JAARLIJKSCH VERSLAG van heeren gedeputeerde staten aan de heeren staten der provincie Gelderland , gedaan in de vergadering van den 1sten juli 1845, (Vervolg van n°. 139.) Nationale militie en schutterijen. Het gewoon contingent voor de nationale militie, door Gelderland over 1845 te leveren, werd door Z.M. bepaald OPn- ;*' • .' •¦•••, 11" man. Up den lsten januari ontbraken er aan de verschillende corpsen 40 » Terwijl , ingevolge artikel 21 der wet van 8 januari 1817, ontslagen waren 6 s Zoodat het gewone en buitengewone contingent te zamen zoude beloopen hebben 1203 man. Daar die beide contingenten intusschen de verhouding van één man per 300 zielen , bij art. 13 der wet van 28 november 1818 als maximum vastgesteld , te boven gingen 16 » Werd bet te leveren getal bepaald op. . . 1187 man. De ligting is door de zorg der autoriteiten en collegien , met de uitvoering der wctlen belast, allerwege geregeld afgeloopen , terwijl de manschappen , ter aanvulling van het contingent bestemd, met den besten geest waren bezield. — De miliciens , die verleden jaar in reserve waren gesteld , werden tegen den loden mei opgeroepen, ten einde gekleed en in den wapenhandel geoefend te worden. — Op het stuk der schutterijen is eene nieuwe wet aanhangig , in afwachting van dewelke de officiersplaats'en, die bij de rustende schutterijen openvallen , ingevolge hoogere bevelen , provisioneel met worden aangevuld. - Dij de dienstdoende schutterijen, echter, worden de kaders voltallig gehouden; terwijl bij deze schutterijen ook geregelde wapenoefeningen plaats vinden. — In dit jnw geschiedt de gewone aanvulling nog op den voet der wet.van 11 april 1827; zijnde men met die werkzaamheden bereids verre gevorderd. --- Staat van het latijnsch, middelbaar en lager onderwijs , en van de daartoe verstrekte toelagen uit 's rijks-, provinciale- of gemeente fondsen. De stedelijke gymnasiën te Arnhem , .Nijmegen en Zutphen zijn in eenen bloeijenden slaat. — Dit is roede het geval met de latijnsche scholen te Tiel, Elburg (waar 16 leerlingen worden geteld) Harderwijk (met 9 discipelen) en Doetinchem, welke stad ten dezen opzigte met vele kleine plaatsen kan wedijveren. — Het getal leerlingen te Wageningen en Groenlo is iets toegenomen. Te Lochem beurt zich de latijnsche school ook ecnigermate op. Zulks kan men van die te Zevenaar geenszins berigten. — Omtrent de zoogenaamde instituten vallen geene belangrijke veranderingen op te teekenen ; schijnende dezelve ineerendecls voorwaarts te gaan. Dat te Hattem heeft echter deszelfs vorigen roem verloren. — Te Harderwijk , Lochem en Beek, zijn nieuwe voor jongelingen opengesteld. — Wat het lager schoolwezen betreft, gedragen zich de onderwijzers voor het grootste gedeelte overeenkomstig hunne verpligtingen, en besteden veel moeite en zorg aan de beschaving der jeugd. Het aantal scholen is als volgl: a. Openbare 326; b. Bijzondeie der lste klasse 18; e. Bijzondere der 2de klasse 39 ; zamen 383. — Het aantal leerlingen , die voor korteren of langcren tijd de gewone lagere scholen in 1844 bezochten , bedraagt: Van het mannelijke geslacht 29,228; Van de vrouwelijke sekse 21,386; zamen 50,614. Nieuwe schoollokalen zijn in 1844 daargesteld te Waardenburg , Ophemert, Neede, Otterlo en (alleen uit bijdragen der ingezetenen) in de buurtschap Ugchelen, onder de gemeente Apeldoorn. — Voorbereidende maatregelen zijn genamen en subsidiën aangevraagd tot den opbouw van schoollokalen en onderwijzers -woningen te Druten , llorssen , Groesbeek en Scherpenzeel, — Aanmerkelijk vergroot en verlie-' terd zijn het schoollokaal te Heelsum en de school, mitsgaders de woning van den koslschoolhoudcr te Zalt-Boemel. — Te Brummen, Halle en Apeldoorn, zijn herh..lings_eholen , welke veel nut stichten. — In de provincie zijn thans werkzaam 24 schoolonderwijzers gezelschappen. — Door het rijk zijn in 1844 aan subsidiën Verstrekt ƒ 5,50 i, en nit de gewestelijke fondsen f 2,500; terwijl het overige benoodigde uit gemeentelijke middelen is gevonden. --- Kunsten en wetenschappen. Deze vinden ook in Gelderland vele beoefenaars. De bijna allerwege bestaande genootschappen tellen onder derzelver leden mannen van verdiensten, en verbreiden kennis en beschaving.— In de bestaande teeken- en bouwkundig, genootschappen en scholen wordt de kunst ijverig beoefend. Bijzonder te Zutphen groeit het getal leerlingen in de bouwkunde zoodanig aan , dat de opneming van sommigen reeds heeft moeten uitgesteld worden , totdal het door de stedelijke regering voorgenomen plan van vergrooting der lokalen zal zijn ten uitvoer gebragt. Het getal bedraagt thans reeds in de handteekenkunde 78 en in de bouwkunde 31, waaronder er zich 15 bevinden, welke gratis worden onderwezen. — Ook te Harderwijk is het onderwijs vermeerderd met dat in de praktische meetkunde en wcrktiiigkiindc. — Te Barneveld en Nunspeet zijn afdeelingen der maatschappij : tot Nut van 't Algemeen opgerigt. --- Staat en bekeer der gevangenissen en krankzinuigen huizen. Aan het huis van burgerlijke en mi.haire verzekering te Arnhem zijn weder vele verbeteringen geschied. Onder anderen, is ook aan een voorstel der commissie van adminis tralie, tot verhooging van den buitenmuur aan de noordzijde van het geslicht en van dien op de plaats , hat verlangde gevolg gegeven , waardoor de gelegenheid tot ontvlugteu, door middel van overklimming, aanmerkelijk is bemoeijeiiikt Het naast deze gevangenis gelegen en «aarmede verbonden klein gebouw, waarvan de vertrekken sijn bestemd voor de vergaderingen der commissie en voor den regter-commissaris , belast met de instructie van strafzaken, alsmede tot tijdelijk verblijf van de voor denzelven gedagvaarde getuigen , is nu geheel voltooid en in gebruik gesteld. — De bevolking klom in den loop van het dienstjaar 1844 tot zoodanig eenhoogte, als dezelve nog niet had bereikt, waartoe de voortdurende moeijelijkhcid, om de crimineel gestraften, regelmatig, ter tweede plaatsing, in het huis van tuchtiging te Leeuwarden te doen opnemen, veel heeft bijgedragen; — Het grootste getal was 21!) en bet middelbare 174 — Aan de vlasspinnerij hebben 253 personen deel genomen en er zijn gesponnen en verzonden ,i 9766 strengen garen , ieder van 1000 Nederlandsche ellen! Het daarmede verdiende en uitbetaalde arbeidsloon bedroeg ƒ 1032,_t0. — De invoering van dezen arbeid blijft een' hoogst weldadigen invloed op de zedelijkheid der gevangenen uitoefenen, en handhaaft tevens de orde in het gesticht. — Het gedrag der gevangenen geelt in het algemeen reden tot tevredenheid, zijnde er, wegens ligte vergrijpen, in 1844, slechts 17 disciplinair gestraft. - De cipier houdt steeds een streng toezigt* op al betgeen de zindelijkheid van het gebouw en de gezondheid der gevangenen kan bevorderen , en de loffelijke dienstijvcr van dezen beambte is in alle opzigten roemrijke vermelding waardig. — Er zijn slechts vier burgerlijke gegijzelden voor schulden, bij afwisseling, in he; gebouw opgenomen, en zulks nog voor zeer korten tijd. - Het godsdienstig onderwijs wordt, zoo wel wat. de hervormde als roomsch-katholijke bevolking des gestichts aangaat, regelmatig voortgezet; terwijl de algemeene belangstelling, welke de gevangenen ten dien opzigte kennelijk aan den dag leggen , doet hopen , dat de pogingen der geestelijken niet vruchteloos zijn , en dat hunne leeringen in de harten hunner verdwaalde geloofs - genooten toegang vinden. — Het schoolonderwijs hield, bij afwisseling, in 1844 , dagelijks, behalve .aturdag rn zond.-ig, (les namiddag van 3 tot 5 ure, een geial van 65, meestal jeugdige gevangenen bezig. — De boekerij wordt van tiju tot tijd door welwillende bijdragen van hetgenootschap tot zedelijke verbetering der gevangenen en van het bijbelgenootschap aangevuld. —Het beheer der gevangenissen te Nijmegen, Zutphen cnTiel, is in het afgeloopen jaar ook door re:- r ten met evenveel zorg als vroeger gevoerd, en men gedraagt zich alzoo tot het laatst voorgaand verslag; zijnde er deswege, geene belangrijke bijzonderheden te vermelden. — Provisoreu van het provinciaal krankzinnigen re ¦.:¦-'¦ reeds verscheidf ne belangrijke verbeteringen in het inwendige van dat gebouw daargesteld, en bij eene eventuele uitbreiding zal men rie uitwendige verbeteringen pogen aan te brengen.— Van 23 voor herstelliug vatbare lijders werden er in 1844 van de reeds aldaar aanwezigen 4 en van de nieuw opgenomenen 8 als genezen ontslagen. — Het getal overledenen bedroeg 15, waaronder, echter, die eenen hoogen ouderdom hadden bereikt. — Het bedrag herstelden is minder gunstig, uit hoofde ook ideoten en door vallende ziekte bezochte personen aldaar worden opgenomen , hetgeen in buitenlandsche gestichten het geval niet is. — Het bedoelde huis telde op 31 december 11. nog 92 lijders. — Mogelijk zal het nog eene aanmerkelijke uitbreiding erlangen door eene opname van dergelijke ongelukkigen uit het gewest Groningen, waaromtrent onderhandelingen aangeknoopt zijn, en door ons, met provisoren , briefwisseling wordtgevoerd. —In het te Nijmegen gevestigde gesticht, genaamd het Cellcnbroederenhuis, bevinden zich thans 24 personen , en wel 18 vrouwen en 6 mannen. Men is nu bezig aan de voorgenomene vertimmering gevolg le geven. — Gedurende 1844 zijn in gemelde stad niet minder dan 12 personen door krankzinnigheid aangetast, welke gedeeltelijk aldaar en gedeeltelijk te Zutphen zijn opgenomen. ---