FEUILLETON. Madeleine Blaisot. 31) _=. Het spreekt van zelf, dat Daniël de Fierchamp, terwijl hij deze overpeinzingen hield tegelijk verplicht was het gesprek met den Heer de Lantrac gaande te houden. Moeielijk was dit trouwens niet, want het was verre van diepzinnig en liep meest over de meer voor de hand liggende onderwerpen, zoodat hij meermalen kon volstaan met eene beleefde buiging van instemming of iets van dien aard. Met Cabagnou was hij van oordeel, dat de Graaf hoegenaamd geen begrip had van de belangwekkende organisatie der fabriek, en dat het eenige doel zijner komst bestond in de hoop een goed aantal stemmen voor zijne Kamer-candidatuur bij de werklieden te werven. Nadat zij een flinken rit door den geheelen omtrek gemaakt hadden, waarbij men in de Terte aan het spoorwegstation eene menigte goederenwagens kon zien staan, kwamen zij eindelijk aan den uitersten ingang van het park en reden door de breede oprijlaan naar het kasteel terug. »Is dit niet het voormalige bosch van de Avettes ?« vroeg Mijnheer de Lantrac, niet zonder eenig gevoel van spijt, dat deze vroeger aristocratische bezitting in den loop der jaren in vreemde handen was overgegaan. «Behoort dat ook al aan Mijnheer Blaisot ?« »Ja, Mijnheer,* antwoordde Daniël kortaf', zich eenigszins vermakende met den spijt van Mijnheer de Lantrac. Het was duidelijk, dat de adellijke bezoeker zich geen denkbeeld kon maken hoe iemand zich door talent en vlijt zulk een kolossaal vermogen had kunnen verwerven. Toen zij het kasteel bijna genaderd waren, zeide Mijnheer de Lantrac op eens: »Ik ben u zeer veel dank schuldig voor uwe welwillende inlichtingen, Mijnheer Mag ik het genoegen hebben uw naam te weten ?« «Daniël de Fierchamp, Mijnheer.cc Bij het hooren van dezen naam scheen het wel alsof Mijnheer de Lantrac even schrikte, doch hij herstelde zich aanstonds en zeide : »Ik meen dien naam wel eens meer gehoord te hebben ... Waarschijnlijk eene oude en uitgebreide familie ?« «Integendeel, Mijnheer; voor zoover mij bekend is, heb ik geen bloedverwanten,* antwoordde Daniël bedaard. Het rijtuig hield stil voor de stoep van het kasteel. De Graaf de Lantrac stapte uit, met behulp van Daniël, die hem uitnoodigde naar binnen te gaan en hem naar de kamer van Mijnheer Blaisot te volgen. Zij kwamen voorbij de veranda, waar Mevrouw Merlin en Madeleine juist gereed stonden om uit te gaan. »Nu reeds terug!« riep de oude dame hun toe. »Dat noem ik vlug kijken, Mijnheer de Graaf! Ik heb Mijnheer Blaisot reeds gewaarschuwd, en hij zal zoo aanstonds wel hier komen.« Madeleine schoof intusschen een leuningstoel aan, en Mijnheer de Lantrac ging zitten. «Daniël, zoudt gij zoo goed willen zijn even te schellen om wat Spaanschen wijn en gebakjes,« zeide Mevrouw Merlin. Daniël maakte zich juist gereed om aan dit verzoek te voldoen, doch verbleekte plotseling van schrik. De deur was namelijk geopend, en zijne moeder trad binnen. Voordat hij den tijd had gehad om haar met een enkel woord in te lichten, was zij reeds midden in de kamer en stond nu recht tegenover den Graaf de Lantrac. Zoodra zij hem zag, werd zij doodsbleek en dreigde ineen te zinken, toen Mevrouw Merlin haar aan den bezoeker voorstelde: «Mijnheer de Graaf de Lantrac Mijne lieve vriendin Mevrouw Ghristine de Fierchamp.« DeGraaf was intusschen opgestaan en maakte eene diepe buiging. Verbazing en schrik maakten het hem onmogelijk een enkel woord te uiten. Dit alles was echter zoo snel in zijn werk gegaan, dat de oude Mevrouw Merlin volstrekt niets daarvan had opgemerkt. »En wat zegt ge nu wel vanonsßlaisotbourg?« zeide zij tot den Graaf, die zich haastte zijne bevindingen mede te deelen en alzoo te ontsnappen aan een mogelijk gesprek met Ghristine de Fierchamp. Wie niets van den waren* toestand kende, zou het hem niet hebben aangezien dat de onverwachte komst van Daniël's moeder hem een oogenblik van streek had gebracht. Daniël beschouwde hem nu met de grootste opmerkzaamheid en keek bijwijlen naar zijne moeder, die blijkbaar de grootste moeite had om hare aandoeningen meester te blijven. Hij werd echter in zijne overpeinzingen gestoord, daar Mijnheer Jean-Jacques een boodschap zond met verzoek aan Mijnheer de Lantrac om hem in zijn kabinet te komen bezoeken. Daniël volgde hem zonder een woord le spreken en geleidde hem naar de kamer van zijn chef. Toen hij weder beneden kwam, waren Mevrouw Merlin en zijne moeder reeds vertrokken. Bij zijne tehuiskomst eenige uren later, vond hij zijne moeder in'zekere zenuwachtige opgewondenheid. Daniël kende zijne moeder te goed, dan dat hij een oogenblik zou geaarzeld hebben om met haar over de reden harer bekommering te spreken. «Hebt gij geschreid, moeder?" vroeg hij, daar hij zag dat hare oogen roodgewdend waren. «Ja, mijn jongen,« antwoordde zij. »Ik begrijp het Zeker om dat bezoek van Mijnheer de Lantrac, nietwaar ? Gij kent hem, en gij maakt u wellicht bezorgd over de toekomst ?« ;/Ja, zoo Gij hebt met hem de fabriek bezocht, naar ik hoor Wat heeft hij met u gesproken?" »Zoo goed als niets!« antwoordde Daniël met eene poging om -een vroolijk en onbezorgd gelaat te toonen »Wat gaat mij die Mijnheer ook eigenlijk aan? Of denkt gij misschien, dat zijn naam mij eenige vrees zou hebben aangejaagd!« »Hij is uw vader, Daniël.« «Hij ?..« »Ja.« «Welnu, wat kan ons dat deren ?« hernam hij op strakken toon, terwijl hij haar ernstig in de oogen zag. »Gij zijt toch niet bang meer, zooals vroeger, dat hij mij van u zal willen scheiden en met zich medenemen ?« «Neen, mijn kind, dat niet. Maar toch ben ik bezorgd voor uwe gemoedsrust, nu gij voor het eerst tegenover uw vader hebt gestaan... Al het teedere van onze verhouding tegenover die goede menschen, wier weldaden wij genieten, komt mij weer op nieuw in de gedachten. Met schrik donk ik aan hetgeen wellicht tusschen u en hem zal kunnen gebeuren, en ik beef....« «Neen, neen, moeder, gij moogt niet beven,// zeide Daniël, terwijl hij hare beide handen teeder in de zijne nam. »Eene moeder, als gij zijt, mag niet beven of angstig zijn Hebt gij daarvoor zooveel leed;doorgeworsteld ?.... Neen, beste moeder; als altijd moed gehouden! Er kan u niets kwaads overkomen * »Beste jongen, gij zoudt anders spreken, indien gij wist hoe de wereld altijd denkt. De menschen vragen immers nooit naar den persoon, maar alleen naar het feit. Zie, tegenover u durf ik onbeschroomd mijn hart uitstorten, omdat gij mij kent en omdat gij alles weet. Maar wat zullen de Blaisots zeggen —vooral met het oog op Madeleine —, wanneer zij, die tot dusver nog slechts een deel van de waarheid kenden, ook nu het overige vernemen'? Zullen zij mij niet terecht.beschuldigen hen in eene moeielijke verhouding gebracht te hebben, waarvan zij te voren niets konden vermoeden, omdat ik hun niets daarvan had gezegd ?// «Waar is toch op eens al uwe fierheid gebleven, moeder?* hernam Daniël met vuur. tfWat zij en anderen ook mogen zeggen, ik zal immers nooit ophouden u te eeren en lief te hebben.... Kom, laat ons trachten kalm te zijn en verstandig de feiten onder de oogen te zien. Gij hebt mij doen opleiden tot een man, en als zoodanig ben ik ten allen tijde bereid u te beschermen, desnoods tegen de geheele wereld. Ik heb nooit iemand anders gekend dan mijne moeder, en ik wil ook nooit iemand anders kennen dan haar. Laat dit u toch tot kalmte stemmen en u uwe oud* fierheid doen herwinnen. Waarom zouden wij ons schamen om aan de Blaisots de volle waarheid te doen kennen? Het is beter dal zij die van ons hooren, dan later wellicht bij toeval uit den mond van anderen Wat is het geval ? De omstandigheden hebben mij in aanraking gebracht met den man wiens naam ik eigenlijk had moetendragen. Wie moet nu daarover blozen, hij of wij ?... Neen, moeders wees overtuigd dat gij altijd tegenover mijn vader een steun zult vinden in uwen z00n... Is dat u niet voldoende ?« «O, mijn kind, mijn arm kind!« zuchtte de diepgeschokte moeder, doch Daniël sloot haar in zijne armen, kuste haar en zeide op zachten toon : «Kom moeder, hef het hoofd weer op. Gij hebt niets te vreezen !# --- Letterkundige Kroniek. VI. Een aardig boekje voor moeders, die over de feestdagen iets aan hare kinderen willen vertellen, als die hoogtijden zijn aangebroken, is dat van Mevrouw Habé, getiteld: Lieven is leven, Toespraken voor kinderen op Christelijke feestdagen. (Sneek, 11. Pyttersen Tzn.) Zij heeft den rechten kindertoon getroffen en vele lieve verhaaltjes en schetsen uit de natuur en het praktische leven gevlochten tusschen hetgeen zij meende over de Christelijke feesten te moeten meedcelen. Zij geeft wat op die feestdagen herdacht wordt in het kort weer naar de berichten van het Nieuwe Testament, en iaat daarop zeer toepasselijk lessen en opwekkingen volgen, geheel naar de bevatting der kleinen opgesteld, llet keurig gedrukte werkje is wel wat heel duur; bij een evenlueelen tweeden druk zouden wij den uitgever aanraden den prijs wat lager ta stellen. Be vrijdenkers in Nederland, die in den laatsten tijd nog alwat van zich hebben doen hooien, vinden veel van hunne gading in het werk van K. A. Specht .- Theologie en wetenschap of oude en nieuwe wereldbeschouwing, waarvan de Vertaling in acht afleveringen bij Wilms & C°., te Amsterdam het licht ziet. In de eerste aflevering wordt duchtig de les gelezen aan allen die nog niet van eenigen godsdienst vervreemd zijn. Protestanten zoowel als Katholieken moeien het misgelden. Üok de tegenwoordige schoier. vinden geen genade in de oogen des schrijvers, wien de vertaler in zijn keurigen (?) stijl laat zeggen: dat zij vol zitten van Christendom en leuteren over God, belooning hiernamaals en onsterfelijkheid enz. De moderne lichting wordt natuurlijk de grootste vijandin van de vrije gedachte genoemd, en zoo meer. Daar het laatste woord op godsdienstig gebied nog niet is gesproken, zullen wij ons over het in dit werk behandelde niet verder uitlaten, en onze aankondiging besluiten met de mededeeling, dat er in deze aflevering veel ophef wordt gemaakt van Keppler, Copernicus en Gal.lei, als baanbrekers op het veld der vrije gedachte. Op een aangename wijze zet de heer A G. C. van Duyl zijn reisverhaal: Tien dagen in Portugal voort, (Den Haag, Charles Ewings) in éen tweede deeltje, dat wij nu ter aankondiging ontvingen. Evenals het vorige bevat het luchtige causeriën over neigeen men in zulk een kort bestek zien kan in het door de natuur zoo rijk bedeelde land. Zijne mededeelingen over «HoUandsch Kerkhof«, de waterleiding, de kunst en wetenschappelijke inrichtingen te Lissabon hebben ons een prettig uurtje bezorgd, en zullen ongetwijfeld ook anderen aangenaam bezig houden. nßombonö's. Satire door Willem Paap (Amsterdam, Wilms & Co.) verraadt al de onstuimigheid er. onberadenheid der jongelingschap. Om eene satire te schrijven, dat is: goed te schrijven, worden meer dan alledaagsche kundigheden volstrekt vereischt. Waar het bij den schrijver in deze hapert. Allereerst aan den vorm, en ten tweede aan de phantasie. llet is geen kunst om eigenaardigheden eu gebreker. van personen en zaken in -ten belacholljk daglicht te stellen ; de lachers heeft men al heei spoedig op zijne zijde. Maar bedorven toestanden en kleingeestige typen uit het menscheuteven met fijn vernuft in al hun bekrompenheid zóo te ontleden, zóo aan de kaak te stellen, dat ze eerst de belangstelling, later de verachting opwekken, is een talent, dat maar aan zeer enkelen gegeven is. Des schrijvers verbeeldingskracht is niet sterk genoeg tot het leveren van een fijne, beschaafde zedenstudie. Zijne figuren zijn boersU» in hunne handelwijze. Een satire, meenen wij, is bestemd voor een zeer ontwikkelden kring van lezers, en moet dus zijn als ecu edel gerecht, dat in alle opzichten den kieskeurigen smaak voldoet. De familiekuiperijen der Bombono's boezemen wegens gebrek aan geest geen belang in, en worden medegedeeld in een taai, die het vulgaire nabij komt. Met verlangen zien wij degelijker studiën van den heer Paap to gemoet. Wat de menschheid aan Darwin te danken heeft, is zeker aan ieder wetenschappelijk gevormd man bekend. Men begint langzamerhand van de vooroordeelen tegen zijn onderzoekingsresullaten en theoriën terug te komen, en weinige natuurkundigen zullen er gevonden worden, die met grond durven ontkennen, dat de geleerde en innig vrome Darwin luum*» inzichten in de geschiedenis van de schepping heeft verhelderd, vernieuwd of bevestigd. Voor hen. wien het wegens hunne andere bezigheden of om den streng welenschappelijken vorm, waarin zijne werker, geschreven zijn, bezwaarlijk valt van Darwins geschriften kennis te nemen, diene het boekje van G. i. homanes, De bewijzen voor de theorie van Darwin \Amsterdam, 4. F. Sikken), dat door P. F. Spaink vertaald en met een portret van den grooten geleerde versierd is. llet geeft een voldoend overzicht van Darwin s inzichten betreffende de schepping. Wie vernuftig gestelde en scherpzinnig uiteengezette cetoogen wil lezen, kieze het geestige boekje van Dr. H. J. Betz, getiteld: Een en ander. (Den Haag, M. Nijhoff). Het bevat acht afzonderlijke stukken, die meestal betrekking hebben op godsdienstwetenschap of staathuishoudkunde. Het zijn meerendeels replieken, waarin beurtelings klappen uitgedeeld worden aan een modernen «Don Quiehotte« (Dr. Abr. Kuyper), aan predikers van dolhuis-idealen als de Heer F. Domela Nieuwenhuis, aan zich noemende »atheïsten«, en aan misbruikers van het woord godsdienst in den zin van godsdienstwetenschap. Van het werk van Henri George, Sociale vraagstukken, (Deventer, W. Hulscher GJzn.), waarvan wij de eerste aflevering in een vorig nummer van dit blad aankondigden, is nu de 2de aflevering verschenen, waarmee het boek compleet is. Men mag het er voor houden, dat ongeveer een derde van de bevolking van ons land uit landbouwers bestaat, en nu de landerijen in den laatsten tijd in waarde gedaald zijn en de landbouwvoortbrengselen in prijs verminderen, is het raadzaam, de boeren bekend te maken met alles wat in hun beroep tot voordeeliger uitkomsten kan leiden. Dat heeft de heer Aug. Goffard begrepen, die, door eigen ondervinding geteerd, in zijn werkje: Homdleiding tot het verbouv-en en inkuilen van maïs en ander groenvoeder-gewttssen (Utrecht J. G. Broese), den landbouwers tracht aan te toonen, welke vóordeelen het inkuilen van gvoenvoedergewassen boven het bewaren van gras in den vorm van hooi aanbiedt. Hij voert alles aan wat tot dit onderwerp behoort en deelt ook de resultaten van eenige onderzoekingen van verschillende landbouwmaatschappijen mede. Het nuttige werkje is voordien van de noodige afbeeldingen tusschen den tekst. De Kikkerstudiën van JR. Koopmans van Boekeren (Beverwijk, D. S. Slotboom) zijn vroolijke, gezellige praatjes over het geslacht der kikvorschen, beschouwd wit een dierkundig, maar ook historisch en zielkundig oogpunt. Er is geen kant vergeten, van welken deze beestjes kunnen beschouwd worden, of de schrijver weet er wat van te vertellen. Heeft hij misschien in den beginne plan gehad een nuts-voordracht te houden over kikkers, zooals Weiland dat gedaan heeft over pruiken en stokpaarden ? Dan is hem de stof waarschijnlijk te uitgebreid geworden en heeft hij er een boekdeeltje mede gevuld, dat als het eerste nummer der Halve-guldens-editie de wereld in gezonden werd. Prettig geschreven, levert het boekske een aantal wetenswaardigheden. De Grieken en Bomeinen, tot zelfs de onderwereld worden er in te pas gebracht. De natuurwetenschap wordt er in aangehaald met Volta en Galvani, de letterkunde met Bilderdijk. Men vindt er een woordje over Cats, over de Fransche kookkunst, over heraldiek enz. alles doorweven met zedekundige opmerkingen en anecdoten. Zoo wordt men aangenaam bezig gehouden, verrijkt zijne kennis en ontvangt misschien ook nog wat voedsel voor het gemoedsleven. Het goede doel, dat de uitgave van de: Komische gedichten van den controleur (Amsterdam L. F. J. Hassels) beoogt, doet ons een zachter oordeel vellen, dan wij anders, niettegenstaande het voorwoord van Prof. Alberdingk Thijm, er over zouden hebben uitgesproken. Wanneer men evenwel schrijft »ten voordeele van weduwen van ambtenaren» moet de kritiek de talrijke vergrijpen tegen dichtmaat en taalregels wat over het hoofd zien. De bundel bevat een aantal in rijm geschreven vertellingen uit het volksleven, waaronder wij «Schele Trijn« als de best geslaagde aanstippen. Om het goede doel vinde deze uitgave vele, zeer vele koopers. De Heer G. G. Vonk, uitgever te Haarlem, gaat voort zijne uitgaven in een sierlijk kleed te steken, zonder daarbij een degelijken inhoud te verzuimen. Dezer dagen zag bij hem weder een allerliefste meisjesnovelle het licht, getiteld.' Twee zusters, uit het Hoogduitsch van Clare Cron, overgebracht door Jacoba. Piet Vluchtig's Volksliedjes (Haarlem, W. Gosler) mochten onlangs een tweeden druk beleven. Wij zouden deze liedjes, op'eenvoudige zang-wijzen gezet, gaarne in het huis van iederen werkman verspreid wenschen. Zij zijn ongekunsteld en ademen een gezonden volkszin. Wederom ontvingen wij een deel der: Jaarcijfers over iBB3 en vorige jaren, omtrent bevolkinq,landbouw, handel, belastingen, onderwijs enz., uitgegeven door de Vereeniging voor de statistiek in Nederland (Den Haag, H. L. Smits). Bij de samenstelling van dezen derden bundel is de inrichting der beide eerste nos. gevolgd, doch zijn eenige nieuwe tabellen er bijgevoegd. Nieuw b.v. zijn de opgaven omtrent zalmvisscherij, het aantal verleende naturalisatiën sedert 1850, de broodprijzen op verschillende plaatsen, enz. Onbekendheid met maatschappelijke toestanden leidt menigeen bij het vroegtijdig kiezen van eenig beroep of ambt tot stappen, waarvan hij op rijperen leeftijd een onherstelbaar berouw heeft. Die onbekendheid is wellicht nergens grooter dan in Nederland ten opzichte van onze Oost-Indische bezittingen en geldt voornamelijk de aanstaande Oost-Indische ambtenaren die, in spijt van de onbekendheid met toestanden en reglementaire bepalingen, zich jegens den Staat verbinden. Daarmede is het doel aangetoond van de brochure van Justus, onder den titel: Bekrompenheid ofkwade trouw? bij H. C. A. Thieme te Nijmegen uitgegeven. De schrijver wil de onwetendheid doen ophouden, welke meestal wordt aangetroffen bij hen, die op goed vertrouwen eene voor het leven beslissende verbintenis in onze koloniën aangaan. Hij geeft daartoe eene bijdrage tot de kennis van de tegenwoordige positie en de vooruitzichten van den burgerlijken ambtenaar in de Oost, Hoe men in Zuid-Afrika fortuin kan maken, (Amsterdam, Wilms & Co.), behandelt zeker eene kwestie welke aan de orde van den dag is. Het boekje is een eenvoudige, naar wij hopen, vertrouwbare wegwijzer voor aanstaande emigranten, en gevloeid uit de pen van iemand, die lang in de Transvaal gewoond heeft. Ook de heer A. L. H. Obreen heeft zijne Reisindrukken in Spanje, vroeger als brieven in de Nieuwe Rotterdamsche Ct. verschenen, tot een bundeltje vereenigd, en met een plaatje versierd bij de firma E. J. Brill, te Leiden, doen drukken. Hij stelt anderen, die dat land bezochten, zoodoende in de gelegenheid hunne ervaring aan de zijne te toetsen. Op hooger waardeering dan die van een reisdagboek, mag zijn werkje dan ook geen aanspraak maken. B*g het lezen van den titel: tiKathederkouU, dien d< heer R. Koopmans van Boekeren voor een bundel verhandelingen en voordrachten uitkoos, dachten wij onwillekeurig aan het: nomen et omen. Katheder riekt deftig, ernstig, geleerd. Kout daarentegen voorspelt luchtigheid, ongedwongenheid, gepaard met vernuft. En zoo vindt men deze eigenschappen saam vereend in een gesprek over kunst en godsdienst, een reisverhaal naar Elten, levensschetsen van Janus Secundus, Van Heyningen Bosch en Francijntje de Boer, en in hetgeen de inhoud nog meer aanwijst. Ligt het aan ons, of zouden er meer zijn, die de vergelijking met: Schoenen op keur en Voor en na de Pauze voor dezen bundel gevaarlijk achten? Er valt over het geheel een groote vooruitgang on te merken, bij het overzien van den dichtoogst der laatste zeven jaren. Hoe is niet de inhoud in verheid en degelijkheid toegenomen; hoe onber gewoonlijk de vorm, voor de liederen gekozen I Louis Couperus doopte zijn nieuwen bundel: Een lent van vaerzen (Utrecht, J. L. Beijers), en wijst daarmede reeds van zelf aan, welk een gedachtenstroom dooï zijn dichtwerk heen vloeit. Het zijn sonnetten ca stanzen gewijd aan liefde en vrouwen, die wij met groot genoegen hebben gelezen. Wij bewonderden d« rijke woordenkeus des dichters, al zouden wij hier en daar liever een minder ongewone of minder gezochte uitdrukking gebruikt hebben. Ook past over het geheel de inhoud zeer goed in het sierlijke, bevallige kleed, dat de dichter zijne phantasiën heeft aangetrokken. In enkele gedichtjes slechts trof ons bij hes talentvolle der schildering het onbeduidende van de gedachte, welke er in wordt voorgesteld. Van een dichter van dezen rang mogen wij het hoogste in gedachte en vorm vorderen. Als typografisch kunstwerk beveelt zich het teeue, keurig gedrukte deeltje aan als een welkom geschenk aan iederen boekenlief hebbet --- Aan Nicolaas Beets. De hulde, die geheel het vaderland (het rijk in Europa en de Koloniën, benevens een aantal verstrooide landgenooten in den vreemde) u heden, den 13en September, bieden, bij gelegenheid van uwen zeventigsten verjaardag — tevens voor u het slot van wat wij gewoon zijn »het openbare leven« te noemen, — is gegrond op achting, liefde en dankbaarheid. Gij zijt onze roem, en de behoefte om u dit te zeggen, zoodat iedereen ook buiten onze grenzen het hooren kan, openbaarde zich reeds toen de wijze waarop de Franschen hunnen Victor Hugo, de Belgen hunnen Hendrik Conscience »viei*den«, onze jaloerschheid verwekte. > Wacht maar«, zeiden wij tot elkander swacht maar. Den 13den September 1884 als Beets zeventig jaar is, zullen ook wij, zij 't dan op onze manier en in verband met de eigenaardigheden van ons klimaat, toonen dat we onze mannen weten te eeien.« Was het ook maar eenigszins tot nadeel, van den luister van uw feest — immers integendeel — dat uwe hooggewaardeerde vriendin Bosboom —Toussaint u voorging? Reeds toen hebt gij kunnen zien, hoe vereering en liefde bij ons gepaard moeten gaan om een heel volk in beweging te brengen. Al hadt gij duizendmaal schooner verzen geschreven dan gij deedt, al had de macht van uw proza zich doen gelden, ook daar waar gij niet geschitterd hebt, omdat uwe neigingen u ver daarvandaan hielden; indien gij niet uw hart hadt nedergelegd in uwe geschriften en niet waart ingegaan tot onze binnenkamers, en onze behoefte aan warmte en booger licht dan waarbij wij onze dagelijksche en alledaagsche bezigheden verrichten, bevredigd hadt; indien gij niet een goed man en een ernstig man geweest waart; indien de godsdienstige neigingen van uw hart uwen humor niet geadeld hadden, gij niet steeds het oog gehouden hadt op den drang naar volmaking, die zich bij ons volk uitspreekt in den heiligen eerbied voor de mysteriën van dit leven en van het leven hiernamaals., gij zoudt heden uwe vrienden, velen, zeer velen ongetwijfeld, om u heen geschaard zien en vele, zeer vele handen zouden de uwe drukken, maar ge zoudt niet als 't ware het geheele volk, vertegenwoordigd door mannen en vrouwen van allerlei stand, richting en ontwikkeling tot u zien komen met tranen van aandoening en dank in de oogen en de bede in het hart: dat God ons Onzen HildebraVd, onzen Nicolaas Beets, den beminden kerkleeraar, de glorie der Utrechtsche hoogeschool, den eerste onder onze letterkundigen, den diepgevoeligen zanger aan onzen huise-lij ken haard of daar buiten op de heideen in het groene bosch, nog lang late behouden, want dat wij trotsch zijn op hem en wat meer zegt, dat wij hem liefhebben. Die liefde is gegrondvest op dank. "Welk een invloed ten goede is niet van u uitgegaan ! Wij durven dit u heden ronduit zeggen, want we weten dat gij gewoon zijt — een heerlijke schoone gewoonte, die goed en heilzaam is omdat zij ons nederig houdt — dat gij gewoon zijt den lof uwer gaven en talenten terug te brengen tot Hem, die ze u gaf. En laat het ons vergund zijn hierbij te herinneren aan den zegen, beide van het doen en van het «doen door laten.» Hoe groot zou de schade voor onze Nederlandsche letteren niet geweest zijn indien gij, door valsche eerzucht gedreven, u aan hel hoofd van zeker scepticisme geplaatst hadt en onze jongeren het recht gegeven zich op u te beroepen, wanneer zij, brekende met alle vormen van taal en stijl, ook meenden te mogen breken met wat goed en edel en betamelijk is; met wat gegrond is op de traditie niet alleen, maar op de historie, den aard, den aangeboren smaak, het karakter van ons volk? Het is uwe verdienste, dat gij u onthieldt van veel wat als een nieuwe behoefte van dit geslacht, als een eisch der letteren, als de eenige voorwaarde tot vooruitgang werd uitgeschreeuwd. Hoe moet uw mond zich tot een glimlach vol humor en weemoed.geplooid hebben toen beweerd werd, dat gij daarom verdiendet op zij gezet worden als verouderd. Heden ziet men hoe Neêrland's volk zijnen Beets op zij zet. Toch zijt gij voor allen die leeren wilden, een leermeester geweest. Gij hebt, wie teeder van hart zijn en prijsslellen op een gemoedelijk woord, door uw toespraken gestaald, terwijl gij tot hen spraakt in stichtelijke termen. Om louter te stichten waart gij een te groot vereerder van de edele vormen onzer schoone moedertaal. Gij gaaft, wie aan uwe voeten nederzaten om de woorden des levens op te vangen, aldus twee gaven tegelijk. Ook daarin toondet ge u een goed dienaar van den God der waarheid en der schoonheid, wier plaats voor de eene is ter rechter- en voor de andere ter linkerzijde van Zijnen troon. Gij hebt, wie in den kleinen kring van hun gezin hun levensgenot zoeken, goed gedaan aan hun hart; want terwijl gij zongt van uw eigen lief en leed,terwijl gij uw eigen kind uit de w;eg beurdet om het te kussen en te zegenen of uw eigen huwelijks heil in verband bracht met de hoogste en reinste wenschen van uw hart, hebt gij uiting en wijding gegeven aan wat duizenden met u voelden maar niet al- gaven en Hij gaf ze u om niet; uioe verdienste en uw aanspraak op den dank van zoovelen is, dat gij alles tot den laatsten penning toe weer hebt uitgegeven. dus zeggen kónden. God gaf u ook deze Wie met u dwalen mocht in het bosch en naar uw mijmeringen luisteren als de herfst heerschappij voerde of de lente haar jubelouverture zong; wie u mocht vergezellen op uwe wandelingen door Hollands duin of nederzitten als gij op uw manier verhaaldet van wat er geleefd en geleden is in vroeger dagen op dezelfde plek waarop onze kinderen dartelen en spelen; of eindelijk, wie in uwe tafereeltjes onze binnenhuisjes en binnenkamers, de ziel van ons volk, onze kleine en groote gebreken «herkende zij allen gevoelen zich aan u verplicht en gaan heden in den geest naar Utrecht om u hunnen dank te brengen. Gij hebt duizenden aan u verbonden door u zelf te zijn en u zelf te geven zonder berekening of overleg, naar de uitspraak van uw rijk gemoed en uw rijk verstand. Ook wij willen Gode de eer geven, doch 't is ons behoefte heden den omvang te meten van wat Hij ons in u geschonken heeft! Welk een zegen brengt u deze dag niet waar! Of is het niet zalig te welen, nu gij u nederzet om nog een poos — zij 't nog lang en in vrede — te genieten van de herinneringen er, de edele gaven des levens, te wticii Bat ein gehoel volk belang stelt in al wat u en de uwen betreft, dat gij omringd zijl van vrienden, van wie ieder op zijne wijze uw beeld in het hart draagt'? Welnu, indien daaromtrent ooit twijfel bij u heeft kunnen bestaan, de 13e September heeft eiken twijfel weggenomen. Nog een heerlijke vrucht van de genegeheid die gij u in alle kringen verzameld hebt. Meer dan ooit is bij uw feest gebleken hoe de liefde alle partijschap op de vlucht jaagt en tot de hoogere eenheid voert. Mocht het allen goed geweest zijn dat wij ons om u heen verdrongen hebben om u, ieder op zijne Wijze, de betuiging onzer achtingen liefde aan te bieden. Het zal geheel liet Vaderland dan ten zegen zijn geweest dat we jaloersch waren op de Franschen en de Belgen, en de nawerking van dit ons feest zal nog schooner zijn dan het feest zelf. ---