Mengelwerk. GEDENKDAG VAN DEN ACHTTIENDEN JUNY, OF DANK- EN BEDEDAG. De voorvaderlijke, sedert eeuwen in ons land gevestigde instelling van eenen jaarlijkschen algemeenen dank- en bededag werd door onzen geliefden Koning, dadelijk na den aanvang zijner regering, hernieuwd, en daaraan , na de gedenkwaardige overwinning van Waterloo, de dag van den achttienden Junij jaarlijks toegewijd; welke dag» volgens koninklijk besluit van den ißden Mei 1820, bij voortduring daartoe zou blijven afgezonderd. Dien ten gevolge werd dan ook die dag in alle protestantsche gemeenten van ons vaderland telken jare eenpirig gevierd, tot dal het Z. M. , gehoor gevende aan het verlangen der algemeene hervormde sijnode, behaagde, bij besluit van den 2C3ten -h'lij 1&24 te bepalen , dat , wanneer de dag van den i8den Junij op een' Zaturdag of Alaandag inviel, alsdan in beide die gevallen de godsdienstige viering van den gedenkdag van den ißden Junij ,of de dank- en bededag niet op den- zelfden dag , maar des Zondags zou plaats hebben. Nadat echier e]V proteslanlscbe kerken in cle zuideh|ke provinciën den wensch hadden voorgedragen, om op den dag van den ißdcn Junij zelven steeds eene godsdienstoefening te houden , immers in de sleden , iv vele van welke hel ainwezen vaii verschillende autoriteiten , hoofJamblenaren en militaire garnizoenen zulks als bijzonder voegzaam en betamelijk deed voorkomen, werd het bovengenoemde besluit door een laler van den llden Februarii 1815 in de^er voeye _ewijzi<;d , dat de srodsdienstige viering van den gedenkdag van den achttienden Junij , of de dank- en biddag, m de sleden altijd op dienzelfden dag zal plaats hebben, terwijl hel in de gemeenten ten platten lande wordt vrijgelaten , om , bijaldien voormelde gedenkdag op eenen anderen dag dan op Zondag invalt , de viering daarvan op den volgenden Zondag te verplaatsen. Van deze koninklijke vergunning werd van toen af iv de gemeenten ten platten lande algemeen gebruik gemaakt, en de dank- en bededag gehouden op Zondig , die op elen ißdcn .liinij volgde. Hierbij echter vond in bet jaar 1827, torn den i8den Junij op Maand iq inviel, eenige oneenp-rigbetd plaats, door elat men hier en daar, de beide bovenvermelde besluiten met elkander verwarrende, cle dank- en bededag, iv plaats van op den Zondag, die den ißden Junij volgde, op den Zond iq , die denzelven voorging , vierde. Deze oneenpiirigheid zou echter in 1828 niet weder hebben plaats gehad , daar den hervormden predikanten , namens het provinciaal kerkbe stuur , althans in sommige gewesten , reeds was aangeschreven geworden , dat , overeenkomstig het laatst vermelde koninklijk besluit , de viering van den dank- en bededag behoorde plaats te hebben ou den Zondig, die op den iBdau Junij volgde. — Inmiddels echier bntving men eene aanschrijving van den heer staatsraad , directeur generaal voor de zaken dei hervormde keik enz. van den i3den Mri 1828, gerigt aan alle protestantsche gemeenten in dit rijk, waarbij te kennen wordt gegeven: dat Z. Al., na voorafgaande overweging , het raadzaam geoordeeld heeft, om voor alsnog alle nadere beschikkingen omtrent de Godsdienstige viering van den gedenkdag van den iBden Junij en de daarmede verbonden dank en biddag voor alsnog aan te houden. Valt len aanzien dezer zinsnede zoo min op duidelijkheid als sierlijkheid te roemen , uit hetgeen er op volgt bijkt toch wat er mede bedoeld wordt, te welen, dit men zich, in afwachting van hetgeen in tijd en wijle nader mogt worden bepaald, hebbe te regelen naar Z. M. besluit van den 1 iden Februarij 1825, waarbij hoogsldezelve gezegd wordt te hebben goedgevonden , dat de gedienstige viering van den gedenkdag van den Junij , of de danken biddag , althans 1.) in de steden altijd op denzelfden dag zal plaats hebben , men vrijlating echter aan de gemeenten ten platten lande {voor zoo verre de omstandigheden zulks aldaar noodig maken) 2.) om, bijaldien voormelde gedenkdag van den iBdcn Junij, op een anderen, dag, dan den Zondag invalt, de viering daarvan op den volgenden Zondag te mogen verplaatsen. — Zegt de diiecteur-generaal liier eerst, elat '/.. M. bet raadzaam geoordeeld heeft cle zaak te lalen zoo als zij was , eu men zich dus te houden hebbe aan het meermalen genoemd koninklijk besluit van den ndea Febr. i 825; Z. E. schijnt vervolgens de vergunning, om den dank- en bededag ten plallen lande altijd op Zondag te vieren , bij dat besluit onvoorwaardelijk toegestaan , eenigzins te hebbeu willen be|jcrken door de ingevoegde woorden: voor zoo vette de omstandigheden zulks aldaar noodig maken. Zoo althans schijnt liet te hebben opgevat de, niet lang te voren opgerigte , algemeeene sijnodale commissie der hervormde kerk in hel koningrijk der Nederlanden, welke , ten gevolge dezer disposite van Z. E. den heere staatsraad , directeur-generaal eene aanschiijving deed aau de kerkbesturen, inhoudende eene uituuodiging , om, ter bevordering van eenparigheid ten aanzien van den tijd dar godsdienstige viering van bavengenoemden dag , zoo min mogelijk gebruik te maken van de verguening , om dien dag te vieren, op den Zondag, volgende op den iBde" Junij ; zoodat van dezelve vergunning geen gebruik - worde gemaakt, dan daar , waar plaatseltj-cj omstandigheden, zulks gebiedend vorderen; en tevens om te zorgen , dat overal elders deze viering plaats hebbe op den dag van den 18-en Junij zelve. Hetgeen deiinlve Z. M. vroeger had ver gund en later niet raadzaam" geordeebl had te veranderen, werd door Z. E, eenigermate-beperkt, en door 11. 11. E. W. stellig afgeraden. Zonder groote mate yanschrandei beid , was hel le voorzien , dit dit alles iv plaats van in het houden van den dank en beded.ig eenparigheid te bevorderen, juist het tegendeel zon ten gevolge hebben; zoo als dan Ook in de beide laatste jaren cle grootste oneenpirigheiil daaromtrent heef) plaats gevonden. Zoo heeft men , om slechts één voorbeeld te noemen , kort na het ontvangen van genoemde aanschrijvingen , binnen deu omtrek van weinige uren en onder nagenoeg dezelfde plaatselijke omstandigheden, den dank- en bededag op de volgende, al zeer uiteenloopende , wijzen zien vieren , al naar mate men meende zich aan de koninklijke vergunning , die reeds tot eene gewoonte gewonden was , te mogen houden , of het raadzaam en nuttig oordeelde zich naa^- den wensch der sijnodale commissie te gedragen. In sommige dier gemeenten vierde men den dag van den achttienden Junij zelven wel zoo, dat alle neringen en handteringen stil stonden, zijnde door de plaatselijke overheid ook zoodanige bezigheden verboden , welke op den wekelijkschen feestdag en de Jaarlijksche hooge feeslen der christenen worden toegelaten ; terwijl men hielen voor- en namiddag godsdienstige vergaderingen hield, elders hel bij de Voormiddag godsdienst liet berusten. In andere gemeenten hield men op •jen achtienden Junij des voormiddags een zoogenaamd dank- en bidnur , doch keerde, na afloop van hetzelve, terug lot de gewone dagelijksche be-2lgheden. — In nog andere gemeenten eindelijk werd het vieren van den clank- en bededag verschoven tot den volgenden zondag; terwijl men daarloe hier dien geheelen dag , daar een voormiddag , elders een avond Uur afzonderde. Zelfs is het gebeurd , dat daar , waar twee predikanten WJO, cle een op den achttienden Junij, de ander op den volgenden Zon «ag biddag hield. Doch die heeren waren het daaromtrent niet alleen onderling niet nlljjd eens , maar kwamen ook we! eens over dit punt in vveeslrijd met de burgerlijke ambtenaren , -oodat terwijl de predikant ai kondigde dat tle dank-bededag op den volgenden zondag stond gevierd 'e worden, de burgemeester, zonderling genoeg, beval, 'dat men op den "vMtienden Juni] moest rusten van zijnen' arbeid. Dil nu eene zoodanige oneenpaiigheid aiïezins onvoegznain en onsticfV» 'ehjk is , en dat, blijft zij nog langer aanhouden , alle belangstelling in heB godsdienstig vieren van den heugelijken gedenkdag van Nederlands verossing eindelijk geheel'zal verloren gaan, behoeft zeker niet betoogd te worden. Ook is het , zoo als de zaken nu geschapen staan , voor vee eeraren moeijelijk hunne keus (e bepalen tusschen het geen zij le do°u of te laten hebben. Wil toch de weldenkende ongaarne het vermoeden van luiheid of onwilligheid tegen zich verwekken, dit wel eens, zelfs in zekere hooge kerkvergadering ten dezen, hoewel te onpas, is opgeworpen ; hij wil even ongaarne den schijn hebben , als wilde hij door buitengewonen ijver uitmunten en eer of gunst bejagen boven zijne naburige, ambtgenooten ; terwijl hij ook dikwijls zwarigheid maken moet, den lauden handwerksman a-m zijn dagelijksch bedrijf te onttrekken , zoo zulks in omliggende gemeenten geene plaats vindt. O n alle deze redenen zou bet zeer wenschelijk zijn , dat, zoo de danken bededag bij voortduring zal blijven beslaan, eindelijk eens vastelijk bc-" paald, niet alleen wanneer maar ook hoe dezelve algemeen moet gevierd worden. De zaak is toch waarlijk te gewiglig en teeder om er nog langer zoo mede om le sjiringen. Of, zoo men van hooger hand eene dergelijke verordening voor als nog niet te wachten heeft , kan het welligt dienstig zijn , dat de sijnodale commissie hare hiervoor vermelde aanschrijving introk , en tevens goedvinden kon in plaats van af- , liever aau le raden om van meermalen genoemde koninklijke vergunning ten platten lande algemeen gebruik le maken ; denkelijk dat zij dan haar doel , het bevorderen van eenparigheid, beter bereiken zoude. Zoo veel is zeker, dat, zoo er weder niets gedaan wordt, de dank- e;i bededag ook dit jaar al weder op eene zeer oneenparige , onvoegzamecn geheel niet nationale wijze «evierd , en daardoor desze'fs doel , opwekking lot dankbaarheid, vaderlandsliefde en burgerdeugd , weinig zal bevorderd worden. De verschrikkelijke brand , welke op den 19. dezer liet aanzienlijke dorp Gendringen voor bet groolste gedeelte verwoestte, i» zeker een der zwaarste rampen, welke eene gemeente in ons vaderland sedert jaren heefl getroffen. Ken veertigtal buiige* innen hebben hunne woningen, met al hunnen rijkdom, hunne have en vee grooiendeels verloren ; want bijna niets heeft men kunnen redden uit de vlammen , die , door een' lellen wind aangeblazen, binnen het half uur de aanzienlijkste gehouwen , mcl de kapitale kerk en toren aangetast en in kollen tijd in de ascli hadden gelegd. Meer dun Iwee honderd zielen staan op dit oogenblik van alles berooid en staren de puinhopen aan, die hunne welvaart bedekken ; niela blijft bun over, eu met augstvnlle bezorgdheid zouden zij de toekomst te gemoel zien, indien zij niej met liet gegrond vertrouwen bezield wareu , dal Neêrlands weldadige ingezetenen , hunne meiischlievende harten en handen zouden openeu om zulk ecu ramp zoo veel mogelijk te helpen leenigen. Iv dal vertrouwen hebben de ondergeteekenden zich vereenigd , om alle weldenkenden uit te noodigen, van te willen bijdragen tot ¦verzachting van de ellende waaraan deze ongelukkigcn zonder hunne edelmoedigheid zou.len bloot slaan. Met de plaatselijke omstandigheden van nabij bekend , en ecu hunner getuige geweest zijnde van de verschrikkelijke verwoesting, welke deze brand heeft aangengt. kunnen zij hunne landgenooten de verzekering geven , dat zoo ergens , hier aanzienlijke bijdragen eene volstrekte behoefte zijn, en dat zij zich gaarue zullen belasten, niet dezelve te ontvangen, om te doen strekken tot eeue spoedige en wezenlijke hulp in de eersle behoeften van die ongelukkigcn» Arnhem, den Q.j. Mei iB3o J. M. di KEMPENAER, G. ANDItÉ di i.a PORTE , D. O- van EMBDEN. ---