Derde Blad. Binnenlandsch Nieuws. Min. beschikking isbenoemdtot buitengewoon opzichter bij den bouw van archieflokalen aan het Bleijonburg te 's-Gravenhage, J. H. Kaulbach, thans te Haarlem. — 16 Maart. — De Nederlandsche Algemeen» Politiebond zal den 28n April een buitengewone algemeene Vergadering houden in het gebouw „Odeon", aan de Leuvehaven te Rotterdam, o. a. ter behandeling van iet voorstel van het hoofdbestuur, tot herverzekering bij de verzekeringbank „Kosmos" te Zeist van de door den Bond gesloten pensioen- on levensverzekeringen ; voorts statutenwijziging, enz. De afdeeling ..Gelderland" vergadert den 23n Maart '» het Café de Moriaan te Apeldoorn. B« raad van beheer van de Maat'chappij tot exploitatie van Staalwaterbronnen te Haarlem — ie bekende Wilhelminabron — heeft eenigen tijd geleden verschillende voorname lithografiache im-iohtingen uitgenoodigd tot het inzenden van ontwerpen van een show-card, voor de exploitatie in het binnen-8» buitenland. Dit verschillende inzending-en is dezer dagen de keuze gevallen op den arbeid van de firma Lankhout & Cie., t» 's-Gravenhage. Te Arnhem is Donderdag uit den Rij n iet lyk opgehaald van een man, die herkend is als zekere H., oud 62 jaar, gewoond hebbende aan den Parallelweg aldaar en sedert 17 Januari vermist. --- Schoolnieuws. Benoemd-, tot onderwijzer te Hooger- Srnilde D. Radsma, te Hoogeveen; — tot onderwijzeres in de nutt. handw. te Hijker-Smilde, Mej. A. M. Kievit, te Kloo3terveen; — tot onderwijzer te ïïmpel (N.-Br.) De Graaf, te Allen; — tot idem te Ondorp (N.-H.) S. Beijer, te Houten; — tot 2en idem aan de jongensschool 2e kl. te Leiden J, W, Wujjstes; —tot tijdelijk onderwijzeres te Capelle (N.-Br.) Mej. A. A. Groenendijk, aldaar. Voordracht: voor twee hoofdenvan scholen te Rotterdam, Havermans, Mostert, Van de Velde, Van Genderen, Van Grunsven en Muls. Tot leeraar aan de RijksNorraaallessau te Edam is benoemd do Heer S. F. Frenkel, onderwijzer te Apeldoorn. B Ü d e a. s. akte cia mens in Noord-Ho Iland zullen als deskundigen optreden: voor taal de Heer A. S. Schoevers, rekenen J. A. Bakker, geschiedenis M. J. IJzerman, aardrijkskunde A. Langhout, kennis der natuur P. H. van der Leij, teekenen J. A. Hinsa Jr., vrijeen orde-oefeningen W. A. Carpreau en ¦P- O van Zujjlen, opvoeding en onderwijs J. S. de Groot, zang G. Bejjerle, en handwei-ken de dames A. Xroese en A. Taunisse. Het schriftelijk examen is 2 ¦A-Pril; het mondeling gedeelte begint op ö April. --- Kerknieuws. Gbr. kerken in Nkokeland. Beroepen: na a r Beekbergen H. C. van den Brink, te Rinsumageest (Fr.). £ e dankt: voor Deventer (B). J. Ha n i a IV, te Oosterbierum. R. Kath. Kerk. In de buurt Het Hout (N.-Br.) nabij Helmond, zal een kruiskerk in gotbisehen bouwstijl wowl-ett opgericht, naar het ontwerp Van den architect C. Franaeea, te Roermond. Met het ïeg-gen van do fnndeeringen zal begonnen worden. Het geheele gebouw moet in 189 ti voltooid zijn. Benoemd: tot pastoor te Ros s u m P. W. Gooasens; — tot kapelaan te Oss A. M. J. Saris, Priester van het Seminarie. --- Gemengd Nieuws. BLEKMENTENTOONSTELLING TE HAAELEM. Vrjjdag ïr~ dezer wordt te Haarlem de groote vijf'rsehe bloeincntantoonstelling geopend, welke tot den daaropvolgende» Dinsdag zal duren. Üvenals bij vroegere gelegenheden zal deze bloemen. ..~:=:~~r~, i i. — .—" . i —— tentoonstelling gehouden worden in het gebouw der sociëteit „Do Vereeniginff'. Het programma behelst 132 wedstrijden, waarvan 20 voor hyacinten, 22 voor tulpen, 12 voor narcissen, terwijl de overige betrekking hebben op die lange reeks van verschillende bol- en knolgewassen, welke juist tegenwoordig meer en moer in den smaak vallen, Ook bouquetten en versieringen worden in het programma gevraagd, mits uitsluitend samengesteld uit bloemen, van bol- en knolgewassen afkomstig. Onder de uitgeloofde prijzen zjjn 25 gouden medailles en eenige honderden zilver vergulde, zilveren en bronzen medailles, benevens verscheidene extrapremiën. De Koningin-Regentes schonk eene gouden medaille met de beeltenis der Koningin. Deze medaille zal ten deel vallen aan den inzender, die het meest tot het welslagen dor tentoonstelling zal hebben medegewerkt. De gemeente Haarlem schonk 4 gouden medailles, en vele autoriteiten, vereenigingen en particulieren gaven eveneens blijk van hunne belangstelling. --- brieven uit een vruchtbaar deel van Twente. XCVI *). PLARTEN, MIS KOSTELOOS DEN GEGND MET STIKSTOF VERRIJKEN. D. Wikkesoorten (Vicia). i. Tuinboonen, paarde- en duiveboonen (Vicia faba). 2. Eigenlijke Wikken (ViciaJ. Tuinboonen (Vicia faba major). Hr is een groot onderscheid tusschen boonen en boonen. Zoo gelijken b.v. alle soorten van tuinboonen op elkander, en ook op de paardeen duiveboonen, zoodat velen zeer veel moeite nebben om ze van elkander te onderscheiden, zelfs als ze bloeien. Niemand echter zal ooit een stam-, snij-, spergie- of bruineboon-piaut voor een der genoemde soorten aanzien. Eveneens verwart men licht b.v. bruinebconen eu stam-, spergie- of suikerboonen, maar geen dezer poorten met tuinboonen b.v. Welk een verschil m vorm en kleur der bladeren. En terwijl men de eerste soorten reeds nu gaat ytpooten, zoodra de grond is ontdooid en opgedroogd, ja zelfs in het najaar paarde- en duiveboonen „achter den ploeg" op rijen in den akker brengt, gaat men pas laatst April of begin Mei de sterkste soorten snij-en spergieboonenleggeD. Ook dan nog, zelfs in Juni, gebeurt het meermalen, dat het gewas door nachtvorsten totaal verloren gaat. Hierover nader bij tuinbouw. Ik wou er slechts öp wijzen, dat het mij daarom verkieslijk voorkomt, de tuin-, paarde- en duiveboonen bij het geslacht Wikke te behandelen, zooals ik nu doe *n de andere afzonderlijk te bespreken ais boonen. Ook de wetenschappelijke naam der eerste soorten (Vicia faba) wijst er op, dat ze Wikkesoorten zijn, terwijl de bruineboonen, stamen stok-, suiker- en snijboonen behooren tot het geslacht Phaseolus, dat boon beteekent. Het geheele geslacht Wikke kan nog al vrij goed tegen koude. Al poot men tuinboonen b.v. in het voorjaar en niet in den herfst, toch kunden zij ongelooflijk veel verdragen. Wijl het verkieslijk is bij de weinig voedzame eerste nieuwe aardappelen terstond peulvruchten (doperwten, peulen en tninboontjes) te eten, poot ttien deze drie soorten vroeg, als ze geen kans hebben in verzuurden grond te verrotten. Zoo heb ik eens op een droog, in den herfst bewerkt bed in 't laatst van Januari tuinboonen gelegd, die door het zachte weder, begin Maart, opkwamen op den kouden grond. Pas hadden *1 Zi« iet N. vjd D. van 25 Febr. ze de eerste blaadjes ontplooid, of daar viel de vorst in, en wel zoo streng, dat er nog volle tien dagen lang sterk ijs kwam tot schaatsenrijden. Ik dekte natuurlijk terstond bij het begin van de vorst de boonen, deels met rietmatten deels met bladeren en takken. Echter liet mij mijne gewone nieuwsgierigheid (want ik durf het lang niet altijd weetgierigheid noemen) geen rust, en om eens te zien hoeveel ze wel konden verdragen, liet ik een gedeelte onbedekt. Die onbedeste plantjes van tuiubooneu nu, waarom ieder lachte, waren en bleven hardbevroren, en _ toen na zoowat veertien dagen de dooi weer inviel, waren ze wel geel, maar leefden toch nog. De bedekte planten waren prachtig, heerlijk, wazig en groen gebleven ; 't was een lust ze te sien, terwijl de onbedekte daar stonden als echte „wintei-lijders", geel. slap en verschrompeld, als te vroeg het volle leven ingetreden jonge grijsaards. (Zie het aardige versje „Maart" in het laatste Zondagsblad.) Ik liet ze echter staan en, weldra groeiden ze, hoewel ze veel lager bleven dan de bedekte. Men had ze voor eene „dwergsoort- kunnen aanzien. Toen echter de oogst kwam (en om den oo^st is het toch maar alleen te doen), kreeg ik bemiddeld van de onbedekte boonen •!>/ maal zooveel als van dezelfde uitgestrektheid bedekte tuinboonen. Alweer een troost voor allen, die wat Hein van stuk zijn. Of jongelui, die te vroeg het leven genieten, ook later I) 4' maal zoo nuttig voor de maatschappij worden, betwijfel ik sterk. De „lijdende" boon brengt later 'het meest voort en de „weelderige" bijna niets. Ik dacht zoo : zouden daarom de Groenlanders en Eskimo's zoo klein blijven ? Men gebruikt de tuinboonen onrijp als groente, en dan behoort de teelt tot den tuinbouw-. Laat men ze rijp of bijna rijp worden, zooals mell altijd doet met de paarde- en duiveboonen, dan is de kweeking wel degelijk landbouw. Hier in mijn brief moet ik ze noemen, omdat ze ooi stikstofverzamelaarsters zijn. Geen enkel landbouwer moest er wezen, die met de beide laatste soorten niet althans een derde van zfl» grond bepootte, ook omdat ze op de Zeenwsche of Groninger wijze, in rijen als hakvrucht verbouwd, gelegenheid te over aanbieden, de akkers eens duchtig van onkruid te reinigen en door het inwerken van lucht en licht tot op aanmerkelijke diepte den grond eens goed te ontzuren en recht „gezond" te maken. _Vooral voor graanakkers zou het uitstekend zijn, niet om ze in weiden te herscheppen, maar om de graansoorten elk jaar af te wisselen mei een dezer soorten, die den veldarbeid bevorderen. Wie had ooit te veel van dit kostelijk gewas > De geachte Heer Treub mag zich met een gerust geweten beslist tegen graanbelasting verklaren. Het werk op, den akker wordt door belastingen niet bevorderd, of het moest zijn eene hooge belasting op de woeste gronden, waarvan ik vrij wat meer heil verwacht, en die, voor zoover ik weet, toch door niemand is voorgesteld. Motie- Dobbelmann behoeft dus niet de eenige te zijn. Men overwege ook deze : „motie Ericus". Ook voor landbouwers is het goed en verstandig de oudei-wetsche „gemeene" soorten te laten varen, die weinig opbrengen en, als ze wat ouder worden (dus als wij ze eten), bijna niet gaar te koken zijn, terwijl de schil taai en lederachtig ïs. Op de voedingstentoonstelling te Amsterdam in 1887 waren ook zeer jonge ingemaakte tuinboontjes geëxposeerd in ilesschen. Een paar boeren voor mij geloofden niet eens dat „de grootheid" die onrijpe „booneschilletjes" lustte en zoo duur betaalde, want er kon toch niets niemendal geen voedsel in zitten." Dan zija ze zeker wel gaar te koken, of liever: ze zijn reeds zacht voor men ze kookt. Dat ieder, ook zoo menig werkman met gering weekloon en een groot gezin, in de stad steeds vraagt naar booneschilletjes, in plaats van boonen, komt, omdat men maar al te veel hardschillige boonen kweekt. Men behoeft zo daarom niet doodrijp te laten worden, maar een beginvaneen „zwart kopje", het eerste kenmerk van aanrjjpen, schaadt volstrekt niet hg onze beate, veel gevende soorten, die ook dan nog zacht van schil' blijven £n ook dan „zoo gaar worden als bo.or". ïffet een stukje spek is zoon ko3t eens Behoefte voor allen, dio zwaren lichamelijke;! arbeid verrichten. Allen, die alleen met het hoofd werken, hebben gewoonlijk minder trek in krachwge, veel pJanteneiwit bevattende stoffen, ook in vet,_ üok hierop bestaan natuurlijk vele uitzonderingen. De kleine soorten zonder naam, die men voor ö «ent per pond of minder verkoolt, zün gewoonlTjK een mengelmoes van ontaarde, verbasterae soorten, die meestal weinig opleveren en waarvan de eene boon tot moes Is gekookt, als een andere nog steenhard is. Neen, clan bedank ook ik voor zoon gerecht, als ik niet tot het eten word gedwongen door den honger die zelfs rauwe en dus althans half s»wT«# * I gekookte) boonen zoet maakt d °f tot mocs De „lange leidsehe" soort is de in vol, + ken het best bekende Zuid- en S£ Ar, stre" sche sloffer, ook walscht*groote? ff^* reboom genaamd, evenals alle andere °S" van tuinboonen. Deze is ook ïn de overige vruchtbare provinciën of gedeelten van prov™ ciëa niet onbekend, 't Is een boon, die veel kan verdragen (mijne „winterlrjdera" behoorden ook tot deze soort), bij goede kali en phosphonniur bemesting zelfs op de schraalste heide groeit, meestal zonder, hoogstens met ééne„enting" van wikke-stikstofbacteriën, en juist daar zeer veel oplevert en den grond zeer vruchtbaar maakt voor een volgend stikstofverterend gewas. Echter wordt ze, vroeg gepoot en op sohralen grond, dus juist als zij het meest oplevert, wel iets minder malsch, ook als ze „getopt" wordt tegen de bekende plaag der zwarte bladluizen (Aphisfabae), akelige, vieze insecten, die anders ook van paarde- en duiveboonen zeer dikwijls een geheelen oogst doen verloren gaan. leder, die wel eens de tot het geslacht Wikke behoorende boonenfamiliën heeft zien groeien, bemerkte zeker wel, als hij zijne oogen gebruikte dat bij alle soorten der familiën van dit geslacht ook in vollen bloei een niet bloeiende „top" het bovenste gedeelte der boon vormt. De blaadjes van dien top zijn keurig tot eenbladtuiitje geplooid (als ik het zoo noemen mag) en lokken de vliegende wijfjes bladluis, die, zonder „Woninggids", op weg is om voor hare toekomstige familie eene goede woning te kiezen. Een bovenhuis voor niemendal, vol proviand en vrij gebruik daarvan, vooral ook van de laatste sappen, lijkt haar net. Boven blijven doet de familie toch niet; al zijn ze op de vierde verdieping, spoedig nemen ze de derde, de tweede en ook het „huis" in beslag, zoodat de geheele plant krioelt van het vieze gedierte. Eene kwaal te voorkomen is altijd beter en gemakkelijker dan haar te genezen. " Wel helpt eene herhaalde besproeiing met een heel slap mengsel van petroleum en water, maar zelfs bij 1 c.L. petroleum op een grooten tuingieter vol water, waarbij de meeste bladluizen ongedeerd bleven, was in het open veld, op den vollen wind, na verloop eener maand (toen het hoog tijd werd do boonen te plukken) de walgelijke petroleuHiluchfc nog niet verdwenen. Tuinders brj groote steden, die van den verkoop hunner groenten moeten leven, zonden bij de levering van zulke producten spoedig alle klandizie kwijt raken. Veel beter is een ander middel, dat de kwaal voorkomt. Men poot vooreerst de boonen vroeg, omdat de laatst gepoote (die het hoogst werden, maar het minst opleveren) ook van de luis het meest te lijden hebben. („Mellen" noemt men ze in Twente, doch bestempelt met dezen naam alle soorten jan bladluizen.) Zoodra de plant flink in bloei staat en de onderste peulen beginnen te „zetten", nijpt men alle toppen af, even boven de hoogste, heerlijk geurende vlindorvorniige bloempjes, 't Ia een werkje, waarbij de neus te gast gaat. D« boonenbladluis vindt nu geene geschikte plaats om hare eieren te leggen, verlaat uw akker en gaat naar de duizenden, voor wie het te veel werk is de toppen af te nijpen en die later verbaasd staan, dat hun zoo kostelijke en kostbare oogst geheel is vernietigd, t Ligt aan het weer, maar niet aan hen. Brj vroeg gepoote planten is er dan nog geen spoor van de plaag waar te nemen, en in sommige streken van ons land gebruikt men die afgenepen, malsche toppen, wanneer ze volkomen zuiver en goed afgewasschen zijn, als groente. (Ik kan niet zeggen, dat dit gerecht mij bijzonder bevalt, maai- „elk zijn smaak," zei de boer, en at vijgen.) Als veevoeder zijn die toppen uitstekend. Ik zie, dat ik, evenals met mijn vorigen brief, reeds te veel ruimte gevergd heb, en laat het hierbij voor dezen'keer. Allen, die steeds lange , brieven van mij vragen, kunnen nu hun en haar hart weer ophalen. XCTH. D. Wikkesoorten. (Vicia.) a. Tuin-, Boeren-, Groote- of Waalsche Boonen (Vicia faba major), ook „sloffers genaamd. b. Veldboonen (Vicia faba minor). Hiertoe behooren: 1. de Paardenboonen. 2. de Duivenboonen. 3. De Wierboonen. a. Tuinboonen. (Vicia faba major of Vicia mdgaris major.) (Vervolg en slot.) 'Oen eersten, meest gebrnikelijken Hollandschen naam zullen wig maar behouden, en ook den meest *ebruikelijken wetenschappelijken naam Vicia faba major. Hoe vroeger men alle wikke-boonen poot, hoe beter, als nl. de grond geschikt is. Meermalen heb ik ze gelegd van Januari tot Juli, elke maand twee maal, telkens om de veertien dagen ongeveer. De laatst gelegde werden het hoogst, maar brachten het minst op. Wat na half Maart gelegd wordt, levert gewoonlijk niet veel bijzonders. Laat gelegde tuin- en veldboonen vinden gewoonlijk op droge gronden in gewone jaren gedurende hunnen (in 't heetst van den zomer vallenden) bloei niet het noodige vocht, om te kunnen „aanzetten". Dit ligt niet aan de boonen of aan den grond, maar aan hem, die zijn tijd voorbij liet gaan en alleen daardoor slechts een halven oogst krijgt. Nog is er eene belangrijke reden voor het vroeg poten der genoemde sterke soorten, die • ongelooflijk veel koude kunnen verdragen. Die boonen komen maar niet zoo „van zelf"- De bevruchting dezer bloesems wordt vooral bevorderd door groote, krachtige bijen (b. v. Bombus terrestris). Heeft men nu zijn Wikkeboonen zeer vroeg gelegd, dan bloeien ze bijna het eerst van alle veld- en fcuinvruchten. Vooral, nu de teelt van het zoo vroeg bloeiende koolzaad overal sterk vermindert (door uitputting na roofbouw), hebben de bijen het in de voorlente waarlijk niet te vet. Beeds op verren afstand worden de hongerige diertjeß door den zoeten geur der bloeiende boonen aangelokt, waarop zjj bij milliarden neerstrijken, ze met overleg en kracht binnendringen, dcii zeer moeilijk te genaken honig uitzuigen, doch dien wel degelijk duur betalen aan den eigenaar der boonen, door van billioenen bloesems de bevruchting te bewerken en deze binnen korten tijd in peulen of schokken vol boonen te veranderen. Laat gelegde boonen bloeien in een tijd, waarin de bijen overvloed van bloeiende planten vinden, waaruit de honig veel gemakkelijker te verkrijgen is dan uit de vlinderbloemige (leguminozen). Bovendien ontwikkelt zich dan de plant en zet vrucht voor de zoo gevreesde zwarte Boonenbladluis (Aphis fabae) de plant sterk heeft kunnen aantasten. Duizendpooten (Julua), Aardrupsen (Agrolis) en de rups van den beruchten Gammauil (Plusia gamma), bekende vijanden der Wikke-boonen, richten op vroeg gepoote velden ook lan^r niet die verwoestingen aan, en de boonen worden zoo vroeg rijp, dat men op denzelfden grond nog zelfs in Augustus Koolzaad of Tarwe en in allen gevalle in September Poogge kan zaaien. Men oogst ze droog; voor het natte jaargetijde nadert, kan ze dus ook vroeg ter markt 'brengen of, wat meestal het voordeeligst is, zelf vroeg tot uitstekend krachtvoeder voor zijn vee gebruiken, en ontvangt in beide gevallen in welken vorm dan ook, vroeger zijn bedrijfskapitaal terug met hooge rente, als de grond maar volgens de waarde en niet ver daarboven betaald of gepacht wordt. De beste Tuinboonen, tot veevoeder (volkomen rijp) gebruikt, na het kneuzen met een boonenbreker, of met stroo en al voor paarden, zijn wel de Breede Haarlemmer, zeer groote, dikke, platte boonen, echte „sloffers", die in verschillende deelen van ons land nog weer gewijzigde namen dragen. De heideboer vindt daarin een overvloedig en krachtig voedsel voor mensch en vee. Juist op zjjn grond worden ze zacht en lekker. „ Omdat ze zoo groot zrjn, kan de boer, als hij toch ter markt gaat, in den tijd, dat ze nog zeer jong zün, gemakkelijk eenige tientallen van de bekende hooge, naar beneden zeer spits toeloopende mandjes met zeer kleinen bodem vullen, die nu eenmaal onontbeerlijk zijn, zoolang de koopers schijn voor werkelijkheid aanzien. Zoodra de peulen zoo dik zijn als de top van een pink, zijn ze verkoopbaar. Sommigen gebruiken ze dan met peul en al, als snijboonen gesneden. Ik geloof echter niet, dat zulke ;)groente" algemeen zal worden, als mijn smaak, die noch bevooroordeeld, noch verwend is, tot maatstaf mag strekken van den smaak mijner landgenooten. Als men mij de boonen geeft, tan men de peulen, waarin ze groeien, en de afgesneden toppen der planten gaarne cadeau krijgen. Een andere Nederlandsche tuinboon is de kleinere lange Leidsche- Elke peul daarvan bevat Veel meer boonen, maar ze zijn kleiner. Echter blijven ze veel langer zacht en als groente verkoopbaar. Extra lange Hangers zijn daarvan een nog grooter, veredeld soort. Door steeds van de zwaarste planten de kloekste peulen rijp te laten worden en daaruit alleen de middelste, meest ontwikkelde boonen tot zaaiboonen te gebruiken kan ieder zelf zijne boonen (en alle peulvruchten) veredelen. Op geschikten grond (hoe zandiger en schraler jioe liever) verbouwd, bij passende bemesting, jjjet te oud geplukt en in zacht (b.v. regen-) water gekookt, gaan bjj mg geene buiteniandsche goorten boven de Lange Leidsche. Ook zijn ze tamelijk vroeg Van de Nederlandsche soorten behooren de Kloosterboonen tot de vroegste, die, tegelijk gepoot, eene halve maand vroeger ter markt kunnen gebracht worden, dan de Breede Haarlemmer. Eene verscheidenheid van Kloosterboonen, zeer geschikt voor dames, die geen tijd hebben om een voor een alle zwarte „merken" (abusief kiemen genoemd) van de boonen te breken, zijn de Witkiem-Kloosterboonen, die nog -16 et. per kilo duurder zijn. (Met deze „merken" zijnde boonen aan de peulen vastgehecht.) De Mazagan of Massagan zjjn een laag soort, zeer geschikt om er de stedelingen mee te bedriegen en ook op groote sc]iaai daartoe gebruikt, als ze oud zijn. Het is eene Amerikaansche soort die zeer veel oplevert en, zeer jong gebruikt, uitmuntend is, vooral om in te maken. Met oudere boonen fopt men echter allen, die meenen, dat kleme tuinboonen, in kleine peulen floten, ook jong arjn.De schil dezer soort, wat ouder geworden, wordt harder en taaier dan die van de gemeenste veldboonen, zoodat men ba het eten spoedig bemerkt, dat men bekocht is. De Engelsche of groote Engelsche leveren niet veel op, maar zijn heel zacht van schil en nog grooter dan de Breede Haarlemmer. Een boon, tienmaal zoo zwaar wegende als een reeds harde Massagan, kan nog zacht zijn. Voor den landbouwer en den tuinier, die ze moet verkoopen, zijn ze niet aan te bevelen. De meeste koopsters zien ze voor oude boonen aan, wanneer ze ter nauwernood eetbaar zijn. De Groene Windsor leveren iets meer, zijn nog zachter, maar door velen niet gewild, om de groene kleur der boonen. Eene variëteit hiervan, die langer peulen heeft en even zacht is, heet Harry's pedegree Windsor. Johnson's Wunderfuü levert zeer veel en blijft lang heel zacht van schil. Echter moet men ze ook niet te oud laten worden. Beek's Gem dwarf green is geschikt voor kweekbed en broeibak, dus voor tuinders en liefhebbers. Laat ze echter niet oud worden. De soort is ook 'voor den vollen grond te gebruiken .en laat zich, evenals alle Tuinboonen, zeer goed verplanten. Verplante boonen zijn echter ge-, woonlijk iets minder malsch, hoewel ze veel meer opleveren. Voor hen, die veelgeld van hunne tuinboonen willen maken,is het raadzaam ze begin Jan. boon aan boon te leggen in broeibakken, op kweekbedden of (in kisten, met aarde gevuld) in den koestal. Men verplant ze dan zeer diep op het vrije veld, en ze bloeien, als vele boeren hunne tuinboonen nog moeten leggen. Nijpt men dan de toppen niet af (wat zoo vroeg ook minder noodig is), en zijn ze voorzichtig verplant in zandigen grond, dan kunnen de goede soorten, jong geplukt, aan de fijnste tong voldoen, en van een are grond kan een aardig stuivertje gemaakt worden. Bovendien is er door de boonen zooveel stikstof in den grond opgehoopt, dat veeleischende gewassen zonder bemesting kunnen volgen. Aan kali en phosphorzuur kost een are zeer schralen grond bij zware bemesting ƒ 4.50 om de twee jaar, dus ƒ 2.25 per jaar of nog geen kwart cent per M>. Tot nu toe kon mij geene enkele Duitsche soort bevallen en sleehls ééne Fransche soort: Fêve name liaiive è, chassis. Dit is, evenals de vorige, ook een broeisoort, zeer laag, klein van boon en iets zachter dan de lage Massagan. Verschillende grondsoorten oefenen echter op de boonen grooten invloed uit. De Boon-erwten of „Kastanjeboontjes" behandel ik in Tuinbouw, bij de Snij-, Suiker- «11 Bruineboonen. Deze legt'men pas Mei. In Brief 98 krijgen wij de drie soorten van Veldboonen (Vicia i'aba minor). Ejricus. --- KUNGTTENTOONSTELLING TE MUNCHEN. Blijkens door de Regeering ontvangen bericht zal in 1895 te München gehouden -worden : a. de jaarlijksche kunsttentoonstelling „aüer Nationen" in het „GLasnalaat", te openen op 1 Juni a. s., terwijl de eindtermiju voor de aanmelding is gesteld op IS April en de inzending van kunstwerken kan geschieden van 10 April tot 1 Mei. Voor belanghebbenden ligt een exejnpl.-iar van het gedrukte reglement dier tentoonstelling ter inzage bij heb bestuur der volgende vereenigiagen : Maatschappij „Aili ei Amicitiae" te Amsterdam, het Schilderkundig- Genootschap „Pntahri Studio" te 's-Gravennage. ?Ha&gsche Kunstkring" te "s-Gravenhage, „Maatschappy tot bevordering der bouwkunst"' te Amsterdam en „Kunstkring" te Rotterdam; b. de derde Internationale kansttentooiistellinodoor den „Verein der biidenden Kimstler chens" („Sexession") in het gebouw in de „Prinz Regenten Sfcrasse", van 1 Juni tot eiude Oct. ¦1895, ca door dezelfde vereeniging eene .. jahrs-Ausstellung van 15 Maart tot einde April. Te G e e s. gem. Oosterhesselen (Dr.), is de behuizing? van den haliker en landbouwer J. Hilbrands afgebrand. De huishoudster, Geesje Jacobs, die nog een poging wilde wagen mh iets uit het brandende perceel te redden, is in de vlammen o ingekomen. Mede zijn verbrand 16 schapen, '1 varken eu 1 paard. Vreemd vindt men het dat verleden Vrijdag- op twee punten in hetzelfde huis een begin van brand is geweest, hetwelk toen echter tijdig is gebiuscht geworden. Sedert de laatste volkstelling te Kopenhagen is het aantal inwoners met 2",830 vermeerderd. Toch is het aantal geboorten er aanmerkelijk verminderd. In de jaren 1835 -39 werden er 56,000 kinderen geüören, van 1890 ¦\W', maar 53,000. Ook- de vermeerdering der bevolking door menschen van elders, die zich metterwoon te Kopenhagen vestigen, nam af. In de vorige 5 jaar bedroeg dit getal 4500, in de i,'- In het iijdsve r 1 o o p va n -1876 to t "1893 werden in Europa 1&.7O0 dooden verbrand. De meeste doodenverbrandingen geschiedden in Frankrijk, namelijk 14,872. lal Italië kwamen 2402 voor. in Dnitschland 1467, in Engeland 491, in Zweden 292, iv Zwitserland 172 en in Denemarken 4. Te Hamburg werden tot 11. Febr. 1895 IÖ2 dooden verbrand, te Heidelberg tot, SÜ Jan 1L 205 en te Zürich tot 17 Dec. -1894 212 --- SERUM-BEREIDING TEGEN DIPHTHERITIS. Door Prof. Spronck, te Utrecht, worden in het Ned. Tijdschrift voor Geneeskunde van 9 Maart aangaande de controle en de immuniseerende kracht van bovengenoemd serum, zoomede een en ander over de serum-bereiding te Utrecht, bekend gemaakt. Genoemde hoogleeraar deed verschillende proeven met het serum, volgens voorschrift van Roux in het Insfcitut-Pasteur, en tevens mot het serum, volgens Behring in de fabriek te Höchst bereid, en komt op grond daarvan tot de gevolgtrekking, dat aan het serum van Roux wegens grootere sterkte de voorkeur moet worden gegeven. Aangaande de serum-bereiding te Utrecht wordt door den hoogleeraar medegedeeld, dat de geneeswijze daarmede, en speciaal die van de diphtherie, hem in hooge mate interesseert, wijl hrj zich geruime» tijd met onderzoekingen over den diphtherie-bacil bezighield. Daarom werden reeds in September 1893 pogingen gedaan, om kostelooze stalling van een tweetal paarden in 's Rijks Veeartsenijschool te erlangen, Maar door omstandigheden kou daarvan evenmin ieta komen, als van den bouw van een schapenstal, zoodat aan Prof. Spronck de gelegenheid ontbrak, zich met het onderwerp bezig te houden. I-Ta het succes van Bshring en Roux bood hij echter dadelijk zijne medewerking aan om een proef te nemen, liefst op kleine, maar ook op groote schaal, indien daaraan behoefte was. Do proefneming, waaraan Prof. Spronck thans deelneemt, wordt bekostigd uit particuliere middelen, die hij dankbaar aanvaardde. Die middelen zijn voor een proefneming op kleine schaal ruim voldoende, reden waarom van eenige welwillende toezeggingen waarschijnlijk geen gebruik zal worden gemaakt. Het doel van Prof. Spronck was: het serum kosteloos aan alle geneeskundigen te verstrekken, die er gebruik van wenschfcen te maken bij hun patiënten, onverschillig of deze laatsten arm of rijk waren. Daar evenwel door de Regeering is bepaald, dat het serum, door hem en Wirtz uit particuliere middelen, bereid, alleen aan instellingen vaa weldadigheid eu on- en minvermogenden mag worden verstrekt, zal met die bepaling rekening worden gehouden, en aan verschillende aanvragen niet onvoorwaardelijk kunnen worden voldaan. Het de bereiding kon eerst tegen het einde van December 1894 een aanvang worden gemaakt, nadat de Regeering haar standpunt in zake het serum had ontwikkeld. Een tweetal paarden verdragen thans reeds vrij groote vergifthoeveelheden, en zullen dus vermoedelijk spoedig geschikt >;ijn om uit hun bloed het serum te bereiden. Inmiddels heeft de overtuiging, dat het middel van Behring inderdaad voortreffelijk is, ook hier te lande meer en meer veld gewonnen, en is mede te Utrecht het voornomen opgevat, uit particuliere middelen niet alleen serum te^en diphthei-itis, maar ook tegen tetanus (etijfkramp) en mitsehieii nog meer te bereiden en tegen eu prijs aan de apothekers af te leveren. Pi-of. Spronck deelt verder mede, dat hij, voorzooverro zijn ambt, dat toelaat, die onderneming met raad en controle steunen .zal, in de overtuiging daarmede een goed werk te verrichten en • in de hoop over enkele groote proefdieren te kunnen beschikken, waarnaar, ook voor andere B, sinds lang doch te vergeefs is verlangd. HET JAARFEEST MR NEDERLANDSCHI VEREENIGING TH LOKDEN. Men schrijft ons uit Londen: De Nederlandsche Vereeniging te Londen heeft haar 22-jarig bestaan gegierd met een maaltijd in het Hotel Métropole, onder voorzitterschap van den Gezant, Baron van Goltstein. Er waren circa 90 per- sonen tegenwoordig, waaronder de voornaamste leden der Nederlandsche Kolonie. Baron van Goltatein stelde de gewone toosten in op Koningin Viotoria en de Nederlandsche Koninginnen en bood daarna in hartelijke woorden der Vereeniging een fraai geschenk aan, nl. een opzettelijk voor deze gelegenheid door den Heer Josaelin de Jong vervaardigd portret van 11. M. de Koningin Regentes, dat voortaan de lokalen zal versieren naast het fraaie portret van Koningin Wilhelmina door Prof. Dake, indertijd door den Heer Alma Tadema der Vereeniging aangeboden. Het behoeft wel niet gezegd te worden, dat dit fraaie geschenk met veel geestdrift word aanvaard. De Heer F. C. Stoop, presidens der Vereeniging, dankte er voor. Een volgende toost, ingesteld door den Heer James Labouchere, gold het Nederlandsch Weldadigheids Genootschap „Koning Willem Fonds" en werd door den Heer O Rozenraad in sierlijke termen beantwoord. Sir Albert K. Rollit, M. P., voorzitter van de Britsche Vereeniging van Kamers van Koophandel, had den toost op de Nederlandsche Kamer van Koophandel voor zijn rekening genomen, maar daar hij genoodzaakt was vroeger te vertrekken, nam de Heer F. G. Goudsmit zjjn taak over en hij kweet zich daarvan met veel succes. De Heer A. S. J. Maas antwoordde namens de Kamer. De Heer Alma Tadema dronk de gezondheid van Baron van Goltstein en do Heer G. H. Moes Jr. die der gasten. De laatste toost lokte drie antwoorden uit. Eerste «prak de Graaf de St. Génys, le Secretaris van hei Fransche Gezantschap te Londen, die reeds sedert jaren dit jaarfeest pleegt mede te vieren en zich de vriendschap der Hollandsche Kolonie te Londen heeft verzekerd. Daarna kwam ds. S. J. Bruinwold Riedel, secretaris der Maatschappij tot Nut van het Algemeen, die tydelijk in Londen is om een paar preekbeurten te vervullen in de Nederlandsche Hervorude Kerk. In zijn fraaie rede verklaarde inj de Hollanders te Londen te benijden, die aldaar gelegenheid hadden de overal gehuldigde idealen op philanthropisch gebied in werkelijkheid toegepast te zien in het „People's Palace" en in Toynbee-werk. Ook in Nederland wordt aan Toynbee-werk gedaan, maar nergens ziet men het in zoo vollen omvang als in Oost-Londen. Zijn toespraak, met veel gloed uitgesproken, werd zeer toegejuicht, maar hoewel hjj slechta voor kort in Londen is, is het t» hopen dat hij nog gelegenheid zal vinden om het onderscheid te ontdekken tussohen ondernemingen als het „People's Palaoe" en het „Toynbee Hall", totaal verschillende uitingen der philanthropie, hot eerste op onvoldoenden grondslag in het leven geroepen, geen succes en slechts met moeite gehandhaafd, de lnntste praetisch van het begin tot het einde en in elk opzicht een succes, dat overal in de geheele beschaafde wereld navolging vindt. Ten slotte sprak nog de Hoer Montagu White, Consul-Generaal voor de Zuid-Afrikaansohe Republiek in Londen, die er aan herinnerde dat de Transvaal evenals Nederland voor vrjjheid heeft moeten vechten. Die worstelstrijd is voor Nederland door een Moüey geboekstaafd, de Transvaal heeft ja een Mae Theal, maar het wacht nog op zijn Motley. Loten van denzelfden stam, behoorden de Transvaal en Nederland elkander de hand te reiken. De Transvaal dankt Nederland een man als Dr. Leyds, aan wiens beleidvol optreden de jonge Republiek reeds zoo groote verplichtingen heeft, en eenige anderen. Maar men moest zich nog veel meer vereenigen en elkander steunen. Er heersehte gedurende het feest de grootste geestdrift. Baron van Goltstein stal ieders hart door zijn kostbaar geschenk, dat door de leden ten zeerste op pms wordt gesteld. Eenige leden der Vereeniging, vroeger in Londen woonachtig, waren opzettelijk ui* Amsterdam overgekomen om het west mede te vieren. Baron Gevers, langen t\jd Raad van Legatie te Londen, thans Minister-Resident te Bern , an Baron van Brienen van de Groote Lindt waren mede tegenwoordig, en de maaltijd, oorspronkelijk slechts bedoeld als een gewoon jaarfeest, kreeg steeds meer het karakter van eene vaderlandsohe demonstratie, die lang in de herinnering van aUe aanzittenden aal blijven. ---