Dit nummer bestaat uit twee bladen Eerste blad. WERELD-ATLAS, in 100 Kaarten, DOOR J. KUYPER. Aan onze geabonneerden wordt bericht, dat de 2e aflevering van deze premie bij ons blad bijna gereed is en binnenkort franco aan allen wordt gezonden. De 3e aflevering is mede reeds in bewerking en volgt spoedig daarna. Zij, die zich als nieuwe abonnes aanmelden, ontvangen ook de verschenen Kaartjes gratis. DE DIRECTIE. --- Een nuttige instelling. Voor weinige jaren werd te Amsterdam eene instelling in 't leven geroepen, die eenig in hare Boort was: eene avondschool voor volwassenen. Dezer dagen werd ons het zesde jaarverslag dier eigenaardige stichting toegezonden (waaraan wij reeds het een en ander ontleenden) en daarbij tevens eenige proeven van de'vorderingen der leerlingen die inderdaad verrassend waren. Dé hoofdstad bezit vele instellingen van allerlei aard die van den vromen zin en practischen godsdienst der vaderen een schoon getuigenis geven. Maar niet minder, neen, meer dan de vaderen uit een verlichten weldadigheidszin gedaan hebben, hebben hunne zonen uit onze dagen Verricht. Eere het harte, dat gaf en nog geeft, tWaar gebrek woont, dat naakten kleedde en hongerigen voedde; maar dubbele eer aan verstand en harte beiden, die liefdegiften uitreiken om kennis en zedelijkheid bij de lagere klassen ?ian te kweeken. Dat zijn giften in eens voor 't even; meer dan brood, dat voor één dag voedt, of 't kleed, waarmede men zich niet langer dan voor een paar winters dekt. • . Die avondschool voor volwassenen is een opbeurend teeken des tijds. 't Is een krachtige poging om de arbeidende klasse te verheffen, 't Is een huldi waar de onwetendheid in oproer heil zoekt; tot trouw schoolbezoek voor hunne kinderen behoeft men, hen niet op te wekken; want zij, die zelf gevoeld'"" hebben, dat onwetendheid onmachtig maakt, zullen .zorgen, dat de kennis, die m_o ht geeft, hun kinderen niet onthouden worde. Wij hebben vele van de vertrekkende leerlingen nagegaan en wij zouden namen kunnen noemen va& mannen en vrouwen, die het door kennis verder hebben gebracht in de wereld dan zij voorheen durfden bopen. Hier een fabrieksarbeider, die eengezeten winkelier werd toen hij zelf de pen kon voeren voor eigen boekhouden en correspondentie; daar een smidsknecht, , die door kennis en goed gedrag crediet wist te krijgen en nu een eigen affaire drijft; ginds' een jongman, wiens baas de zaak aan kant deed, waardoor hij genoodzaakt werd iets anders te zoeken. De avondschool had hem zooveel kennis meegegeven, dat hij een examen als ambtenaar bij de belastingen kon doen. Anderen werkten zich tot meesterknecht op, weer anderen wisten door meer vaardigheid in lezen, schrijven en rekenen, een dubbel loon te verdienen. Wie het goed meent met het volk moet die nuttige inrichting dus voortdurenden bloei en een lang bestaan toewenschen. Of ze dat hebben zal hangt natuurlijk van die edele menschenvrienden af, die zich door toewijding, door zich zelven te geven, meer nog dan door hunne stoffelijke bijdragen, de zaak des volks aantrekken. Natuurlijk kan zon. der geld, zonder veel geld van particulieren en gemeente in deze weinig uitgevoerd worden. En toch durven we volhouden, dat het zich zelven geven de ziel van 't organisme is. Zij, die meenen dat met geldelijke bijdragen alles afgedaan kan worden, gelijken die weldoeners, welke door hunne huurlingen het brood der bedeeling laten uitreiken. De handwerksstand wil zich do weldaden nog veel minder toegeworpen zien dan de ongelukkigen, die uwe aalmoezen behoeven; het eergevoel, het besef van eigenwaarde, dat bij dezen maar flauw klopt, tintelt genen nog degelijk in de aderen. Dat wakker te houden en te versterken is meer dan 't halve werk bij de opbeuring van de lagere standen. En dat juist hebben de bestuurderen van genoemde inrichting zoo goed begrepen. Zij hebben zich door hunne toespraak, door herhaald bezoek, waarachtige volksvrienden getoond. Of het een dankbaar werk is zich zoo aan de bc. langen van de minstontwikkelden der bevolking te wijden ? Sommigen beweren, dat men geen loon voor zijne moeite krijgt; dat het volk eene ondankbare, domme menigte is, waar weinig eer aan te behalen is. Zij, die zoo spreken, hebben zich nooit verwaardigd tot de schare van onmondigen afte dalen. Nooit voelden ze zich verplicht hunne gezellige woning te verlaten,' om. ginds aan die //stroodaken in de verte// een belangstellend bc. zoek te brengen. En toch, een woord van troost, van opwekking, van goeden raad zou daar zoo wel besteed geweest zijn. Wij durven op grond der ervaring zeggen, dat een goed woord soms meer dan eene goede gift kan uitwerken. Maar dat goede woord spreke men zelf natuurlijk. Zendt geen huurling of voorbidder of zieken, trooster, wat we u bidden mogen. Gaat zelf, beurt op, legt uwe ziel in uwé woorden, en gij zult ondervinden dat de wonderen nog niet de wereld uit zijn. Hier zult gij een kreupele doen gaan, ginds een kranke gezond maken, blinde11 zullen ziende worden. --- FEUILLETON. ENGELSCHE SCHETSEN DOOR Ed.ROOZE. 61 —¦---—- ' Miss Maggie zucht en zegt; Butterfly's arm drukkende: • ' //Edward ...! armeer wij hedenavond van elkander gaan, dan zijn wij drangers geworden, dan n-o°-en wij niet meer wenschen elkander weder te zien.. • •/' //Nonsens!// bromt Butterfly. , //Tusschen ons moet alles geëindigd zijn Edward gij weet niet wat tet miJ kost om die woorden uit te spreken, maar ik begrijp., het moet.... het is mijn plicht..^/ . schertst Butterfly. //En dus,// gaat Miss Maggie na eene korte pauze voort, //ik geef u de vrijheid terug, en daarentegen herneem ik de mijne... // //Zijt gij bijna gereed met uwe tooneelmatige voordracht?// , .. , , .. , //No» niet,// is het besliste^ antwoord, //ik zal uitspreken en dan " Maggie zocht naar haar zakdoek //over eene maand moet alles vergeten zijn. Als vrouw van een ambachtsman houd ik op de.... de speelbal van den toekomstigen erfgenaam van Belmont-Park te zijn, en herneem ik de bescheiden plaats, mij andermaal in den kring der mijnen aangewezen.// In plaats dat die gedachte Edward's gezel linne vertroostte, overtoog een onmiskenbare trek van innig leedgevoel haar gelaat. Onbegrijpelijk misschien voor menigeen die onbekend is met de eigenaardige zucht der bevaltige üngelsche schoonen uit de mindere volksklasse, om Zlch boven haar stand te verheffen, maar geen raadsel voor hen, die een blik in Londen's tallooze mysteriën mochten slaan. De Engelsche jonge dochter, die door eene betrekking als modiste, arbeidster of wat die ook zijn moge eene zekere onafhankelijkheid geniet, zoekt bij voorin™ ??Verle«l«mken en gevaarlijken omgang met f.bf ?-UU de ho°Sere der maatschappij Zij weet in kleeding, in manieren, door ,Zl g(i -t . Persoon» «ch in menig opzicht als ITJ! Jr 6 6 &d™S™'> «ij weet zich den toon ITL l Jnde Co,Qvers^ie eigen te maken. Wie nttFnoi weUVel duiden? Z8 lardeert de ge- Tet ÏZ'Y rmaakvan'tHigh-Lifeenbeschouwt zich ongelukkig, wanneer z, vroeger of laier den eleganten cavalier mo_»tV rr 1 \ wel meer eervdle °P°fren V°°r.Let //home// in den stand deTmLS het eerste feok°eÏebnaCht> M°* "» « *"* Edward heeft blijkbaar moeite gehad, de laatste woorden zijner uitverkorene rustig aan te hooren; zonder echter zijne natuurlijke kalmte te verhezen, (wat bij Engelsche jongelieden ook zeldzaam voorkomt) heeft hij oogenschijnlijk zich zelven geweld aangedaan, om zijne ontevredenheid te bedwingen. Beiden zwijgen een oogenblik, waarna Butterflj zich weder heeft hersteld. //Maggie// .... zegt hij ernstig, //wat gij daar zegt, beschouw ik als de vrucht eener plotselinge opwelling. Wanneer gij een weinig tot nadenken komt, zult ge berouw gevoelen zoo spoedig een ontijdig besluit genomen te hebben,// en dan op eenmaal vervolgt hij op zijn natuurlijken luchtigen toon: //My girl, how absurd! Wilt ge mij op de mouw spelden, dat ik, zoolang je onontbeerlijke aanbidder, your own Edward, your darling Teddy, op eenmaal aan mijne eenige Maggie ben onverschillig geworden? Trouwen kunt ge altijd, elke flinke jongen zal er trotsch op zijn, om je een eigen thuis te bereiden//... (Maggie glimlacht ongeloovig) //voor het oogenblik echter zijt gij te jong, te bekoorlijk, te te verheven boven den eersten den besten lummel met ƒl2 in de week, om in een zolderkamertje of achterkamertje opgesloten te worden, trappen te schuren, den pot te koken of little-ones in de tobbe te stoppen.// Edward moet er hartelijk om lachen, Maggie doet alsof zij die taal niet verslaan heeft, en de eerste ziet, dat hij veld gewonnen heeft. //Summa summarum,// gaat hij voort, #geef ik je de vrijheid niet terug." Maggie ontwaakt uit hare schijnbare verdooving, een oogenblik schijnt zij als in tweestrijd te zijn, en dan zegt zij, met beide handen Butterfly's arm omknellende en haren vriend strak in de oogen ziende: //Edward, zeg nog eens dat ge me liefhebt.// //Waarom, engel?// //Omdat ik het nog eenmaal van uwe lippen hooren wil.// //Ijdeltuit!// lacht Butterfly, terwijl hij ongemerkt zijn rechterarm om hare ranke leest geslagen heeft en zijn gezellin onverwachts een kus op het voorhoofd drukt. Maggie onttrekt zich aan zijne liefkozing niet. Doelloos ronddwalende, waren beiden reeds ver van de woelige, druk bezochte straten verwijderd en hadden zij werktuigelijk aan eene stille achterbuurt de voorkeur gegeven. //Gij zijt wreed, Edward,// zegt Maggie hartstochtelijk, //gij stelt mij op een zware proef, gij speelt met mij, als de kat met het muisje./' //Accoord!// zegt Butterfly in zich zelven,maar niet voor zijne vriendin verstaanbaar. //Wat wilt ge, Edward, dat ik doen zal? Moet ik Torn afwijzen, omdat hij ... geen gentleman is?// „Doe wat ge wilt, wat ge denkt, dat het beste voor u zijn zal. Waartoe mijne meening gevraagd? Hoe kunt ge denken dat ik vrijwillig mijne duur gekochte rechten op mijn mooie Maggie aan den eersten den besten ellenridder zal afstaan?// is de wedervraag. Maggie keek naar het uitspansel, als zocht zij daar het antwoord geschreven te vinden; maar een donker floers had zich over het luchtruim samengetrokken, zware wolken bewogen zich in toomelooze vaart naar het Noorden, en noch maan noch ster was bij machte op dit hachelijk oogenblik een lichtpunt aan te wijzen. {Jfordt vervolgd.) --- Buitenlandsch Nieuws. AMSTERDAM, 15 September. De bekende Weener Politieche Correspondent verzekert in haar jongste nummer, dat de inneming van Plewna als zeer aanstaande mag beschouwd worden-, doch, veel minder sanguinisch is de militaire berichtgever van liaüy Neus, die in 't licht stelt, dat de Kussen na de verschansingen welko ze reeds veroverd hebben nog een aantal andere, zeer sterke, zullen moeten vermeesteren, 'twelk hun, na de ontzaglijk zware verliezen die ze geleden hebben, slechts met de meeste krachtsinspanning zal kunnen gelukken. Wat sedert gebeurd is heeft den laatstgenoemden berichtgever in het gelijk gesteld. Immers volgens de jongste berichten is bij Plewna de krijgskans beginnen te keeren en zijn de Turken, van verdedigers aanvallers wordende, er in geslaagd de stelling te heroveren welke de Russen hun den Uden 11. hadden ontwrongen. Of de Grivica-redoute hieronder ook begrepen is blijkt nog niet recht duidelijk. De Russen erkennen hun verlies. Vijf aanvallen der Turken werden door hen afgeslagen, maar bij den zesden aanval moesten ze uitgeput wijken en hunne stellingen prij geven, 't Moet weer eene geweldige slachting zijn geweest. De Kussen keeren weer tot hunn vorige taktiek terug. Hunne aanvallen hebben ze gestaakt en ze zijn weer aan 't bombardeeren getogen, zoowel van de verschansingen als van de stad zelve. De troepen van Generaal Skobeleff verschansen zich in hunne vorige positiën — waarschijnlijk die welke ze vóór .1 September innamen — en vuren vandaar uit. Slechts flauw wordt hun vuur door de Turksche batterij beantwoord. Van Osman-pacha zijn eindelijk ook weer berichten ontvangen, maar van ouden datum. Hij erkent daarin, dat de Eussen twee zijner verschansingen hebben genomen. Voorts blijkt uit Russische berichten, dat bij de bestorming der Grivica-Schans vier Turksche kanonnen en een tweetal vaandels werden veroverd. Te Bucharest hebben de groote verliezen, welke de Kumaansche troepen bij Plewna hebben geleden, een geweldig pijnlijken indruk gemaakt, en te recht of ten onrechte beschuldigt men de Russen, dat ze de onderdanen van Vorst Karel als //kanonnen-vleesch// dienst laten doen. 't Heet reeds, dat een vierde gedeelte van het Kumaansche contingent buiten gevecht is gesteld, maar dit zal waarschijnlijk wel overdreven wezen. Overigens luiden heden de berichten voor de Russen verre van gunstig In den Shipka-pas is weer een geweldig artillerie-gevecht ontslaan, en Suleiman-pacha schrijft, dat hij verscheidene Russische stukken gedemonteerd heeft. De Politische Correspondem. spreekt van ongunstige geruchten die omtrent den stand van zaken in den Shipka-pas-verspreid worden en voegt er bij, dat de voltooiing van de brug bij Nicopolis, alsmede de aankomst der Keizerlijke garde, bijzonder lang .op zich laten wachten. Eindelijk wordt nog gemeld, dat het leger van den Kroonprins zich achter de Jantra beeft teruggetrokken en uit Klein-Azië, dat Ardahan door de Kussen zou zyn ontruimd. Baker-pacha, gelijk de gedegradeerde Engelsche Kolonel Baker, die in Turkschen dienst is overgegaan, thans geheeten wordt, is nu ook met de Kussen slaags geweest, maar zonder veel resultaat. {Zie telegram.') In eene nota aan de Mogendheden beklaagt de Porte zich er over, dat de Kussen prijsgemaakte Turksche koopvaardijschepen verbranden in plaats van ze behoorlijk op te brengen. Officieel wordt in de Oostenrijksche bladen tegengesproken, dat Keizer Erans Josef, in zijn jongsten toast van den Keizer van Kusland sprekende, dezen //mijn bondgenoot// zou hebben genoemd. De Hongaren zullen nu weltevreden zijn Maarschalk Mac-Mahon is nog steeds reizende en trekkende. Van Périgueux begaf' hij zioh naar Riberac en van daar naar Angoulème. De officieuse bladen stellen deze reis voor als een triomf-tocht, maar wanneer men de onafhankelijke bladen leest, bespeurt men dat daaraan nog al 't een en ander ontbreekt. Te Bordeaux althans gaf de komst van den Maarschalk aanleiding tot eene geweldige republikeir.sche manifestatie, waarbij het zeker nietaan de autoriteiten geweten kon worden dat geen bloedige botsingen zijn voorgevallen. De op een der pleinen verzamelde menigte, die den kreet: //Leve de Republiek!// aanhief, werd door de militaire macht uiteengedreven, en zelfs werden eenige personen gearresteerd, omdat ze dien kreet hadden geslaakt, een kreet — zeiden de gendarmes — die belee- Sigend was voor den Maarschalk. 't Is nog niet zeker wanneer Gambetta weer voor zal komen. Opmerkelijk mag het heeten, dat ie Minister van Binnenlandsche Zaken dadelijk na het vonnis van de uitspraak aan de prefecten per telegram heeft kennis gegeven. Daily News heeft van een zijner lezers een geldsom ontvangen als eene bijdrage tot bestrijding der kosten van Gambetta's proces. Sedert den dood van Thiers zijn üe gematigden onder de reactionnaire dagbladen weer duchtig in de weer, om te trachten het Linkercentrum voor de politiek van 16 Mei te winnen. Te Marseille wil men voor Thiers een standbeeld oprichten. Met groote ingenomenheid maken de Republikeinsche bladen de brieven openbaar, welke Mevrouw Thiers van allerlei hooggeplaatste personen, de Koningin van Engeland, den Sultan, Gortschakoff, Castelar, enz. enz., heeft ontvangen. Omtrent den gezondheidstoestand van Z. H. den Paus zijn wederom bevredigende berichten ontvangen. In den jongsten Spaanschen|Ministerrad!is o. a. beraadslaagd over het aanstaand huwelijk van Z. M. den Koning. Serrano heeft zich aangesloten bij Castelar en Martos en maakt nu met dezen deel uit van de oppositie. ---