Mengelwerk. Espartero, hertog der overwinning. Don BAI.DAMEBO ESPARTEBO, graaf Tan Luchana , hertog de la Victor.a , grande va„ Spanje der cersle klasse, veldmaarschalk , opperbevelhbber der vereenigde legers vau hel noorden. Spanje lucft ons in den prins "van den vrede (I) het voorbeeld gegeven van eenen man , die zon der eenige andere roeping dau do bloote luim zijner gebieders , tot boveu deu troon verheven werd , ora ouder de welverdiende verwenschingen des volks iv zijn oorspronkelijk niet terug le zinken. In den tot hertog de la Victoria (der overwinning) benoem den espartebo , verschaft ons datzelfde land een schouwspel vau eeueu dapperen soldaat , die , zonder de Jalenten eens veldheers te bezitten, door een gelukkig toeval, tol de hoogste waardighedeu van den slaat bevorderd , en met hel nog benijdenswaardiger lot begunstigd werd , van perk te stellen aan den burgeroorlog, die zijn vaderland ver-j leerde. Do glansrijke loopbaan, welke hem tol deze ver- I lievone roeping leidde , slaat den tijdgenooleu voor oogen I Slinder bekend zijn zyne vroegere betrekkingen ; wat wij daarvan mededeelen berust op iiaauwkeiirige naspoi ingen Espartebo werd in 1792 te Gianalnla , een vlek in de nabijheid der stad Almagro , iv la Jlancha , geboren. Zijn vader, astosio espartebo, ecu eeilijk eu geacht man. oefende bet beroep vau wagenmaker uit. Van zijn lalrijk kroost was baldamero de jongste zoon. Als zoodanig werd hij lot den geestelijken slaud bestemd , en om de noodige j kundigheden te verkrijgen , naar Cagnorla gezonden , waar zijn oudere broeder, hasuel ksimrtero , die als hofkapelaan van de koningin en kanonuik van San-Isidro te Sladrid in november 1839 stierf , zich als monnik in een domiiiikaner-klooster beyond. Doch baldamero gevoelde geene neiging lot den geestelijken stand , en toen de Franschen iv 1808 het schiereiland overmeesteren wilden , nam hij aau de algemeene geestdrift der natie dccl en ijlde naar Toledo , om in het bataljon dienst te nemen dat te dier plaatse, bijna enkel uit studenten zamengesteld j was en den naam vau het » geheiligde" (el sagrado) voer- j de. Dit balaljou was echter reeds naar het eiland Leon vertrokken , zoodat bspabtbbo het daarheen uareizen moest. Zoodra hij zijne aanbevelingsbrieven overgegeven had , werd hij als soldaat in dat bataljon toegelaten , nit hetwelk dikwijls de bekwaamstcn-genomen en lot onder-officieren of officieren iv andere regimenten bevorderd werden. On zich tot deze loopbaan te bekwamen , bezocht h'y een collegie in-.bet klooster van St. Petrus, tot eindelijk de re gcriug gelastte , dat de weinige studenten , die nog bij hel balaljou voor bande waren, iv het ter opvoeding van kadelten beslaande collegie vau San-Carlos in de mathesis onderwezen zouden worden. Zoo werd ook espartsro bij het kadelten-korps , uit hetwelk dagelijks officieren genomen weiden, ingelijfd. Op hel eiude des jaars 1811 trad hij als tweede luitenant in hot korps der ingenieurs, dat zich in Cadix bevond , maar werd , hoewel h'y' zijne studiën voortzette , bij de plaatshebbende examens , niet voor dat korps geschikt bevonden , maar naar een infanteric-regirnent 'verplaatst , hetwelk toeu te Valiadolid lag Deze minachting krenkte hem zeeren veroorzaakte, dat hij herhaalde bezwaren indiende, welke echter afgewezen werden. In mei 1814 zag h'y' zich genoodzaakt , de reis naar Valiadolid aan Ie nemen; daar hij zich echter eenigen tijd in zijne gebiorteplaals Gianalula, door welke hem zijn weg voerde, ophield, kwam hij eerst in seplember te Madrid aan. Geheel mismoedig, had hij reeds besloten ziju ontslag te vragen, toen een veruiogcud beschermer hem aanraadde, om zich aan den generaal don pablo mobillo voor le slellen , die tot opperbevelhebber over de, naar de opgestane koloniën van Zuid-Amerika bestemde expeditie beuoemd was. Mobillo stond liem toe, aan dezo expeditie deel te nemen, en zoodra bspabtebo in ja nuari 1815 het schip beklommen had, werd hij , eveu als allo overige officieren, eenen graad verhoogd. Toon do, iloot voor het eiland Margarila aankwam, gevoelde men dc noodzakelijkheid, om eenen uil bekwame officieren bestaanden generalen slaf zamen te stellen ; en daar «spartero toevallig onder zijne reisgoederen zijne oude ingenieurs-uniform terugvond , werd zijne aanspraak op de; waardigheid van stafofficier dadelijk erkend , en hij zelf tot chef van den geveralen slaf benoemd. Hij was echter niet geschikt voor de werkzaamheden , die hem als zoodanig te verrigten stonden , en daar de in Peru bevelvoerende generaal lasbbba eeuige bruikbare officieren voor de ligte dienst begeerde, weid EsrARTïRo daarheen gezonden en als majoor in het liga bataljon des centrums geplaatst. Aan deszelfs hoofd vocht hij in 1817 roemvol onder den generaal las obbas in den slag bij Supacliui , waar het hoofd der opstandelingen, IA Madrid, volkomen geslagen werd. Tot luitenant-kolonel bevorderd , sloeg hij in mei 1818 het iusurgenlen-leger van Tuelo iv de vlakten van Majocoya. In het jaar 1819 droeg hij wrzen- (l) Mahoil Gocol , verheven lot print vari den vrede. lijk tot de onderwerping der provincie Cocliabamba bij , vervolgde , gemeenschappelijk met deu generaal seoasb , de insurgenten van die plaats 56 dagen lang , maakte 8.) .e--tangenen en ontnam hun twee kanonnen. Iv het jaar 1820 oulviug hij van den onder-koning v.in Peru , rszrïla , bevel, om met zijn balaljou in allerijl naar 0. uitte marcheren, ten einde deze stad, wier iuwoners met hit opperhoofd der insnrgenten in verstandhouding getreden waren , te redden. Toen bij daar aankwam vernam bjj door eenen spion , dat men hem zelven vermoorden en vervolgens de stad overgeven wilde. Zouder de minste bezorgdheid te toonen . verzocht hij zijne gezamenlijke officieren op een gastmaal in zijne wouing. Toen onder I wijn en spel de vrolijkheid op het hoogst geklommen was , sloot hij de deuren, en deelde met een ernstig gelaat de gedane ontdekking mede. Allen zwoeren hem trouw , tot den laalsleu druppel bloed. Men verzamelde in de stilte van deu nacht' het bataljon , en sloot alle belhamels in hunne woningen op. Het doodvonnis , dat over hen werd uilgesproken , werd echter niet door den generaal en chef raxirkz bekrachtigd. Weldra daarna ontstond er in het i leger, ca voornamelijk onder de geueraals , eene groote on» tevredenheid over het gedrag des onderkonings van Peru, don joiQni-f na la pezcf.la. ' Men verweet hem , dat hij zich uitsluileud tot de verdediging der hoofdstad Lima bepaalde , en daarentegen het inwendige des lands aan deu vijand prijs gaf. De aan het hoofd der troepen staande generaals meenden , dat de afzetting Tan pezuela dringend uoodzakelijk was tot de redding des lands , en smeedden len dezen opzietc, met miskenning hunner pliglen vantnbordinalie, een formeel komplol. Op den 29 januari 1821, onderteekenden 18 hunner , waarondor de generaal casterac als de eerste . vervolgens don gerosiko balues , BEDOTA , CABCIA CAMBA , doil VRAVCISCO HARVAEZ (lll.ins mini-tier van oorlog) , bodil , skoa-ie, ff.rraz en anderen in Aztiapuquio, eene mijl van Lima , een voorstel aan pezuela, waarin zij hein onder bedreigingen aanmaanden, om z'y'ne waardigheid aan den generaal lasersa. ovor (e geven Ook KspAETERo zou dit geschrift onderteekend hebben j hoewel in deu afdruk , dien pezdbi.a liet ier»aardigen , zijn naam niet gevonden wordt Deze, genoodzaakt om voor het geweld te zwichten, nam deu schijn aan, alsof hij zijn ambt vrijwillig nederlegde , en scheepte zich naar Spanje in. De regering billijkte stilzwijgend het gedrag der oproerigc officieren , die lot op den huidigen dag in naau.vo verstandhouding gebleven zijn. Htt verlies van Peru was echter het gerolg van den opstand. Espabtebo word tot kolonel benoemd en streed als zoodanig onder caxtf.rac eu balobs legen de I'ei u lanseho insurgenten. Iv deu slag »an Torala ,op den 19--en januari 1823, bekwam hij Iwee gevaarlijke wonden , maar week niel van de spits zijns regiments Te dier lijd was de later zoo beroemd gewordeue generaal don rafacl haboto opperbevelhebber in do provincie Charcas. Toen in 1823 commissarissen der Spaansche dries met voorslagen naar Tiucnos-Ayres kwamen, len gevolge van welke een wapeuslilstand geslolen werd , beproefde ook het opperhoofd der Peruaanschc insurgenten, om met den on derkouing la.sf.ii.ia in onderhandeling te treden. Deze zond den lot brigadier bevorderden kspartp.ro 10l hem naar Salta af, otn zijne voorstellen aan te hooren. Zij bestonden in de oprigting van ecu Peruaansci rijk . welkslioogsle waardig joden onder de generaals der beiderzijdseka legers zouden verdeeld worden. Espartero bemerkte hierin sleehls listige misleidingen eu wees de voorstellen af , terwijl hij zich toeu reeds een geschikt onderhandelaar betoonde. Na de schandelijke capitulatie van Ayacilcho in het jaar 1824 , ging hij met zijne wapenbroeders hskrka , baldes, castkrac en andereu , dio men later met den gemecntjckappelijken naam van de Aracuchos bestempelde, en welke thans bjna al de hoogste militaire waardigheden vau het schiereiland bekleeden, naar Spanje onder zeil. Hier aangekomen, kreeg hij bevel , otn zich naar Lo» groua te begeven. Een zeer aanzienlijk vermogen , dat hij in Amerika door zijn ongehoord geluk in het spel vert worven had , slelde hem in staat, om met glans le leren , en zijne persoonlijko hoedauigheden verschaften bern de guust van de bominnenswaardige dochter eens rijken, in Logroua wonenden landeigenaars, sajta-crdz geheelen. Slet haar huwde hij , hoewel tegen den zin haars vaders. De echt , schoon kiudcrloos , is tot wederzijdsch genoegen, uitgevallen , en de familie sajta-ciu-z is nu trots op desa verbiudlenis. De minisier van oorlog , xambbajio , benoemde den brigadier espartebo tot chef vau het regiment infanterie Soria en verplaatst? hem als zoodanig naar Palma , op hel eil.iud Majorka, Reeds in jaar 1832 gaf hij openlijk zijnen ijver voor J» troonsopvolging van de dochler van ««disaud VII le kennen , en toen na zijnen dood de burgeroorlog begon , bood hij zich vrijwillig aan, om met zijn regiment naar de noordelijke provinciën le marcheren. Hij vei kreeg lang «amorband het bevel over meer brigaden en divisien onder «va en cobbova, en toen de laatste in mei 1835 naar Madrid ging, nam hij intermediair bet opperbevel op zich. Hij vervolgde gome» in Galicië, sloeg* hem bij Guardo «n droeg loen diens verdere vervolging aan den generaal alaix op. Door zijne persoonlijke verschijning redde h'y in auguslus JS36 Madrid, en werd hie.op door bodil tot opperbevelhebber van het hooi der-leger , lot onderkoning vau Navarra en kapitein-generaal der Baskisrhe proviuciën benoemd. Als gedeputeerde in de constitueren de cortes, bezwner hij de constitutie van 1837 ; maar -vooitdurend met het ministerie calatrava ontevreden , veroorzaakte hij door het protest der garde-officieren iv Ara vatca deszelfs val. Daar men door zijnen naam hel ministerie tot een gematigd slelsel in de uit- en inwendige slaat konde irachlte over lo halen , werd hij lot minister van oorlog en president van den raad benoemd ; maar bij «loeg beide ambleu af, waarop barbaji i azara aan hel hoofd des minisleries van 10 auguslus 1837 kwam. Toen op den 12*« ei seplrmbcr 1837 het leger van den preien dent voor Madrid verscheen , verwierf ïspartero den roem, dat hij do hoofdslad redde. Hij dreef den pretendent over de Eb'o terug, en iv december 1837 gelukte het hem Bilbao te ontzetten, waarop hij lot graaf vao Luchana benoemd werd. Van nu af werkeloos blijvende, ¦verwierf hij zich gedurende zijne rust ten minsle de ver diensie, dal hij de gezonkene discipline in het legrr wedei herstelde. Terwijl hij j„ _a guiist _er kouingin-regenles gedurig hooger steeg, maakte hij levens door de bloedge rigten to Pampelona , tegen lkos ibiabts, in Miranda nez., zijnen naam gevreesd in het laid en bij den vijand In het jnar 1838 vernietigde hij de expedilie van jecris en nam hij Penna Cerrada in , maar brak langzamer Land geheel met het mintsleiie oialia , aan hetwelk hij de schuld gaf, dat hij voorldurend werkeloos moes! "blijven Zijne vermeerderde ijverzucht jegens sabvakz en cordova haalde hera«over om verscheidene adressen legen beide rn tegen do Joveüanislen aan do koningin in te dienen, lei wijl de parventfs hem voortdurend vleiden. Zijn gelukkige veldlogt in 1839. de overwinningen bi; flomales en Guardamino , op den 24«"-'> april , ferscliaf (CU hem , ais persoonlijke onderscheiding , deu titel Tan grando vau Spanje der et-rsle klasse en h-rtog de la Vie toiia, en nel grootkruis van het Fransche legioen van eer en do Porfngcescbe orde van de Toren en hel Zwaard Zeer behendig wi'sl hij van de onenigheid der Carlislen 10l sijn voordeel gebruik te maken eu ondeihaudclingcn mei MABoro aan Ie knoopen , welke lot de vereeniging van Borgara voerden , ton gevolge van welke don cablos zich genoodzaakt z.-g, om naar Frankrijk te vlnglen, liiet miurler verslan-üg wist hij zich tegenover de natie lo gedragen , daar hij doorgaans de constitutie ontzag eu dc bevoegdheid der cories volkomen erkeudo. Hel lot vau Spanje is in de hand van lcchaha. Gelukt hel hem de »og sm«uloudo vlam van den Carlislischen opstand te onderdrukken , zoo kan. hij door het gewi;-t van ziju aanzien of zelfs van zijn zwaard, aan deu heilloozen shij.l -perk sielleu , welken Iwee partijen om het bezit der hoofde magt voeren. Daar hij tot geene derzelYO beliooU schijnt h'y, die zich als onderhandelaar niet minder dan als krijgsman onderscheidde, de regie bemiddelaar te zijn, om de partijschap weg to ruimen , en den troon ziju aanzien, het volk zijne reglea le verzekeren. Geen man in Spanje is moer bij het volk bemint) , geniet volkomenci ver trouwen btj de koningin. Sleehls onbeduidende inlrigan ten . fcrealuren van cop.dota verwriisclien hem ; doch enkel iv stille. Htt gebrek aau schitterende talenten . dat bij den hertog heerscht , wordt door eene gave der fortuin , de takt , vergoed , die hem onder de moeijelijksle omstandighei.eu sleed» den 10l bet doel voerenden weg deel inslaan en verdeifclijke laadgevcis afwijzen; «elfs van den buitenlendseben (taalkundigen iuvloed is hij , welligt de eenige onder allo Spaaiisciie generaals, vrij «e--bleten , ja lij heeft dien , vooral den invloed van Eu-e--land , welen lo weren. faftijdighcid voor zijne vroegere Amerikaansche wapenbroeders en eene overdreveue gevoeligheid jegens jongere opklimmende officieren strekken hem 10l een grool verwijt, als bewijzen vau de mensciielijke zwakheid.' Zijrie persoorKjke dapperheid is tot ecu spreekwoord geworden. Zijne gestalte is niet buitengewoon , doch ziju i gelaat draagt den stempel van erust en roorziglig.! heid, {Co}