VRIJWILLIGE BIJDRAGEN VOOR Z. H. PIUS IX. Celui qui est dans la ptospérité doit craindre d'en abuser, et secourir Ie malheureux Pie IX. Bedrag der vorige opgaaf f 4057.436 '* Bosch. N. N. tot bekeering van Vastenavond gekken. . 10. Totaal f 4067.43' --- JOANNES ZWIJSEN. door de gratie Gods en des H Apostolischen Stoels, Aartsbisschop van Utrecht, Apostolisch Administrator van 's Hertogenbosch, Huisprelaut van Z. IL. Pius LX, Adsistent ¦ Bisschop bij den Pauselijken Troon, enz. enz. Aan zijne onderhoorige Geloofsgenooten, zaligheid in den Heer. Dat van goede en nuttige zaken, Beminde Geloovigen, zeer dikwijls een slecht en verderfelijk gebruik wordt gemaakt, is eene waarheid, die door de ondervinding maar al te zeer wordt bevestigd, en wel bijzonder met betrekking tot de drukpers hare toepassing vindt. Reeds in het begin der 16de eeuw, en dus bijna onmiddellijk na hare uitvinding, hoorde men den Paus Leo X, in de vijfde algemeene Kerkvergadering van Lateranen, zijne bezorgdheid te dien aanzien te '.kennen geven (Sess. X.) Toen reeds zag men de Kerk maatregelen nemen, opdat ce heerlijke uitvinding, die alleen ter bevordering van gelool en deugd, van kunst en wetenschap en van bet ware welzijn van Kerk en Staat moest dienen niet ten nadeele van godsdienst, zeden en beschaving zoude strekken. Sedert dien tijd heeft de H. Kerk niet opgehouden de genomen maatregelen ten strengste te handhaven, en steeds heeft zij hare kinderen op de gevaren gewezen, waaraan de ongodsdienstige en zedelooze voortbrengselen der pers degenen blootstellen, die zich aan hunnen heilloozen invloed prijs geven. Was nu die moederlijke bezorgdheid der Kerk ten allen tijde op wettige redenen gegrond, dan is zij het voorzeker tegenwoordig. In onze dagen toch heeft de drukpers eene veel grootere menigte van werken kunnen leveren en in der daad geleverd, dan zij het vroeger gedaan heeft cf doen kon ; de schrijvers zijn talrijker geworden, naar mate zij zelve beKrepen, dat zij zich tegenover lezers bevonden, die minder op degelijkheid van inhoud dan op uitwendige vormen gesteld zijn. De drukpers bovendien geniet burgerlijke vrijheid ; maar juist van die burgerlijke vrijheid, die toch overigens niemand van Gods wetten onafhankelijk kan maken, wordt door vele schrijvers misbruik gemaakt, om het licht te doen zien aan werken, die in eene eeuwige duisternis badden moeten begraven blijven. Beeds iv de eerste jaren zijner regeering schreef Paus Gbegofclüs XVI, lofwaardiger gedachtenis, aan de Bisschoppen der katholieke wereld, //dat hij schrikte bij het «en van die ontzettende menigte van boeken en boekjes, die, ofschoon klein van formaat, groot zijn in boosheid en waardoor de vloed der goddeloosheid zich verspreidt over geheel de wereld (15 Aug. 1832. Enclycl. Mirari l°j u Z^K de t'-den onder dil °Pzi°* nie- ver* Oeterd, B. G., en onze voor het heil zijner kinderen zoo teeder bezorgde H. Vader, Pius IX heeft meer Oan tens de aandacht der Bisschoppeu gevestigd op «e _ gevaren, welke van die zijde de christenheid bedreigen. In onze bezorgdheid voor het heil uwer onsterfelijke zielen, ern gevolg gevende aan de vermaningen van het hoofd der Kerk, smeekten Wij, het voorgaande jaar, TJ in ons herderlijk schrijven over de opvoeding uwer kinderen, om toch steeds alle boeken en geschriften, die aan het geloof of de deugd hinderlijk kunnen zijn, ver van U verwijderd te honden, ent is over die gewigtige aangelegenheid, dat wij U dit jaar andermaal, en nu uitsluitend wenschen te onderhouden. De boeken, B. G., waartegen Wij gemeend hebben U te moeten waarschuwen, zijn al zulke drukwerken, die onder welken vorm of titel en op welke wijze het ook zijn moge, uit hunnen aard of om bijzondere omstandigheden, gevaarlijk zijn voor het geloof of de zeden der lezers. Alle boeken dus en plaatwerken, alle dagbladen en tijdschriften, alle romans en tooneelstukken, alle reisbeschrijvingen en geschiedenissen, alle vlugschriften en traktaatjes, alle gezangen en muziekstukken, alle werken in een woord, die het zaad des ongelocfs en d^r ondeugd in de harten hunner lezers uitstrooijen, zijn slechte boeken, Doeken waarvan de lezing de noodlottigste gevolgen moet hebben. Voorzeker is het gevaarlijk, B. G., met ongodsdienstige of zedelooze menschen gemeenzaam om te gaan ; want allengs komt men zoo ver, dat men hunne wijze van denken, spreken en handelen begint over te nemen, 't Is daarom dat de Apostel PaüLTJS niet ophield de geloovigen tegen zulken omgang te waarschuwen. Zoo schrijft hij aan de Christenen van. Corinthe, van niet de minste gemeenschap te hebben, ii met een' ontuchtige, of een' geldqierige, of een' afgodendienaar, of een' lasteraar, of een' dronkaard, of een' roofzuchtige" (I Cor. V. 11.) De reden, die dezelfde Apostel elders tegen die omgang aanvoert, is in de volgende veelbeteekenende woorden vervat : ii Hunne gesprekken zijn bevorderlijk aan de goddeloosheid en hunne taal kruipt gelijk de kanker, ongevoelig maar steeds dieper invretend, voort." (2 Tim. 11. 16. 17) De ondervinding staaft de waarheid van de woorden dcs Apostels, en het is eene onfeilbare uitspraak van den H. Geest, dat aal wie met pek omgaat, ook daarmede wordt betmet." (Eceli XUI. 1.) Is echter de omgang en het spreken met zulke menschen reeds zoo gevaarlijk , hoeveel gevaarlijker moet dan uiet de omgang zijn met een slechten schrijver in de werken, die hij ter lezing aanbiedt. De omgang toch met dezen bepaalt zich niet tot een onderhoud van eenige oogenblikken, (ofschoon dit cok reeds bedenkelijk kan genoemd worden); neen, uren lang. ja geheele dagen en soms zelfs een gedeelte der nachten is hij vertrouwelijk bezig met zijnen lezer of zijne lereres. Bovendien bestaat het onderhoud dat hij met hen heeft, niet in oppervlakkige en losse gesprekken ; neen, door sluwe redeueeringeo tracht hij zich van den geest meester te maken, terwijl bij bet hart, welks driften hij vleit, ook nog door eene sierlijke en wegslepende taal weet te hoeijen. Zoo laat menigeen, die den sprekenden verleider niet een oogenblik te woord zou willen staan, den schrijvenden, wiens werken hij leest, vrij en ongehinderd op geest, verbeeldingen hart werken. Zoo blind is men in zake vau lektuur ; zoo weinig blijft men zich zieb zelven gelijk. Wie uwer, B. G., zou een vergiftigd voedsel willen nemen? Eu boe zoudt Gij het dan van U kunnen verkrijgen, om dat, wel is waar soms langzaam, maar toch altijd onfeilbaar voortwerkend gif des ongeloofs en der zedeloosheid in te zuigen, dat de slechte boeken en geschriften in zich bevatten ? De lektuur wordt door den H Basilitjs niet ten onregte het voedsel der zielen genoemd. Dat voedsel nu wordt met graagte genomen, want niemand leest tegen wil en dank ; en zoo gretig het genomen wordt, zoo verderfelijk werkt bet, indien dat voedsel het voedsel is van het ongeloof of van de zedeloosheid. Niemand uwer zou de zijnen ter onderwijzing en opleiding willen toevertrouwen aan een meester, dien Gij kennen zoudt als een menscb, vijandig gestemd voor onze H. Godsdienst of gevaarlijk voor de deugd. En zou dan iemand onder U verblind genoeg kunnen zijn, om zich zelven of de zijnen ter onderwijzing en vorming te wagen aan ongodsdienstige of zedefooze schrijvers? Dit evenwel zoudt Gij doen, B. G., zoo gij hunne werken laast of door iemand der uwen liet lezen. //Hij toch," merkt zeer juist een heilig schrijver aan, »die zich een schrijver ter lezing neemt, //stelt zich als het ware als leerling onder hem, en «biedt hem een leerzamen geest en een leerzaam nart //aan.' Oord at, B. G., welken noodlottigen invloed die schrijvende meester op zijp. lezenden leerling noot uitoefenen, zoo die meester geest en hart bedervende beginselen in zijne werken verkondigt ! Of leert de ondervinding dan niet, dat de geest "eu het hart van den lezer zich doorgaans vormen naar den geest en het hart van den schrijver, dien hij zich bij voorkeur ter lezing heeft uitgekozen? leder schrijver toch drukt in zijne werken het levende en sprekend gelijkende beeld af van zijn gemoed ; want in zijne geschriften geeft hij de gedachten weder, die zijn geest, de gevoelens en de driften, die zijn hart be» heersenen ; en die gedachten, gevoelens en driften, welke bij slechte schrijvers noodzakelijk slecht zijn, trachten deze doorgaans langs bedekte wegen en in een aangenamen en verleidelijken vorm mede te deelen aan hunne lezers. Eene droevige ervaring leert dat zij er, helaas! maar al te wel in slagen. Aan deze meer algemeene waarschuwingen achten Wij Ons, B. G., in geweten en krachtens ons herderlijk ambt verpligt, eenige meer bijzondere toe te voegen omtrent de lezing van dagbladen. Zoo groot het goed is, dat een dagbladschrijver kan stichten, die zijne roeping niet miskent en de grenzen zijner bevoegdheid niet overschrijdt, even zoo ontzettend groot is het kwaad, dat hij veroorzaakt, wanneer zijn dagblad, in stede van dienstbaar te zijn aan de bevordering van waarheid, geloof en deugd, de logen verspreidt, het ongeloof in de hand werkt, de deugd ondermijnt. Een slecht dagblad bezit het treurig voorregt van in zijne kolommen te vereenigen al het nadeeiige van ongodsdienstige of zedebedervende boeken, en in ruime mate tot zijne dienst te hebben al wat noodig is om zijn verheerd doel bijna onfeilbaar te bereiken, 't Is de waterdruppel, die den bardsten steen uitholt, omdat hij er gedurig op valt; dagelijks toah herbaalt het zijne heillooze werking op den geest en het hart zijner lezers, en hoe noodlottig die werking is, leert al wederom eene droevige ondervinding. Immers van waar bij sommige katholieken zekere voorootdeelea tegen de heilige Kerk, bare leer, hare wetten, har» regten, hare bedienaren ? Van waar bij anderen die ligtzinnige en onvoorwaardelijke goedkeuring gegeven aan instellingen, aan beginselen en denkbeelden, die, zij mogen dan de voortbrengselen wezen onzer zoo hooggeroemde eeuw, in tegenspraak zijn met de leer en den geest der Kerk, welke over nu ruim twee jaren [die menigte van dwalingen plegtig veroordeelde, die mea de dwalingen mag noemen van onzen tijd? (Encycl. S. D. N. Pil IX : Quanta cura. 8 Decb. 1864). Van waar, vragen Wij, dat alles ? De verkeerde dagbladen, B. G., en het dagelijks lezen er van, ziet daar een der voornaamste bronnen van bet kwaad. Men gewent zich te zien en niet anders meer te zien dan door het oog van den man, wiens dagblad men doorgaans leest, en men eindigt met te denken en te bevoelen gelijk hij. Van daar dan ook dat men iemands rigting gist uit het dagblad, dat hij bij voorkeur leest. Denkt hier ernstig aan, Gij allen die dagbladen leest. welke U of de U toevertrouwden schadelijk kunnen zijn. Denkt er aan, dat geen tijdelijk belang, geen tijdelijke winst ooit kan opwegen tegen het verlies of de verzwakking van geloof en deugd, waaraan die lezing U of uwe onderhoorigen blootstelt. Weet het wel, Ouders, dat er geen druppel gif in de zielen uwer kinderen wordt uitgestort door de dagbladen, die Gij leest of laat lezen, waarvoor Gij niet eenmaal eene strenge rekenschap zult moeten afleggen. En welke zijn nu die dagbladen, tegen welker lezing Wij gemeend hebben U in dit ons herderlijk schrijven te moeten waarschuwen? Het zijn B. G , die dagbladen, die met duidelijke of sluwe miskenning van Gods Kerk, van haar Opperhoofd, van hare Herders, van bare godsdienst- en zedeleer, van hare wetten, van hare regten, van hare instellingen worden, geschreven. Het zijn die dagbladen die de door God gestelde magten in achting doen dalen, en iedere gelegenheid te baat nemen, om hen die met het gezag bekleed zijn, te beknibbelen en te verguizen, en zoodoende wanorde te doen ontstaan. Het zijn daarenboven ook die. dagbladen, welke om de ligt ¦ zinnigheid, waarmede zij de Kerk en deu aard vau baar bestuur hespreken, en om de verwarde, nieuwe en in Gods Kerk vreemde en onbekende denkbeelden waarvan zij zich de tolken maken en die zij bij hunne lezers ingang willen do^n vinden, gevaarlijk zouden kunnen zijn voor uwe kinderlijke onderwerping aan de leer nes geloofs, of voor den eerliied, dien Gij aan uwe Herders en aan de priesterschap in het algemeen ver. scbuldigd zijt, en waarvan Gij lot dusverre steeds zoo voorbeeldige blijken hebt gegeven. Ziet daar, B. G., de vaderlijke en hoogst ernstige vermaningen, die Wij U dit jaar op het hart hebben willen drukken, en die, Wij twijfelen daar niet aan, bij U in eene goede aarde zullen vallen. Moge Gods genade, die Wij dagelijks voor U afsrneeken, ze vrucht baar maken bij allen, maar vooral bij de ouders, die met Ons werkzaam zijn aan- en verantwoordelijk voor het heil der hun toevertrouwde kinderen 1 Onze onderhoorige Geestelijken zuilen, gelijk in alle overige, het heil der zielen betreffende aangelegenheden, zoo ook, ja vooral in deze, onze pogingen voor bet welzijn onzer dierbare kudde, niet slechts bij de uitoefening hunner heilige bediening, maar ook bij iedere voorkomende gelegenheid, krachtdadig ondersteuuen. Ten slotte bevelen Wij nog en bijzonder thans in uwe gedvruchtige gebeden Z. H. den Paus en de gansche Kerk; tevens verzoeken Wij U, overeenkomstig de vermaning des Apostels, die ons den eerbied en de liefde vuor alle gezag, als van God zijn oorsprong ontleenende, (Rom XIII. 1.) aanbeveelt, om te bidden vot Z. M onzen geëerbiedigde!! Koning en Hoostdeszelfs Huis, voor Ons en allen die in overheid gesteld zijn, opriat God aan allen het licht en de kracht zhtt genade ruimschoots moge medtdeelen Krachtens de Ons daartoe van den H. Stoel verleende ir.iigt, dispenseren Wij in de Vaste-Wet voor dit jüiir üeüjk voor het vorige is geichitd (Publicetur more solilo Dispensalio quadragesimalis.) En zal dit ons herderlijk schrijven op den Zondag Qui> quagesima op de gebruikelijke wijze worden voorgelezen. Gedaan te 's Bosch, op den feestdag van O. L. V. Zuivering, den 2 Februarij 1867. De Aartsb. Apost. Adm. voornoemd, f JT. ZWKXSEiV. Op' last van Zyne Doorl. Hoogwaardigkeid, B. te BRAAKE, l. s. ---