v^r de g^weden^s van haar huis. heeft zü er aardigheid in ons alles te vertellen. De kwesties van anderhalve eeuw geleden, uit dien oud-llollandschen tüd. beginnen weer voor ons te leven I^ady Philips heeft zich heelemaal in de „van der Stel-kwestie" ingewerkt, de oude strüd van den gouverneur die niet boeren mag en het toch doet en de ,^üe landbouwers" met Adam Tas aan het hoofd, die zich daarover to het moederland beklagen. „.'•. „_. Grappig zün de oude teekéningen van het huis. die in de^ruime hal aan de muur pryken en "aarheen lady Philips ons eerst brengt. Zü dateeren van 1706. Op de eene teekening zien we een mooi groot huis met prachtig aangelegde tuinen en wingerden rondom, Dit Plaatje zonden Ta?en zün vrienden naar Nederland ter illustratie van hun beschuldigingen tegen den gouverneur. Daaronder hangt de teekening van een klein huisje mdden in een woest land; men ziet leeuwen om het huis dwalen en bergen op den achtergrond Vit Plaatje zond Willem Adriaan van der Stel naar Nederland om zün onschuld te bewijzen. ' . , ._._.__ .Maar", zegt lady Philips, „het groote huls geeft de ware voorstelling. Wü hebben de oude fundamenten gevonden. Ach wat, ik zou ook liever hier wingerden planten dan mü bemoeien met die vervelende staatszaken op het Kasteel in de Kaap". Allerlei oude verhalen die nog rond gaan vertelt *dj. waaruit vel blijkt. Ko« gouverneur ; Willem Adriaan van der Stel geregeerd beett «ls «en todisoh despoot. *«ü liet de lichten «oo zetten, dat «ê schepen Met ,Hke lading strandden aan de kust. V, kaf f era en hotnots die den buit ln -«lligheld draohjeli werden vermoord en de lülcen in een kelder iMworpeij Alleen een klein jongetje werd gespaard en hü verteld^ het verder. „En", zegt lady Philips, „bü de restauratief zijn er uit één van de kelders, menschenschedels eu menschenbeenderen opgegraven'^ to het begin had zü last van te veel water en blj onderzoek heeft men een oud waterleiding-systeem g». vonden, dat uitstekend werkt nu het goed in orde il gemaakt. «Ja. dé Nederlanders hadden misschien gelift», dat ze hem terug riepen als gouverneur, maar Willet" Adriaan van der Stel was een goede boer", zegt lad- Philips. De kamers hebben nog de oude balken zoldering en zün gezellig ingericht. Op het mooie terras achter hei huls drinken wü thee. Het oude wijnhuis, waar Willenj Adriaan zün persmachines had, is Ingericht als bibUo. theek. een van de beste particuliere Engelsehe bibllo. «teken in 2uid»Af*-ika. Dan moeten wy de modelboerderü bewonderen. Alle* is even goed verzorgd. Men bemerkt, dat lady Phili*» zelf belang stelt in alles. Toch zucht zü even. als «ij o**, vertelt, dat haar kleinkinderen in Engeland wonen. Haa* zoon is gestorven en de Engelsehe vrouw is met de kinderen naar Engeland teruggegaan. Na hefc bezoek aan Vergelegen was het .Dagboek va» Adam Tas", dat in 1705 en 1706 geschreven is. boeiends lectuur. Men vindt er het verzet en de klachten der vrij, burgers van de Kaap tegen den gouverneur Willen Adriaan van der Stel. Eind Januari zyn de scholen weer begonnen en zijn we teruggekeerd naar SteUenbosch. Nog is het sUI. In ons dorp want pas eind Februari begint de vnlversk telt weer. --- Vereenigde Staten. De «*ev»t**ei» *,«**» het «»-ri«l*?e-»*-»el. Er zün weinig dingen in de wereld die zooveel —> meestal ongevaarlijke — oneenigheden tusschen echte» heden teweeg brengen als het bridge-spel. En de gevallen dat een man aan de bridge-tafel oordeelt dat zijn vrouw goed „vraagt" zün zeldzaam. Man en vrouw moeten ook maar niet aan de speeltafel partners zün, Dat geeft dan na het spel maar tereohtwyzingiN en sarcastische grapjes, waar zelfs een overigens goed» gehumeurde echtgenoote niet tegen kan en opvliegt. Soms komt daar echtscheiding van, maar erger nog is, wat thans te Painsville, in den staat Ohio. is geschied. Het 21-jarige mevrouwtje Velma West wilde naar cc» avondje gaan waar gebridged zou worden. Maar mijnheer West, had geen zin. of kon niet. weigerde althans met haar mee te gaan. Zü doodde hem toen en ging toch! Als het nu nog onder het spel was geweest, zou men het misschien hebben kunnen begrüpen. wellicht zelfs billijken. Maar nu....! De rechter vond dan ook, geen enkele verzachtende omstandigheid en gaf haar! levenslang. Rechter en jury had doodslag aangenomen en geen moord. Hen eigenwijze patiënt. vharles C,. Paulding is de vice-presldent van de llV», ?ork Central I^nes. en bovendien een eigenwijs mensc^ HU had «n operatie ondergaan aan een arm en daarba was infectie opgetreden. De doktoren wilden, om hem te redden, nu den arm afzetten: maar daartegen ver» zette Paluding zich. «Ijsver dood dan in het leven bleven met één arm." Ds doktoren schudden het hoofd en gaven den eigenwijzen man zijn zin. Nu is Paulding toch beter geworden en zyn arm heeft hy ook nog. Bankroof. Te Columbus. In den staat Ohlo, hebben gisteren idet bandieten een inval gedaan to de plaatselyke>spaarbanll. Zü slaagden er in, weg te komen met $ 30,000. --- Gemengd Nieuws. Losse berichten. Uitlevering. Op verzoek van de Duitsche regeering, is Dinsdag aan de justitie te Aken overgegeven de grondwerker N., een Duitscher. die In de eerste helft van Januari te Maubacb bij Kerkrade zekeren I.ynen heeft vermoord. De uitlevering is geschied via den grenscommissarls te Heerlen. De Duitsche politie heeft te Enschede uitgeleverd J. B. D., wiens uitlevering de Nederlandsche regeering had verzocht. Hü is door de rechtbank te Rotterdam tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens bedriegelyll» bankbreuk. --- Diefstallen, inbraken enz. Vannacht is ingebroken to de slagerij van de fin***1 B. P. v. K. aan de Korte Goudsehe Wagenstraat alhier. De dieven zün vermoedelijk eerst de Ocsterkerk aan de Hoogstraat binnen gegaan. Vandaar konden zij op een plaatsje komen, dat tusschen deze kerk en de slagen* Ugt. Op dit plaatsje komt een deur uit. welke deur >« opengebroken. In den winkel is uit een kasreglster een bedrag van / 45 en uit een toonbanklade een bed**"» van f 10 gestolen. . % _ _ — Ten nadeele van de IS-Jarige publieke vrouw C. o. de J. uit de Baan alhier is een bedrag van / 100 uit haar woning gestolen. . —■ Ten nadeele van den koopman P. 1,. uit Den Br»» i, op de Binnenrotte alhier een kist met 760 eieren ge* stolen. De politie te Lelden heeft aangehouden den 13-jarigen B. S. en den 18-jarigen P. S.. dle ervan verdacht worden zich schuldig te hebben gemaakt aan de inbraak ten huize van de familie Jonker, gistermiddag gepleegd. . De aangehoudenen zijn goede bekenden van de poliuf' die reden heeft aan te nemen, dat zü zich ook sehmdV gemaakt hebben aan de inbraken in de Marien Poelstra»^ aan den Rljnsburgerweg. enz. Bü verscheidene wlnkelin' zün voorwerpen van den diefstal van gisteren in beslas genomen. --- Ongelukken. De 50» Jarige havenarbeider O. R. is aan boord van hel ta de Waalhaven alhier liggende stoomschip Drieberg^' uitgegleden en daardoor van dit schip op een langs»! llggenden lichter terecht gekomen. lv.et een geb«>.«» rechter knieschijf is hü ta het ziekenhuis aan den Coolsingel ter verpleging opgenomen. Gistermiddag is een vrachtauto uit Oldelx»rn **>abö Goutum tegen een boom gereden. De bestuurder, de nA Jansma. werd met ernstige verwondingen in het zieken huis te Leeuwarden opgenomen. Te Colmschate. bü Deventer, wordt sedert eergisteren vermist de tuinman P. Men vreest, dat hem een ongein* is overkomen. --- Branden. Te Maastricht is gisteravond brand ontstaan in H woning van den kapper Loumen in de Bosi*H*s**W*H H achterbouw is geheel uitbrand. Ver«kerh«dei»t ** schade. De ooraak van den brand ls onbeken* ---