UTRECHT, 22 Mei. De nieuwe Kieswet. "Wy onderwerpen gaarne de liiervolgende *ns ingezonden bedenkingen aan het nader °°rdeel onzer lezers. Zij komen in velerlei °pzigt overeen met hetgeen ook onze meeding is. De voorgedragene kieswet bevat een geheel nieuw **esstelsel. Zij rust op geheel andere grondslagen, j*an, het aan de grondwet toegevoegde kiesreglement. lj roept andere kiezers te voorschijn en zij opent nieuwen werkkring voor dezelven. Men verj>eze dit niet uit het oog, en men houde zich tevens hiervan overtuigd, dat hier de regel bewaarheid Jal worden , dat verschil in oorzaken verschil in uitkomst te weeg brengt. Zij, die met het vertrouwen j tegenwoordige kiezers vereerd werden, zullen 'tat der nieuw opgekomene niet genieten. De Tweede Kamer, zoo als zij thans bestaat, neemt een einde ?j*> moet plaats maken voor eene andere Tweede Kamer. De nieuwe kiezers, in verschillende omstan- geplaatst, door nieuwe inzigten geleid, zullen aidere vertegenwoordigers benoemen , die meer ins'einmen met hnnne denkbeelden dan de tegenwoordige. Is het onderscheid dan inderdaad zoo groot tus-Bclien de bestaande en de voorgedragene kiezers ? Dit moet voor elk duidelijk worden, die den cens^s, door het kiesreglement gevorderd, vergelijkt met jn de voorgedragene kieswet aangenomen. Het kiesreglement vordert voor de kiesbevocgdheid te Am"firdain een aanslag in de grond- en personele belas- }n 9 van ƒ 100 , de ontworpen kieswet een aanslag ö de grond- en personele belasting als ook iv het Patentregt, van f 112. Het kiesreglement bepaalde een aanslag van ƒ 32 in de grond- en perso?*fe belasting voor de kiesbevocgdheid ten platten 'ande in Noord-Braband, het ontwerp van kieswet ''erlangt daarvoor niet meer dan een aanslag van '20 in de grond- en personele belasting en in het Pitentregt; en zoo al verder. Is er meer noodig om aiitetoonen, dat duizende nieuwe kiezers zullen opreden, en laat het zich betwijfelen, dat deze talrijk setioeg zullen zijn om de vroegere kiezers te overleugelen ? Men moet het zich dus niet verhcelen, ?at een nieuw kiesstelsel gevestigd wordt en dat het estemd is geheel andere uitkomsten opteleveren, als het bestaande. Welke deze zijn zullen, laat zich berekenen, tenzij het ons vergund worde nader inzigt te erlangen van de grondslagen, P welke de berekening van dien census rust. . " ij dragen daarvan geene kennis, en wij weten zelfs e' in welk eene verhouding liet getal nieuwe kiezers ató tot dat, ketuielk t/ians voorhanden is. "et denkbeeld heerscht bij het ministerie, dat het Oorgedragen ontwerp uit een blind vertrouwen op "zelve zal worden aangenomen ; bij gelegenheid van e behandeling der begrotingswetten is men aan het •selooven en vertrouwen gegaan , en daarmede moet Êeds worden voortgegaan. Het komt er niet meer P aan te onderzoeken, of de voorgestelde wet goed * "et komt er enkel op aan zich aftevragen , of de viu' e 'mr voordroeg, niet is de man van het ki de lieveling der natie. Wie zou zich willen j. gen aan eene afwijzing dezer voordragt, want dan j P men immers gevaar hem te verliezen en iemand de plaats te krijgen die zich vrij zou willen bc. gen, zonder aan den leidband der hervorminglustigen wopen. Tegen zulk eene hooggestemde bewonde- ring schiet de rede te kort, en ook voor hen, die dat toppunt van gelooven en vertrouwen niet bereikt hebben , is de -aan wij zing van de gebreken der voordragt veelal verlorene moeite. Deze vergenoegen zich met optemerken, dat de tijd gekomen is om eene kieswet tot stand te brengen, en dat men met al dat dralen en verwijlen den schijn op zich laadt van onvermogend te zijn iets te scheppen. Er moet eene kieswet zijn, ten einde tegen September de verkiezingen der leden van de Tweede Kamer kunnen plaats hebben, en wie ziet er kans eene betere dan de tegenwoordige, vóór dien tijd te verkrijgen? De nood dringt, en geen andere uitweg blijft over, dan het voorstel aantenemen. Zoo is dus de blinde bewonderaar van den voorsteller der wet, en de vreesachtige, die in zijne verbeelding zich hersenschimmen schept,. het eens om deze voordragt aantcnemen. Beide partijen zijn gewis in de Tweede Kamer voorhanden, maar bedriegen wij ons niet, dan ontbreekt er nog veel aan, dat zij de meerderheid uitmaken. De bekommerde, die de aanneming van de kieswet als een noodzakelijk kwaad aanmerkt, vindt bij eenig nadenken een gereeden uitweg, want hij ontwaart alsdan , dat de aanneming van het bestaande kiesreglement, met de noodzakelijke wijzigingen vergezeld, tot grondslag voor de niouwe kieswet tot regeling dezer zaak, kan strekken zonder dat men behoeft door overijling zich te laten wegslepeu om een duurzaam kwaad te stichten. Is de vrees dat geene kieswet tot stand zal komen , indien deze voordragt niot doorgaat, geene ijdele vrees, en is daarentegen de bekommering niet gegrond van hem, die voor hot gevaar terugdeinst, dat eene zoo aanmerkelijke uitbreiding van het stemregt aan de maatschappij bedreigt? Moet ook de blind geloovige, die den leidsman volgt, dien hij zich gekozen heeft in het besef van zijn onvermogen om voor zich een eigen weg te kiezen, niet gevoelen dat, wanneer het stemregt zich op eene geheel nieuwe wijze zal uiten, hij de baan zal moeten ruimen voor andere vertegenwoordigers, die weldra hunnen voorganger van achterlijkheid in het hervormen der maatschappij beschuldigen, en hem als niet meer op de hoogte van den tijd staande, zullon ter zijde schuiven. Wanneer de opgewondenheid van het oogenblik dus voor de koele redenering en het eenvoudig gezond verstand plaats maakt, kan het niet anders, of de gebreken der wet moeten al meer en meer te voorschijn komen. Zij zijn in dit blad reeds aangeduid met de opmerking, dat die aanwijzing slechts onvolledig was. Men betwijfelde het of de census wel allerwege juist berekend was naar de plaatselijke gesteldheid, en vond zich daartoe genoopt , op grond der overtuiging dat de weg, dien men ingeslagen had , nimmer tot het bereiken van dat doel kon geleiden. Wij kunnen ons niet ontveinzen , dat, indien men de kiesdistricten te ver uitstrekt en hun cenen omvang geeft, het dubbele van den tegenwoordigen bedragende, de moeijelijkheid om de kiezers voortebereideu voor het verkiezingswerk , welke zich reeds vroeger eenigermate vertoonde, zoo groot wordt dat zij niet kan worden te boven gekomen. Voegt men hier nu nog bij, dat bij zulk ecu kiesdistrict men niet enkel te kampen heeft met den verren afstand, waarop deszelfs verschillende deelen onderling geplaatst zijn, maar daarenboven met de verscheidenheid van inzigten, die in een district heerschen uit verschillende provinciën te zamen gebragt, dan zal men wel tot de erkenning moeten komen , dat zulk eene inrigting der verkiezingen geene gunstige uitkomsten kan opleveren. Vestigen wij nog eens het oog op het kiesdistrict Amersfoort, dan zullen wij ontwaren, dat de Census, die voor dit district is aangenomen, niet behoorlijk berekend is naar de plaatselijke gesteldheid, en dat cle verwijderde ligging der verschillende plaatsen onderling , zoowel als de verscheidenheid van inzigten en denkbeelden, zoodanig is, dat geen behoorlijk overleg in het tot stand brengen der verkiezing te verwachten is. De Census bedraagt in Amersfoort zelve f 30 , maar in deszelfs omtrek f 24, in de Betuwe en in de Tielerwaard f 20 en in het Gooij f 36. Wie gevoelt niet terstond, dat, bij het nagaan der plaatselijke gesteldheid, de census in eene omgekeerde rede had moeten worden bepaald. De welvarende Betuwe, waarvan de naam zelve Bet- of JBaat-aue, wel eens aangemerkt werd als een rijk land te kenschetsen, in tegenstelling van de Veluwe of Vale-ave , waaronder een dorre grond verstaan wordt, en het daarmede gelijkstaande Amersfoortsche ommeland, vorderde den hoogsten Census, en voorzeker kon het Gooi met zijnen zandgrond niet op dezelfde lijn met de Betuwe en have vette klcilanden gesteld worden. De oppervlakkige beschouwing van deze landstreek vestigt bij ons de overtuiging, dat, indien de Census naar de plaatselijke gesteldheid geregeld moet worden, de hoogste census niet in het Gooi, maar in de Betuwe en de daarmede gelijkstaande Tielerwaard aanwezig moet zijn. Maar waaruit ontsproot dan die verkeerde regeling van den census, die aan elk in het oog valt ? De beantwoording dier vraag is 'gemakkelijk te geven. Bij het vorig ontwerp van wet had de regering voor het geheele platte land vau Gelderland, voor de Betuwe evenals voor de Veluwe en het graafschap Zutphen , eenen census voorgedragen van f 24. Voor het platte land van Utrecht gold de census van f 32 evenals voor dat van Noord-Holland, wat was er natuurlijker dan zich daaraan zooveel mogelijk te houden? De verschillende leden der Gedeputeerde Staten, die voor hunne provincie opkwamen, gingen van verschillende gezigtspunten uit. Sommigen waren voor verlaging, anderen voor het behouden, anderen weder voor eene verliooging van den vroeger opgegeven census gestemd. Van daar die onevenredigheid in de regeling van den census. In plaats van zich vooraf de opgaaf van de plaatselijke gesteldheid te verschaffen, teu einde vervolgens over te gaan tot de bepaling van den census, achtte de regering het gemakkelijker die vaststelling aan de leden dier Provinciale Staten over te laten, en toen zij later beproeven wilde daarop terug te komen, moest deze poging afstuiten op de voorliefde dier leden voor het eenmaal aangenomen stelsel. Wat zal het noodwendig gevolg zijn van deze verkeerde regeling ? Geen ander dan dit, dat de landstreek, welke naar evenredigheid aan een te hoogen census onderworpen is, zich verongelijkt achten en niet rusten zal, voordat zij eenen census erlangt, waarop zij in verhouding tot andere streken aanspraak kan maken. De census zal opnieuw moeten worden herzien , en in de gansche landstreek, tot het laagste peil, door de grondwet aangegeven, moeten dalen. De strekking om hem, die f2O betaalt, aan grond- en personele belasting en aan patentregt, voor kiezer' te verklaren, zal al meer en meer algemeen worden, en men zal steeds meer tot het algemeen stemregt naderen. Alle neringdoende lieden, hoe gering hun bedrijf ook zij, zullen het stemregt uitoefenen, en slechts de daglooners en handwerkslieden zullen uitgesloten zijn. Is de afstand groot, die dit kiesstelsel van het Fransche onderscheidt, hetwelk , volgens het nieuwe voorstel, eene vaste woonplaats van drie jaren vordert ? Daardoor , zegt men aldaar, wordt het meerderdeel der daglooners en handwerkslieden uitgesloten.", die niet gewoon zijn eene vaste woonplaats te kiezen, maar her- en derwaarts zich begeven, naarmate zij werk kunnen vinden. Strookt die onbeperkte toelating van het volk tot deelneming aan de regering, die volksregering, met het denkbeeld eener Monarchie ? Wij gelooven het niet, en .wij zijn overtuigd, dat de Monarchie niet bestand zal zijn om zich tegenover deze onbeperkte uiting van den volksgeest staande te houden. (Het vervolg in een volgend A 7**.) Terwijl sommige dagbladschrijvers gelukkig genoeg zijn, om de ontworpen kieswet in hare hoofdbeginselen te kunnen prijzen, ofschoon zij èn de indeeling èn de uitgebreidheid der kiesdistricten afkeuren, leest men in de Zutphensche Courant de volgende bedenkingen omtrent dc „wonderlijke combinatiën" in die verdeeling aangetroffen. „Het hoofddistrict Groningen met de belangrijke stad van dien naam zal één lid kiezen ; maar Appingadam twee. (Is dat een casus pro amico ?) De ingezetenen van Olst, door alle mogelijke banden met Deventer verbonden, zullen onder Zwolle behooren , waarmee zij volstrekt gcene punten van aanraking hebben. Over het district Deventer met zijne zoo gewrongen zamenstelling hebben wij reeds in ons vroeger nommer gesproken. Hier zal het alleen genoeg zijn te wijzen op de vereeniging van Buurlo, Nede en Eibergen met Deventer, waaimede zij geene of althans geene goede regtstreeksche middelen van communicatie hebben. Warnsveld daarentegen wordt met Doesborgh vereenigd. Maar hoe verder wij komen, hoe vreemder verdeeling! De Bommelerwaard behoort onder Nijmegen; de Tielerwaard, Buren en Culemborg onder Amersfoort, dat mede de Bildt, voor de poort van Utrecht, bevat! Bij wijze van compensatie behooren Naarden en Muiden noch onder Amersfoort, noch onder Amsterdam, doch — men zal het nimmer raden — onder Hoorn ! Ouder-Amstel zal waarschijnlijk bij Amsterdam of bij Utrecht behooren, zoude men al ligt denken: — mis! het behoort onder Leiden. Geertruidenberg is bij Tilburg, Heusden bij 's Hertogenbosch, de dorpen tusschen beide steden bij Gorinohem, kortom het is onmogelijk, zich eene meer phantastische zamenstelling voor te stellen , dan die in de tabellen is opgenomen. Dat het platte land en hoofdzakelijk die dorpen welke van hunne natuurlijke markten en geregtclijke en administratieve hoofdplaatsen ziju afgesneden , daardoor lijden moeten, en dat hunne stemmen daarbij nimmer in aanmerking zullen komen, behoeft wel geen betoog. — Welk doel men dus heeft willen bereiken, daar die zonderlinge verdeeling nooh door de Grondwet voorgeschreven, noch door de natuurlijke gesteldheid van het land vereisoht werd, blijft in den eersten oogopslag raadselachtig." ---