17 NOVEMBER. Br. 's Hertogcnbosch heeft het feest ter herinnering aau het herstel van Nêerlands onafhankelijkheid gevierd, gevierd met luister, met geestdrift, met algenieene. deelneming, De arme heeft zijn vlagje en zijn lichtje gehad; de welge.zeten burger, de rijke heeft de Nederlandsche kleuren met de Oranjevlag en met eenvoudige, bevallige of prachtige illiiniinaiiën gepaard; terwijl allen met oranje strik, Hutje, rosetle of kokarde zich getooid hebben. Reeds jl. Zondag, toen in al de R. X. kerken alhier' ja door geheel Nederland, een plrglig Te Deum ge- Zongen was geworden om God voor de aan Nederland en Oranje geschonken weldaden te bedauken, kreeg de stad een feestelijk aanzien, doordien van een groot aantal huizen de roode-witte-blaauwe vlag met oranjewimpel of de oranje-vlag aldra wapperden ; Maandag nam het getal vlaggen al meer en meer toe, en Dingsdag, den grooteu feestdag, was er geen huis, geene woning, waar het nationaal dundoek ontbrak, terwijl tevens de straten, met groen, bloemen en masten boompjes versierd,- als in een lustpriëel herschapen waren. In den morgen van dezen laatsten dag, trok ten 8 ure de harmonie der dd. schutterij in optogt de voornaamste straten der stad door en was als de voorbode van de levendigheid, welke het feest zou kenmerken ; ten 9 ure werden al de klokken der stad in bev.-eging gebragt en de karillons bespeeld, terwijl men hier en daar vreugdeschoten hoorde lossen. De lucht, welke des morgens aambei wds, werd langzamerhand al meer en meer betrokken en ten 11 ure viel een ligte stol'regeu; desniettegenstaande waren de dienstdoende schutterij, zoowel als de alhier in garnijoen liggende infanterie, kavallerie en artillerie tegen dat uur onder de wapens en togen naar de esplanade, alwaar ten 12 ure eene wapenschonwinozou plaats hebben door dan koloiiel-kommanclant van ht I, sde. Re.g. inf. bij afwezigheid van den Hoog Wel heer generaai-mnjoor baron van der Duijn van Maasdam, die, zoon van den ouvcrgetelijken van der Duijn, «elke in 1813 mede a,m het hoofd der beweging stond, met de nagelaten familiebetrekkingen van graaf van Hogendorp, van Liaiburg Stirum enz. in 's Gravenhage het feest was moeten gaan bijwonen. Niet alleen donderde, maar zelfs duizende ingezetenen, onder welke vele dames, woonden de parade bij, welke, hoe ook tle regen voortging al harder eu harder te vallen, zich door eene buitengewone geestdrift zoo van de militairen als van de zaamgestroomde burgers onderscheidde eu waarbij de nationale lievelin^skreet zich van tijd lot tijd door de menigte juichend deed hooien ! Na afloop der parade werd, in tegenwoordigheid van den staf-stoet, waarbij 'zich mede de heer wethouder Deckers, als plaatsvervanger van den burgemeester jhr mr E. de. Knijper, bevond, door de officieren der schutterij een zeer prachtige eeresabel aangeboden aan den kapitein der infanterie J. B. R. Prevot, die zich dezen zomer zoo bereidvaardig en belangloos beschikbaar gesteld heeft om de officieren, onder-officieren eu schutters in den wapenhandel te oefenen. Vervolgens begaf zich de muziek van het sde reg. inf. naar de tent op de groote markt eu voerde aldaar tot twee ure een aantal stukken uit, waaronder de volksaria's zoo gaarne o-ehoord werden en de feestmarsch op Nêerlands Onafhankelijkheidfjsan den Leer Eggets, alsmede de feestmelodie Y«-derlaiid en Oranje van den kapelmeester, den heer Hörmann, bijzonder uitmuntten. Ten 3 ure ving de optogt aan van de leerlingen van de school van kosteloos lager onderwijs, die allen met een Oranje-pet en kokarde versierd met zekeren trots, door hunnen ijverigen hoofdonderwijzer den heer Roelofs begeleid, heen en weer togen, en op verschillende punten, als aan het gouvcniements hotel bij Z. Exc. den Kommissaris des Konings, bij mr AV. J. van Beusekom, president vau de plaatselijke schoolkommissie, jhr mr J. B. Verheijen, inspekteur van het lager onderwijs, de heeren dr Hermans, dr Trosé, J. Kaun, enz.enz., en eindelijk in de tent, op het feest toepasselijke liederen uitvoerden, terwijl in hun midden een aantal banieren gedragen werden, waarop vaderlandslievende opschriften prijkten, als o. a. : //De kostelooze school van blijdschap opgetogen, Tracht ook van haren kant de feestvreugd te verhoogen." //De Bossche jeugd viert blij van geest Het vijftigjarig jubelfeest." //Lang leev' de Koning ; Heil zij den Vorst." //Aan 't Vaderland Is heel ons hart verpand." De goede houding der kinderen verwierf hun te regt het voorregt van namens het gemeentebestuur op chokolade, bier en kadetjes onthaald te worden. Ten 7 ure bevond zich de liedertafel Oefening en Uitspanning, met hare prachtige banier aan 't hoofd en van haar orkest vergezeld, op de expresselijk voor het stadhuis opgerigte estrade en zong met a plomb en kracht 10. den Oproep aan het vaderland, van Gregoir, 20. Feestgezang 1813—1863, woorden vanden heer J. Sisterman, leeraar aan het gymnasium, gezet op de muziek van de Kriegerscène van Fischer, en ten slotte het Neêrlandsch Volkslied, dat door de ontzettende rondom het stadhuis geschaarde volksmenigte met geestdrift herhaald werd : indrukwekkend vooral was dat oogenblik, geheel 's Hertogenbosch toch was als 't ware vergaderd en riep door zijnen zang den zegen van den Allerhoogste over het dierbaar Stamhuis van Oranje en het Vaderland neder! Na afloop begaf zich de liedertafel onder het zingen van eene marsch, te midden door de ontzettende volksmassa, in optogt naar het repetitie-lokaal, de bovenzaal van Mej. de wed. Landheer, terwijl weldra de muziek der schutterij de tent beklom en daar tot na tien ure lal van keurige stukken en volksliederen speelde, waarbij vooral de Oranjemarsch van den kapelmeester, den heer X. Bouman, opgemerkt en toegejuicht werd. Middelerwijl waren al de straten als in een zee van licht herschapen geworden; jammer echter dat van lijd tot tijd eene regenvlaag het genot en de lichtstralen kwam verminderen. Vele verlichtingen, welke in de open lucht georganiseerd waren, mislukten zelfs geheel en al daardoor, hetgeen zoo zeer te bejammeren was, namelijk op die punten, waar de wind hevig woei of de regendroppelen meer geweldig zweepte ; echter kon men zich in het bekoorlijk effekt van verschillende fraaije illuminatiën verheugen; vooral van die, welke binnen de kamers of salons in lentedosch gestoken waren. Onder de illuminatiën onder den blooten hemel muntten vooral uit die van het gouvernementshótel, waar, te midden van honderde en honderde lampions, de faam in eeh chassinet het heugelijk feest der wereld aankondigde; die van het stadhuis, alwaar in de schitterend verlichte facade een kolossaal borstbeeld van Willem 111 en in een groot chassinet met trofee het beeld van Willem I prijkten, boven welk laatst de woorden Neerlands herstel met de jaartallen 1813 en 1863 aangebragt waren; die van de heeren van Grinsven, op het Hinthamereind (eene keurige, rijke verlichting a la giorno met chassinetten. waaronder een Hulde aan Oranje); J. de Booij jr., op het Ortheneind (verlichting met lampions in carrés, piramides, de beelden onzer drie Koningen met trofées, allegcrische beelden van handel, nijverheid enz.); H. Hohmann, sociëteit en koffijhuis op de markt (chassinetten met leeuwen, komeet enz); het Groot-Zieken-Gasthuis, alwaar fraaije eerebogen een bekoorlijk verschiet opleverden enz. Van de binnen-illuminatien verdienen vooral melding die van de heeren mr van Zinnicq Bergmann, raadsheer in het provinciaal geregtshof, in de Koorstraat; Jan Scheffers, Everts en Reepmaker van Belle, in de Kerkstraat, Siepkens op de Markt; mr Hollingerus Pijpers en A. P. Bolsius jr., notaris, in de Verwerstraat; van Olphen, koncierge van het prov. gouvernement, in de Waterstraat enz. Onder de opschriften en chronicas, bij het berinneringsfeest vervaardigd, komen do volgende voor: //Die VrlJhelD, WeLVaart, helL 't VerDrUkte Volk ; WoU sChenken, ziet 't flankVoL nagesLaCht 't aL JUlChenDe her- Denken." //De fransChe Cesar VLooD Voor neêrLanD bIJ oranje; WY JUübLen nU Weer VrY Door LlCht, VLao- WIMpeL, franJe" (*). //Oranje, klinkt 't alom, heeft vrijheid ons gebragt; Oranje brijv' de leus van 't dankbaar nageslagt." Wij zouden al te lang worden, zoo wij al de meldenswaardige bijzonderheden van het feest wilden opsommen. Hetzij genoeg te herhalen dat iedereen zonder onderscheid het zijne heeft bijgebragt om het zoo luisterrijk mogelijk te doen zijn en dat alles getuigde dat de leus: Neerlands onafhankelijkheid onder den scepter van het stamhuis van Oranje, diep in aller harten gegrift is. Vreugde, opgeruimdheid, geestdrilt en, tot bekrooning van alles, eensgezindheid waren de kenmerken van het feest,, dat de 's Bossche ingezetenen vierden, en door menigeen tot laat in den nacht werd voortgezet, zonder dat men de minste ongeregeldheid of den minsten twist te betreuren heeft. Een volk, dat zoo feest weet te vieren, toont zich de vrijheid waardig! Moge de Hemel het zegel hechten aan Neerlands jubelfeest en de reeds geschonken weldaden, waarvoor wij onze dankbaarheid niet genoeg kunnen betuigen, door nieuwe weldaden vermeerderen 1 Dit smeeken wij, uit het diepste van ons hart, den Heer, die het lot van Nederland even als het lot van Oranje in handen heeft en buiten wien noch vrijheid, noch voorspoed, noch geluk te zoeken of te, vinden is. (*) De eerste regel van elk dezer chronicas geeft het jaartal 1813; de tweede 1863. --- 1813-1814. In onze volgende nommers geven wij een tafereel der bijzonderheden welke de vrijmaking van 's Hertogenbosch in 1814 zijn voorafgegaan en van den toestand waaronder wij alstoen gedrukt zaten. Dit tafereel, dat wij aan het destijds alhief.verschijnende Staatkundig dagblad van de Rhijnmotiden ontleenen, is,. volgens dat orgaan, naar waarheid afgeschetst en opgegeven, zoodat wij vermenen daarmede onze vaderlandslievende lezers geene ondienst te zullen doen. --- STAATKUNDIG OVERZIGT. Het Wetgevend Ligchaam van Frankrijk houdt zich steeds bezig met het onderzoek van de geloofsbrieven zijner leden. Het heeft Dingsdag jl., overeenkomstig het rapport der kommissie, de verkiezieng vernietigd van den heer Pelletan, die in een der distrikten van Parijs gekozen was. Ook is de verkiezing van den heer Bourcier de Villiers, in het departement Vosges, vernietigd, om dezelfde redenen als die van Pelletan. De heer Jules Favre heeft eenen brief geschreven meldende dat hij voor het departement der Rhone optreedt; in het distrikt van Parijs, waar hij mede gekozen was, zal dus eene nieuwe verkiezing moeten plaats grijpen. De voorname dieplomatieke kwestie, welke thans in Europa de meening bezig houdt, is de al of niet deelname aan het kongres, waarop de vorsten door Napoleon 111 Ie Parijs uitgenoodigd zijn geworden. 'Eene depêche uit Madrid, van 16 dezer, meldt dat koningin Isabella de uitnoodiging onvoorwaardelijk aangenomen heeft, en op het kongres door den markies de Miraflorès, minister van buitenlandsche zaken zou vertegenwoordigd worden. Eene depêche uit Lissabon van 17 dezer meldt dat het Portugeesch kabinet, na een ministerraad, zich voorwaardelijk ter gunste van de bijeenkomst van een kongres verklaard heeft. De telegraaf doet echter de strekking of het karakter dier voorwaarde niet kennen. Eene depêche uit Stockholm kondigt aan dat het gouvernement van Zweden en Noorwegen besloten heeft aan het kongres deel te nemen en daarvan reeds het eerste berigt aan het Fransche gouvernement heeft gezonden. De aanneming in beginsel van het kongres door Pruissen schijnt zeker. Het gouvernement van Berlijn zou alleen, naar men zegt, diplomatieke onderhandelingen willen, welke den grondslag van de in het kongres te openen diskussie zouden vaststellen. De korrespondentiën van Berlijn verklaren zonder grondde beweeringen van de Weener Presse, volgens welke de vier mogendheden Oostenrijk, Pruissen, En. geland en Frankrijk het eens zouden zijn omtrent het kongres. Te-Berlijn weet men van zulk overleg niets. De Botschafter van Weenen meent eenige aanwijzingen te kunnen bepalen omtrent de houding der Duitsche vorsten. Volgens dit blad zullen de souvereinen der staten van den tweeden rang op het kongres verschijnen, zoo Oostenrijk en Pruissen op hunne beurt de uitnoodiging van Frankrijk aannemen. Daarenboven, zou de Duitsche Bondsdag eenen der souvereinen van al die kleine staten als vertegenwoordiger van den Bond aanwijzen ; deze vorst zou alsdan van een Oostenrijksch diplomaat vergezeld worden. Daargelaten deze geruchten, waarvan men de bevestiging moet afwachten, blijkt uit de verschillende inlichtingen, welke van alle kanten toestroomen, dat binnen weinige dagen, de tot het kongres uitgenoonoodigde groote mogendheden hare antwoorden te Parijs zullen doen geworden. De minister van financiën van Z. H. Paus Pius IX heeft, den 14 dezer, bij de bank Rotschild, de noodige fondsen ter hand gesteld voor de betaling van den koupon der Pauselijke leening, welke op 1 Dec. a. s. zal vervallen. Een feit van afschrikwekkende wreedheid heeft de geheele bevolking van Palermo met verontwaardiging bezield: een arme stomme is als wederspannige in hechtenis genomen, en, onder voorwendsel dat zijne ongesteldheid geveinsd zou kunnen zijn, heeft de Piemonteesche militaire autoriteit, om de uitdrukkingen der ongelukkige moeder te bezigen, hem willen doen spreken door vasten, vuur en slagen ! Een afgevaardigde van het Sardinisch Parlement, de heer Morvillo, heeft bij brief hartverscheurende biJ2onderheden omtrent die barbaarsche schanddaad bekend gemaakt. Die brief beschuldigt niet alleen de militaire autoriteit, maar ook de burgerlijke en regterlijke gezagsniannen, dat is het geheel officieel personeel der aanhechting ! De heer Morvillo heeft, in een uitmuntend gevoel van menschelijkheid, de ijverigste stappen gedaan om het droevig slagtoffer aan deszelfs beulen te ontrukken, hij heeft de tusschenkomst van den kwestor, van den prokureur-generaal ingeroepen. Dan, weet men welk rezultaat aijne edelmoedige pogingen erlangd hebben ? De arme stomme is verdwenen ! De koning van Denemarken is jl. Zondag namiddag, in den ouderdom van 55 jaren, overleden. Onder verwijzing naar zijne biografie, welke men in de rubriek zal vinden, zeggen wij te dezer plaatse dat koning Frederik VII, van af zijne troonsbeklimming, zijn land begiftigd had met een konstitutionneel stelsel, welks beginsel hij, sedert dien, steeds met onwrikbare trouw in praktijk gebragt heeft. Zeer populair in Denemarken, wegens zijne tegelijk liberale en nationale gevoelens, zal deze vorst er des te meer betreurd worden, daar zijn dood het land verrast te midden eener allerbedroevendste krisis. Gelukkig hebben de konstitutioneele instellingen zich sedert 1848 in Denemarken zeer ontwikkeld en de bevolkingen zullen in de wetten, welke haar besturen, afdoende waarborgen vinden tegen de eventueele gevolgen van het verlies dat haar komt te treffen. In de zitting van het Oostenrijksche Huis van Afgevaardigden van 16 dezer hebben de leden uit Gallicie zich beklaagd over de gestrengheid der maatregelen die in dat gewest genomen worden. De staatsminister heeft daarop geantwoord dat die maatregelen allezins wettig, eu alleen tegen de revolutie gerigt zijn, welke Gallicie van Oostenrijk wil scheiden. De Moldau-Wallachijesche vergadering is, den 15, door vorst Couza geopend geworden. In zijne openingsrede heeft de vorst eene reeks wetten van groot belan<* aangekondigd. Daaronder behooren _de kieshervorming, de administratieve decentralisatie, de verbetering van het lot der boeren, het gratis en verpligtend onderwijs, en de aanleg van een spoorwegennet. De vorst, op de gebeurlijkheden eener Europeesche botsing zinspelende, heeft verklaard dat hij de onafhankelijkheid en de regten van Rumauie, zoo ze mogten bedreigd worden, zou verdedigen tegen wien ook. Op San Domingo heerscht tusschen de blanken en de negers een verdelgingsoorlog. Uit Melilla wordt gemeld, dat de Spanjaarden, om het herstel van den vrede te bevorderen, aan Meley Abbens de gevangenen hebben uitgeleverd. ---