EagËfflg**' Die zich voor het volgend «Ws' Kwartaal abonneeren, ont. vangen van heden af tot 1 Jlulij de Courant gratis. --- MEMORIE VAN TOELICHTING. § 1. Rigting van den weg. De bepaling van de rigting aan den Zuiderspoorweg te geven gaf stof tot verschillende beschouwingen. De bestemming van dien weg is: de verbinding tusschen het noorden en zuiden des Rijks, de bevordering der gemeenschap van de groote Nederlandsche handelssteden met de meer oostwaarts liggende provinciën en België, zoowel in de rigting naar Antwerpen, Rrussel en Frankrijk, als met Luik en de Belgische mijndistrikten; eindelijk de bevordering der gemeenschap met den linker Rhijnoever. Om in deze verschillende behoeften op eene doeltreffende wijze te voorzien, is het volstrekt noodig dat men de rivieren op geschikte punten door middel van bruggen overga. Zonder dusdanige vaste verbinding toch zou het spoorwegverkeer altijd gebrekkig blijven. Het bleef intiisscben de vraag: zal men op een enkel punt eene brug over onze rivieren leggen, of is het noodig meer dan ééne brug te maken? Twee gevoelens zijn daarover aan den dag gelegd. Volgens bet eene zou men één centraal verbindingspunt moeten kiezen. Vermits de veiligheid van den Noorder-Lekdijk volstrekt niet toelaat eene brug over de Lek te leggen beneden Amerongen; vermits daardoor het denkbeeld vervalt van eene regtstreeksche verbinding van Utrecht met Rreda over Vianen en Gorinchem, of over Kuilenburg in de rigting naar 's Hertogenbosch, heeft men dat centraal verhindingspunt meer oostelijk gezocht er. werd het plan ontworpen tol den aanieg eener baan, die, van den Rbijnspoorweg te Maarsbergen uitgaande, over Tiel en Lith naar 's Bosch zou gaan. Volgens het tweede gevoelen zouden twee rivierovergangen noodig zijn: de eerste meer westelijk in dé rigting van Rotterdam, over Dordrecht, naar Breda; de tweede meer oostelijk, en wel bij voorkeur te Arnhem of te Nijmegen. Van den aanvang af is de Regering van oordeel geweest, dat bet tweede gevoelen de voorkeur verdiende. Na overweging van hetgeen over deze hoofdvraag is gezegd en geschreven, is zij hij die nieeiiing gebleven. Met het oog op de toekomst, op de verdere ontwikkeling van ons spoorwegnet, beeft rij gemeend zich in deze gewigtige zaak niet te mogen laten afschrikken door de overweging, dat de aanneming van dit tweede gevoelen grooter uitgaven na zich moest slepen. Bovendien komt het haar voor, dat, zoe thans werd besloten, slechts een centraal punt van overgang der rivieren te kiezen, de behoefte aan meer overgangen zich later weiligt zoo sterk kon doen gevoelen, dat de beide andere overgaugen dan toch gemaakt zouden moeien worden ; hetgeen de kosten dan'nog grooter zou doen worden. Men stelle zich vpor, dat de Zuidersnoorweg af loope van Vlissingen over 's Bosch en Venlo naar Maastricht, en over Lith, Tiel en Maarsberget. niet den Rhijnspoórweg verbonden zij; ofeven/.00 loop;» van Vlissingen tot Maastricht, doch var. Rreda over Dordrecht en Rotterdam met den Hoüandschen spoorweg zij verbonden, en van 's Bosch over Grave. Nijmegen en Arnhem niet den Rhijnspoórweg eo den ontworpen Noorderspoorweg. In het eerste geval heeft men eene goede verbinding tusschen Noord-Holland en Utrecht over 's Rosch naar oostelijk Noordbrabant en Limburg, en van de oostelijke en noordelijke provinciën met Rreda en Zeeland. Het. kruispunt zal dan te's Hertogenbosch zijn. Maar de gebeèlè provincie Zuirf holland is dan van hoogst ongunstige kondilie. Men zou van 's Hage en Rotterdam 's Hertogenbosch, westelijk Noordbrabant en Limburg niet dan langs eenen aanzienlijken omweg over Utrecht kunnen bereiken; eene doorldopende spoorwegverbinding lustenen Zuidholland met Tilburg, Breda en Zeeland zou in 't geheel niet verkregen worden. Evenmin wordt eene goede spoorwegverbinding verkregen tusschen Gelderland, Overijssel eu de meer noordwaarts liggende provinciën eenerzijds en oostelijk Noordbrabant en Limburg anderzijds. In het andere geval daarentegen heeft men eene behoorlijke verbinding van Zrtidhollaiid met, Zeeland, geheel Noordbrabant en Limburg met elkander. Gelderland, Overijssel en de noordelijke gewesten worden over Arnhem en Nijmegen met geheel Noordbrabant en met Zeeland verbonden, en, komt later' de verbinding tusschen Nijmegen en Maastricht tot stand, ook met Limburg; Noord-Holland en Utrecht worden beter, althans even goed, met westelijk Noordbrabant en Zeeland verbonden. Over Arnhem en Nijmegen verkrijgen zij, wanneer de zöo even besproken verbinding tusschen Nijmegen en Maastricht tol stand wordt gebragt, eene onafgebroken goede verbinding met Limburg. Vergelijkt men beide beschouwingen, dan komt men tot het besluit dat, wat het biiiuenlai.dsch verkeer betreft, door twee rivierovertogten meer belangen bevorderd worden dan door éénen. In het bijzonder meent de Regering er op te mogen wijzen dat, door de voorkeur te geven aan het stelsel van twee rivierovergangen, de zoo belangrijke fahriekstad Tilburg met al de Hollandsche koopsteden m verband wordt gebragt, terwijl zij anders van een regtslreeksche spoor weggemeenschap met Zuidholland geheel wordt uitgesloten. Voegt men bij deze beschouwingen die. welke aan het belang van bet internationaal verkeer kunnen worden ontleend, dan treden de voordeek-u van twee rivierovergangen in nog helderder licht. In het boven gestelde eerste geval wordt geheel Zuidholland verstoken van de onafgebroken gemeenschap met Antwerpen, Brussel en Frankrijk. Noordholland verkrijgt die niet dan met eenen öiiivvéjr. Van Rotterdam, over Dordrecht, naar Rreda loei» is dé' afstand slechts 45 mijlen; over Utrecht. Maarsbergen en 's Hertogenbosch 163. Van Amsterdam over Maarsbèrgerl en van 's Hertogenbosch naar Breda is de afstand 146 mijlen; over Rotterdam en Dordrecht slechts 131. Voor Utrecht is het verschil niet noemenswaard. De stad Dordrecht wordt geheel uitgesloten. Bovendien zal dan de zeehaven van Vlissingen voor den handel van de Hollandsche steden Va^ geenerlei nut zijn en slechts in het belang var, Antwerpen als voorhoven van deze handelplaats dienen. Zuidholland zal de Roven-Maas en den linker Rbijnoever niet kunnen bereiken dan langs den vrij' aanmerkelijken omweg ove,r Utrecht. Let men nu op de oinstaiidigheid,~^taU.,de Ziiidhollandsche koopsteden door hare¦ aardrijksUin'lige ligging een ruim aandeel hebben iir deV-deorvoerharidèl na|r en vari Duitscliland in konkurrentie -'.met Antwerps':, dan mag men tot liet besjuit kofften, dat het ïuio-s: belangrijk is, de voordeden van de ligging dier gleden niet te verminderen. Men zou, dit doende, de Belgische konkurrentie krachtig in de hand werken. Eene goede spoorwegverbinding tusschen de oostelijke provinciën eenerzijds, de Boven-Maas en den linker-Rhijiioever anderzijds wordt niet verkregen. Hierbij verdient te worden overwogen, dat Tilburg 123 mijlen ver van Amsterdam is verwijderd en slechts 76 mijlen van Antwerpen, Komt de verbinding tusschen Tilburg en Turnhout tot stand, dan vermindert die afstand nog meer. En dan zal, in het eerst gestelde geval, eene der belangrijkste fabrieksteden van Nederland gedrongen wórden de handelsinarkt van Antwerpen te kiezen, van waar zij, hetgeen zij behoeft, met veel minder transportkosten zal kunnen ontbieden. Deze onderscheidene nadeden worden vermeden indien het boven gestelde tweede geval plaats grijpt. Noord- en Zuidholland beide verkrijgen dan eene veel kortere gemeenschap met Antwerpen, Rrussel en Parijs. Dit is van te meer belang, wanneer men nagaat dat het goederenvervoer in deze rigting juist beslaat in die soort van handelswaren, welke de doorgaans hoogere spoorvvegvracht zeer goed kunnen dragen. Reeds nu blijkt dat, in onderscheiding van hetgeen anders op onze spoorwegen wordt waargenomen, het vervoer van goederen over den weg van Antwerpen naar Breda eene zeer aanzienlijke plaats bekleedt: niet minderdan 5/11 van de opbrengst vloeiden uit dat vervoer voort. Zuidholland verkrijgt eene kortere gemeenschap met de Boven- Maas en den linker Rhijnoever, Gelderland en de noordelijke provinciën evenzeer; voor Noord-Holland en Utrecht is de verbinding met deze landstreken over Arnhem en Nijmegen bijna even goed te verkrijgen als over 's Hertogenbosch. Eindelijk: Vlissingen wordt met de Hollandsche koopsteden verbonden; de voordeden, welke de haven van Vlissingen aan den groothandel verschaffen kan, worden niet uitsluitend voor Antwerpen voorbehouden, maar zijn ook voor den Nederlandschen handel verkrijgbaar. {Vervolg hierna.) --- ONTWERP VAN WET tot bekrachtiging van artikelen der verleende koncessie voor den aanleg en de exploitatie van de Zuiderspoorwegen. Eenig artikel. Aan de artt. 4, 20, 81, 83, 84, 85 en 86 van de voorwaarden der genoemde koncessie zoo als die onder dagteekening van den 27slen April 1859 door Onze Ministers van Binnenlandsche Zaken en van Financien is verleend, wordt bekrachtiging verleend. Deze artikelen luiden aldus : Art. 4. De kosten, die bij den aanleg van de wegen in het belang van 's Rijks verdediging vereischt ¦worden, komen, behoudens goedkeuring bij de wet, ten laste van den Staat. Art. 20. De koncessionarissen zijn gehouden, gedurende den geheelen duur der koncessie, zoowel de spoorwegen met al helgeen daartoe behoort, als het materieel voor de exploitatie, met zorg te onderhouden, zoodat zij ten allen tijde volkomen san hunne bestemming beantwoorden. Indien de koncessionarissen in gebreke blijven te Vildoen aan de bevelen, hun deswege door den Minister van Rinnenlandsche Zaken gegeven, kan er ¦van rijkswege in voorzien worden. In dat geval heeft de Staat het regt, zich in het bezit te stellen van het materieel en van alle verdere middelen van exploitatie, en zich al de opbrengsten der onderneming toe te eigenen, tot het bedrag der kosten van de te maken werken en van de te leveren materialen, met 10 ten honderd daarboven tot vergoeding van schade en interest. Bij de herstelling of vernieuwing van de werken en van het materieel mag, zonder voorafgaande toestemming van den Minister van Binnenlandsche Zaken, van de aanvankelijk vastgestelde en goedgekeurde plans en bestekken niet worden afgeweken. Bij verlangde wijzigingen worden nieuwe ontwerpen aan de goedkeuring van den Minister van Binnenlandsche Zaken onderworpen. Art. 81. Alle kosten en reglen, op het verleenen, "verkrijgen en exploiteeren van de koncessie vallende, zijn ten laste van de koncessionarissen. Vrijdom >an registratie en overschrijvingsregten zal worden verleend voor alle aankoopen van vaste goederen benoodigd voor het aanleggen van de gekoncessioneerde wegen. Art. 83. De Staat waarborgt een jaarlijksch bedrag van vier en een half tën honderd voor dividend en inkoop, op den navolgenden voet. Wanneer dit bedrag niet. of niet geheel uit de winsten *an de onderneming kan gevonden worden, verschaft de Staat het ontbrekende aan de vennootschap door middel van een voorschot, vaarvan het bedrag echter nimmer hooger kan zijn dan vier en een half tér. honderd over het tot den aanleg van de wegen JbJënoodigd kapitaal, tot een maximum van f 1,602,000 'Sjaars, onverschillig hoeveel aandeden telkens door de vennootschap zijn ingekocht. Zoodanig voorschot stelt eene schuld daar ten laste var. de vennootschap en ten behoeve van den Staat, welke schuld echter geene renten draagt. Art. 84. Ter bestrijding der kosten van aanleg van bruggen en andere buitengewone werken wordt aau de koncessionar.ssen toegekend: 10. een subsidie van twaalf millioen gulden voor «ie rivierovertogten benoodigd voor dei; weg van Rotterdam tot Maastricht, lé weten • «". de brug bij Rotterdam, geraamd op f 2,0O0,C00; f. de brug bij Dordrecht, geraamd pp f 1,000,000; g. de brug van het Hollandsche Diep, geraamd jn i 8,000.000; d. de brug te Venlo, geraamd op f i,000,000; 2.0. een subsidie van drie millioen zes honderd «èizeud gulden voor de werken benoodigd voor den weg van Vlissingen naar Rosendaal, te weten: o. de dam in de Ooster-Schelde, geraamd op f 1,000,000; b. de brug van het Sloe, geraamd op f 2,600,000. Deze subsidien worden uitbetaald bij tiende gedeelten, naar mate de bruggen en buitengewone werken achtereenvolgens kunnen gerekend worden voor een tiende gedeelte behoorlijk te zijn tot stand gebragt. Art. 85. Zoolang de wegen slechts gedeeltelijkworden geëxploiteerd, treedt die verpligting van den Staat, tot het waarborgen van renten, volgens art. 83, alleen in het leven over dat gedeelte van het kapitaal, dat geacht moet worden besteed te zijn tot den aanleg van het gedeelte dat geëxploiteerd wordt, in juiste evenredigheid van dit deel tot de volle lengte der gekoncessióneerde wegen. Nadat de wegen in hun geheel in exploitatie zijn gebragt, draagt de waarborg van den Staat over de geheele onderneming, zonder onderscheid tusschen de bijzondere deelen der wegen te maken. Art. 86. De verpligting van den Staat tot het doen van het voorschot, in art. 83 genoemd, houdt op: o. na verloop van vijftig jaren na den dag waarop het eerste gedeelte, der spoorwegen ten dienste van het publiek is geopend. b. wanneer de vennootschap de xploitatie staakt, of wanneer de koncessie door den Slaat om andere redenen wordt ingetrokken, of wanneer de Staat de onderneming krachtens art. 76 dezer voorwaarden mogt naasten. ---