*g^g_«, Wegens den feestdag van ÜPiF O. L. V. Boodschap wordt het Mommer van .maandag heden Zaturdag uitgegeven. --- Oostenrijk, de Bodem, de Landhouw enz. 11. Na eenige algemeene beschouwingen in ons vorig artikel deelden wij in het bijzonder over de stoffelijke hulpbronnen van Oostenrijk het gevoelen van de North British Revue mede. Thans meenen wij uit de belangrijke brochure van den heer P. Haulleville, eenige uittreksels te moeten geven omtrent den bodem, den landbouw, de landbouw-voortbrengsélen, het stelsel van grondbezit, den vooruitgang van de» rijkdom der par. tikulieren, den handel en de Nijverhdd; welke mededeelingen de gegevens der Engelsche Revue znllen staven en waaruit duidelijk de gunstige gesteltenissen van Oostenrijk zullen blijken. Het keizerrijk Oostenrijk beslaat op de kaart vau Europa eene bij uitstek schoone geografische plaats, tusschen de Karpathen en de Alpen. Zijn grondgebied behoort tot drie groote waterwegen, tot die der Zwarte Zee, der Noordzee en der Adriatische zee, waarmede het gemeenschap heeft door den Donau, den Rijn, de Elbe, den Oder, en den Weichsel en door de Po, de Etseh. de Brenta, de Piava enz. Door zijne oppervlakte is het, na Rusland, de Skandinavische koningrijken en Turkije, de uitgestrektste Staat van Europa ; het beslaat 644,850 vierkante mijlen en wordt door eene bevolking van 36 muloen zielen bewoond, dat is 56 of 57 inwoners per vierkante mijl. Volgens de openbaar gemaakte opgaven van de keizerlijke kommissie der statistiek, heeft de voortbrengende grond van het Rijk eene uitgestrektheid van 97,749,974 Oostenrijksche morgen [joch) of 55,717,479 bunders, die eene waarde zouden hebben van 9,500,969,276 florijnen Oostenrijksche rountvoet (23,752,424,180 fr.). en met het vee (1,006,149,740 flor. — 2,515,374,350 fr.)en het materiee1(268,054,672 florijnen — 695,136,670 fr.) eene totale waarde van 10,784,172,688 florijnen Oostenrijksene rnuntvoet (26,962,934,220 fr.) De opbrengst van den Oostenrijksche landbouw zou, volgens dezelfde officieele dokumenten, 2,119,400,000 florijnen Oostenrijksche rnuntvoet (5,298,500,000 fr.) bedragen. De gemiddelde verkoopwaarde van den bun • der zou dus in Oostenrijk 426 a 427 fr. zijn; de *«<._-opbrengst per bunder ongeveer 95 frs. en de »eWo-opbrengst 23 fr. 75 cent. Men berekent deze Matste in Oostenrijk naar den maatstaf van 25 pCt. der bruto opbrengst. Deze cijfers de uitkomsten nabijkoraende wflke men Hi België en van de landbouw-statistiek van Engeland en Frankrijk verkrijgt, door den heer de Lavergne zoo goed uiteengezet, bewijzen den lagen trap waarop, uit het oogpunt van de opbrengst, een der Vruchtbaarste landen der wereld zich bevindt. De °orzaken van dien lagen trap zijn de ekonomisehe toesand van het Rijk, de schaarschte van haar geld en ac omstandigheid dat de bevolking niet digt opeengepakt is. Terwijl het exploitatie-kapitaal per bunder }n Engeland tot 200 fr., in Frankrijk tot 100 fr. en m België tot 375 fr. stijgt, bedraagt het in Oostenrijk slechts 76 fr. per bunder! De nieuwe middelen van gemeenschap, de nieuwe regeling van het grondkrediet der landbezitters, de vrijheid en hare zuster, de konkurrentie, en de behoeften van West-Europa zullen Oostenrijk zeer spoedig uit dezen voorbij gaanden toestand redden. v ¦ J 8 Zijn stelsel van grondbezit en zijne hypotheekwetge*ing zijn de beste die ik ken; zijn kadaster, een reusachtig werk sedert 1817 voortgezet, heeft zijns gelijke met in Europa. De bevolking van Oostenrijk, vermeerdert jaarlijks wel is waar slechts met 0,41 pCt. «aar men zal gemakkelijk in het gebrek aan werklieden voorzien, door de stoommachines op den landbouw toe te passen, die providentieele hefboomen der tegenwoordige nijverheid. Men berekent dat sedert 15 jaren de waarde van den grondeigendom verdubbeld is. Ik durf verzekeren dat deze toenemende vooruitgang zich zal handhaven. In de bergstreken van Gallicie, Bukowina, Zevenbergen en in het noord-oosten van Hongarije kon men in het vorige jaar, prachtige maagdelijke wouden voor 25 fr. den bunder koopen. Ah de nieuwe ontworpen of in aanbouw zijnde spoorwegen in die rijke streken in gebruik zullen genomen zijn, zal de waarde dier onroerende goederen verviervoudigd worden. De opbrengst van den landbouw, hoe gering ook, met betrekking tot de natuurlijke krachten van den bodem, is echter te groot voor het Rijk zelf; een belangrijk overschot kan voor den uitvoer geleverd worden. • De wijnen, wier opbrengst (30 a 40 millioen eimer of 15 a 20 millioen h.kt.) in 1860 op 850 millioen francs werd geschat, verdienen onder de besten in Europa genoemd te worden, en beginnen in Duitschland met de Rijn- en de Fransche wijnen te wedijveren. Reeds gaat het Hongaarsche graan in ruime hoeveelheid naar het Zuiden van Frankrijk over de spoorwegen van Zuid-Lombardije en Triest in verbinding gebragt met den Donau, de Save en de Drave. Graaf Zamoïsky verkoopt de opbrengst zijner bosschen in Galicie te Triest. In vijf jaren zullen Lemberg, Czernowitz, Zevenbergen en Oost-Hoiigarije door spoorwegen met Galatz en Kustendj verbonden worden. Deze middelen van verkeer zullen eene geheele omwenteling in de prijzen van het voedsel van West- Europa te weeg brengen. Het evenwigt tusschen verbruik en produktie zal hersteld, en de Oostenrijksche monarchie een der ruimst voorziene korenschuren van Europa worden. Zijn handel en zijne nijverheid zullen door deze produktie in gelijke mate toenemen. Sedert eenige jaren volgen de handelaars, meer vooruitziende dan de regering, en alleen hun belang raadplegende, den loop van den Donau en gaan in de Zwarte zee markten zoeken, wier uitgestrektheid nog niet mag gemeten worden. Oostenrijk ligt op den regtstreekschen weg van Midden-Europa naar het Oosten. De Donau, eindelijk aan zijne bestemming teruggeven, zal een der grootste bronaderen van den Oostenrijkschen handel zijn, dank zij het net van spoorwegen en kanalen, waarmede men bezig is, de rivier te omringen. De algemeene stapelplaats van xlen handel tusschen Azië en Midden-Europa zal in Oostenrijk zijn. In 185 t steeg de handel van het Rijk met het buitenland voor den invoer op 158,074,663 florijnen en voor den uitvoer op 136,524,944 florijnen. In 1861 was de waarde van den uitvoer 310.687,250 florijnen, en die van den invoer 232,732,554 florijnen. De handel is alzoo in tien jaren meer dan verdubbeld in belangrijkheid en waarde. De zeer bevredigende uitkomst moet toegeschreven worden aan de hervormingen, sedert twaalf jaren in de tarieven der regten van in- en uitvoer gebragt. In 1850 werd de tollinie opgeheven, die Hongarije van het overige der monarchie gescheiden hield. In het voU gende jaar werden beschermende regten, gematigd voor de landbouw-voortbrengselen, verhoogd voor de buitenlandsche fabriekaten, in de plaats gesteld van het verbodstelsel, waarvan men voor goed was afgeweken. Alleen voor zekere grondstoffen zijn de uitvoerregten onbeduidend. De doorvoerregten zijn eenvoudige kontrole-regten. Dalmatië, Triest, Venetië, Fiume, Zengg, Carlopago, Portore, Buccari, vrijhavens, een gedeelte der stad Brody in Gallicie en de gemeente Jungholz in Tyrol zijn, om bijzondere redenen, niet in het algemeene stelsel der keizerlijke douanen opgenomen. Het tarief van 1 Januarij 1854, nog lager dan dat van 1851, bevat de kiem eener volkomene handelsvrijheid. De tegenwoordige regering heeft zich ten eenemale met dit beginsel vereenigd en het aan het hoofd van zijn politiek programma geplaatst. Schaft men het verbodstelsel en de bescherming in de burgerlijke aangelegenheden en in de politiek af, dan is het logisch handel en verkeer er vau te bevrijden. Blijft de keizerlijke regering bij deze vrijhandelspolitiek volharden, overigens door het openbaar belang geboden, dan zal zij vroeg of laat er toegebragt worden de twee monopoliën van het zout en den tabak af te schaften, zoo nadeelig voor den verbruiker en zoo weinig winstgevend voor den Staat. Sedert lang is het koopen van ambten en bedieningen in Oostenrijk niet meer bekend. De arbeid is er vrij, als ook de keus der beroepen, op eenige uitzonderingen na (wapenfabrieken, apotheken, werkplaatsen ter bereiding van chemische produkten, enz.). Nog bestaan er zekere beperkingen, die voornamelijk de buitenlandsche kooplieden en handelaars treffen; en anderen, die het regt van vereeniging op het gebied van handel en nijverheid beperken, 200 als het Fransche wetboek van Koophandel van 1807. Deze hinderpalen, even nutteloos als noodlottig voor de ontwikkeling van den algemeenen rijkdom, zullen, het is te hopen, onder de werking der plegtig afgekondigde beginselen van vrijheid verdwijnen. Weinig landen bezitten zoo veel natuurlijke hulpbronnen als hel keizerrijk Oostenrijk. Zijne landbonwproduktie is, gelijk wij hebben aangetoond, voor een buitengemeen groote ontwikkeling vatbaar: de waarde van zijnen handel neemt in geometrische evenredigheid toe; zijne nijverheid verkeert nog in staat van kindschheid, en toch heeft zij door hare eerste uitkomsten al degenen verbaasd, die de laatste tentoonstelling van Londen bezocht hebben. In 1860 schatte von Czörnig de voortbrengselen van 's Rijks nijverheid op 1 milliard 200 millioen florijnen (drie milliarden francs). Dit cijfer, reeds zeer voldoende, zal gering schijnen in de oogen van hen, die de ontzaggelijke hulpbronnen miskennen in den grond bedolven en onvruchtbaar wegens het gebrek aan kapitalen. . Met de ontginning der ijzer-, zout-, en steenkolenmijnen is pas een aanvang gemaakt; haar overvloed is zoodanig dat men de waarde er van te gering schat. Het koper, lood, kwik, zink, de zwavel enz., in een woord al de grond* stoffen der hedendaagsche nijverheid treft men in den allerrniinsten overvloed in de verschillende provinciën de 3 rijks aan. Ook zijn er goud- en zilver mij nen. De opbrengst der delfstoffen was in 1859 op eene waarde van niet meer dan 41 millioen florijnen geschat. Met behulp vau betrekkelijk onbeduidende kapitalen zou zij in weinig jaren kunnen vertienvoudigd worden. In de streek der Karpathen is het zout zoo rijkelijk voorhanden, dat men jaarlijks eenige honderdduizenden centenaars in de Maros werpt, om de prijsverlaging te voorkomen 1 Droevig gevolg van het monopolie. De jaarlijksche wolopbrengst bedraagt 700,000 metrieke centenaars. De verschillende nijverheidstakken waartoe de wol tot grondstof dient, leveren jaarlijks voor eene waarde van 140 millioen florijnen op en houden 400,000 werklieden bezig. Sedert 1850 bestaan in alle deelen des Rijks Kamers van Koophandel en Nijverheid, wier leden gekozen worden uit de aanzienlijkste handelaars en indus» tricelen. Deze Kamers hebben een uitgebreiden werkkring, en worden op de Landdagen en in den Rijksraad vertegenwoordigd. De hierboven vermelde bijzonderheden zijn zeker zeer onvolledig, maar toch zullen zij voldoende zijn om aan te toonen welke de tegenwoordige toestand is van de Oostenrijksche hulpbronnen, wat er gedaan is en nog te doen overblijft, en hoe het mogelijk zal wezen om in weinig jaren, dank zij der vrije instellingen, het partikulier vermogen tot een hoogeren trap van bloei te brengen. In het volgend No. gewagen wij van de financiën, waarbij eene vergelijking met de financiën, van Frankrijk, Engeland en België. --- STAATKUNDIG OVERZIGT. De Moniteur Prussien deelt eenige bijzonderheden mede over het gevecht van den 23en vóór Duppel. Terwijl de berigten uit Denemarken den aanval aan de Pruissen toeschrijven, volgt integendeel uit de ophelderingen van het officieele dagblad dat het de belegerden zijn die het initiatief tot den aanval genomen hebben. De voorposten der brigade Raven hadden hunne werken schier voltrokken toon uit al de bolwerken van het Deensche leger hetj vuur geopend weid : het gepantserde schip Rolf Krack, ondersteunde het vuur. Ongeyeer terzelfder tijde poogden de divisién ran jagers hare stelling verlatende, den aanval af te weeren en langen tijd vocht men man tegen man met de bajonet en de kolf van 't geweer. De brigade Raven had zich reeds van onderscheidene bastions meester gemaakt, zoodanig, dat de Deenen zich verpligt zagen achter de wallen de wijk te nemen, 's Anderendaags hebben de Pruissen zich gehandhaafd in de stellingen reeds door de voorposten bezet. Het officieel blad begroot de verliezen van het Pruissische leger als volgt: van het 6de regement der lijfwachten, 14 dooden, 24 zwaai en 28 ligt gekwetsten; de luitenant-kolonel de Gressenberg en 4 luitenants komen onder de zwaar gekwetsten voor; van het 18de regement 1 kapitein en 2 luitenants ligt gekwetst, het verlies in soldaten is nog niet bekend. Bij slot van rekening is die zaak waarvan zoo hoog was opgegeven niets meer geweest dan een eenvoudig gevecht van voorposten en is tot heden geen algemeene aanval gedaan geworden. Volgens de Gasette de la Croix zullen de operatiën tegen Fredericia spoedig hervat worden. De belegering dier plaats zal moeten voortgezet worden door een gedeelte van de koninklijke Pruissische garde met medewerking van een Oostenrijksch korps. Het Deensch bewind heeft de wapening van zijne vloot voltrokken. Het eene deel daarvan is gereed inde Noordzee tegen het Oostenrijksch eskader te handelen, terwijl het andere deel de Pruissische kusten in het oog houdt. De geruchten omlrent eene tusschenkomst van Zweden ter gunste van Denemarken, worden heden zelfs door de Agence Havas gelogenstraft. Van uit Slockholtn wordt aan dat blad geschreven, dat niettegenstaande de oorlogzuchtige rede te Christiania bij de opening der Storthing gehouden, geen geloof geslagen wordt aan eene tusschenkomst van het leger van Zweden en Noorwegen in het Deensch-Duitsch geschil. Deze korrespondentie voegt er echter bij, dat in zekere mate goedgekeurd worden de militaire voorbereidselen die het bewind bevolen heeft om in de gelegenheid te zijn aan alle gebeurlijkheden het hoofd te bieden. Weldra zal in de provincie Scanië vereenigd worden een observatie-korps van 15000 man, dat zoo noodig lot 20000 man verneerderd zal worden. Eene meer aanzienlijke strijdmagt in den loop van dit jaar op voet van oorlog te brengen zou in Zweden moeijelijk -vallen. Niemand te Stockholm maakt zich in dit opzigt illusiën. Het getal Zweedsche schepen geschikt om in werkelijke oorlogsdienst gesteld te kunnen worden, is ook zeer beperkt. i De Gazetle oTAustriche berigt in de meest stellige bewoordingen dat uit den weg geruimd zijn de zwarigheden tusschen den Keizer en den aartshertog Maximiliaan gerezen, ter zake van den afstand van dezen laatste vóór zijn vertrek naar Mexiko gevordard. Dientengevolge zal de Mexikaansche deputatie onverwijld door den Aartshertog ontvangen worden. De Moniteur universel houdt vol den toestand in Mexiko als meer en meer bevredigend aan te kondigen. Het blad voegt er bij dat in de Staten van Coakuila en Nuevo Leon een konflikt op het punt is uit te breken tusschen de heeren Vedaurri en Doblado. De oneenigheden tnsschen die twee personaadjen doen eene toekomstige adhaesie van den heer Vedaurri aan de interventie voorzien. In verschillende streken heeft de inlandsche bevolking zich tegen het bewind van Juarez verklaard. De Indianen hebben autoriteiten uit de voornaamsten van hun ras gekozen en wachten slechts eene keizerlijke kolonne om zich te verklaren. In de Italiaansche bladen vindt men een voorbeeld van de rust welken dit land onder den scepter van Piemont geniet. Een moordaanslag is gepleegd op den onder-prefekt van Imola, die aan zijn wonden bezweken is. De Opione meldt dat sedert één jaar in Imola, een stad van 11,000 inwoners, meer dan honderd personen zijn vermoord geworden. De Pays kondigt aan dat de prins Couza zich onder den druk der bedreigingen vau Oostenrijk, eindelijk voorgenomen heeft maatregelen te nemen tegen de vingtelingen die zijne Staten gekozen hebben als het algemeen toevlugtsoord van de revolutionnaire partij. ---