Vierde Blad. BINNENLANDSCH NIEUWS. Begrafenis W. A. Hattinga Raven. Te 's-Gravenhage is gistermiddag ep Oud Eiken Duinen het stoffelijk overschot ter aarde bestald vanden heer W. A. Hattinga Raven, emeritus-predikant en bevorderaar vau tal van nuttige instellingen. Onder de aanwezigen werden opgemerkt als vertegenwoordigers van de 's-Gravenhaagsdu afdeeiiug van de Ned. Heide Maatschappij, waarvan de .overleden earelid' was, de laden van het bestuur, dier afdeeling, jhr. Ai W. van der Wijck, onder-voorzitter; C. Bosman van Oudkarspel ' secretaris-penningmeester; en W. C. Uhlen'beek. Voorts: van de afdeeling 's-Gravenhage der Hollandsche Maatschappij van Landbouw o. a. da 'herr S. C. Korteweg; van de Maatschappij van Weldadigheid: jhr. W. Röell; van de vereeniging Licht, Liefde, Leven, (waarvan dc heer Hattinga Raven gedurende 25 jaar voorzitter was): do gewezen penningmeester dr. S. Baart de la Failla en het oudhooi'd van de school dier vereeniging: de lieer .1. W. Ronda; van het Koningin Emmaïonds: de hem- Witte'Hoogeaadijk; van de Hulpbank van welke de overledene jaren lang eerst voorzitter en commissaris was: de heoreu Hofstede, Witsen Elias, Hui- tink en Dijk, >en vau de vereeniging „Kind*-, voeding", waarvan ds ontslapene voorzitter eü later eerdid was, o. a. de heer Middelkoop, alsmede vertegenwoordigers van de vereeniging „Floralia", die in den heer Hattinga Raven haren oere-voorzitter verliest De heer J. J. Doffegnies, zwager van den overledene, sprak, bij verhindering wegens ziekte van zijn ouderen broeder, namens de familie een woord van Id'ank tot de aauwezigan voor de betoonde belangstelling. --- VOOR HONDERD JAAR. (TER GELEGENHEID VAN DE NATIONALE FEESTEN.) V*). De omwenteling te Amsterdam. In' de voorafgaande artikelen zijn eenige indrukken gegeven van den maaischappelijken toestand in ons laud ten jare 1813, thans slellen we ons voor, de gebeurtenissen in de Novemberdagen kortelijk in herinnering te brengen. De lezers van dit blad vinden verschillende dezer feiten, benevens tal van hoofd-personen algebeeld in. de premie-uifgaaf van „Het Nieuws van den Dag", ter gelegenheid van het jaar der herdenking in het licht gegeven, met een inleiding van prof. dr. H. Brugmans, hooglteraar in de geschiedenis to Amsterdam. **). Het was al maanden lang roerig geweest iri Amsterdam, maar de prefect De Celles hield goeden moed. Hij rekende op het garnizoen en op de samenstelling van de nieuwe weermacht van vier cohorten. Zeer verheugd was hij over het feit, dat de commandant van. de vroegere schutterij, Van Brienen van Ramerus, (29) zich had laten benoemen tot kolonel; onder de kapiteins waren een aanzienlijk Israëliet, Mendes de Leon, en een populair en geletterd man, met name Anton Reinhard Falck (27)), lid van het Instituut, oprichter van het Leesmuseum. De aanvoerders van het nieuwe korps benoorden dus tot de aanzienlijken. „Ainsi", — zoo. schreef do prefect, naar Parijs — „on, aura les raoyens de diriger Tesprit des habitants el dc maitriser les- mouvemeuls dc la canaille." In October werd het steeds woeliger en toen er uit .den vreemde slechte tijdingen kwamen, begon de oude Prins Lebrun .(11), de stadhouder-generaal, moedeloos te worden. Hij stelde in ernst voor, om Amsterdajm • maar te verlaten en de troepen en het geld van den Keizer iv veiligheid te brengen in een Vesting als Goikum b.v., en dan daar do gebeurtenissen af te wachten. De anderen. wilden er niet' van hooren., maar Lebrun was zijn taak moede en hij smeekte zelfs den Keizer hem. terug te roepen. Daarna echter kwam hij weer op dit verzoek om ontsla.2 terug. Met veel moeite slaagde De Celles er in. den raad Van .'Vmsterdam, den conseil municipal, le bewegen tot het kiezen van een deputatie naar Parijs, om namens de stad hulde te betuigen, en steun ie verzekeren aan de Keizerin, naar aanleiding van hare oproeping in den Senaat aan het Fransche volk, nu Oostenrijk zich openlijk tegen Napoleon had verklaard. Ten slotte vertrokken de maire Van Brienen van. de Groote Limit met dc heeren Warm en Rendorp en zij namen een adres, mee vol plichtplegingen, maar zonder aanbeding van troepen ot geld. Toen zij reeds weg waren, op 3 November, kwam dé eerste tijding van den slag bij Leipzig. Uier en daar hoorde men reeds „Oranje boven!" roepen. De politie scheurde oproerige plakaten af. Op 12 November zijn de Verbondenen in Aurich, den volgenden dag verneemt men, dat te Almeloo 600 kozakken zijn. verschenen en da Pruisen aan den IJsel., Prins Lebrun spreekt al dagen over zijn .aanstaand vertrek. Meu ziel hoe uit het Keizerlijk Paleis op den Dam veel kisten en koffers worden verzonden. Het aantal Fransche vluchtelingen wordt iederen dag. grooter. Nog blijft het rustig in de stad, maaide bevolking neemt een dreigende houding aan.* Zij wacht zwijgend op een goede gelegenheid. Op Zondagavond 11 November vertrokken van Öen Amstel bij de Beerebijt 42 schuiten met ongeveer 1200 man. Het was generaal Molitor (12) met het Fransche garnizoen, dat volgens een plan van concentratie naar Utrecht ging, Waar alle Fransche. troepen zouden worden vereenigd, ten einde versterking af te wachten om clan zoo mogelijk Holland tegen de invasie der Verbondenen te verdedigen of allhans niet van Frankrijk te laten afsnijden. In Amsterdam waren nu, behalve de Hollandsche veteranen en eenige. Fransche gendarmes, geen troepen meer overgebleven. De Fransche autoriteiten waren op dat oogenblik van alle machtsmiddelen ontbloot. Mafiiüag 15 November brak aan, de dag. waarop dc omwenteling zou beginnen. Zij was voorzie" èrj voorbereid door dite mannen: de reeds genoemde A. R. Falck, de notaris Fa- Imis en de kapitein ter zee Joh Seaborn May f 27). Laatstgenoemde was dien morgen uit Den Haag teruggekeerd, waar hij met Van Hegendorp had beraadslaagd.- Thuiskomende vond hü een otórijè-kokarde, hem door Falek toe- *) Zie Het N. t>. d. J). van 5 en 27 Sept., 4 en 11 Oot. '**) De cijfers tusschen haakjes- verwijzen naar Be bladzijden in de premie-uitgaaf.. gezonden, en toen hij van ziju vrouw vernam dat Molitor was vertrokken,, besloot hij dat de revolutie dien avond zou worden volvoerd. llei was nu maar de' vraag, of men bij _ de dreigende opwinding baas zou kunnen blijven over den toestand. 's Morgens werden in winkels in do Leidschestraat eu op den Nieuwendijk al oranjelinten uitgestald en druk verkocht, 's Middags om drie uur ontplooide op de Nieuwebrug de. zeeman Barend Ponsteyn ecu oranjevlag, die hij reeds drie .weken ouder zijn kleeren had gedragen. Onder aanvoering van een schipper, bijgenaamd „Kees draai me een loer", deden eenige matrozen een aanval op het douanekantoor op het Droogbak, maar het had geen verdere gevolgen. Een aantal douanen, hoe gehaat zij ook waren, konden ongemoeid de siad ontruimen, lruusschen. waren de gardes onder een ontzaglijken toeloop van de menigte, op do Botermarkt aangetreden,, kolonel Van Brienen had hun bedarend toegesproken en daarna werden ze in drie cohorten verdeeld over de Nieuwmarkt, de Westermarkt en het Werkhuis, terwijl de vierde ter (beschikking van den kolonel moest blijven. Toen het donker was, begon de actie die vooruit was geregeld Te beginnen met liet reeds genoemde kantoor ap het Droogbak, werden aile douane-barakken en kantoren van het Octrooi en van de droits réunis in brand gesloken! Dit gebeurde aan de Oude- en de Nieuwebrug (19). aan den Kampersteiger en langs éen Buitenkant (Prins Hendrikkade). Er was gezorgd, dat de brand geen andere gebouwen zou aantasten; brandspuiten met bediening stonden d, Mussetters even goed als brandstichters. Het werk der vernieling gebeurde onder het zingen van oud-vaderlandsche en vooral oranjeliedjes. Bij dit alles had May de leiding, maar soms had hij de menschen niet in bedwang. Op liet IJ werden drie wachtschepen van den douane-diepst overmand, een beambte werd doodgeslagen. Bij den Kampersteiger werd het volk door do gardes gekeerd en het tolhuis aan de Haarlemmersluis werd met de bajonet verdedigd Op Kattenburg begon het er dreigend uit te zien, want het volk had het blijkbaar op vernieling van de landsgebouwen en do werf gemunt. Op de Kattenburgerbrug dreef luitenant Van de Poll mét zijn gardes de menigte terug, liet zag er gevaarlijk uit, maar er kwam een soort van verdrag lot stand. De Fransche adelaar, die 'boven de poort van het marine-arsenaal hing, werd uitgeleverd, door het volk in stukken gehakt en in brand gestoken. Nog was de menigte echter niet tevreden, en Falek. die hier als kapitein commandeerde, zag ook' den toestand donker jn. Gelukkig kwam er een stevige regenbui en het relletje verliep. Op andere plaatsen in de stad werd een en. en ander vernield. Bij verschillende debitanten van de tabaksregie werden de Keizerlijke adelaars stukgeslagen. De bank van leening' had een aanval te doorstaan waarbij een kapitein van de gardes zelfs gewond werd. Het huis yan den ontvanger Sypesteyn werd bedreigd, maar hij slaagde er in, zijn kas te bergen' In de Doelenstraat vormde zich een oploop voor het huis van. den preiect Dc Celles (thans het gebouw van de firma Frederik Muller en Co.). Men wilde hem naar buiten halen, maar do politiecommissaris Holtrop verzekerde, dat de gehate man reeds vertrokken was, waarop de menigte, door dezen leugen om bestwil misleid, van gewelddadigheden afzag, maar toch het huis bleef belegeren. Daarbinnen verzamelden zich alle nog overgebleven Franschen van titel en rang met een aantal goedgezinde Amsterdammers. Den geheelen nacht duurde de verwarde beraadslaging en ten slotte ontstond een soort van paniek, toen kolonel Van Brienen met eenige .overdrijving den toestand a's hopeloos schilderde. De meeste Franschen vertrokken 200 spoedig mogelijk, De Celles zelf Stapte, volgens het bekende verhaal, in den vroegen ochtend achter zijn huis op een schuit, kwam daarmee aan de Ulrechtsche zijde (Amsteldijk) en vertrok per rijtuig naar Utrecht, waar hij 's morgens halftwaalf in het logement „Hel Kasteel van Antwerpen" arriveerde. Bij dezen uittocht had het bericht den doorslag gegeven, dat Prins Lebrun zelf besloten had om te vertrekken. Toen hij gehoord had van het tumult tn de stad, ontbood de stadhouder een aantal bevriende ep! vertrouwde Amsterdammers, waarbij de advocaat mr. M C van Hall, de waarnemende mair