Derde Blad. Binnenlandsch Nieuws. — 22 November. — Aan het examen ter verkrijging van den rang voor 2e luit. der infanterie hebben in het .geheel 44 aspiranten deelgenomen, 22 van den hoofdicursus te Kampen, en 22 van dien te 's-Hertogenbosch. Afgewezen 1 van Kampen, en 5 van den Bosch. Voor 2e luit. der administratie (hoofdcursus Kampen) slaagden 11 van de 12 aspiranten, 5 voor hier te lande en 6 voor 0. I. Voor de cavalerie (hoofdcursus den Bosch) slaagden beide en van den artillerie-cursus te Delft, «lle'7 aspiranten. --- Van 't Haagsche Binnenhof. 21 November 1883. La nuit "porte conseil — zei de Minister van {Koloniën. Hij had zich nog eens ernstig bedacht over de quaestie van 't subsidie voor de pakketvaart op de Molukken. Misschien (al zeide hij 't niet) had hij, gisteren vermoeid van het debat, niet in staat zoo dadelijk een uitweg te vinden, ongewoon aan de onverwachte incidenten van 't parlementair tournooi — misschien had hij gisterenavond nog eens met zijn op dit punt aan ervaring rijkeren Ambtgenoot, den premier, geraadpleegd. In elk igeval, bij de hervatting der discussiën over de [Indische begrooting voor 1884, verklaarde de Min. van Koloniën hedenmorgen aan de Tweede Kamer dat hij, tot betere inzichten gekomen, het amendement van den Heer Bastert, om de som van ƒ34,788 te schrappen, overnam E finita la comedia — de voortzetting van het netelig debat van gisteren was daardoor afgesneden,' en tevens was alweercirca/' 35,000 bezuinigd. Terwijl de Kamer beden overigens slechts een !20tal onderafdeelingen van Hoofdstuk 11, Uitgaven |in Ned.-Indië, afdeed — zij vorderde tot onderafd. 173 — is toch nog ƒ209,788 van 't budget verwijderd, daar de Minister, gevolg gevende aan 't beginsel, door de Kamer in het amendement— Pompe aangenomen, ook de posten voor onvoorziene uitgaven voor de Departementen van binnenl. bestuur en van onderwijs, eeredienst en nijverheid, respectievelijk met f 125.000 en f 50,000 (dat is met 50 pCt.) heeft verminderd. I De heden gevoerde discussiën waren kalmeren F eer principieel dan gisteren. Niet over cijfers, aar over stelsels werd gestreden. Bij de afdeeling onderwijs, eeredienst ennijverjheid, kwam de Heer Schaepman terug op de [vraag, of 't niet beter ware het onderwijs in Indië .aan particulieren over te laten dan er een on- Iderwerp van staatszorg van te maken. Vooreerst lachtte hij dit wenschelijker om de hooge kosten, Üie voor de opvoeding en 't onderwijs der inlanders zoowel als voor de opleiding van onderwijzers en voor de leerlingen der Ind. Hoogere burgerscholen moeien worden gedaan; in de tweede Iplaats, omdat 't vrije onderwijs ook aan de zedelijke opvoeding beter ten goede kwam. Hier doelde Ide spreker natuurlijk op den invloed der kerk. En in dit verband bracht hij de moeielijkheden (ter sprake, die aan den overgang van inlanders jtot de R. Katholieke kerk in den weg worden (gelegd, nu men ze dwingt om, in 't bijzijn van twee getuigen, aan de Mahomedaansche priesters in het aangezicht te zeggen, dat zij uit vrije beweging zich in den schoot der Moederkerk werpen. Volgens den Heer Schaepman was dit — en wij zijn 't in deze met hem eens — een afdoend middel om elke bekeering tegen te gaan. Want welke Javaan zou dien moed hebben! De Heer Wan Gennep erkende dat, ten aanzien van het pnderwijs m Indië, vroeger een verkeerde weg was ingeslagen, maar was dat een reden om nu even verkeerd tot reactie over te gaan ? Men moest naar verbetering streven en niet al te uitsluitend op de cijfers letten, die een verkeerden maatstaf iwaren in zaken van onderwijs. Hij voegde er bij, dat de Staat, wel degelijk het onderwijs in handen moest houden; want bij de particulieren was onderwijs slechts middel om proselieten te maken. De Javaan nu wil niet bekeerd zijn; hij acht zijn godsdienst veel beter dan dien der Christenen met hun Drieëenheid. Een regent wees 't verschil tusschen Mahomedanisme en Christendom eens aldus aan: wij hebben éen God en drie vrouwen; gij éen vrouw en drie goden. De Min. van Kolomen, zich hier, gelijk de Heer Schaepman lateiopmerkte, op liberaal standpunt plaatsende, beriep zich op het Regeerings-reglement, om het onder- Wijs als een Regeeringsplicht te verdedigen. Hij bleef 't onderwijs als een der eerste zorgen van het Gouvernement beschouwen; maar er kon veel verbeterd en ook bezuinigd worden. Een kweekschool voor elke streek met een afzonderlijke laai was overbodig; twee kweekscholen op Java, een op Sumatra en éen elders was voldoende {terwijl er thans negen bestaan. Een ander verschil openbaarde zich tusschen iden Heer Donner en den Ministert De Leidsche |afgevaardigde bracht opnieuw de quaestie der zelfstandigheid van de protestantsche kerken in Indië op het tapijt, wraakte den invloed der Regéering op de benoeming van predikanten, op [voordracht der Commissie voor kerkelijke zaken, en eischte voor de gemeenten zelven 't recht om (hun voorgangers te beroepen. De Minister, die aan de kerk geen organisatie wilde opdringen, (wat juist toch nu plaats heeft!) meende dat de tpartijen tevreden waren met de bestaande regeling. Bij het heerschend verschil over de wijze pan beroeping van predikanten, moest in elk geval afgewacht worden totdat men het daarover eens zou zijn. , Nog een derde punt van debat werd door den Heer Van der Hoeven opgeworpen. Hij protesteerde nl. tegen een besluit van den Gouv.-Gen., /Waarbij kinderen van Chineezen en andere (vreemde Oosterlingen van de H. Burgerscholen {¦worden geweerd. De Minister zelf was het daarmee niet eens. Doch waarom had hij het besluit Ban goedgekeurd? Om de financieele redenen. Overigens was er voor de Chineezen weinig bejhoefte aan; er waren maar twee Chineesche [leerlingen geweest. Alzoo — het financieel be- Bwaar had geen beteekenis, zei de Heer Borge- Igiws. Was de oorzaak niet veel eer, dat sommige puders liever hun kinderen niet op dezelfde banken Stoet de Chineesche kinderen zagen? Maar dan gpaoest de Reg. daartegen waken en de vrijheid fen gelijkheid in gelijke mate toepassen als in Oiina tegenover ons geschiedt. De kinderachtige ïlauwe uitsluiting (zooals de Heer v. d. Hoeven Pt noemde) was een Ned. bestuur onwaardig, en (de spr. hoopte dat de Min. zich »ook« op dit punt zou bekeeren. »Bekeeren« — zei de Minister — j dat is onnoodig; hij had reeds voor leng van zijn opinie aan den Gouv.-Gen. doen blijken. De Heer Keuchenius, die 't ook voor de Chineesche jeugd opnam en meende dat de groote vorderingen dezer Oosterlingen oorzaak was van de verbolgenheid der Europeesche ouders (wat de Min. bestreed, wijl de twee Chineezen geen van beide examen hadden kunnen doen, zag in hun toelating een prikkel te meer voor de Europeesche leerlingen, om naar godsdienstige en intellectueele ontwikkeling te streven. Ter loops drong die spr. er bij den Min. nog op aan, om met het uitgeven van geheele groepen eilanden ter exploitatie voor Chineezen en Arabieren voorzichtig te zijn, wijl onze invloed op de buitenbezittingen er geheel door dreigde verloren te gaan en in handen van vreemde Maatschappijen te komen. Doch de Minister stelde hem gerust; de contracten waren nog in onderzoek; op de gegeven wenken zou zeker worden gelet, maar tocli moest ook acht worden geslagen op 't bestaande tractaat men den Sultan van Fidore. Hiermee liep dat debat af. Van niet minder belang was de discussie over de afdeeling »Burgerlijke Openbare Werken.« Tusschen de heeren De Bruyn Kops en Mees aan de eene, den Heer Gratama en den Minister ter andere '. zijde werd, tamelijk principieel, de quaestie der Staats- of particuliere aanleg en exploitatie van spoorwegen op Java behandeld. Terwijl de beide eerste sprekers het oogenblik gekomen oordeelden om terug te komen op den tot hiertoe gevolgden weg van Staatsaanleg en exploitatie, èn om de financieele lasten voor den Staat, die voortdurend, ten nadeel voor ons crediet, moet leenen, èn om de gevaarlijke uitbreiding van de Staatszorgen bij een personeel dat toch reeds vele klachten uitlokt; terwijl zij becijferden dat de spoorwegen geen voordeel gaven en in de toekomst ook niet konden geven, omdat men van den Staat steeds tariefs-verlaging zou eischen; terwijl zij dus een lans braken voor de particuliere industrie en den Min. in ernstige overweging gaven de concessie-aanvragen, die bij de Reg. waren ingekomen, met zorg aan 's lar.ds belang te toetsen, — meenden de beide anderen, dat de quaestie reeds lang in 't voordeel van Staats-exploitatie was beslist. Onze financiën waren niet zoo akelig gesteld dat we onze spoorwegen behoefden te verkoopenalleen wilde de Min. wat langzaam werken. Leenen voor spoorwegen was zoo gevaarlijk niet. De spoorwegen zijn een macht in den Slaat, ook in Indië — en die macht kon niet in andere handen worden gegeven dan in die der Reg. Er kwam bij dat de voordcelen niet zoo gering waren 3 6/10 pCt. — doch dit cijfer was verkregen door de kosten voor vernieuwingsfonds en personeel in verband met de spoorwegen, buiten rekening te laten! — en dit cijfer zou zeker nog beter worden. Doch waarom was de Min. Vóór Staatsaanleg? Omdat de beste lijnen er waren en de minder productieve door particulieren niet zouden worden begeerd. Was dit wèl 't geval — dan «asjeblieft». Er waren, behalve voor de lijn Djocjocarta—Tjilatjap, nog twee concessie-aanvragen ingekomen: een van de heeren Grol en Maarschalk, tot overneming van al de Indische spoorwegen tegen den kostenden prijs, mits de Reg. het geheele net verder ook aanlegge en dan üA. leidelijk ook overgeve tegen den prijs van aanlig: Het was dus een verborgen renteloos voorschot — dat was een afdoend bezwaar. De andere aanvraag was die van de Ned. Handel-Maatschappij en strekte om de Oosterlijnen te verkrijgen, maar onder rente-garantie. Dit achtte de Min. zelfs der overweging niet waard. Doch de Kamer liep er niet zoo luchtigjes overhenen. De Heer Tak van Poortvliet liet de quaestie der Staats- of particuliere exploitatie geheel ter zijde, maar meende in alle geval dat, bij een gemengd stelsel, tot behoud van de noodige eenheid van beheer en dienst, vaste regelen moesten worden gesteld voor lijnen, die bij gedeelten door anderen werden geëxploiteerd; ook kwam het hem voor dat de aanvragen, waarover de Min. had gesproken en waarvan er een ongeveer 50 mili. in de schatkist zou brengen en dus de leening van 1884 overbodig zou maken, nadere overweging verdiende. Daarom drong de spr. — en niet hem de Heer Keuchenius, die overigens wel goede financieele verwachtingen van Staatsspoorwegen koesterde, — bij den Min. op nader onderzoek, nadere mededeelingen aan, en desgevorderd voorafgaande medewerking van de Kamer, alvorens er eenige wijziging zou worden gebracht in het vroeger vastgesteld spoorwegplan voor Indië. De Heer Gleichman ging verder. Hij keurde het scherp in den Min. af, dat deze een aanbod van 50 mili., ook al moest daarvan voorloopig maar een gedeelte voor de verdere voltooiing van de spoorwegen gebezigd worden, — dat deze het middel om de leen ing van '84 te voorkomen, op grond van een vermeend financieel bezwaar, klakkeloos had verworpen. Misschien was het bezwaar gegrond, maar in beginsel kon de Min. de zaak toch hebben overwogen; — hij kon onderhandeld hebben. Dit niet te doen was een fout, die't vertrouwen des sprekers in den Min. opnieuw had geschokt. Het scheen inderdaad alsof de Kamer, door 't aanbod van 50 millioen, geheel begoocheld was. Alleen de Heer Gratama hield vol: Staattsexploitatie,enwilde men ten onrechte onze spilorwegen verkoopen, dan bij publieke inschrijving, aan den meestbiedende. Nu is dat zeker bij een verkoop van 50 millioen waarde, geen zeer practische weg. Van daar dan ook, dat wij ten volle de zucht der Kamer begrijpen om de gedane aanbiedingen nog niet zoo geheel ter zijde te leggen. De Heer Mees verzocht den Min. zelfs om de gedane aanvragen en andere stukken te dezer zake aan de Kamer mede te deelen. De Minister zou overwegen of hii daaraan kon voldoen. Hetzij de stukken thans komen of niet — de zaak der spoorwegen op Java is heden een zeer gewichtige nieuwe phase ingetreden. Morgen wordt de discussie, na 't afdeelingsonderzoek van de druifluis-conventie, voortgezet, over de artikelen der afd. Burgerlijke openbare werken. Na de Indische begrooting volgen tal van kleine wetsontwerpen, grootendeels verband houdende met de Staatsbegrooting. --- Kerknieuws. Den 3n December e. k. hoopt de Heer -• 2?: Jel«ersma Gzn., pred. te Schoort en Groet zon 40-jange ambtsvervulling aldaar te herdenken Aan den Heer H. J. Grundlehnaii, pred. , te Benswoude, is wegens zijn bedanken voer Ket be- roep naar Dedemsvaart, door de leden zijner gemeente een fraai geschenk aangeboden. Door wijlen mejuffr. de wed. Wereldsma, eeh. Joustra, dezer dagen te Drachten overleden, is san de diaconie der Herv. Gemeente te Dockum ƒlOOO vermaakt, vrij van successie-rechten. --- Stadsnieuws Voor het Gerechtshof te Amsterdam stond den 20en November 1.1. terecht K. W., oud 60 jaar, laatst van beroep brievengaarder te Landsmeer, bescnuldigd van verduistering van gelden en papierea van waarde, tot een bedrag dat een derde ziiner borgstelling van ƒ25,') te boven ging, benevens van valschheid in geschriften. Hij had namelijk de voor postwissels gestorte gelden niet verzonden, en eea aangeteekenden brief onderschept, terwijl hij teu einde dit laatste misdrijf te verbergen, de valschheid had gepleegd. Het misdrijf was, volgens de bekentenis des beschuldigden, geschied ten einde na zijn eervol ontslag op 30 Juni 11., met de administratie te kunnen afrekenen, daar er vroeger wegens ziekte en huiselijke omstandigheden, een tekort in de kas was ontstaan. Het Openbaar Ministerie, bü monde van den Advocaat-Generaal Mr. Op ten NoorSt eischte een celstraf van 1 jaar, benevens 3 geldboeten, maar de verdediger des beschuldigden, Mr. Hillegers, drong aan op zachtere straf. Beschuldigde was oü jaren onbesproken van gedrag geweest, en was slechts door zeer moeielijke omstandigheden tot dit misdrijf gebracht. Voor zulk een post van vertrouwen was een salaris van ƒ525 ook veel te gering Pleiter wees er ten slotte op, dat zoo zedelijke verbetering het doel was der straf, dat doel reeds door het langdurig voorarrest van honderd dagen ttrooteodeels was bereikt. Den uitslag deelen wij later mede. Aanstaanden Zaterdag herdenkt da Heer A. van Waijen den dag, waarop hij voor veertig jaren als ambtenaar bij de gemeente-belastiDgen m dienst der gemeente trad. Van dien tijd is bij ongeveer 25 jaar als kommandeur werkzaam geweest, en thaas doet hij dienst aan de Oosterdoksluis, ter ontvangst van haven- en schutgelden. Tegen 1 December 1883 heeft genoemde Heer A. van Waijen zijn pensioen aangevraagd. Zondagnacht werd aan een der po» litie-bureaux weder aangifte gedaan, dat een liefhebber van «tijdvragencc zich met het daarop uitgehaalde horloge van den beleefden beantwoorder verwijderd had. Het bericht moet echter als niot betrouwbaar beschouwd worden, daar de belang*. hebbende den volgenden morgen niet, volgen» afspraak, aan het bureau terugkwam. Het beste wat men bij dergelijke nachtelijk* aanvragen doen kan, zal wel zijn: niet zijn ho*-' loge uit te halen, de minuten te verzinnen en de daarbij behoorende uren den vrager eerlijk toe te tellen. --- Gemengd Nieuws. Het bedrag der ingekomen giften ten behoeve van de nagelaten betrekkingen bqde ramp te Paesens en Moddergat, hetwelk opi Juli j. 1. f 129,697.73 bedroeg, is, volgens de mededeeling van den Algemeenen Penningmeester te Leeuwarden, nu geklommen tot f 134,111,59% De persoon uit Pernis, die verlede|n zomer door de stoomtram tusschen Schiedam en Delftshaven over de beide beenen werd gereden, waardoor die beenen moesten worden afgezet, is thans, voorzien van twee kunstbeenen, in zijne woonplaats teruggekeerd, waar hij door de ingezetenen liefderijk wordt verpleegd. De Heer G. Scholts, wiens zoon bij het ongeluk tegenwoordig was, heeft hem in zijn huis kost en inwoning aangeboden. Het fraaie landgoed »de Breul", te Driebergen, is in veiling gekocht voor de som van f 127,900, door tussehenkomst van den makelaar J. J. F. F. Muller. De schoenmakersknecht S. van der Molen, te 't Meer bij Heerenveen, die bij eene vechtpartij zijn tegenstander met een scherp voorwerp ernstig verwondde, was door de rechtbank te Heerenveen tot 1 maand celstraf veroordeeld. Het appèl bij het Hof te Leeuwarden bezorgde hem 3 maanden. De Rederijkerskamer »Asinga," te Ulrum (Groningen), heeft jl. Donderdag en Vrijdag haar 25jarig bestaan recht feestelijk gevierd. Bij den landbouwer D. Fierstra, op het Oudland, onder Stiens, is onder het rundvee het mond- en klauwzeer uitgebroken, Daar de laatste rekening van de «Vereeniging tot bescherming van den Wildstand op den Veluwezoom» met een nadeelig saldo sluit, zijn de premiën voor kraaien afgeschaft en die voor marters, fluwijnen, bunsings, hermelijnen en wezels verminderd. Ten zeerste hoopt men, dat deze zoo gunstig werkende Vereeniging in het vervolg voldoenden steun zal ondervinden Veel schadelijk gedierte werd de laatste jaren reeds opgeruimd, en daaronder vooral ook van het Koninklijk landgoed «Oranje-Nassau. De.korporaal 8., van het detachement veld-artillerie te Roermond, die eenige dagen geleden met nog twee kanonniers deserteerde0 is alleen vrijwillig teruggekeerd. Van hetzelfde garnizoen is alweder een kanonnier gedeserteerd. Dit is de vierde in deze maand. Een eigenaardig Lutherfeest is, volgens de Duitsche bladen, te Steinseiffen, in het Reuzengebergte, gevierd. Aan den ingang van het dorp had men nl. tusschen boomen een guirlande gehangen, met een krans in het midden, die het. opschrift droeg, op een stuk papier»W'ij wenschen den Heer Dr. M. Luther >reiuk met zijn 400 en verjaardag. Een treurig ongeluk heeft bij Douarnenez, Finistère, plaats gehad. Daar is een boot die met fabneks-arbeidsters naar Tebout voer omgeslagen. Zeventien vrouwen en een man verdronken. Horrible London doet nog op andere wijze van zich hooren dan in de verslagen omtrent de ellendige woningen en den drang naar verbetering daarvan, die aan de orde van den dag zijn. Het is in sommige gedeelten der Engelsche hoofdstad tegenwoordig zeer onveilig, en herhaaldelijk hoort men van roofaanvallen op de openbare straat. Het parlementslid Sekton o. a. werd onlangs bij Covent Garden, terwijl hij naar zijn wachtende hansom, die hij even verlaten had, terugkeerde, door zes of zeven mannen aangevallen, die hem een doek voor den mond hielden en hem zijn zakuurwerk, ter waarde van ongeveer f 50, ontstalen. Hij hield echter een zijner aanvallers vast; deze werd door de politie gevat en nu veroordeeld tot 15 maanden tuchthuisstraf' Een ander man, Meier genaamd, is in Argylecourl door eenige mannen aangevallen, die hem een met chloroform doortrokken zak over het hoofd gooiden, hem mishandelden en beroofden van de geldswaarde die hij bij zich had, en die hij onvoorzichtiglijk eenige oogenblikken te voren in een kroeg had laten zien. Men vond hem bedwelmd liggen, op aan merkelijken afstand van de nlaats waar hij aangevallen werd. F Eindelijk heeft het Hof te Athene uitspraak gedaan m de zaak van den Heer Tsiba HaC0aSldwtegenWoordiger Van het agentschaP Zooals men weet, had hij in Augustus 1882 valsche telegrammen gepubliceerd, waarin het heette dat de onderhandelingen over de Grieksch-Turksche grensregehng mislukt waren, en waardoor aan met weinigen groote financieele schade berokkend was De beschuldigde verklaarde, door getuigen gestaafd, dat hij werkelijk telegrammen in geheimschrift ontvangen had en die publiceerde, en dat hij »in allen geval bij dergelijke omstandigheden met verantwoordelijk was voor de gevolgen dier telegrammen.» Het Hof sprak den beschuldigde yru op grond van »gebrek aan wettelijke bepalingen.» r Het Gemeentebestuur van Cividale m Opper-Italie, de geboorteplaats van Adelaide Riston, besloot onlangs een gedenkteeken op te richten voor die kunstenares. Maar de stad had geen geld daarvoor, en nu wendde de Raad, naar men verhaalt, zich tot de beroemde tooneelspeelster zelve om geld ter bestrijding van de kosten! Ristori moet hartelijk gelachen hebben om het zonderlinge verzoek, maar zij zond het geM aan de wijze stadsvaders. Een belangwekkende schietwedstrijd zal eerlang gevoerd worden door den bekenden Amertkaanschen »Schutterkoning" Dr. Carver en Kapt. Stubbs. Zij zulle» niet meer dan 100 schoten doen. De inzet is 50TO doUcvrs van beide partijen. Garver, wiens verwonderlijke vaardigheid algemeen bekend is, gaat door voor den besten schut- ter der wereld. Maar men verhaalt ook wonderea van zijn mededinger. Van 240 schoten op glazen kogels en goudstukken die hij, op een dravend paard gezeten, loste, moet hij slechts één enkel' gemist hebben. Van 900 opgeworpen aarden ballaa' raakte hij er 800 en bij twee reeksen, ieder va* 100 stuks, miste hij er geen. Op de rivier de Mississippi is cc» stoomboot met 3564 balen katoen verbrand. Vew* scheidene passagiers moeten daarbij om het levea' zijn gekomen. De schade bedraagt 250,000 dollar».1 Gas uit zaagsel — die nieuwe uitvinding wordt tegenwoordig in Ontario, (Ver. Staten)' toegepast. Daar is een plaats, Deseronta, die verlicht wordt met gas, uit fijn zaagsel bereid. Het moet evengoed branden als het beste steenkolengas. --- GEMEENTERAAD. Avondzitting van Woensdag 21 Noo. (7lfe uren.) Voorzitter Mr. G. van Tienhoven. Tegenwoordig 21 leden. Na heropening der zitting, werden de beraadslagin. gen hervat over het Concept-programma voor een vS te schrijven prijsvraag voorde nieuwe Beur» Men is genaderd tot § 13. Daarop werd door den Heer Gosschalk eene wiizigimt voorgesteld, en wel om de daarin vermelde opküov I?™'^pr.emie1n w?g, ,te laten' e" eene som, b. v. vaa ƒ 20,000, ter beschikking van de jury te stellen, ten einde die naar hun goedvinden aan de deelnemers der besloten mededinging toe te kennen. üe Heer Hovy vond ook de sommen aanzienlijk HB had daartegen nog al bezwaar. ' De Heer Bergsma vond, dat het voorstel-Gosschalk eene aannemelijke, maar tevens eene bedenkelijke ziide had. Hij zette die nader uiteen. De aannemelijke zude was wel, dat de jury meer vrijheid kreeg, maar hiï vreesde dat, wanneer de verdeeling aan haarverbleet het zou kunnen gebeuren, dat sommigen der ontwer? pers hun arbeid niet beloend kregen. En wat de on. merking van den Heer Hovy betrof, weersprak hii o 5 op het gezag van deskundigen, diens meening fa*"2 uit te loven premiën te hoog zouden zijn. De Heer Metelerkamp bestreed óök'het amendement, en vond de som van f 20,000 te laag /&Chon d/a!iwilider0,[geStelde v«minderingvatt ƒ 28,000 op ƒ 20,000 geheel ongemotiveerd, en vooral vond hij het vreemd dat die verlaging werd vooïS ste ld door den Heer Gosschalk, dieV^t3 dfwS mien van ƒlOOO te gering vond De heeren Pijnappel en Hovy ontwikkelden nadflf hunne bezwaren, üe eerste wilde ƒ3OOO als ftaa* -io eliï SestelQ voor alle ontwerpers, en de overige j 13,000 ter beschikking van de jury laten, om dn toe te kennen boven de ƒ 3000 aan die ontwerpeis welke daarvoor naar haar oordeel in aanmerkt zouden komen. De laatste wilde aan ieder ƒ3OOO toe* gekend zien, en ƒ 7000 aan het best gekeurde plan wanneer van den ontwerper de uitvoering er vanuit) werd opgedragen. Door den Heer Ankersmit werd het denkbeeld vaa den Heer Pijnappel bestreden. Hij vond het overlaten der verdeeling aan de jury bedenkelijk, en wenschtJH al wilde men in de cijfers verandering brengen, <9 rangschikking toch behouden te hebben. Met dit denkbeeld vereenigde zich ook de Heer! Luden. Hij vond, dat door het voorstel van den Heet! Pijnappel de taak der jury onnoodig werd verzwaarïi Daarentegen sloot de Heer Gosschalk zich bij da zienswijze van den Heer Pijnappel aan en trok na zijn amendement in. De Voorzitter- verdedigde nader de § zooals die ia het concept was voorgesteld, en beriep er zich op, dat die redactie niet dan na rijp beraad en op advies vaa deskundigen had plaats gehad. Hij vreesde voorts, dat juist door het nu voorgestelde amendement, de moei»* lijkbeid voor de jury werd vergroot. De Heer Bergsma deed uitkomen, dat de door deW Voorzitter bedoelde moeielijkheid inderdaad niet bestond, daar het eindoordeel altoos bleef aan dea Raad, op voorstel van de jury. Hlj sloot zich dus ti het amendement-Pijnappel aan. De Heer Luden Weef er echter bij, dat de Baad vooraf de schaal der premiën moest vaststellen, waarnaar de jury zich te gedragen had; terwijl de Heer Metelerkamp nader de in het concept voorgesteM^ sommen verdedigde, en beweerde dat men in de»a niet moest beknibbelen, maar moest trachten eet goed plan te verkrijgen. Ook de Heer Böett. Weth. v. Pin., bestreed de amendementen, speciaal dat van den Heer Hovy. Spr. vroeg of deze zich wel rekenschap had gegeven van dB positie waarin Na 1 zoa komen, bij aanneming vaq aijn voorstel? Dan zou deze, werd hem de uitvoering, niet opgedragen, met f 10,000 worden naar huis g* zonden, terwijl, wanneer hem de uitvoering wél weia toevertrouwd, dit zou zijn tegen een honorarium va% 4 ƒ 30,000 of ƒ 40,000. Werd dus het voorstel-Hovy aangenomen, dan vreesde hij, dat zich geen bouwkundigen van den eersten rang zouden aanmelden. Nadat de Heer Hovy nog nader zijn amendement had toegelicht, werd het bij stemming met 22 tegen 3 stemmen, en daarna ook dat van den Heer Pijnappel met 19 tegen 6 stemmen verworpen. § 15 ontmoette bij enkele leden nogal bezwaar, speciaal bij de heeren Hovy en Willeumier, die meenden dat, wanneer aan den ontwerper van het best gekeurde plan, de uitvoering niet werd opgedragen, hij reeds voldoende door de premie van ƒlO,OOO was schadeloos gesteld; terwijl daarentegen door den Voorzitter, ende heeren Röell en Luden, het art. werd verdedigd dat, nadat bij stemming was beslist dat het woord «schadeloosstelling», dat eerst door »belooning« vervangen was, er weer in zou worden geplaatst, verder werd goedgekeurd. Bij § 21 werd door den Heer Bergsma, Welh. van P. W., opgemerkt, dat uit deze § »graanhandel« was uitgevallen, zoodat gelezen moest worden : «Een beurszaal voor den goederen-, effecten- en graanhandels Door den Heer Prins werd daarna het eigenaardig karakter der graanmarkt uiteengezet, en betoogd dat het noodzakelijk was, dat deze een geheel afgesloten ruimte op de beurs verkreeg, wat tot zijne teleurstelling met in het ontworpen plan scheen te liggen, want daarin werd gesproken van ecu gemeenschappelijke beurszaal groot 3000 M 2. Concludeerende beweerde spr., dat de graanmarkt moest hebben een afgesloten terrein van 800 M 2.; een weegkamer en schrijfkamer. üe monsterkamer, in het ontwerp vermeld, zou echter kunnen gemist worden. Daarentegen zou er wèl behoefte bestaan aan een lokaal voor publieke verkoopingen. Wanneer spr. nu de 800 M 2 van de 3000 M* aftrok, dan bleef er te weinig ruimte voor goederen- en effectenhandel over. Door den Heer Metelerkamp werd echter aangetoond, dat ook na de opmerkingen van den vorigen spr., het art. 21, zooals het daar lag, kon worden aangenomen. Later konden dan bij de besloten mededinging, de eischen voor den graanhandel gesteld, nader overwogen worden. De Weth. v. P. W., de Heer Rergsma, lichtte de redactie van het art. nader toe, en merkte op, dat men gekomen was tot de voorgestelde ruimte van 3000 M 2 voor de drie takken van handel te zamen, omdat men gemeend had, dat eene afgesloten ruimte voor de graanbeurs minder noodig was, daar zij op een anderen tijd van den dag dan de goederen- en effectenbeurs wordt gehouden; terwijl daarentegen door de ontwerpers van het programma wel degelijk op weeg- en schrijfkamer was gerekend door het in het plan opgenomen lokaal tot uitstalling en bewaring van monsters, groot 200 MB. Dit kon in verschillende afd. worden gesplitst, zoodat daardoor aan de bezwaren van den Heer Prins werd te gemoet gekomen. De Heer van Eeghen releveerde, dat men eerst van plan was geweest een Beurs te bouwen met een oppervlakte van 6000 M 2.; later is dat ingekrompen tot 5500 M 2., en nu kwam men met een plan van 3000 M 2. Wanneer dit zoo moet blijven, kon men de prijsvraag gerustelijk achterwege houden, want men zou dan een gebouw krijgen, dat toch niet voor het beoogde doel kon dienen. De Heer Prins herhaalde nogmaals zijne bezwaren, en toonde aan, dat deze niet door den Wethouder waren weerlegd, daar het lokaal voor de graanmarkt, door de eigenaardige bezwaren daaraan verbonden, niet voor den goederen- en effectenhandel kon dienen, en de Heer Joosien was ook door het plan, zooals het daar lag, niet bevredigd. De ruimte was over het algemeen veel te beperkt m. n. voor het telegraafbureau, en hij wenschte wel dat, met het oog daarop, deze § nog eens door B. en W. in overweging werd genomen. Ook de Heer Van Nierop was door de cijfers van het programma zeer teleurgesteld. Het droeg de duidelijke sporen, dat wel de architecten, maar geenszins de handelaren waren geraadpleegd. Hij achtte het dan ook ongeraden om een beslissing te nemen, alvorens nog eens ernstig was overwogen of er over geen meerdere ruimte was te beschikken, en daarom wenschte ook hij dat B. en W. dit punt in nadere overweging namen. De Heer Heineken constateerde dat het bevreemding moest wekken van de zijde der belanghebbenden, nadat alles v/as vastgesteld en het terrein gekozen, dat nu weer de moeielijkheid zich voordeed, dat de ruimte onvoldoende bleek. Hij vreesde dat renvooi naar B. en W. niet veel meer zou uitwerken dan het nu reeds lange plan nóg langer, en wellicht ook nog leelijker zou worden. De Heer v. Eeghen weersprak, dat men nu met nieuwe bezwaren zou aankomen. Men had vroeger duidelijk te kennen gegeven, dat men voor goederen-, graan- en effectenhandel een minimum van 3600 M 2 noodig had, en nu wees het ontwerp weer een belangrijk minder cijfer aan. De bezwaren waren dus wel degelijk gegrond op vroegere cijfers. üoor deu Voorzitter werd de geschiedenis van het plan nog eens uitvoerig nagegaan, en daarbij aangetoond, dat de 3600 M 2, waarop in Sept. des vorigen jaars het besluit tot demping was gebaseerd, disponibel waren, en daarmede hadden nu de architecten te woekeren om de indeeling voor de verschillende lokalen te vinden. Hij kon verder, namens B. en W., de toezegging geven, dat, na het gehoorde, voor beurszaal 3600 M», in plaats van de voorgestelde 3000 M 2, in het plan zullen worden opgenomen. Op eene vraag van den Heer Pijnappel, hoeveel er in het ontwerp was berekend voor vestibules, trappen en vestiaires, werd door den Weth. van P. W. geantwoord, dat men de architecten tot geen ander mini-' mum dan 1/3 had kunnen brengen. De Heer Van Nierop hield niet van recrimi natiën; maar ook niet van recriminatiën te hooren, waar men het nu deed voorkomen, alsof er andere eischen werden, gesteld dan vroeger; want daar,, waar uitdrukkelijk gezegd was, dat men zich zou Vergenoegen met een minimum op zijn hoogst van 4000 M 2.. ging het toch niet aan dat minimum, zonder belanghebbenden te hebben gehoord, nu weer in te krimpen. Hij wenschte, dat bij de prijsvraag van de 4000 il2, niet zou worden afgeweken, en nu het eene i n t e rnationalei prijsvraag zou zijn, was hij overtuigd dat er wel ééri zou gevonden worden, die het probleem zou weten op" te lossen. De Voorzitter herinnerde, dat het Raadsbesluit van Oct. '82 tot stichting der Beurs gebaseerd was op 3600 M 2. en gaf te kennen dat er zelfs geen bezwaar bestond om in het Programma op te nemen minJ stens 3600 M 2. Na nog eenige wijzigingen in afmetingen van telegraafbureau en lokalen voor de Kamer van KoophanJ del, en opneming eener opmerking van den Heer Hovy» om in het nu te vergrooten plan ook het politie-1. bureau op te nemen, werd het plan in stemming ge-j bracht en met algemeene stemmen, behalve die vanl de heeren Pijnappel, Heineken en Gosschalk goedJ gekeurd. Hierna ging de vergadering over in Comité generaaj en werd daarna gesloten. ---