Bij BURGEMEESTER en WETHOUDERS is nader ingekomen ten behoeve der wegens de cholera noodlijdenden te Scheveningen : van H. JI. de Koningin - Moeder, ƒ 300 ; RH. XX. 1111. Prins en Prinses Frederik der Nederlanden ƒ 300; Jonkh. E. v. d. D./ 100; wijkmeester. van wijk W. ƒ 5 ; de jonge heeren 6. K. H. en W. ƒ2. --- TWEEDE KAMER DER STATEN-GENERAAL. Zitting van Maandag , den 3 September. Bij de opening der zitting geeft de Voorzitter te kennen, dat het vereischte getal leden niet aanwezig is, en worden dienvolgens, overeenkomstig de deswege bestaande bepalingen, de namen der afwezige leden door den griffier opgelezen. Zijn ingekomen vier Koninklijke boodschappen, ten geleide van ïoo vele wets-ontwerpen, met daarbij behoorende memorién van toelichting. Die ontwerpen zijn de volgende: I°. betreffende de heffing eener provinciale belasting in Overijssel ; 2°. houdende nadere bepalingen omtrent het opgeheven bijzondere fonds wegens de proceskosten ; S 3. houdende regeling van het lager onderwijs, en •4°. het ontwerp van gemeentewet. Onderscheidene verzoekschriften zijn nog bij de Kamer ingekomen , waaronder één, bij hetwelk de vergadering wordt uitgenoodigd, alle zoodanige wets-voorstellen aan te nemen, als kunnen strekken tot bevordering van het heil van Nederland. Deze vergadering alzoo alleen gediend hebbende tol het ontvangen van ingekomen stukken, gaat zonder het nemen van eenig besluit uiteen. Het ontwerp, tot regeling van het lager onderwijs, luidt aldus: Wu WILLEM 111, enz. Allen, die deze zullen zien of hooren lezen, salut! doen te weten : Alzoo Wij in overweging genomen hebben , dat art. 134 der Grondwet voorschrijft, dat de inrigting van het openbaar onderwijs, met eerbiediging van ieders godsdienstige begrippen , door de wet wordl geregeld; dat er overal in het Rijk van overheidswege voldoend openbaar lager onderwijs wordt gegeven, en dat het geven van onderwijs vrij is, behoudens het toezigt der overheid, en bovendien, voor zooveel het middelbaar en lager onderwijs betreft, behoudens bet onderzoek naar de bekwaamheid en zedelijkheid der onderwijzers ; het een en ander door de wet te regelen. Zoo is het, enz. Titel I. Algemeene bepalingen. Art. 1. Het lager onderwijs omvat het lezen, schrijven, rekenen en cle Nederlandsehe taal; voorts de beginselen van de navolgende leervakken: geschiedenis, aardrijkskunde, zingen, levende talen, stel- en meetkunde, teekenen, natuurlijke geschiedenis, landbouw, gymnastie. Art. 2. Dit onderwijs wordt gegeven in scholen en in de woningen van particulieren. Het eerste is school- , het laatste huisondcrwijs. Behalve de eigenlijke scholen van lager onderwijs, zijn er bewaarscholen, ter voorbereiding van kinderen, beneden den ouderdom van zes jaren, voor dat onderwijs, en herhalingsscholen tot enderhouding van het vroeger geleerde. Art. 3, De scholen worden onderscheiden in openbare en bijzondere. De scholen, van overheidswege opgerigt en onderhouden, zijn openbare; alle overige zijn bijzondere scholen. Art. 4. AUe scholen worden gehouden in localen, voor de gezondheid niet schadelijk, voorzien van de noodige hulpmiddelen voor het onderwijs. Art. 5. Niemand mag onderwijs geven zonder den vollen ouderdom van zestien jaren, te hebben bereikt. Om aan het hoofd eener school te staan , moet men meerderjarig zijn. Art. 6. Vreemdelingen behoeven tot het geven van onderwijs Onze vergunning. Zij mogen niet aan het hoofd eener school staan. Hiervan kan echter, in zeer bijzondere gevallen , door Ons opheffing worden verleend. Art. 7. lot het geven van onderwijs zijn niet bevoegd, die, bij eindvonnis, o. wegens misdaad zijn veroordeeld; b. veroordeeld zijn wegens diefstal, opligting, misbruik van vertrouwen of aantasting der zeden ; c. verstoken zijn van de uitoefening van alle of eenige burgerlijke of burgerschapsregten. Art. 0. Die,.zonder daartoe geregtigd te zijn, onderwijs geeft, wordt voor de eerstemaal gestraft met eene boete var. ƒ 50, voorde tweedemaal met eene boete van ƒ 100 en gevangenis vaneen tot drie maanden, te zamen of afzonderlijk , en vervolgens telkens met eene gevangenis yan vier maanden tot eenjaar. Deze bepalingen zijn niet van toepassing op degenen die uitsluitend onderwijs geven in zingen , teekenen, natuurlijke geschiedenis , landbouw of gymnastie. litel 11. Openbare scholen en voorziening in de kosten van hel openbaar onderwijs. Art. 9. In elke gemeente is een voldoend aantal openbare scholen aanwezig. De gemeenteraad bepaalt dat getal, onder goedkeuring van Gedeputeerde Staten. Dc?e bevelen de vermeerdering, van dat getal, wanneer zij het, in verhouding tot de bevolking en behoefte der gemeente, ongenoegzaam achten, Kleints naburige gemeenten kunnen door Gedeputeerde Staten gemagtigd worden', gezamenlijk ééne openbare school ep te rigten en te onderhouden. Overal worden, zooveel mogelijk, bewaar- en herhalingsscholen opgerigt of aan de openbare scholen verbonden. Art. 10. De openbare scholen worden verdeeld, in : a. scholen der 2de klasse, waar onderwijs wordt gegeven in: lezen, schrijven, rekenen, en in de eerste beginselen van Nederlandsehe taal, geschiedenis, aardrijkskunde, zingen; b. scholen der lste klasse, waar hetzelfde onderwij-j wordt gegeven als in die der 2de klasse, doch tevens verder voortgezet. Bij alle openbare scholen mo"en ook onderwezen worden de beginselen van leekenen, natuurlijke geschiedenis, landbouw en gymnastie, en in die der lste klasse bovendien de beginselen van levende talen en van stel- en meetkunde. Art. 11. Het onderwijs op de scholen der 2de klasse, en waar geene scholen der 2de klasse zijn, op die der lste klasse, is kosteloos voor de bchoeftigen en min vermogenden. De gegoeden betalen op de scholen der beide klassen een matig schoolgeld. Het bedrag daarvan wordt door den gemeenteraad , onder goedkeuring van Gedeputeerde Staten, bepaald en door den gemeente - ontvanger geïnd, op de wijs, voorgeschreven voor de directe belastingen. Art. 12. Do gemeenteraad voorziet in al de kosten van het openbaar onderwijs in de gemeente. Hij brengt de daartoe noodige gelden als verpligte uitgaven op den staat vitn begrooting dsr gemeente. Art. 13. Onder de kosten, in het voorgaande artikel bedoeld, zijn begrepen : a. de bezoldiging der onderwijzers en onderwijzeressen , ondermeesters en ondermeesteressen ; b. het aanschaffen , verbeteren en onderhouden der scholen, schoolmeu.belen en woningen der onderwijzers en onderwijzeressen ; c de overige hulpmiddelen voor het onderwijs, waaronder het noodige voor vuur en licht, de schoolboeken en verdere school behoeften voor de leerlingen. Art. 14. Aan eiken onderwijzer en onderwijzeres wordt toegekend het genot van vrije woning en, waar het mogelijk is, van tiin ; een voldoend jaarlijksch inkomen van ten allerminste/ 200 en een aandeel in het schoolgeld. Aan eiken ondermeester en ondermeesteres wordt een jaarlijksch inkomen toegelegd. liet bedra."* van deze onderscheidene jaarwedden , zoomede van het aandeel in het schoolgeld, wordt, onder goedkeuring van Gedeputeerde Staten, door den gemeenteraad vastgesleld. Art. 13. Om te voorzien in de kosten ran het openbaar onderwijs, heffen de gemeentebesturen twee opcenten op alle directe belastingen in hunne gemeente uitgeschreven. Wanneer de opbrengst daarvan niet voldoende is, wordt het ontbrekende aangevuld door de Provinciale Staten, die daartoe twee opcenten heffen op alle directe belastingen, in de provincie uitgeschreven. Indien deze middelen ontoereikende zijn, om de Provinciale Staten in staat te stellen tot het aanvullen der tekorten in al de gemeenten hunner provincie, wordt het ontbrekende bijgedragen door het Rijk. Art. 16. Tot opleiding van onderwijzers zijn er van Rijkswege eene of meerdere kweekscholen. Titel 111. Openbare onderwijzers en onderwijzeressen. Art. 17. Om onderwijs te geven in eene openbare school wordt vereischt het bezit: o. eener akte van algemeene toelating; b. van een getuigschrift van goed zedelijk gedrag, afgegeven door burgemeester en wethouders der gem ïente of gemeenten , waar de bezitter gedurende de twee laatste jaren heeft gewoond. Art. 10. De akte van algemeene toelating wordt verkregen door het afleggen yan een behoorlijk examen in de vakken , waarin men overeenkomstig art. 10 onderwijs wenscht te geven, en omtrent de noodige geschiktheid daartoe. Voor de bewaarschoolhouderessen loopt het examen over hetgeen gevorderd wordt tot voorbereiding voor het onderwijs. Het examen , waarvoor eene» matige som wordt betaald, wordt afgenomen door de provinciale commissien van onderwijs, of, voor zooveel de bewaarscholen betreft, door de plaatselijke schoolcommissien , en waar zoodanige eornmissie niet bestaat, door den schoolopziener. De akten voor de bewaarscholen zijn alleen plaatselijk ; aile overige gelden door het geheele rijk. Art. 19. De akte van algemeene toelating vermeldt en bepaalt naauwkeurig den aard en omvang van het te geven onderwijs. Art. 20. Voor de onderwijzers en onderwijzeressen zijn twee rangen verkrijgbaar. Voor de scholen der lste klasse wordt o-evorderd de lste, voor die der 2de klasse de 2de rang. Voor de ondermeesters, ondermeesteressen en bewaarschoolhouderessen is eene akte van algemeene toelating zonder rang voldoende. Art. 21. De aanstelling der onderwijzers en onderwijzeressen gesc.nedt door den gemeenteraad, tengevolge van een vergelijkend examen. Voor de bewaarschoolhouderessen wordt geen vergelijkend examen vereischt. Ingeval de provincie of het rijk tot de kosten van het onderwijs bijdraagt, wordt vooraf de magtiging of van Gedeputeerde Staten öf van hel departement van binnenlandsche zaken gevorderd. De ondermeesters en ondermeesteressen worden , zonder zoodanige magtiging , door den gemeenteraad aangesteld uit aan tweetal , door den schoolopziener, met overleg van den onderwijzer of .de onderwijzeres, opgemaakt. Het eervol ontslag op eigen verzoek wordt verleent' door den gemeenteraad. Art. 22. Het examen , in het voorgaande artikel vermeld, loopt j over de vakken, die aan de openstaande school, naargelang van hare klasse, worden onderwezen en wordt, ten overstaan van den gemeenteraad , afgenomen door den schoolopziener met een of meerder leden der plaatselijke schoolcommissie, waar die bestaat, en zoo noodig met behulp van eenen bekwamen onderwijzer. Bij verschil omtrent den uitslag van het examen tusschen den gemeenteraad en schoolopziener of tusschen deze en Gedeputeerde Staten, beslist het departement van binnenlandsche zaken , dat alsdan tevens de akte van aanstelling afgeeft. Indien niet meer dan èéri persoon zich aanmeldt, moet deze nogtans bij een examen nader voldoende bewijzen van bekwaamheid geven. Art. 23. Onderwijzers mogen geene ambten of bedieningen beklee- I dën, noch handel, beroepen of neringen uitoefenen, noch door j iemand hunner huisgenooten doen uitoefenen, ten ware zij daartoe, ; op voordragt van den gemeenteraad en den schoolopziener, of de j plaatselijke schoolcommissie, waar die bestaat, eene bepaalde mag- ; tiging van Gedeputeerde Staten hebben verkregen. "Art. 24. Onderwijzers en onderwijzeressen, zoomede ondermeesters en ondermeesteressen , die zich aan pligtverzuiin of wangedrag j •chuldig maken , of aan de godsdienstige begrippen van andersdenkenden opzettelijk te kort doen, worden,'op voordragt van den geme3nteraad of den schoolopziener, na ingewonnen advijs der provinciale commissie van onderwijs, door Gedeputeerde Staten, in hunne j bediening voor drie maanden geschorst, met gemis van hun inkomen. Ingeval van herhaling of bij ergerlijk levensgedrag, worden zij op gelijke wijs van hunne bediening ontzet, en in het laatste geval wordt tevens hunne akte van algemeene toelating vervallen verklaard. Vorenstaande bepalingen omtrent dc schorsing en ontzetting zijn insgelijks van toepassing op de overtreding van het voorgaande artikel. Titel IV. Bijzondere scholen, onderwijzers en onderwijzeressen. Art. 215. Die onderwijs wenscht te geven in eene bijzondere school, moet aan het gemeentebestuur en den schoolopziener vertoonen : a. cene akte van algemeene toelating, verkregen na ffflegging van een behoorlijk examen op de wijs, in art. 10 vermeld, in de vakken waartoe het onderwijs belrekking zal hebben ; b. een getuigschrift van goed zedelijk gedrag, afgegeven door burgemeester en wethoi- I ders der gemeente of gemeenten, waar de bezitter gedurende de ; t vee laatste jaren heeft gewoond. De akte, onder a vermeld, waar- j van gedurende de zes laatst voorafgaande jaren geen gebruik is ge- ! maakt, is vervallen. Het getuigschrift, onder b vermeld, moet zijn ten genoege van het gemeentebestuur en den schoolopziener ; bij al- i keurino* door beiden of een hunner, heeft de bezitter beroep op Ge- | deputeerde Staten. Vorenstaande bepalingen zijn insgelijks van toe- \ passing op degenen, die huisonderwijs wenschen te geven. Art. 26. Voor het bijzonder en het huisonderwijs is eeno akte van '\ algemeene toelating zonder rang voldoende. Zij geldt alleen binnen het ressort dergenen, door welke zij is afgegeven. De bepaling van art. 19 is mede op haar van toepassing. { Art. 27. De akten van algemeene toelating van bijzondere onder- ; wijzers en onderwijzeressen, die onderwijs geven, strijdende niét: de maatschappelijke orde of met de goede zeden , of wel door' zedeloos gedrag openlijke ergenis geven, wordt vervallen verklaard, op '¦ de wijs bij art. 24 bepaald. Evenzoo wordt vervallen verklaard de - akte van bijzondere ondermeesters en ondermeesteressen , huisonder- ; wijzers en huisonderwijzeressen, die zich aan een ergelijk levens- ; gedrag schuldig maken. Art. 28. leder locaal, bestemd voor «ene bijzondere school, moet, j alvorens daarvan gebruik kan worden gemaakt, door burgemeester ! en wethouders en den schoolopziener gezien en voor de gezondheid j niet schadelijk zijn verklaard. Ingeval van verschil van gevoelen I tusschen deze, oi' bij bezwaar van den kant dcs onderwijzers, be- | slissen Gedeputeerde Staten. Art. 29. Die onderwijs geeft in een locaal, dat niet is onder- i zocht, of, onderzocht zijnde, is afgekeurd, wordt gestraft met I eene boete van ƒ25 en gevangenis van drie dagen, te zamen of j afzonderlijk. Het locaal wordt gesloten. Ingeval van herhaling I wordt zijne akte van algemeene toelating vervallen verklaard, op de wijs bij art. 24 bepaald. Art. 30. Het huisonderwijs wordt gegeven in de woningen van particulieren, aan kinderen van het gezin, door personen, aldaar niet inwonende. Het is dezen niet geoorloofd, dat onderwijs ten hunnent ta geven. Art. 31. Van het huisonderwijs i< onderscheiden het huisseltjk onderwijs, dat aan kinderen gegeven wordt door personen, bij ouders of voogden inwonende. Op dit onderwijs is deze wet niet van toepassing. Titel V. Toezigt op het onderwij». Art. 32. Het toezigt over den staat en de inrigting van het schoolwezen is opgedragen aan schoolopziener.*, en plaatselijke schoolcommissien. : Art. 33. De schoolopzieners worden, op voordragt van het Departement van Binnenlandsche Zaken, door Ons benoemd voor den tijd van vier jaren. De aftredenden zijn weder benoembaar. Art. 34. ledere provincie wordt verdeeld in schooldistricten. Elk district staat onder het toezigt van eenen schoolopziener. De schoolopzieners binnen dezelfde provincie maken, met den voorzitter, gezamenlijk uit de commissie van onderwijs. Art. 35. Tot waarneming van het voorzitterschap , benoemen Gedeputeerde Staten één lid uit hun midden. De commissie benoemt eenen ondervoorzitter uit haar midden. Een der leden van de commissie wordt door Ons tot secretaris benoemd. Aan elke commissie wordt, ter voorziening inde noodige kosten , eene jaarlijksche som, geëvenredigd aan de uitgebreidheid der provincie, van Rijkswege toegelegd. Art. 86. In alle gemeenten van eene bevolking van 4000 zielen of daarboven , worden schoolcommissien door het gemeentebestuur aangesteld. De districts-schoolopzieners zijn als zoodanig steeds leden der plaatselijke schoolcommissie. In plaatsen, wier bevolking minder dan 4000 zielen bedraagt, kan het schooltoezigt door den districts-schoolopziener, in overleg met het gemeentebestuur, worden toevertrouwd aan één' of meer der daartoe geichikto personen. Art. 87. Alle instellingen van lager onderwijs, zoo openbare als 1 bijzondere, moéten steeds toegankelijk zijn voor do personen belast met het toezigt op het onderwijs. De onderwijzers en onderwijzeressen zijn gehouden, hun alle inlichtingen te geven , die geaebt kunnen worden , ter uitvoering dezer wet noodig te zijn. Weigering | in een dezer gevallen, wordt gestraft ntet eens boste van ƒ 25 , ' °f gevangenis van drie dagen , en bij herhaling telken» niet eeno I boete van ƒ 25 en gevangenis van drie dagen. Art. 38. De processen-verbaal, door de schoolopzieners en "plaatselijke schoolcommissien betrekkelijk overtredingen dezer wet opgemaakt en met eede bevestigd, gelden als schriftelijke bescheiden. Titel VI. Uitvoering»- en avergangs-bepalingen. Art. 39. De veri dere voorschriften omtrent de examens tot het verkrijgen der ak- I ten van algemeene toelating en de vergelijkende examens, de in| structien voor de schoolopzieners en provinciale commissien van on* ! der wijs , en do bepalingen , vereischt tot uitvoering dezer wet, worden door Ons vastgesteld. Art. 40. De bepalingen voor de provinciën in het algemeen en voor de gemeenten in het bijzonder, worden door de Provincialo Staten, onder Onze goedkeuring, en door de gemeentebesturen, met inachtneming van art. 140 der Grondwet, vastgesteld. Art. 41. De in 'sommige gemeenten bestaande verpligting tot rer! eeniging der betrekking van openbaar «choolonderwijzer met keri kelijke bedieningen hoildt op, zoodra na ds afkondiging dezer wet ! die betrekking openvalt. Art. 42. De akten van algemeene toelating vóór de afkondiging dezer wet verleend, blijven in het algemeen van kracht, doch vervallen voor degenen, die, na die afkondiging, aan het hoofd eener bijzondere school wenschen te staan. Ds bestaande akten van den eersten en tweeden rang geven gelijke regten als die van den eersten rang bij deze wet bedoeld. De bestaande akten van den derden rang en die van schoolhöuderes geven gelijke regten als die van dea tweeden rang, bij deze wet bedoeld. Lasten en bevelen enz. Bij dit ontwerp is gevoegd eene memorie van toelichting, waarvan de inleiding aldus luidt: « Onder de talrijke wets-ontwerpen , die een uitvloeisel behoorei te zijn van de gewijzigde Grondwet, zijn er zeker weinige, die mat 1 meer algemeene belangstelling worden te gemoet gezien, dan die op 1 het onderwijs in het algemeen, en dat op het lager onderwijs in het ' bijzonder; doch er is welligt ook geen wets-ontwerp , dat bij h«t : vervaardigen meer moeijelijkbeden heeft aangeboden dan dit laat<(e. « Is de gang van het lager onderwijs hier te lande voortdurend ! mét naauwlettende zorg en opmerkzaamheid gadegeslagen door allen, die weten, hoe zeer da verstandelijke en zedelijke be&chaving der INatie, en mitsdien hot volksgel uk , vaneen behoorlijk onderwijs afhangt, vooral in den laatsten tijd en bepaaldelijk toen er sprake was i van het opnemen in de Grondwet der bevoegdheid , om vrij onderwijf te geven, is de aandacht van schier allen op deze aangelegenheid j gevestigd. I ¦ Het is dus niet to verwonderen, dat, toen eenmaal bij art. 194 der Grondwet bepaald was, dat de inrigting van het openbaar oni derwijs bij de wet zou worden geregeld , vele deskundigen zich geroepen hebben govonden, hunne beschouwingen kenbaar te maken omtrent hetgeen zoodanige wet, naar hun inzien, zou behooren te bevatten. Zij vermeenden, en niet ten onregte, dat langdurige ondervinding* en volledige bekendheid met het bestaande hun allezins vrijheid gaven , van den uitslag hunner bevindingen in het algemeen belang mededeeling te doen. « De Regering heeft dan ook, terwijl zij zich, ter voldoening aan het grondwettelijke voorschrift, bezig hield met het vervaardigen van een wets-ontwerp op het lager onderwijl, van onderscheidene genootschappen, schoolopzieners en schoolonderwijzers, deels in druk, deels in geschrifte, vele wenken en mededeeiingen ontvangen, waarvan sominio-e in den vorm van een wets-ontwerp waren voorgedragen. « De kennisneming dier geschriften heeft de Regering tot de overtuiging geleid , dat het eene volstrekte onmogelijkheid is, eene wet omtrent dit onderwerp te vervaardigen, die de algemeene goedkeuring kan wegdragen. Reeds bij den aanvang van haren arbeid was dit haar gevoelen, en de ingezondene stukken hebben haar daarin zoo mogelijk nog bevestigd. Ten aanr.ien van de meest gewigtige hoofdbeginselen heerscht bij de onderscheidene schrijvers het grootste verschil, en de wensch van den een is in veleopzigten in lijnregten strijd met dien van den ander. Terwijl deze eene wet op het lager onmogelijk acht zonder het behoud van het Christelijk beginsel, is gone van gevoelen, dat de Grondwet dit niet gedoogt. De schoolpligtigheid, door den een als een volstrekt onmisbaar vereischte met klem van redenen verdedigd, wordt door den ander op niet minder goede gronden bestreden. De een verklaart, dat het openbaar onderwijs te gronde zal gaan, wanneer niet allen daarvan kosteloos gebruik kunnen maken, do ander wil het alleen kosteloos stellen voor behoeftigen en minvermogenden, onderwijs in de levende talen wordt door dezen met aandrang tot het lager, door genen tot het middelbaar onderwijs gebragt. De een wenscht zooveel mogelijk het behoud van de bestaande verordeningen, naarden geest des tijds en de voorschriften der Grondwet gewijzigd, de ander acht het bestaande in vele opzigten verouderd en wil een nieuw leven scheppen. En loopen de meeningen zoo merkbaar uiteen ten opzigte der hoofdbeginselen, niet minder is dit het geval met betrekking tot de punten van meer ondergeschikt belang. « Wat stond der Regering nu in deze omstandigheden te doen ? Nam zij bijv. het wets-ontwerp door het Nederlandsch Onderwijzersgenootschap met zooveel zorg en na raadpleging van talrijke bevoegde beoordeelaars vervaardigd tot rigtsnoer , zij liep gevaar, dat allen , die zich met de beginselen, in dat ontwerp opgenomen, niet kunnen vereenigen, als bestrijders optraden. Gat' zij daarentegen de voorkeur aan het wets-ontwerp van het hoofdbestuur der Maatschappij : Tot Nut van 't Algemeen, welke maatschappij meer dan eenige andere instelling het regt heeft, waar het de belangen van het onderwijs geldt, hare stam te doen hooren, zoo had zij vel*. tegenstanders te vreezen, daar het zelfs twijfelachtig; is, of de de- ï»rtementen dier maatschappij zich wel met dat ontwerp in allen deele vereenigen. Evenzoo was het met de overige wets-ontwerpen gelegen. * De Regering heeft derhalve vermeend, den eenigen veiligen weg in te slaan, door, in de eerste plaats , lettende op de voorschriften der Grondwet en op hare eigene kennis en ondervinding, van de medegedeelde opmerkingen een voorzigtig en gepast gebruik te maken, over te nemen wat haar, na rijp beraad , daarin goed en nuttig toescheen, te laten liggen hetgeen, hoewel op zich zelf niet onjuist noch ongegrond , echter, uit een meeralgemeen standpunt beschouwd , haars inziens, minder raadzaam was te achten. Hieruit is het nu i aangeboden wets-ontwerp ontstaan. I « De Regering is overtuigd, dat haar arbeid veel tegenspraak zal j ondervinden en tot allerlei bedenkingen en opmerkingen aanleiding j geven. Zij kent vooraf de bezwaren , dio zullen worden aangevoerd , en weet, dat er gewigtige onderzijn. Doch zij weet evenzeer, dat het toegeven aan die bezwaren nieuwe, van nog gewigtiger aard, xou doen ontstaan. « Ook is het haar niet onbewust, dat, wanneer zij aan haar wetsontwerp eene rigting had gegeven meer overeenstemmende met den wensch van velen , zij op den steun van dezen had kunnen rekenen «n daaronder verdedigers vinden, terwijl zij nu, door onpartijdig te handelen en geene bepaalde kleur aan te nemen, zoodanige ondersteuning mist; doch zij heeft vermeend, dat deze gronden niet mogten wegen, en dat zij alleen mogt letten op de voorschriften der •Grondwet en op hetgeen de behoeften vanden tegenwoordigen tijd, naar haar onbevooroordeeld inzien, vorderen. « Jia deze beknopte mededeeling van het standpunt, waarvan bij het vervaardigen van dit wets-ontwerp ïs uitgegaan, acht de Regering het overbodig, te dezer plaatse in verdere bijzonderheden te treden omtrent het. ontwerp zelf, en zij neemt de vrijheid, te verwijzen naar de toelichting op ds onderscheidene artikelen. Zij wil •alleen vermelden, dat zij het volstrekt noodzakelijk heeft geacht, dat in dc wet zooveel mogelijk alleen de beginselen worden opgenomen, en al wat van reglementairen, provincialen of plaatselijken aard is, overgelaten aan reglementen, door den Koning, de provinciale en plaatselijke besturen nader vast te stellen. « De wet moet beknopt wezen, en alleen zoodanige bepalingen bevatten , welke op geene andere wijs zouden kunnen worden vastgesteld. « De reglementen daarentegen moeten soms , uit den aard der zaak, jm bijzonderheden treden, en vcreischen nu en dan wijzigingen of bijvoegingen , welke in eene wet niet zonder bezwaar gebragt kunnen worden. * Het is verder allézins wenschelijk geoordeeld, dat de nieuwe wvet op het lager onderwijs , zooveel dit met de veranderde tijdsomstandigheden overeen te brengen is, in verband zou zijn met de bestaande wetgeving te dier zake. De wet van 1806 heeft, niettegenstaande hare gebreken , veel goeds gesticht, en het zijn meer be- Saaldelijk de later genomene besluiten, welke tot klagten aanleiding ebben gegeven. Ook zal het, naar men vermeent, minder bezwaren opleveren, eene nieuwe wet in te voeren, die, hoewel naar de tegenwoordige behoeften en vorderingen ingerigt, eenigennate een vervolg is dor bestaande', dan eene welke geheel nieuwe beginselen zou bevatten. Uit dien hoofde zijn in dit wets-ontwerp al die bepalingen , zoowel uit de wet van 1806 ende daarbij behoorende reglementen, als uit de latere verordeningen, overgenomen, wier nut #n doelmatigheid de ondervinding overtuigend heeft aangetoond.» Aan de leden zijn rondgedeeld de antwoorden der Regering op de in de afdeelingen gemaakte bedenkingen op het ontwerp van wet , fot bekrachtiging eener met de Nederlandsehe Handelmaatschappij geslotene overeenkomst. — Bij de algemeene beschouwingen , iv dia Antwoorden vervat, vestigt de Regering de aandacht der Kamer op den eigenaardigen toestand , waarin zij zich geplaatst ziet ten aandien van de overeenkomst met de Nederlandsehe Handelmaatschappij. llet is hier geene zaak welko het tegenwoordig bestuur van den Bahvang af behandeld heeft, maar waarvan alleen de beëindiging onder zijne leiding heeft plaats gehad. Toen er in het jaar 1846 sprake was van de voorwaarden , waarop het bestaan der Nederlandjfh'e Handelmaatschappij na den 31 December 1849 zou kunnen verlengd worden, was het tijdstip daar, waarop de grondslagen van hare betrekkingen met de Regering, in verband met hare tegenwoordige werking, moesten worden gelegd. Zulks vond dan ook plaats in dat jaar. Op voordragt van den staatsman, aan wien het bestuur van het Departement van Koloniën destijds was toevertrouwd , werden die toekomstige betrekkingen bij een Koninklijk kabinets-res«•ript van den 20 October 1846, litt. R3l, vastgesteld. Dat het onvermijdelijk was, die grondslagen eenen zoo geruimen tijd te voren ?e regelen, behoeft bijna geen betoog. Immers de toestand der Maatschappij na den 1 Januarij 1850 verschilt zeer veel van dien, waarin zij zich nog op dit oogenblik bevindt. De waarborg eener vaste rente, welken de belangstellende zorg van Koning Willem I pan de aandeelhouders verzekerde, viel met den 31 December 1849 weg. Er bestond dus een overgroot belang , aan de deelnemers jn de nieuwe vennootschap cen stellig vooruitzigt te geven ten aandien van den toekomstigen werkkring der maatschappij. Liet men dit achterwege, dan stond alles op losse schroeven en de Regering verkreeg geene zekerheid , dat zij met 1850 wederom eenen voor baar onmisbaren agent zou behouden; eenen agent, zonder wiens tusschenkomst het stelsel van verkoop der koloniale producten hier te lande bijna ondenkbaar wordt. Gaat men na , hoe vele deelhebbers in de bestaande maatschappij buiten 'slands, in de koloniën telfs, woonachtig zijn, dan zal het wel geene verwondering baren , dat de Regering lang vooruit zorgde, dat de zaak geen oogenblik in twijfel bleef. Geheel en al handelende binnen den kring harer wettige bevoegdheid , gaf zij bij het hierboven vermelde kabinetsrescript de verzekering, dM, wanneer de nieuwe vennootschap tot •itand kwam, aan haar de eonsignatien van de koloniale producten, ep'den daarbij bepaalden voet, ten dccl zouden vallen. De tegenwoordige Regering vond dc zaak in dien toestand. Zij had niet-meei*.] met dé maatschappij te onderhandelen. Zij vond eeno voorwaarde- lijke vërbindtenïs gesloten, waarop zij niet meer kon terugkomen. Steunende op die overeenkomst, waren de aandeelhouders van heinde en ver tot de nieuwe vennootschap toegetreden. Die verbindtenis wns de grondslag hunner toetreding. Kwam de Regering vóór de delinitive sluiting van het contract op liare verbindtenis terug, dan voorzeker zouden de aandeelhouders het regt hebben gehad , ook te* rug te treden. De zoo hoogst belangrijke zaak ware dus wederom geheel en al der onzekerheid prijs gegeven. De Regering moet dit punt met den meesten nadruk op den voorgrond plaatsen , niet om daaruit het gevolg af te leiden, dat er voor alle takken van de wetgevende magt eene stellige verpligting bestaat om hunne goedkeuring aan het laatst gesloten contract te schenken, evenmin om te kennen te geven , dat zij de bepalingen van hetcontract afkeurt of minder wenschelijk acht, maar blooteltjk om te bewijzen , dat zij niet bjj magtc was, eenigo veranderingen te brengen in den toestand, dien zij zich geschapen vond. Om die reden alleen vond zij zich ook genoopt, het voorstel te brengen in den vorm, waarin het is vervat. Indien het hier eene geheel nieuwe zaak had gegolden, dan zou zij welligt het gevoelen hebben omhelsd van dio leden, welke het eigenaardiger achtten , dat niet de contracten zelve bij de wet werden goedgekend, maar dat de grondslagen, waarop die contracten .moesten berusten, door de wet werden vastgesteld. Doch dewijl er aan het wezen der zaak niets veranderd kon worden, achtte zij het onraadzaam, dien weg in te slaan. Had zij zulks gedaan, en daarbij de alsdan noodzakelijke kennisgeving gevoegd , dat de contracten bereids op die grondslagen waren aangegaan , dan zou men met grond hebben kunnen vragen , welk nut het in kon hebben , grondslagen voor te stellen van een contract, dat reeds gesloten is, en hetwelk zoo als het daar ligt, goed- of afgekeurd moest worden. Wat dc vraag betreft omtrent de grenzen der bevoegdheid van do wetgevende magt ten deze, en nanr het gevoelen der Regering hieromtrent, zoo meent de Begering dat het contract, zoo als het ii liggende, in zijn geheel aan de sanctie van de wet moest onderworpen worden. Hefis waar, Cr worden in dat contract twee verschillende aangelegenheden geregeld. Omtrent de noodzakelijkheid, om de eene, betreffende het kapitaal dat de Staat aan de maatschappij schuldig blijft, aan dc goedkeuring van de wetgevende magt te onderwerpen, bestaat geen verschil van gevoelen. Wat dé tweede betreft, de toezegging aan dc maatschappij van de consignatie der Oostindischc producten, en de regeling van het loon aan de maatschappij voor hare bemoeijingen toe te kerm -n , zoo is dc Regerin.j van oordeel, dat, bijaldien deze zaak geheel op zich zelve stond, eu onafhankelijk van dc regeling der schuld moest vastgesteld worden, zulks , baars inziens , geheel alleen tot de bevoegdheid van de uitvoerende magt zou behooren. Dochdit is hier het geval niet. Dezoogenaamdo kapitalisatie en consignatie staan met elkander innaauw°cn onafscheidelijk verband. Tegenover de verpligting, die de maatschappij op zich neemt, om den termijn van opvordering harer schuld te verlengen, staat de verzekering, dat de gouvernementsproducten, gedurende een zeker getal jaren , door hare bemiddeling zullen ..u-orden te gelde gemaakt. Het een is een noodzakelijk .gevolg van het ander. Om die reden heeft cle Regering gemeend t de twee deelen van het contract niet van elkander te moetenafscheiden! De woorden , in de memorie van toelichting gebezigd : voor zoover daartoe gevorderd , hadden dan ook voornamelijk ten doel, te doen blijken, dat de Regering, ondor andere omstandigheden en indien hier blootelijk sprake ware geweest vande regeling dereonsigrtatieit buiten verband met de kapitnlisatie der schuld, het daartoe1 strekkende contract als niet onderworpen aan de sanctie der wet zou hebben moeten beschouwen. lleiilïn , den 2 September. Tüt Weenen wordt van den laatsten der vorige maara Gc.chreven , dat Z. Jl. de Keiier binnen koit Triest en waarschijnlijk ook d»Ultaliaan- provinciën zou bezoeken. Z. 51. tou oter Agrarn terupreizen. Dè onderhandelingen met den bevelhebber van Komorn schenen niet veel te vorderen, Intusschen maakten zich de opperhoofden der insurgentcn den wapenstilstand van veertien dagen ten nutte. Paris, den 2 September. Dagelijks ontvangt de regering berigten . nopens de werkzaamheden der departementale raden. Over liet algemeen luiden die opgaven gunstig, en het verdient, als een geruststellend verschijnsel, vermelding, dat in de" mecslo departementen , in welke nog in den loop van dit jaar de bevolking vaa hare ingenomenheid mei de Socialistische grondbeginselen heeft doen blijken , de meerderheid lnt geheel, andere denkbeelden is terugfekeerd rn opregt gezind is , zich tot handhaving det orde aan de regering aan te sluiten. — Verder houden die beiigten in , dat de poging der Legitimisten, om o,i eene onverwijlde herziening der constitutie aan te dringen' en des noods daartoe een beroep op het volk te doen , weinig of geen bijval vindt. — De berigten mt Rome . van den 2*l Augustus, melden , dat de generaal Oudinot, alvorens naar Frankrijk terug le keeren, zien naar Napels zal begeven, ten «inde cc e laatste poging te beproeven , om langs dezen weg den Paus tot toegefelijkheid te bewegen. Intusschen wil men weten , dat het vertrek des Pausen eh van den Koning der lleido Siciliën naar Kapel», op den 20 dezer bepaald is. Aan den generaal Rostolan zijn instructien gegeven , geen daad van bestuur of van staatkunde te Rome te .verrigten , en zich te behalen bij de handhaving dar orde in de s»»d envan de krijgstucht in het leger. — Heden stonden in de euVcten-socieleit de 5 per cent 90 fr. 50 et. 's Giuv.nii.ge , den 4 September. Naar men verneemt, zijn door Z. M. benoemd tot ambtenaren der eerste klasse voor den dienst in Neêrlands Indie , de heeren Mrs. J). L. F. de Pauly , Jhr. E. A.J. D. Dibbets , A. M. Fokker, W. A. van Jeveren', R. J. Bouricius , T. V A. van Cittcrs en A. J. ll'. Cornets de Groot. — Henen is de ve.jaardag van Z. K. H. Prins Willem Nikolaas Alexander Frederik Karel Hendrik, oudsten Zoon van Z. M. den Koning (r.ijnde dit Zijn eerste verjaardag al» Kroonprins der Nederlanden), op de gebruikelijke wijs in deie resid*n ie ge.iord. Des middags was er in de Maliebaan groote parade der bezeting; oi> he.t Huist.n Bosch h eft een groot diner plaats gehad, waaraan al de leden der Koninklijke familie deel hebben genomen, benevens Z. K. H. den Kroon, rins v»n Zweden met III). gevolg; bet diner was in d- Oranjezaal. —- Eergisteren avond heeft bij Z. K. 11. Prins Frederik . in het hotel in deze rtsidenlie , eene groote soiree plaats gf had , welke door 1. K. 11. deu Kroonprins van Zweden en Noorwegen werd bijgewoond. Gisteren morgen is 'L. K. H. met den eersten trein naar Arnhem verlrokken , ten einde Hoogstdeszelfs opwachting bij H. M. de Koningin-* moeder, op het kasteel Biljoen, temaken, vanwaar Z. K. H. heden terug is gekeerd. — Uit Malaga wo-dt geschreven , dat de stoomboot Willem de Eerste, kapitein J. It. Savert, aan boord hebbende H. K. U. Prinses. Marianne der Nederlanden, den 21 Augustus van daar was vertrokken, koers zettende naar P«ilermo. — Alhier wordt verwacht de regerende Groothertogin van Saxen-Weimar-Eisenach, Zu»ter van H. M. de Koningin-moeder, tot het afleggen vaa een bezeek bij 11. M. — De gewone audiëntie van den minister van marine zal op Vrijd»g aam'a.nde , den 7 deier , geen plaats hebben. — Dodr den Minister van Binnênïa-idsche zaken xtj¦*¦ fot lederi der commissie ran fceoordfjeling voor den grooten wedstrijd, welke in dit jaar bij de Koninklijke akademie va** beeldende kunsten te Amsterdam, zal plaats hebben , in het vak der beeldhouwkunst , benoemd de heeren: D. D. Buchler, lid van het Koninklijk Nederlandsen in.«ti.uwt» voorzitter van den raad van bestuur der akademie te Amsterdam-, J. E. van den Berg, correspondent van het Koninklijk Nederlandsch instituut, hoofdonderwijzer bij de teekenakad mie te 's Gravenhage j E. F. Georges, lid der akadeaie , beeldhouwer te Utrecht j J. van fJarderwyk , Rs. , lid der akademie, te Rotterdam j C. Leemans, lid van het Koninklijk N-derlandsch inSti'uut, directeur van het arckaeolof;isch kabinet te Leiden; L. Morits, \d van het Koninklijk Nederlandsch instituut ca Van de akademie te Amsterdam j J. fV. Pieneman, lid van het Koninklijk Nederlandsch instituut, l-'te directeur bij de akademie, te Amsterdam: L. Royer, lid van het Koninklijk Nederlandsehe instituut, directeur &y de akademie te Amsterdam; J. B. Weetrinkf lid der akademie en van den raad van bestuurder teekenaka-lemie te'a Gravenhage. — De minister van binnenlandsche zaken , onderrigt geworden , dat zijne aankondiging van den 27 Junij jl. door sommigen wordt o. gevat in den zin, alsof er iv het loopende jaar in het geheel gecoe nieuwe kweekt-Ungen in 'a Rijks veeartsenijschool zouden worden toegelaten, heeft ter kennisse van de belanghebbenden gebragt, dat zulks de bedoeling van die aankondiging j.iet is geweest, maar dat met den 1 October aanstaande in genoemde school als kweekelingen tullen worden aangenomen jongelieden, niet bancden zestien en niet boven twee en twintig jaren oud , die , tevens de overige eigenschappen bezittende , aldaar voor eigen rekening de less-n willen bewonen. Hieraan wordt echter de bepaling verbonden , dat dusdanige kweekelingen , indien zij na den afloop van den leertijd, die f* ewo o ü lijk vier jaren duurt, tol veeartsen bevorderd worden , geene aanspraak op eenig traktement of andere geldelijke toelage van regeringswege zullen kunnen maken. — In de zitting van d* Tweede Kamer der Staten-Generaal, van heden , zijn er besluiten genomen nopens de gisteren in onvollalÜga vergadering ingekomen slokken. I)e ont* werpen, in die bijeenkomst als ontvangen vermeld, ziju naarde afdeelingen verzonden. Voorts is heden ingekomen eene missive van den Minister van Finantien , teu geleide der Staatsrekening van ontvangsten en uitgaven over 1848- — Drukken. — Verzend-ng aan eene commissie, bestaande ut de heeren: Verwey jMcjan , van Zuylen van Nyevelt, Heemskerk, Rachiene en van Doorn. Di commissie van rapporteurs heeft haar algemeen rapport in gereedheid wegens de ¦voordragt tot bekrachtiging van de contracten met ds Handelmaatschappij. — IJ i ukken j beraadslagingen bepaald op Vrijdag, den 7 September, ten elf ure. Nadat de commissie voor de petitien , bij monde van den heer Heemskerk, verslag liad u tg"bragt over onderscheidene verzoekschriften, worden de vrocgrr aan de orde gestelde a'gemeene beraadslagingen geopend over het ontwerp, tet opheffing van twee provinciale belastingen in Friesland. In dat ontwerp zijn drie wijzigingen gebragt. In da overwegingen namelijk van het ontwerp, zoowel als in art. 1 , is, od vo-.-rsl.rl van -'ei \v_\itt de Jlü/ichy, o genomen de bepaling , dat de heffing der bedoelde belas ing- h -geschiedt over ieder van dö jaren 1849 en 1860. Terwijl, op voorstel van den heer Buchienu,, in* ,-.rt ! nog is opgenomen de bepaling, dat die heffing geschiedt op de wijs van hei besluit der Staten van Friesland van den 28 Maart lb'49. —Aldus gewijzigd, f.** bet ontwerp, va Un dufige beraadslagingen , aangenomen met 31 t**gen 10 stemmen. Oe ziuin.. is daarna gescheiden. — Na veel moeite is het Zondag ochtend te Amsterdam gelukt, de stoomboot PhitO geheel van stapel te doen loopen. — Op den 31 Augustus Jl. is het water in het (Troog gemaakt wordende Haarlemmermeer, bij de Oude Wetering, gepeild op et-ncelcu n gen en zesig eu ecu* balven N. duim beneden A, P. Men heeft dus, gedurende de m and Aug-.slus , o*- de g heele watervlak.o negentienen een' hilvenN. duim gewonnen. Indien al de stand van Kijnlandsboey.eai, in do eeiste dagen dier maand, eenige vertraging in den gang der poinpwerktuigen heeft veroorzaakt, is deze gering geweest. Wen rekent, dat, sedert de afsluiting van het Meer van Rijn lan Isboezem , de waterspiegel daarin ongeveer eene el en zes Nederlandsehe duimen is gedaald. — Gisteren stonden te Antwerpen Jlrdüins \-\\ de 3 per cent Vl\. Programma der muzijkstukken , welke door het corps muzikanten van het regement grenadiers en jagers, op morgen avond, ten 6% ure, in het Bosch voor de Societeitstent zullen worden uitgevoerd. Jste gedeelte: r_°. 1. Grande Marche , N. Bousquet; 2. Ouverture de I'opéra : Ze Duc tfOtonnc $ 3. Floris de Vijfde op liet Slot te Muiden , scène , Verhulst; .. Fantainie sur vn thêmcde Bellini, Dunkler. 2de gedeelte : 5. Cinquième Symphonie j 6. Andante j 7. Scherzo et Finale, L. van Beethoven, transertte par Dunkler^ 8. Grande Fantaisie Concertante sur des motifs de Don Juan, Dunkler. ¦ '*"¦*» l'll*H_l_>ir<—— ¦ Den 15 dezer zal in het Bot el des Pays-Bas, te Rotterdam, de jaarlijksche algemeene vergadering der Hollandsche Maatschappij van fraaije Kunsten en PVetcnschappen worden gehouden. — In dc laatste zitting van het Nederl-.ndsch letterkundig Congres , 11. Woensdag te Gent gehouden , sprak de voorzitter, professor des Amorie van der Hoeven, van Amsterdam, eene voortreffelijke slotre le uit j hij zeide de Belgen, in naam van geheel Bolland, dank voor het broederlijk onthaal, dat hem en zijne landgenooten in de oude hoofdstad van het schoone Vlaandcen was te beurt gevallen. « Wij hopen » voegde bij er bij, « u. weldra te Amsterdam de hand te kunnen drukken, waar eene vergadering, aan deze gelijk, zal wordea bijeengeroepen.*) ---