Lweede kamer der Staten-Genevaal. Onteigening van perceelen ten behoeve van den spoonweg van Zaandam Amsterdam. MEMORIE VAN BEANTWOORDING. § 1. In de memorie van toelichting van het wetsontwerp tot onteigening van perceelen ten behoeve van don Staats- I BPoorweg van Zaandam naar Amsterdam is, met overleg| Sing van verschillendo berigten en advü-sen, betrekkelijk tot het ter voorbereiding van het plan ingesteld onderzoek, gewezen op de hoofdgrondslagen, waarvoor het uitvoerig "«bat tot overeenstemming had geleid; op de punten, waaromtrent verschil van gevoelen was gebleven, maar waarover ue strijd toch hoofdzakelijk tot twee denkbeelden was teïuggobragt; aangetoond met welk plan de minister 81 zijno voorgangers zich hadden vereenigd; de gronden daarop dit plan zich aanbeval en vorder hetgeen tot verklaring van het plan zelf kon strekken. Uitbreiding van dio toelichting, tct hetgeen voor en te- Ken ieder geopperd plan to zeggen valt, was ook hier, even *1* voor de rigting van Dordrecht naar Rotterdam, zoo al "iet ondoenlijk, toch uiterst mooijelijk, en kon, naar men Reende, voor do beoordeeling van het voorgestelde plan "iet veel licht meer geven. ... Begrootingen van kosten worden in den regel bij derge- Hike voorstellen niet overgelegd. Zelfs is dit niet geschied v°or do niet minder omvangryko werken op Walcheren, voor het kanaal door dat eiland, veeleer dan 'Uer had kunnen beweerd worden, dat de uitvoering buiten J 8 grens viol der werken, bedoeld bij de spoorwegwet van '8 Augustus 1860, Stbl. n". 45. Aan het verlangen der le; en tot mededeeling van dergelijke ramingen kan voor het voorgestelde en enkele andere plannen worden voldaan; ?>aar ondoenlijk zou het zijn die mededeeling uit te strek ♦en tot alle plannen die onaannemelijk moesten geacht gorden en waarvan sommigen, als practisch onbrui.baar, *°t geen verder onderzoek of raming van kotten aanleiding ffaven. .Het kaartje, aan de leden rondgedeeld, werd, tervoldoerj'og aan het deswege door sommigen te kennen gegeven /^langen, nog na de aanbieding van de voordragt opzetr*hjk daarvoor met grooten spoed geüthographeer.. Enkele daarin voorkomende, mogen hare ver- vinden in den spoed, waarmede er naar gestreefd *erd aan een door leden der Kamer te kennen gegeven ,'angen te voldoen. j.Boor de werken voor het Noordzeekanaal wordt aan het v, vóór Amsterdam-niets veranderd, dan dat dio water- I^te in een afgesloten kom of dok wordt herschapen, dat J* de teekening niet kon worden aangetoond; maar de "g-g van het kanaal is voor do te Amsterdam uit te jOeron spoorwegwerken zonder invloed, waarom er dan ook kuA aan *3 Sedacht, die rigting opzettelijk op de overge- Kdo kaarten bij te teekencu. ■Thans zijn naar aanleiding dor gemaakte opmerking vijf *eniphiren eener kaart hierbij gevoegd, waarop de rigting ? het kanaal en bijkomende werken is voorgesteld. .tTit overweging, dat voor do beoordeeling van dit plan t'°6r dan gewoonlyk bekendheid met den toestand van het telle'n. gevorderd wordt, is bij de overgeleguo stukkon eeno ,J*kening op groote schaal gevoegd der to Amsterdam te hert werken, waarop die werken in do meeste bijzonder- Jwe.n zijn aangetoond, in verband met de behoeften tot van gemeenschap waarin zij moeten voorzien. HISTORISCH OVERZIGT van het ter zake dezer spoorwegverbinding voorgevallene, enz. .De Wet Tan jg Augustus 1860 (Staatsblad n°. 45) liet J^r den Noordhollandschen Staatsspoorwog de keuzo tus- twee rigtingen: van Amsterdam door de Zaanstreek V?an Haarlem langs Alkmaar naar het Nieuwediep. itj'Jegens de vele handelsbetrekkingen tusschen de Zaan- *ek en de hoofdstad, en het vooruitrigt, reeds bij den ïw?n£ bestaande, dat de verbinding van Uitgeest naar C"W door de particuliere nijverheid zou kunnen wor&&nl s^an<^ Kehragt, kon de keuzo der rigting voor den t|ooj,o.ï van Staatswege niet twijfelachtig zijn en werd die H» IL de Zaanstreek bij do wet van li Junij 186 i (Stbl. W*. beslist, sul de globale raming van kosten, opgemaakt tot giondtJjjS voor de spoorwegwet van 18 Augustus 1860, was echdw^or deze verbinding het plan gevolgd van het Nieuwe- °Ter 'angs de westzijde van het Noordhollandsch Kanaal, naar Haarlem, langs den Hollandschen IJzelaw P°orweg tot Sloterdijk, en verder op eenigen afstand Oj^y de zuidzijde van Amsterdam, over oen Amstel bij den Set t' .aansluitende aan den Rijnspoorweg bij mijlpaal 3. Schn ati°n voor Amsterdam was ontworpen nabij 'do Leid- Scff°^oudige aansluiting, zonder meer, aan den Holland§ ,eï floeren weg lag niet in de bodoeliug van don wetje „ Van 1860. Het bestaando station, reeds te klein voor etlB* op °-ien we£' 'can daar *or P'aatse nio* *ot oen iiig^pud station voor gemeenschappelijke dienst wonlon do j*. do keuze der rigting door de Zaanstreek volgde, dat Ij, to naar Amsterdam moest worden verlengd over hot *oör n toen in het laatst van J 863 met het onderzoek "jut j^eu plan werd aangevangen, lag het voor de hand, -.? eerste plaats werd gowerkt in de rigting naar ,a>. i"Jk en van de zoo even genoemde verbindingslijn Aan ? omval- ?aQi a bedenking van het gemeentebestuur van Amster'jve'n * e n ver van °-e hoofdstad zou verwijderd ' Wc,'d beproefd te gemoet te komen, door uitbrei'tel u^411 het plan met een goedoren-station aan den Amï'tbrp?j.eene verbindingslijn naar het Entrepotdok -, eene uoeftg & waardoor echter niet voldaan werd aan de be*etie e , van eene groote handelsstad als Amsterdam, aan . °or» °rï'iko verbinding tusschen do daar aankomende 6idine .n en don hoofdwaterweg naar zee. Dit gaf aan°Pen.g. °t het eerste denkbeeld van een terminus in het t° zuid ■ .front. in verbinding mot den Rijnspoorweg, langs IJao Tan de stad, eu oen tweede station nabij de Het Poort?en ü °Pen-havenfront aan den grooten waterweg, het mid°ow aan den Amstel, lai ters, en verbinding met het ■ entrepot, begroot op ƒ 10,180,400. ' 3"; Rigting als sub 1 tot op eenigen afstand bcwestcn do üosterdoksluis, met terminus-station in het open-haveni on . 'jTe™er mot rebroussement be vosten en bezuiden om de stad, met personen-station buiten de Leidsche poort, en aansluiting nabij mijlpaal 3 aan den Rnij , totaal lang 18,-63 meters; zonder verbinding met het entrepot, °_°PJPi„8 minus ƒ 800,000 is te schatten, begroot op f 10,750,000. 4. Rigting van deu noorder IJdijk langs Sloterdijk, reeks naar, met personen-station buiten de Leidsche pooit, lang 13,770 meters, met een zijtak, lang 20,54 meter ,_ naar het goederen-station aan den Amstel, en aansluiting nabij mijlpaal 3 aan .eu Rhijnspoorweg, h °P-•••;■.. • ƒ »,3! waarMj voor eene verbinding met het entrepot te voegen „ 5i7.m Alzoo te zamon ƒ 9,937:800 Dit het vorenstaande bleek, dat de ri zijde der stad, sub 1 omschreven, < zijn dan ei naar den Rhijnspoorweg, sub 4 ver;, echter verbinding met het grool Aan burgemeester en wethou koophandel van Amsterdam werd vervolg* nist_ vertrouwelijk mededeeling . die denkbei Oo :. i koophandel ant voordde vembor 18(i4, dat zij hst te boawen, geschikt om al ■ te Amsterdam i n-, toejuichte. Z echter ten ■ het mal station in het IJ, als strijdig met de be vaart, en te bekrompen, om in de I koer te kunnen voorzien; zij verklaai orde plaatsing nabij de Leidsche -poort. D Bston Februari; 18S5 gaven burgemeester en wethouders to kennen, d front eenpari,-; én onbepaald voorkom- werd gegeven aan station tusschen de Overt - tering, doch niet vorder dan en het hek der Leidsche poort, mot eon go ion in het terdok, benoorden do sluis. In groote trekken v een plan aangeduid, aan welke, nader bij de stad gen rigting voor don spoorweg, met aansluiting bij paal 1 aan den Rhijnsnoor-.v.'L.. gie de vooi gaf, boven die door de Regering ontworpen. Do beschouwingen, waartoe het onderzoek van dit plan had geleid, werden met een brief, door den Mii ird den 25sten Maart, door eeno vergissing in de bureaus echter eerst deu 18den Julij zonden, aan burgemeester eu wethouders medegedeeld, vena verzocht de Minister in kern 1 met de gronden voor de eenparige, onbepaald » van het ontworpen station in het open-havenfront. De voornaamste bezwaren tegen het door burgemeester en wethouders medegedeelde plan waren: de buitengewoon hooge kosten van on bezwaren voor de exploitatie on den aanleg; onvoldoende ruimte voor een g renstation in het West.rdek, vooral wanneer mee spoorwegen daarqrj zonden willen aansluiten; do ui kostbare verbinding met dat goe voor de exploitatie; de groote a Vonten der handelsbe .lo stad tot het centra Bij een concoptbrief van Augustus l de in van v.. ion en plannen Wethouder?, in eene n leid hebben tot de eenparige ai. ,- jn hot open-havenfront, zonder zo :-.' ■/oor ■ te stellen; alleen worden ze ter overweging aan Dio bedenkingen golden in hoofdzaak: de ve van het vaarwater vóór Amsterdam; het aanslibben achter do uit te brengen lossteigers; onvoldoende ruimte en bezwaren der aanlegplaatsen voor stads gebruik; gemis aan bergplaatsen voor den handel: vrees voor i eron- i dieping van het kleine gedeelte overblijvend open-hSVën- i front; onvoldoende breedte van het kanaal van daar het IJ", zoowel voor waterloozing als v»or scheepvaart; te 1 beperk, afctand tusschen de Üosterdoksluis eu de daarvóór 1 ontwerpen spoorwegbrug; verlies der oostelij] te geringe wijdte der ontworpen bruggen; ei vrees i voor belemmoring van de scheepvaart door de beweging der treinen. , Bij denzolfden concept-brief behoorde nog eeno nota B, eene wederlegging der beschouwingen door don minister medegedeeld Óp het gemeente-ontwerp. Dio nota B, i als de nota A, word echter slechts ter overweging aanbevolen en mogt niet geacht worden van Burgemeester en Wethouders zelven to zijn uitgegaan. Onder dagteekeniög van 7 Augustus 1885 rigtte de directie dor Amsterdamscho Kanaal den raad der gemeente van Amsterdam, o;;>. _;ch bij': regoring te verklaren over de, haars inziens, mee wenschte rigting, aan den Noord-Hollandschen Staat. v/eg van Zaandam naar Amsterdam te govi :i, en b daartoe zoo mogelijk eeno oostelijke overbi IJ aan, dat te gemakkelijker zou zijn, <; sprake was om het IJ bij den Paardenhook af , Bij raadsbesluit van 2:.i Augustus \W> i commissie van vijf leden benoemd om deswege i te brengen. Bij zeer omstandig gemotiveerd i 7 October 1865, dat met do overige s van wet aan do Tweede Kamer is overgelegd, werd door commissie eenstemmig geadi 'en in het verzoek der directie van do Am ihe Kanaalmaatschappij, eu werd de plaatsing v 111.n. open-havenfront aanbevolen, b wenschelijko voorwaarden. In do raadsvergadering van 2 November 1835 werd besloten, het verzoek der Amsterdamsen, niet bij de Hoogo Regering t omtrent het rapport betrekkelijk tot di tion nog goono beslissing genomen, d. ovor diebelangrijko aangelegenheid eerst meer de openbare meenin» wenschte to lecren kennen, waartoe van den minister toe" stemming tot openbaarmaking der voorloopige ontwerpen was verzocht en verkregen. Den 3den November 1865 stelde het raadslid Pijnappel voor, dat de Raad zou verklaren, dat de belangen van de gemeente Amsterdam voreischen: I°. dat het station van den Noord-Hollandschen Staatsspoorweg een centraal station zij, in verbinding staande met alle andere spoorwegen op Amsterdam uitloopande: 2°. dat dit centraal station geplaatst zij in het zoo .naamdo opeu-havenfront, mits daarbij gezorgd worde voor de volgende vereischten: (volgen 6 punten, a-f, waaraan zooveel noodig voldaan nad kunnen worden). Dit voorstel is later ingetrokken. Do behandeling in den' Raad werd intussehen aaugobou. n' "' al i"-r kopij van het plan voor do'plaatsing van een centraal spoorwegstation te Amsterdam en voor den aanleg van eeno ceintuurbaan om die stad, opgemaakt van ,er vim k< ir, den I7den Februarij ISS6 den boden. Bii de toezending van di; kopij, verzocht do Kamer asn den Raad, op de uitvoering van dat plan bij do Hooge Regering to wille ren. , J)en ' ''■•:'> bragten burgemeester en wethouders rapport uit aan don Raad over vorenvermeld plan, waarvan de conclusie was i niet aan te bevelen, wegens de financiële bezwaren daaraan voor de gemeente verbonden, on de ongunstige plaatsing van het goederenstation. In de raadsvergadering van 21 Maart isr.r. kwam intussehen ter tafel het tot dusverre aangehouden rapport der Raadscommissie- van 7 October 1835, over het verzoek der Amsterdamsche-Kanaalma.tschapprj, en over de plaatsing van het centvaal-station voor den' Staatsspoorweg in het open-havenfrent. Do conclusie van dat rapport werd toen echter verworpen met 31 tegen 5 stemmen, en daarmede werdt tevens het gevoelen uitgesproken, dat men scheidiuc van personenen goederen-stations wenscht. In dezelfde raadszitting werd tevens een voorstel geformuleerd, genoegzaam ondersteund en ten slotte aangenomen, luidende als volgt: *dat na do wijzigiog van 15 November IBf>s in de concessie van hot Noordzeekanaal, waarbij do afsluitdijk wordt geplaatst aan den Paardenhoek, de wensch niet worde teruggehouden, dat over het Noordzeokanaal geeno vordere overbrugging plaats vinde, dan di Alkmaarschen straatweg en voor den spoor weg Haarlem- Uitgeest noo-.iig 2 veld." nlk)<" uaing echter van dit voorstel — schrijven er en Wethond .-. i_ hunne overbn . toen ZJ ln : «men ook koesig over de '-, is aldus aan to geven, da , '°- d,at ' Kegering word " ront te vestigen, in geen-geval zij een . station voor personen en goederen: 2". mot het oog op do bestaande en de nu of later to ion te Amstei LU n centraal personen-station r i ihe poort worde ■ ■ de bestaande en do nu of later te maken • dat er een centraal goedi .i worde gemaakt aan de mits niet in h l : avennont; . ' el door het Rijk te maken goe ' n door eeno aansluitingslijn met het entrepót-dok wordi a, en dat ook ééncentraal steenkolen-station woro dd; 6°. dat aan hooger bestuur hot maken of bevorderen vau tad worde aanbi ir to regt zeiden Burgemeeste- en ..3t (j^ allo plannen op zeer lossen'grond waren g den, door het aangenomen ' voorstel om ■ u'ig van het Noordzeekanaal te verm „: Ver. band toch voor eonig geheel was nu verbroken. i oostelijke overgang van het IJ zou al aanstonds den afstand v^n alle station» benoorden het IJ tot Amsterdam ruim 10 kilometers verlengen'; voor den IJ-ovo zon een nieuwe dam met bruggen, beoösten den af dam aan den Paardenhoek, moeten worden gemaakt- "-vent dien atsluitdam zelf daarvoor te gebruiken was niet mo .lijk, dewijl over de sluizen geene bruggen kon an verder iv zui ge overgang ever den Amstel, bo'vendiea i ,- mot het entrep naar het i i a centraal steen1 ■ i kon worden verkregen. Ene doorsnijding Tan deze hoofdlijn met den Rhijnspoorweg ware m het viak der spoorstaven ondo irVóor zou dan een viaduct gebouwd moeten wór i me„ tors boven AP. en, a , zou itraal personon-station buiten da Utrechtscha poort op gelijke hoogte, dat is 7.8!) meters boven het ma: Beoösten den Amstel zo aden , le verbindingen met den Rhijnspoorweg moeten wor--: één rogtstreeks van beoösten de Arastelbrug en een van do zijde van het IJ komende. 1 station zon de spoorweg om de stad d trokken moeten worden naar een aan den westkant t ken centraal goederen-station, waarbij ook de Hollen spoorweg iaat oen viaduct overgegaan zou moe! Do practischo onmogelijkheid van zulk een zaaiengesteld geheel zal voorzeker geene verdere toelichting behoeven. Zelfs bij een westelijken overgang van het IJ was zulk een geheel praktisch onmogelijk, op do wijze in het p-lan oer Kamer vaa Koophandel voorgesteld. Ooi volgens dat plan zou het station bui', a chtsche poort op die ie hoogte vau 7.80 meters boven bet maaiveld moeten worden aangelegd. _iii station niet kap. ophei exploitatie van zulk een v. iiteïst '■ . n drukkende last I • exploiteri a daardoor onvermijdelijk kostbaar voor maatschappi m acn handel gaan in deze hand aan haai. In iie begrooting der _■ - ,1 bij het plan der rakend -1 en nog imnder op Het station en vau de viaducten over d Ische spoorwegen, behalve dat verschillend niet zijn opgenomen zoodat die „. 6om zou ten verhoog. Den 6len Jam directie der Amsterdamsche Kanaal, i aan den minister, eon kanaal «dot b.' irmaal te doen o m en, tot v ding daarvan, di -, , ■ van Zaandam te leiden t IJ.' Dr- --zoek niet gunstig kon worden bc. zal uit het vorenstaande g blijken. Bij het beualen regrigting en de keuz plaats voor do stations in groote handelscentra, i plaatselijk belang en ook het algemeen belang zorgzaamin het oog worden gehouden; terwijl bovendien het financieel belang, zoowel van aanleg als vau exploitatie, mede een bs-1 gewigt in do schaal legt. Het algemeen belang vordert do kortste verbindingen en aankomst op punten, die het minst verwijderd liggen van do plaatsen der handelsbeweging. Een oost van het !.J, iv verband met 'ccii centraal station buiten de Utiechfscne poort, voldoet daaraan ovenmin als de keuze van de plaats der goederen- en steenkolenstations, volgens het plan der Kamer van Koophandel; terwijl de groote onderlinge afstanden dier drie stations niet alleen de kosten vau aanleg tot een buitensporig cijfer zouden opvoeren, doch, wat nog erger is, do behoorlijke exploitatie daarvan zoer zouden bemoeijelijken; iets dat niet anders dan nadeelig op de belangen van het vervoer en das van deu handel kan terugwerken. kan voor Amsterdam geen nut hebben, landsche groote steden, waar afzonderlijke treinen loopen, tot vervoer van persenen van het eeue punt der stad naar het andere, waarvoor dan een groot aantal hal;en wordt gemaakt. De openbare discussie en het uitgebreid onderzoek waren intussehen niet zonder grond geveest. Gegronde bedenkingen tegen het oorspronkelijke plan, behoeften en wenschen, waaraan in het belang van den ba-idel moest- worden vol. waren daarbij aan hot licht gekomen, en waarvan de oplossing het doel van eene nieuwe stedio kon worden gemaakt. Vrij algemeen, hot werd reeds opgemerkt, was men over de hoofddenkboftlden tot overeenstemming gekomen, dat afzonderlijke stations worden gevorderd voor personen eu voor goederen; dat het goederen-station aan het IJ gemaakt en mot het entrepot iv verbinding moet gebragt worden; en dat het station voor reizigers als centraal station, om daarop de treinen van al de bestaando of nog to verwachten Bpoorwegen te kunnen toelaten, moest worden ingerigt. De zekerheid, intussehen ontstaan, aangaande het tot stand komen van hei Noordzeokanaal en 'het besluit tot afsluiting van hot oostelijk IJ, gaven aanleiding dat bij het nieuwe ontwerp op den toekomstigen toestand in dit opzigt bepaald kon worden gerekend. Voor de oplossing van de bezwaren, voor de schoepvaart gevreesd, kwam de duidelijk verklaarde meoning van vele ervaren echeepsgozagvoerders zoer te stade. Noch in eeno overbrugging van het Noordzeekanaal, noch in eeno brug vóór de Oosterdoksluizen, werd door hen ecu practisch bezwaar gozien. In de rigting van deu overgang van het IJ bewesteff Zaandam kon geene veia. -den gebragt; zij was baar voor eene doelti bier zoo schoone po-au personen- en goederen-station aan het IJ. brug niogevoon.de schee] lering veroorzaken; over oen afgesloten kanaal ia'die echter niet zoo overwegend als op rivieren o; o- to stroomingen van eb en vloed onderhevig; en waar a overwegende belangen dit vorderen, belangen waarbij de bloei van do scheepvaart tevens in zoo hooge mate betrokken i;. Ti eeno bi I is, niet v,. hoor! ' grooten waterweg met het i handel en von oneindig meer «orden gebaat, dan zij door belemmering vau eene enkele- overbrugging meer zou kunnen werden geschaad. De plaats voor bet. personen-station is voor de belangen van Ai :-anseh geen onverschillige zaak. Wat men elders ziot ■ oet hier tot leoring strekken en mag geen gesloten boek zijn. De behoefte, niet de weelde, i eersten spoorw ian de uiteinden der gemeenten geulai stations doen gevoelen en do middelen doen opsporen om, door verplaatsing van stations, door don aa_eg van verbinding nz., daarin nog zooveel mogelijk te voorzien worden alle lijnen, die er uitkomen, zoowel ten noorden als ten zuidan van de The mis verbonden. Zoowel onder als boven den grond, truc] oortveevraderneiningen door te dringen tot de centra van' bewe_in_ het koste wat het wil. b '' Te Amsterdam, waar verschillende belangen zoo vele aden heenvoeren, ia het middenpunt van den halven cirkel nabij de centra van beweging voor den handel, als von zelf aangewezen voor do 'plaatsing van het station; eeno : n thans kan worden vold.an, an later waarschijnlijk niet meer zou kunnen ge worden. r de plaatsing van het goederen-station kon do keure tusschen do Stads Rietlanden en aan de stad niet moeïjelijk zijn. De uitmuntende ruime gelegenheid , om daar ter plaatse goederen-stations voor verschillende ondernemingen en meerdere inrigtingen voorden hann met de noodige bassins voor hot a en laden van schopen, de gom ken of b teren waterverbinding met de grachten van o'o stad, eu vei ■ it entrepot en de . v'--r'!' de sp< ;en naar het oosten, waren voor., door de Stads Rietlanden aangeboden, die welli-t nerg i aangetroffen. ing van deze twee hoofdpunten stelde men p ten doel: dat door den spoorweg en het station do gemeenschap illendo gedeelten vau a'„ vn i stal eu het gekanaliseerde ll' niet ma» befem • merd worden; dat do kade langs het IJ tot uitsluitend gebruik voor den handel on het verkeer met do stad bo-cijikbïar moot blijven; dat waar watervlakte wordt ingenomen, dio op oen ander punt dient ta worden teruggegeven; enge scheiding van do dienst, voor gooderen en voor reizigers; verbinding met het entrepot; de meest volkomeno en eenvoulige verbinding tusschen het verkeer op den waterweg en de spoorwegen. Het naar dezo grondslagen omgewerkte en uitgebreide ontwerp, waarbij met groote zorg was gelet o-> alle plaatselijke belangen van verkeer, scheepvaart en nitwaterin» kwam m Maart 1867 gereed, met al de bescheiden noot"!» tot voorhertiding van de thans aanhangige vo. il ter voldoening aan de voorschriften der ont weng der zaak werd do tqd wor do ne• ipaald tot het dubbele van het am, h:j art. 7 der wet van 2. Augustus 1851, Stbl. n°. 125, voi on. De zaak werd op nieuw bij den Raad van Araoiaakt. Die vergadering benoemde don 17ö_ April eeno cnmi uit den burgemeester en zeven harer leden, om den Raad te dienen vau rapport omtrent het ter nrelke commissie dun.2laten Mei door er uitgebreid v^rsh-y aan hare opdragt voldeed. Drie leden der commissie waren, om vei redenen, tegen het plan, terwijl viji' leden zich daarvoor verklaarden en de commissie den Raad adviseerde te besluiten tat er geene bezwaren bestaan tegen do geprojecteerde rigi oorweg binnen de gemeente, noch tevan het centraal personen-station en cenation op de door do regering voorgestelde >en. ° rapport der commissie werd in do vergadering van van 31 Mei daaraanvolgende behandeld, en de »ii na breedvoerige discussie verworpenp de Raad het besluit nam, met 29 te»eu 11 stemleni minister te kennen te geven, //dat do geprof van den Staatsspoorweg binnen de ge■ tegen het welbegrepen belang der stad was." Dit ongunstig oordeel van don Raad gaf aanleiding, dat teen geene voordragt omtrent het plan aan do Staten-Generaal ter overweging werd aangeboden. Het scheen niet wel mogelijk eene andere in het algemeen belang bevredigende oplossing van dit moeijeliike -ik te vinden, toen in den aanvang van 1868 werd dd om, zonder de zaak voor hot vervolg te praejuuiaercn, den spoorweg tot Amsterdam to vórlen .n en voorloopig te doen eindigen op een station ia het Westerdo «.Ken daartoe ontworpen plan werd persoonliik door aen Minister, don lsten Fehruarij ISR . ter plaatse'in oene bijeen komst met leden van het dagelijksch bestuur en van de kamer van koophandel bes. rok«n; welke bijeenkomst tot oo overtuiging leidde, dat een dergelijk beperkt plan niet aan do bohoeften van den handel van de hoofdstad kon voldoen, een gevielen, dat later ook van wege de kamer van koophandel, bij oen brief van 9 Maart, door burgemeester en wethouders officieel werd bevestigd, zoodat oos dit denkbeeld moest worden opgegeven. In dien stand vond do minister do zaak bij de aanvaarding van het beheer van het Departement. Het verlangen, dat de aansluitingen to Amsterdam en te Rotterdam tot eene beslissing werden gebragt, werd meer en meer algemeen; niet het minst in de Tweede Kamer der fetaten-ueneraal. blijkens de verklaring harer Ver -dering m haar antwoord aan den Koning op do jongste Troonrede Er was grond om te mogen onderstellen, dat de publieke opinie omtrent het plan, ook in Amsterdam, zeer was gewijzigd en de mérites van dat plan meer werden gewaardeerd. Aan enkele bedenkingen, inzonderheid de vrees voor behoefte aan meer diep water, kon wel worden to gemoet gekomen; waarvoor de oudergeteekeado de noodige bijvoegingen op de plans liet voorstellen, eu tevens daarop de veranderingen liot aanbrengen , noodig voor het verband met een te Amsterdam aanhangig plan tot uitbreiding van de stad aan de westzijde. Het aldus aangevulde plan werd den 28sten Oetober 1868 weder aan burgemeester en wethouders van Amsterdam gezonden, tot onderzoek of door do voorgestelde wijzigingen aan gegronde bezwaren kon worden to gemoet gekomen Burgemeester en wethouders voldeden aan die uitnoodiging tot heden nog niet, maar vroegen of er bezwaar bestond dezo plans aan den Raad mede te deelen; waarop door den minister werd geantwoord, dat hij geen bezwaar tegen dio mededeeling had. Do Raad besloot in zijne vergadering van 10/11 Febr.jL, met meerderheid van eeno stem, aan eene commissie van deskundigen uo navolgendo punten tot onderzoek op te dragen: I°. Zijn de aangevoerde bezwaren door de etaatsi-genieurs tegon de spoorwegverbinding langs de zuidzijde der stad praktisch onoplosbaar? _ 2°. Is de daarstelling van het centraal personen-station in het open havenfront, zooals dat bij het regoringsplsii is geprojecteerd, wat de uitvoerbaarheid betreft, verzekerd V en zoo ja, zijn de belemmeringen, die men van de gel vaart vreest gedurende de constructie, op afdoende wijze te voorkomen ot onschadelijk te maken? Het liet zich aanzien, dat door dezo behandeling de afdoening der zaak weder merkelijk zou worden vertraagd zonder dat daarover nieuw licht zou worde. i. De noodzakelijkheid eener beslissing wordt meer en meer dringend. De minister had de voordragt eener beslissing toegezegd en meende daarmede nu niet langer te mogen wachten. Sedert is ouder dagteekening van 15 April en 7 Mei do beantwoording der commissie op de gestelde vragen in twee Iten verschenen; op de bespoedigde afdoening waarvan, blijkens liet slot van hot t ie indiening van de voordragt niet zonder invloed is geweest. Deze stukken zr-n hierbij gevoegd. Bijlage I (1). De beschouwingen in dit stuk zijn _or de betrokken mors hij de staatsspoorwegen onderzocht on overwogen, waarvan de uitslag door hen is medegedeeld iv een rapport aan den minister, waarvan met de bijlagen mode een afschrift hiernevens gaat. Bijlage 11. Uit die stukken blijkt, dat geen der aanbevolen plans voor eene verbinding langs de zuidzijde vau do stadoiivord zon kunnen gevolgd worden;' dat echter eene ver.;• langs die zijde technisch niet onuitvoerbaar is, hetgeen dan ook nimmer is beweerd, maar dat eene verbinhotften van den handel en aan chen, eener eenvoudige en doelmatige exploitatie, langs die zijde niet wel mogelijk is. De uitvoerbaarheid van het voorgedragen plan is, hel den ook wel niet anders te verwachten was, door de commissie erkend. Omtrent deu aard der daarbij te over.vinueu bezwaren, ook tot voorkoming van belemmeringen voor de e-nart, loopeu de gevoelens der drie leden van de commissie zeer uiteen. De bezwaren van de loden en do wijze waarop menm vat. die te kannen overwinnen, zijn door de heeren Wal lorp en vau Pi.hu iv h apport zeer breedvoerig behandeld, waaruit te overwinnen moeijelijkheden bij het ontwerpen van het plan niet zijn voorbijgezien eu daarop voor de uitvoering ook is gerekend. Globale ramingen van kosten, zoo gedetailleerd mogelijk, worden hierbij overgelegd, bijlagen 111 en IV (2), van: a. eene zuidelijke verbinding langs Amsterdam, zoo als die van regeringswege werd opgenomen in 1861; het totaal ,t ƒ 7,bwo,Qüü : b de uitvoering der werken volgons het aanhangige regeringsplan; hot totaal bedraagt ƒ 9,750,000. Wanneer bot plan der kamer van koophandel technisch uitvoerbaar wordt gemaakt, door bij het overtrekken van den Rijnspoorweg een viaduct te maken, waarvan het gevolg is een hoog station buiten de ütroclitsche poort, dan zou, bij behoud van al do andere posten der begroeting, door do kamer van koophandel gesteld (en waarvan die van onteigening kennelijk veel te laag is), voor de posten aardeon rijsworkeu eene verhooging van ƒ 1,919,316 en voor het houwen van den viaduct en aanklevo nog ƒ 50,000 gestel l moeten worden, waardoor hare begrooting klimt tot ƒ 9,518,(177. Moet evenwel gerekend worden op het elimineren der stations van de Hollaudscho en Rhijnspoorwegen, dan zo de gestelde verhoog, ggpesteo wegvallen, doch danisi st tot stand komen vau ►kbaar is, en het onmogelijk is do vermoedelijke kosten voor het i. Dit is ook het geval voor het plan der tonijn benoemd door den Amsterdamscheu Raad, bij besluit van 10/11 Februarij i!., geleverd bij het eerste- ahaar verslag.Er werd voor dat plan geene begrooting-pgemaakt, ■: niet mogelijk dit I r men zoo pnzekeren grondslag ais het wegdonken der bestaande twee stations te Amsterdam o;>-; ndusoetpla Voor eeiio zuiverder vergelijking van do kosten voor de drie rigtiogea, waarvan begroot ingen werden gemaakt, is getracht eene vergelijkende globale begrootiug te h as gelijke grondslagen en pi-ijzen, voor onteigening, de aanicwerken, do kunstwerken en het doorlóopende spoor voor de doorgaande lyn en da personen- en goederen-stations; en zulks vau af den Spaarndamschen zeedyk, omdat vau Zaandam tot aan dat punt do begrootiug voor allen gelijk ia. Zoodanige vergelijkende begrooting heeft het voordeel, om juister te oordieelen over de meerdere of mindere kostbaarheid van het spoor Wegwerk zelf, en vermijdt, dat verschil iv de uitgebreidheid der sporen op de stations, do meerdere of mindere hoeveelheid draaischijven, wissels enz., het aantal en do grootte der gebouwen enz., invloed kau hebben, om den prijs van het eeue boven het andere plan opgedreven te doen schijnen. Deze begrootiug wordt mede hierbij overgelegd, bijlage V. (3) Daaruit volgt, dat hoezeer de uitvoering van het Regeringsplan zeer veel meer kost aan kunstwerken, daarente- (11 Dit stuk is, ter inzaga voor da leden der Kamer, ter griffie nedergelegd. (2) Deze stukken zijn, ter inzage voor de leden der Kamer, ter griffie nedergelegd. (3 en 4) Dit stuk is, ter inzage voor de leden, torgrifüa nedergelegd. gen de onteigening slechts ongeveer de helft bedraagt en de korte verbinding minder uitgaven voor den bovenbouw vordert; zoodanig dat de uitgaven voor die onderdeelen, te zamen, voor het aanhangige plan, slechts J 576,300 meer zouden bedragen, dan die begroot voor de zuidelijke rigting, in 1864 van wege do Regering opgenomen; terwijl het plan van de Kamer van Koophandel uitvoerbaar gemaakt, ruim ƒ 2,200,000 meer zou kosten dan die zuidelijke verbinding en ruim ƒ 1,600,000 meer dan het thans aanhangige plan. Deze cijfers toonen aan, dat elk plan om Amsterdam vrij belangrijke uitgaven zal vor leren en dat de kosten voorde uitvoering van het aanhangige Regeringsplan niet hooger, op dezelfde grondslagen b«groot, betrekkelijk minder zijn dan voor eene uitvoerbare zuidelijke verbinding. Uit de overgelegde begrooting voor het voorgedragen plan zijn de kosten afzonderlijk uitgetrokken voor de onderdeden, als bij het voorloopig versla» werd gevraagd, eu opgenom&n iv de overgelegde bijlage VI. 14) § 2. De wijze waarop, en de volgorde waarin men zich voorstelt, do werken voor het plau te doen uitvoeren, zijn in hot overgelegde rapport duidelijk aangetoond en door schetsteekemngen toegelicht, waarnaar de minister zich veroorlooft te verwijzen. Het plan is geheel geschoeid op de ondernomen afsluiting ven het IJ en de uitvoering dient dan ook, zooals van zelf «preekt, naar die voor de wei ken vau het kanaal geregeld te worlen. Uit da overgelegde schets voor de volgorde van uitvoering zal echter blijken,' dat daarmede wel degelijk een ernstig begin kan worden gemaakt vóór dat het kanaal in hoofdzaak voltooid is, en do aanleg zelfs vrij geregeld, in verband met den voortgang der werken voor üet kanaal, kan worden voortgezet. Het maken vau de brug in het IJ, vóór dat de afsluiting te Schellingwoude voltooid is, kan niet meer bezwaar opleveren, dan het geval is geweest voor deu bouw der bruggen over de groote rivieren eu in het Holl.-uidscli Diep, welke stroomen voor dien bouw toch ook niet werden af? „loten; evenmin behoeft op de droogmaking der gronden er weerszijden van het Noordzeekanaal ts worden gewacht, om den spoorweg door het IJ te leggen. Integendeel zal het zaak zijn, spoedig met don bouw van de brug aan te vangen, opdat die niet, later gereed kome dan de nfshiitiug to Schelling wonde, waarna terstond, door aanvoer van zand uit de duinen vau .„striciiin, met het maken vau de spoorbaan kan worden aangevangen en zoo spoélig mogelijk dient te worden voortgegaan, om ook langs dien weg met treinen zand te kunnen aanbrengen voor de voltooijing van het station in het open-havenfront. Bij da ontvorpen volgorde voor de uitvoering der werken, was er uit den aard der zaak op gerekend, dat op de waterkeeringen, die Amsterdam beschermen, geen inbreuk mag worden gemaakt viór dat het IJ opgehouden zal hebben een open zeeboezem te zijn, en de afsluitingsdijk te Schellingwoude de noodige consistentie zal hebbeu verkregen. Daarbij was echter niet gerekend op zulk een lang tijdverloop, om daarvoor den noodigen waarborg to erlangen, als door een der leden van genoemde commissie wordt vooropgezet; een gevoelen waaromtrent do eischen van de beide andere loden, hoewel ook nog onderling verschillend, toch vrij wat gematigder zijn. Even als voor de meeste waterkeerendo dijken, zal ook voor den dam te Schellingwoude do proef voor den noodigen waarborg tegen hooge watervloeden, spoedig genoeg geleverd zijn. Mogt daarvoor vrees blijven bestaan en werkelijk worden verlangd de bestaande waterkeeringen gedurende langoren tijd te behouden, dan zou, zooals door de heeren W aldorp en van Prehn in het overgelegde rapport is aangetoond, door eene betrekkelijk geringe wijziging in enkele ouderdeelen van het plan, de voltooijing geheel onafhankelijk van de verbreking dier waterkeeringen kunuen worden gemaakt. Dit punt vereischt echter nog geene onverwijlde beslissing en kan later, iv overleg met het bestuur der gemeente, nader overwogen en beslist worden. Het spreekt overigens van zelf, dat de wijze en orde van uitvoering ou de onderdoelen van het plan, naar gelang van omstandigheden, moeten kunnen gewijzigd worden, en voortdurend overleg met de betrokken besturen zal worden gevorderd; zoo als dan ook reeds nu voor de werken te Rotterdam omtrent de meer gedetailleerde ontwerpen, naar gelang zij gereed komen, steeds de voorlichting en het advies van het dagelijksch bestuur, met betrekking tot de belangen der gemeente, worden gevraagd. Uit de medegedeelde schets, voor de wijze en volgorde der werkzaamheden, zal het verder blijken, dat met de aanplerapiug voor het terrein in het open-havenfront, met voldoende zekerheid op goed gevolg, gelijken tred zal kunnen fehouden worden met de werken voor de afsluiting van hot J. De ondervonden moeijelijkheden bij het maken der uitstekende dammen bij de dbkdijken te Amsterdam, hebben zeer nuttige aanwijzingen geleverd, om dergelijke bezwaren bij den aanleg dezer werken te vermijden; eene ondervinding, welke men hoopt zich ten nutte te maken. Mits op voldoendo schaal aangelegd zal, met de voorzorgsmaatregelen in de Memorie van Toelichting aangegeven, de vrees voor zijdelingsche uitwijking der aanplemjriog niet bestaan. De diepte der voor te baggeren sleuven en net profil der te maken zandkistingen dienen, zoo als het voornemen is, onder de uitvoering bij proefnemingen te worden bepaald; en mogt daarbij al eene uitwijking op een enkel punt voorkomen, dan zijn de middelen, waarover thanß kan worden beschikt, bij magte, om zoodanige bolemmering spoedig genoeg op te ruimen. Onder den last eener opnooging tot 5.50 meters boven AP., is het niet waarschijnlijk, dat zoo langdurige zetting in liet terrein te vreezen is, als in het Voorloopig Verslag wordt ondersteld, en als bij geringer ophooging het geval zou zijn. Mogt men zich hierin teleurgesteld vinden, dan ook is het bezwaar niet overwegend en kan de exploitatie, zoo als meest overal geschiedt, en ook nu nog te Rotterdam op het Rhjjnspoorwegstation plaats heelt, met voorloopige houten gebouwen worden aangevangen, en met den bouw der definitive worden gewacht, tot dat de noodige consistentie van het terrein zal zijn verkregen. In de meoning dat dit zeer lang zal duren, kan echter niet worden gedeeld. Door het medegedeelde plan van uitvoering, zal de bezorgdheid voor de belemmeringen, die de stoombooten en vaartuigen aan den IJkant zouden kunnen ondervinden, waarschijnlijk ook wel grootendeels geweken zijn, en de overtuiging zijn geboren, dat de ruimten, welke men zich voorstelt daartoe aan te wijzen, eene groote verbetering boven den thans bestaanden toestand zullen opleveren. Dio tijdelijke hulpmiddelen on de daar te maken steigers kunnen tot geheele voltooijing der werken behouden worden en geen zoo belangrijke uitgaven verderon als wordt ondersteld. Het op diepte houden van het water bij die aanlegsteigers, totdat het IJ is afgesloten, kan, naar het schijnt, niet meer bezwaar opleveren, dan bij do thans bestaande steigers wordt ondervonden. Op den duur, dat is na voltooijing van het kanaal, vervalt de aanleiding tot belangrijke aanslibbing en dus de vrees voor dergelijk bezwaar van zelf. Voor de scheepvaart en den waterafvoer uit de stad is, zoo als te regt werd opgemerkt, bij het ontwerp op het maken van de noodige bruggen gerekend, eu zal, wat het laatste betreft, het vast waterpeil in het kanaal van 50 centimeters onder AP. eene verbetering ziju. § 3. Het plan zal in zijne geheele uitgestrektheid behooren te worden uitgevoerd voor de stations-emplacementen en de verbindingsbanen; namelijk de vorming der daarvoor benoodigde terreinen, de werken voor herstel van gemeenschap, afwatering enz. De inrigtingen, op die terreinen voor de exploitatie noodig, zullen echter naar de behoefte geregeld en voor de bijkomende diensten, naar gelang de betrokken ondernemingen daarin tootredon, moeten uitgebreid worden, die dan ook in de kosten van aanleg zullen hebben te deelen. Aan nieuwe ondernemingen zal de verpligting worden opgelegd, om op het centraal station aan te sluiten. De elders verspreide en soms ver buiten de steden gekoxen ligging van de stations is, zoo als reeds werd opgemerkt, een misgreep van den eersten spoorwegaanleg, toen men zich nog geen rekenschap wist te geven van de eischen, waaraan die magtige middelen in de toekomst zouden hebben te voldoen. Ook te Amsterdam en te Rotterdam is men In de misrekening vervallen. Bij de meeste groote eentra kon aan de later ondervonden bezwaren slechts met zeer groote kosten en dan nog meestal op zeer onvoldoende wijze worden te gemoet gekomen. Voor Amsterdam en Rotterdam is het nog tijd daarin te voorzien; in de hoofdstad op een punt, daarvoor zoo bij uitstek gunstig gelegen met betrekking tot het centrum der handelsbeweging, als welligt nergens elders kan worden aangewezen-, eene gelegonheid die men zich later maar al te zeer zou berouwen van te hebbon laten voorbijgaan, en waarop dan hoogst waarschijnlijk wel niet meer zou zijn terug to komen. Niet alleen voor de doorgaande, maar ook voor de te Amsterdam vertoevende reizigers is de zamenkomst der verschillende spoorwegen op dit punt van overgroot belang. De beweging der doorgaande reizigers is door de bestaaude gaping te Amsterdam zeker nagenoeg geheel verloren gegaan , maar zal bij behoorlijke aansluiting der spoorwegen weder verlevendigen; en dat de regt.treeksche verbinding mot de Zaanstreek de levendigheid m het personen-verkeer zeer zal ontwikkelen, mag met grond worden verwacht, galet op de honderd-duizenden reizigers, met de booten van de Zaan jaarlijks vervoerd wordende; mits natuurlijk het punt van aankomst te Amsterdam daartoe gunstig, en niet op eenige kilometers afstand van de centra van bedrijvigheid worde gekozen. De volstrekte noodzakelijkheid van doorgaande verbinding tusschen de verschillende spoorwegen en met andere middelen van vervoer, is door de ondervinding van de laatste jaren zoo afdoende bewezen, dat daaromtrent wel geen twijfel meer mag worden uitgesproken. Het daarop gegronde plan is, zoo als te regt wordt opgemorkt, ten gevolge van het uitgebreide onderzoek en het licht daarover door de publieke discussie verspreid, achtereenvolgend verbeterd en uitgebreid, maar het hoofddenkbeeld werd door de verschilloude achtereenvolgende Regeringen in volle overtuiging der deugdelijkheid gehandhaafd; eene overtuiging, die ook in Amsterdam meer en meer veld wint. Met veel voldoening heeft de Minister dan ook de verklariug van de vele leden gelezen, die met hom de zaak rijp yoor beslissing achten en het konden goedkeuren, dat de minister trachtte door te tasten, om met do uitvoering een aanvang te maken. De aansluitingen aan den Staatsspoorweg met den Rhijnspoorweg en ook met den HolUndschen ijzeren spoorweg', zijn in dit plan niet opgenomen, omdat daarover met de betrokken maatschappijen nog moot worden overeengekomen , waarvoor de onderhandelingen, wegens de zoo lang bestaan hebbende onzekerheid, moeijelijk konden worden aangevangen. Daartoe bestond dan ook geeno volstrekte noodzakelijkheid. Het was voldoende, dat bij het plan op die aansluitingen werd gerekend, om, nadat het was vastgesteld , voor' het maken en vooral voor het gebruik der aansluitingen met de betrokken Maatschappijen overeen te komon en, zoo veel noodig, voor de onteigening dan eene atzonderhjke voordragt te doen. Het ongerief te Utrecht, waarop gewezen wordt, is geen gevolg vau onbehoorlijke aansluiting van Rhijnspoorweg en Staatsbaan, waarvoor ïutegondeel de werken geheel zijn ingerigt, maar gemis aan overeenstemming tusschen de bestuurders der beide ondernemingen voor do regeling van de dienst onderling, zonder welke regeling de aansluiting tot niets dient. De stations in het open-havenfront en in de Stads Rietlanden met de daartusschen te maken verbinding strekken in de eerste plaats tot voltooijing van den Noord-Hollandschou Staatsspoorweg, waarvan de exploitatie bij concessie is gegeven aan de Hollandscho IJzeron Spoorwegmaatschappij, en die dus van zelf met het beheer moet worden belast. Aan maatschappijen, die dit zullen verlangen of aan wie diartoe bij de concessie verpligtingen worden opgelegd, is hot gebruik der verbindingsbaan door art. 4 der wet van 21 Augustus 1839, Stbl. n°. 98, van de stations door art. 74 der voorwaarden van concessio voor de exploitatie van den Noord-Hollandschen Staatsspoorweg, ten deele bekrachtigd bij de wet van 7 Augustus 1865, Stbl. n°. 99, verzekerd. Het reglement voor het gemeenschappelijk gebruik van den weg wordt in zoodanig geval bij Kon. besluit, de regeling voor het gemeenschappelijk gebruik der stations door den Minister van Binnenl. Zaken vastgesteld; zoodat hier werkelijk een neutraal gebied zal zijn, waarover voor alle ondernemingen kan worden beschikt, onder reglomentaire bepalingen, waardoor voor de belangen en de vrije onbelemmerde bewegiug van allen kan worden gezorgd. Voor den Hollandschen IJzeren Spoorweg en den Rhijnspoorweg bestaan dergelijke bepalingen voor het gemeenschappelijk gebruik van de stations niet. Een dergelijk gebruik _ van de Staatsspoorwegstations te Amsterdam kan aan die ondernomingen toegestaan maar niet opgelegd worden. Deze zaak en, in verband daarmede, de aansluiting van dio wegen aan den Staatsspoorweg, zal bij minnelijke overeenkomst moeten geregeld worden. § 3 bis. Inkrimping van het plan, door het aanvankelijk niet verder uit te voeren dan tot de Oosterdoksluis, en waardoor dus eene gaping in de spoorwegverbinding zou blijven, kan, het werd reeds aangetoond, niet in aanmerking komen! Het denkbeeld om den Staatsspoorweg door te"trekken kort langs den Buitenkaut en verder door de Kromme Waal naar het entrepót.kwam voorin het plan van den heer Stieltjes tot plaatsing van het station in het Westerdok. Hot denkbeeld om het station in het Westerdok to plaatsen was niet nieuw, maar reeds vroeger en ook van Regeringswege den lsten Februarij 1868, als tijdelijken maatregel voorgesteld, intussehen meer oostelijk dan door den hoer Stieltjes was ontworpen, om den onmisbaren toegang naar de Eenhoornsluis niot af te sluiten. Hiervoren werd daarbij ook medegedeeld, dat dit plan weinig sympathie ontmoette on voor de behoeften van Amsterdam geUeel onvoldoende werd geacht. Bij een plan waarin de spoorweg kort langs den Buitenkant was getrokken, heeft men zich zeker geen rekenschap gegeven van de belemmering, die daardoor voor de beweging naar den Buitenkant zou veroorzaakt worden en voor de scheepvaart naar de stad, door de afsluiting van alle grachten met lage beweegbare bruggen, die allen gelijktijdig voor do beweging van eiken trein en zelfs van elke locomotief over die verbindingsbaan zouden moeten gesloten zijn. Door Dij het vaststellen van het ontwerp alleen op bestaande toestanden te letten, en niet op de ontwikkeling van het verkeer, waarvoor de schepping der nienwe gemeenschapsmiddelen voornamelijk moet strekken, zou ook weder hier slechts de misgreep Worden herhaald, die de elders verkregen ondervinding zou behooren te verhoeden. Hot foederenverkeer van net Nieuwediep langs den spoorweg on uit den ;aard der zaak niet dadelijk met de opening van dien weg eene groote vlugt nemen, maar zich aanvankelijk slechts langzaam ontwikkelen; zoo als dan ook sedert een jaar het gebruik van do te Nieuwediep gemaakte inrigtingen toeneemt en vermoedelijk van meer beteekenis zou zijn, wanneer het station van den Hollandschen ijzeren weg to Amsterdam, voor het vervoer der goederen van daar naar de stad, gunstiger gelegen was. Blijft te Amsterdam eone gaping bestaan, wil men de verbinding aldaar onvoltooid laten, dan valt natuurlijk van een toenemend verkeer niet veel te wachten en zal de behoefte tot latere voltooijing zich uit den aard der zaak wel niet direct doen gevoelen. De leden, die meenen dat het niot twijfelachtig is, dat de verbindingsbaan langs de zuidzijde dor stad zeer veel minder zal kosten dan het voorgedragen plan, zullen zich na kennisneming der overgelegde begrootingen, teleurgesteld vinden; maar daarenboven meent men, in strijd met het hier in het Voorloopig Verslag uitgedrukte gevoelen, dat de lasten van den grooteren omweg, die voortdurend op het vervoer en dus op den handel blijven drukken, van vrij wat meer overwegend belang te achten zijn, dan het bezwaar van iets hoogere uitgaven van eersten aanleg, wanneer daardoor eene kortere verbinding te verkrijgen ware. Met regt wordt hier betwijfeld, of bij de Veme der ceintuurbaan het plan van een gemeenschappelijk station aan de zuidzijde der stad wel ooit volledig tot stand zou zijn te brengen, aangezien voor de bestaande ondernemingen niet ligt is in te zien, dat langs die zijde eenig belan» haar daarheen zou kunnen voeren. § 4. Enkele leden meenden, dat er grond zeu kunneu zijn om terug te komen op het denkbeeld om den Staatsspoorweg van Zaandam langs do noordzijde van het IJ en over den afsluitdam tusschen Schellingwoude en den Paardeuheek te leiden, omdat dit plan het groote voordeel aanbood, dat de spoorwegbrug over het Noordzeekanaal bewesten Amsterdam verviel, maar schijnen over het hoofd te zien, dat daarentegen bij dit jilan, overbruggingen van de Voorzaan, van het Groot Noordhollandsch Kanaal, van het Oostelijk IJ en van den Amstel, vlak bij Amsterdam, zouden moeten gemaakt worden. Dat eene overbrugging van het kanaal, bewesten Arasterdam, eenige belemmering voor de schoepvaart zal opleveren, kan niet worden ontkend, maar men moet de daarvan te vreezen bezwaren niet overdrijven. Zoo is, het werd te regt opgemerkt, de toestand niet to vergelijken met dien te IJsselmonde, alwaar, in eene stroomende rivier, op gezette dagen on uren, een buitengewoon groot aantal zeilschepen, nagenoeg gelijktijdig, de brug moet doorvaren, terwijl die beweging op een gesloten kanaal naar zee zich meer gelijkmatig verdeelt, en vele schepen door stoomvermogen of op andere wijze door de brug worden gesleept. Behalve de groote kosten en de technische en praktische bezwaren hiervoren aangetoond, bestaat nog de bedenking dat het maken van zoodanige verbinding weinig nut zou stichten en als eeno bloot» geldverspilling ware te beschouwen. Voor de Zaan toch wordt de afstand naar Amsterdam langs dien verbindingsweg ruim verdubbeld: zoowel voor den tijd als voor de kosten van vervoer, zou het gebruik der thans bestaande stoombooten, boven die spoorwegverbinding, te verkiezen zijn. Van Uitgeest over Haarlem naar Amsterdam langs den Hollandschen ijzeren spoorweg is de afstand 34 kilomoters; van Uitgeest over Zaandam en het oostelijk IJ tot een station bij de Utrechtsche poort, zou die afstand zijn 33 kilometers; zoodat voor het gebied van den Noordhollaudschen Staatsspoorweg, benoorden Uitgeest, do verbinding over de Zaan en langs het noordelijk IJ zonder cenig belang zou zijn. Moest het bezwaar eener overbrugging van het kanaal bewesten Amsterdam zoo zwaar wegen, dat daarvoor in ernst aan eene rigting over Schellingwoudo kon worden gedacht, dan ware het toch verkieslijker de verbinding geheel achterwege te laten. *§ 5. In eene der afdeelingen is, als uit de hier medegedeelde cótes mag worden afgeleid, het plan mot groote zorg in de bijzonderheden nagegaan. Bij dit zorgvuldig onderzoek kan hot dan toch ook aan de aandacht niet zijn ontgaan, dat voor het ontwerpen der verschillende hoo»ten gegronde redenen hebben bestaan; dat tusschen de gedeelten op verschillende cótes gelegen, do verbinding niet anders dan met hellingen mogelijk is; dat dio hellingen, waarover het verkeer moet plaats hebben, afwisselen van 25 tot 40 op 1, betrekkelijk kort zijn en dus voor-het verkeer geen groot bezwaar kunnen opleveren, als te Amsterdam op honderden plaatsen in de stad kan worden nagegaan. Do breedte der doorgangen onder den spoorweg is welligt ruimer genomen dan strikt noodig zal zijn. Men heeft dit gedaan, omdat aan die doorgangen later niet gemakkelijk meer te veranderen valt. Mogt de behoefte aan meer bruggen later blijken, dan kunnen die altijd worden bijgebouwd. 's Gravenhage, den 9den Junij 1869. De Minister van Binnenlandsche Zaken, I'OCK. ---