PERS-OVSRZICHT. Liberaal verweer. — De Nieuwe Cour a ri t bevat een met W. v. E. onderteekend stuk, waarin, naar aanleiding van een vroeger in dat blad verschenen stuk. het liberale standpunt uitvoerig uiteenge-. zet wordt Allereerst bespreekt W. v. E. het verwijt, dat Üe tijdgeest tot godsdiensüoosheid zou leiden. Voor zoover dat zoo is, zoekt de schrijver de schuld niet bij het liberalisme, maar juist bij het fanatisme. Oud-leerlingen eener orthodoxe school slaan soms over tot volkomen ongeloof. Er zijn breede scharen de Ned. Herv. Kerk uitgedreven, omdat van den kansel met Bijbelteksten werd te keer gegaan tegen wetenschappelijke stellingen, die, hoe wankel ook, een schrede vooruit beteekenden. Theologen, met geen grein begrip van natuurlijke historie, geologie, waagden het en wagen het nog moderner opvattingen als volslagen onzin te betitelen. Dat niet alleen, maar fouten, door onwetenschappelijke aanhangers, die de theorie van Darwin e. d. uit de derde hand 'hadden, begaan, worden nog steeds den liberalen in 't algemeen aangewreven. Met het liberalisme als zoodanig heeft dit niets uit te staan. Het liberalisme is een staatkundige partij. Daarnaast staat de strijd tusschen de wetenschap en tal van leerstellingen zooals die in kerkgenootschappen worden verkondigd, zonder dat eigenlijk naspeurbaar is, wat die leerstellingen met godsdienst te maken hebben., Gij en ik zullen verschillen van opvatting, zouden wij de grens moeten trekken tusscjien geloof en weten? Wellicht zoudt gij, omdat ik eenig geloofspunt van een ander, wetenschappelijk voor bij geloof houdt, mij voor o n geloovig uitmaken. Maar dat raakt niet links of rechts, maar gaat dwars door. beide heen. Wij kennen Eoomsche, zoowel als Protestantsche modernisten en dan gaat 't nog zelfs in een zig-zag-lijn bij beiden. I Ik voor mij betreur het, dat geestelijken over 't algemeen zoo weinig encyclopaedisch onderlegd zijn. Zij zijn lot gocstesvoorlichters der groote massa 't meest geschikt, omdat zij 't vertrouwen hebben van haar gemoed. De wetenschap kan slechte worden beoefend met vallen en opstaan, daar haar dienaars zoekende zijn naar nieuwe banen. Dit vallen weze een waarschuwing tegen overijling, niet een reden tot ondeugdelijkverklaring.. Thans stemt het droevig, dat gevonden waarheden tot dusver blikbaar 't laatst bereiken hen, die tot geestelijke opbeuring van ons volk de meeste gelegenheid hebben. Tot schade van 't geloof. Het socialisme wordt door schr. niet beschouwd als een „domheidsmacht", maar als een op wetenschappelijke wijze bcstrijdbare theorie. De theorieën der meerwaarde, der gewelddadige omwenteling ènz. behoeven ook nauwelijks meer weerlegd te worden. „In den korten tijd van zijn bestaan is liet socialisme al geheel verloopen". Wat den „papenhaat" betreft, dit is een netelige quaestie. Vooropgesteld dient, dat „papen. haat" geen haat is tegen den Katholieken leek, noch tegen den R.-K. geestelijke als individu, maar tegen een systeem. Verder, dat het geen uitvindsel is van het liberalisme, maar historisch in elk geval in den meest absoluten zin gerechtvaardigd was. Rest de vraag, mag die „haat" Üians noj_ levendig gehouden worden? Of moet hem, met een beroep op de verdraagheid, de kop insedrukt? Verdraagzaamheid fn geloofsvrijheid zijn een product van wederkeerigheid. Tegen de Roomsche inquisitie ontstond als reactie de individueele gewetensvrijheid. De schr. stipt slechts aan. dat bij de ontwikkeling der godsdienstvrijheid in Nederland de „nieuwlichters" en de „liberalen van '48" een werkzaaml aandeel hadden ten goede, zoodat zij allerminst verdacht mengen worden, vii beginsel papenhaat te kweeken. Nu is het Protestantisme met weinig; tevree, maar da Roomsche Kerk staat op méér. Niet de Protestanten vonden den strijd uit tusschen Kerk en Staat. En ik hoop, zegt de schr., dat het Reen Protestantsche kortzichtigheid is, die mij de Borromaeus-encycliek doet veroordeel en. De Protestanten spreken nauwelijks over hun mortelaren; de namen zijn grootendeels zelfs niet bekend. Maar hoe worden op gezette tijden Lumey's slachtoffers herdacht! Is dat enkel „ad majoram Dei gloriam"? Hoe treedt nu de geestelijkheid op? In een onzer steden werd „Allerzielen" verboden op aandrang van den deken, 't Was toch, geloof ik, van den liberalen ontwerper der Gemeentewet nooit de bedoeling geweest over ons ben geestelijke censuur te stellen. Wanneer komt de Protestantsche geestelijke ons ook nog onthouden die vele andere stukken, waarin een dramatisch conflict als bij „Allerzielen" op een Protestantseh gegeven wordt uitgebeeld? Ze zullen er niet aan denken, of anders zou hun wel anders aan het verstand worden gebracht. En evenals wij onzen geestelijken dit reent ontzeggen, zoo ontzeggen wij dit aan een E.-K. geestelijke in de eerste plaats. Do Eoomsche ; leek heeft iv geen censuur medezeggenschap. Er schijnt, zegt de schr., in den jongsten lijd een streven te bestaan om het grondbezit in enkele deelen van Zuid-Holland op le koopen, teneinde het Roomsche element te ver- sterken, nog afgezien van de toeneming der! goederen in de „doode hand" door erfstelling of legaat. Mededeeiingen werden mij gedaan omtrent moeilijkheden aan Protestantsche in-t dustrieelen in Noord-Brabant aangedaan doop het drijven van gjeestelijken. Zeker is het, dat nobele geestelijken elk drijven afkeuren, maar wat helpt dat? Evenmin iets als dat gansche groepen Kaüiolieken er niet aan meedoen. Het is immers in het blijvende stelsel, dat 't gevaar ligt. Tegenover ons staat een Kerk, die haar leden groepeeren gaat tot een economisch geheel, die aan meer-ontwikkelden zekere verdraagzaamheid toestaat, noodgedrongen, die echter de groote massa leert, dat omgang met andersdenkenden verderfelijk is en daarom vermeden moet worden, ja zelfs verboden is. De straffen op dien verboden omgang — verloving, huwelijk — past men alleen toe bij het lagere volk, voor de anderen geldt: „U y a des accommodements méme avec le ciel". Toch stoort in de groote steden, waar de arm der geestelijkheid niet zoo machtig is, de massa er zich niet aan, gezien het groote percentage gemengde huwelijken. Wie schat echter het leed, dat toegebracht wordt vóör dat een Eoomseh kind er toe overgaat zijn ziel en zaligheid en dat zijner ¦" ouders, want ook dien worden do genademiddelen onthouden door ongehoorzaamheid, in gevaar te brengen? Wie schat 't leed waar men er in slaagt zich te doen eerbiedigen? Gij zult zeggen, daartegen kunt gij toch niets uitrichten. Ik stem dit toe, al is het onaangenaam genoeg, dat men deze verkettering die eraan ten grondslag ligt, zich moet laten welgevallen. Maar het behoert bij de grondverwerving, den broodroof, de E.-K. geitenfokkerijen, het stichten van kerken buiten de kom der gemeente en het groepeeren der leden tot een nieuwe gemeente daaromheen.. Men eischt een derde der zetels van den Hoogen Eaad op voor zijn gezindte, men wil dat een derde van alle beambten der posterijen en telegrafie Eoomseh zal zijn. Wanneer zullen twee derden der beambten en werklieden in de Staatsmijhen in Limburg Protestant zijn? Daartegen waakt men terdege. Wat helpt het, dat een relatieve teruggang van 5 pCt.. in de laatste twee derden der negentiende eeuw kon worden geboekstaafd? Nu, juist nu heeft een steeds strammer en krijgszuchtiger reorganisatie plaats. Over de school zou1 W. v. E. liefst niet spreken. Maar wat de ?vrije school" aangaat: „Omdat zij onder hel volstrekt gezag der geestelijkheid staat en een leek er niets over te zeggen heeft en het staatsgezag niet veel meer, daarom huivert men voor ?vrijheid". Vroeger was het de leer der staatskerk, maar thans is de jongere leer, dat de Christelijke godsdienst als een instelling van hooge cultuurwaarde het glansene volksleven hehoort te doordringen, i Do schr. moet erkennen, dat hij er voor terugschrikt deze irtachtspreuk om te zetten iit werkelijkheid. Wij 'kennen den christelijken zin van den enkeling heizij hij protestant of roomsch is, gereformeerd of hervormd. Maar de moreele handeling! dio hiervan het gevolg is, staat niets r dun die van den moreel hoogstaande^ Boeddhist öf Redemensch. En hij zegt ten slotte: !" De school laat ik hier buiten bespreking, maar noem mij één punt. dat gij als Christe». met de hooge cultuurwaarden van het Christendom doordringen wilt en waarbij de liberale partij, thans de concentratie, u ia den weg staat. Wilt gij den treinenloop weer eens gaan verminderen? Of de koepokinenting afschaffen en de doodstraf invoeren? Welaan, kunt gij deze punten redelijk verdedigen, gij weet wij zijn yoor „rede" vatbaar. Maar met een Bijbeltekst alleen overtuigt gij ons niet, omdat nu eenmaal bij de treinen de Eoomschen andere opvattingen hebben dan Gereformeerden, omdat de pokken voor uw tekst . niet op de vlucht slaan en een mensehelijke Eechtbank geen Godsgericht is. Binnen de liberale partij kan ieder ijveren Voor Christus' Blijde Boodschap naar de opvatting die hij daarvan heeft, gelijk hij dat mag binnen den Nederlandschen Staat: met gepaste middelen. Maar al wie ijvert voor het „doordringen van ous gansche volksleven" met den sectegeest van een bepaald kerkgenootschap >———fr-—¦— 11-"' . door middel van de Staatsmacht, die hoort aan de overzij: bij den „Papist", dien ik daareven de eer had aan u voor to stellen. Hij houde rechts. Ter benoeming van een h'oofddirecteur voor hot ïn:,ttuut voo;- Doofstommen to Groningen, zijn voorgedragen de heeren: J. Gruno, L. de Vries Hzn. en S. de Waard. Het ei nddi pi om a h andels af deel i ng 'der Ned. School vcor Nijverheid en Handel, te Bn" schede, werd uitgereikt aan G. Broen ea J.Timan; eene verklaring ontving H. Eoerink. --- Ned. Aannemershond. i Nijmegen, 11 Juli | Op de vergadering van den tweeden dag kwam aan da orde een voorstel van het hoofdbestuur om aan de Statutal een nieuw hoofdstuk toe te voegen, betreffende bepalingen tot handhaving der Statuten en tot vaststelling van foesluüen waaraan do niet nakoming aanleiding kan geven tot schadevergoeding, zulks ingevolge eene in de algemeene vergadering te 's-Hertogenbosch aangenomen tnotie. Nagenoeg den geheelen duur dezer laatste vergadering werd in beslag genome-i door verschillende afdeelingssprekers die niet konden rnieê gaan met het voorstel in de 14 artikelen omschreven. Hilversum meende dat de tijd nog niet rijp was o-m nu reeds bindende bepalingen te maken; Apeldoorn, Dordrecht en Gorkum achtten het evenals Worme r v e e r een gevaar voor de kleine afdeelingen, terwijl VI a ard in gen beducht was voor scheuring, die daarvan in den Bond het gevolg wezen kon; Rotterdam daarentegen ¦was vóór aanneming, terwijl Amfsterdam niet kooi begrijpen waarom het govaar voor kleine afdeelingen grooter zou zijn dan voor groote. Haarlem zou gaarne zien, dat de vergadering zich uitsprak in hoeverre zij mes gaat mot de vrees door v_r_chille_.de afdeelingen geuit. De Zaanstreek stelt voor een afzonderlijk reglement er van te maken len alleen het principe vast te leggen in de Statuten. Utrecht meent dat er tijd genoeg gegeven is voor grondige kennisname van de zaak in al haar omvang en brengt dank aan 't hoofdbestuur voor zijn gewichtigen, tij droomenden arbeid en uitwerking van het besluit, dat re_ds in beginsel in 1912 te 's-Hertogenbosch was genomen; deze afdeeling stelt voor meê te gaan met het voorstel Leeuwarden, regelende een ruimere verhouding van het aantal stemmen bij het nemen der besluiten. De heer De Vlugt, secretaris vau den Bond, moest ¦•— namens het hoofdbestuur sprekende — even opkomen tegen wat gezegd was iii het Bondsorgaan door den hoer Stam, die daarin spreekt van halfslachtigheid. 'Dit verwijt is niet verdiend. Spr. is Biet hang voor het dreiige|ment der kleine afdecelingen; do belangen van de geheele organisatie gaan bij hem bovenal. Het bevreemd, spreker dat Haarlem en Hilversum — dio men de moeders van het voorstel noemen kan — nu in plaats van te gtcunen komien afbraken. Ten slotte werd met 134 te^en 62 stemmen de volgende motie aangcaaomen: De vergadering, kennis genomen hebbende van het Voorstel Wormerveer-Haarlera, vereenigt zich met de gedachte in dat voorstel neergelegd, noodigt het hoofdbestuur uit. voorstellen tot statutenwijziging /voor te bereiden op den grondslag van het voorstel jWormerveer-HaarJem, en machtigt, zoo noodig, de eerstvolgende huishoudelijke vergadering daarover te beslissen. • De afdeeling Nijme g e n had een voorstel ingediend om zich tot do directie dar S. S. te wenden, ter verlrriigmg van wijziging in da voorwaarden, ,waa_-otfdi-r door deze Maatschappij' wordt aanbesteed, en meer in het Mjzjondier die betreffende de bepaalde diepte van den aanleg der fundamenten. De afdeeling was van oordeel, dat d_ hier bedoelde bepaling zeer g-makkelijk aanleiding kan geven tot schade voorden betrokken aannemer en in sommige gevallen ook inderdaad reeds daartoe heeft geleid. Het hoofdbestuur brengt in herinnering, dat de afdeeling Nijmegen hetzelfde punt reeds ter sprake bracht in de op 27 Februari 1912 le Amsterdam gehouden vergadering; waarin, het hoofdbestuur zich bereio. verklaarde, zich met da directie der S. S. in verbinding te stellen, doch niet voor en aleer met zekerheid zou vast staan, dat do gewraakte bepaling herhaaldelijk tot schade had aanleiding gegeven en derhalve in overweging gaf do zaak grondig te onderzoeken door een door liet hoofdbestuur te benoemen commissie. De afdeeling Nij meg e n verklaart zich ingenomen met h#t praeadvies, waarna de vergadering besloot het bestuursvoorstel aan te nemen. Met de gebruikelijke plichtplegingen werd daarna öa 18e algemeene vergadering gesloten. --- De ontwerper der Tariefwet. Naar wij vernemen zal de heer L. C. K. Hellerïnann Slotemaker, directeur der belastingen, die geruimen tijd in verband met zijn Tarieiarbeid aan het departement van financiën, te 's-Gravenhage, werkzaam was, einde dezer week de residentie verlaten, om zijn taak als hoofd der directie Breda weer op te vatten. --- 50-jarig bestaan der S. S. ' 'Dit het personeel der Staatsspoorwegen heeft zich een commissie gevormd, welke aan de Maatschappij, ter gelegenheid van haar 50-jarig bestaan in September a.s., een smaakvol uitgevoerd album met handteekeningen van 't personeel zal aanbieden. De commissie is als volgt samengesteld: voorzitter: E. J. E. Maas, werktuigk. ambtenaar, Utrecht; secretaris: Joh. Swart, opzichter-teekenaar, Zandhofschestraat 27, Utrecht; penningm.: G. A. Kinker, klerk, Utrecht; leden: J. Augusteyn, hoofdconducteur, Zwolle; H. v. d. Berg, boekhouder, Utrecht; P. Blokdijk, hoofdconducteur, Zwolle; A. J. C. van Eijk, remmer, Utrecht; J. D. F. van Helde, adj.-commies, Utrecht; P. J. de Liefde, ladingmeester, Utrecht; B. Oonk, stationschef, Duiven; B. W. Selles, remmer, Utrecht; C. J. Stulting, ladingmeester, Utrecht; A. v. d. Vrede, telegrafist, Zwolle; P. IJkelenstam, hoofdconducteur, Utrecht. --- Gemeenteraadsverkiezingen. Ameide a/d Lek. Herkozen: W. A. van Kekcm, C.H. Ammerstol. Gekozen: P. Dubbeldam G.Az., H. de Jong Pz. en A. Zanen I'z. Barendrecht. Gekozen: A. P. Mol, J. Niemantsverdriet, B. Uyteriinde. Doornspijk. Herkozen: L. Boerendans on W. v. d. Weg. Eist (Bet.). Gekozen: J. B. Terhorst, E.K., en D. C. Sipinan, Prot. (aftr.). Groningen. District I. Herkozen: G. Mesda^ Jaczn, L.; H. 3. Sissing, V.D.; dr. H. W. Takkenberg, E.K, en mr. I. van der Tuuk, L. District 11. Herkozen: E. A. J. Loot, L., en mr. A. W. Bomkes, L. Gekozen: Mr. M. Levie, V.D, en E. Eoeif..ema, L. District 111. Herkozen: E. Eugge, S.D. Gekozen: L. J. H. Eversen, G. Nanninga (aftr. lid, in district II gevallen) en N. A. de Vries, allen S.D. Ds winst voor de liberalen is bij deze stemming 1 zetel, voor de sociaal-democraten 2 zetels. Hoogenand. Herkozen: G. Buining, Th. Lambers en A. Weites, allen Vrijz. Gekozen: K. de Jonge, S.D.A.P. llpendam. Herkozen: H. Beets Pz. Herstemming tusschen A. de Boer en J. Leguit. Kaatsheuvel. Gekozen: J. B. F. v. d. Heuvel, J. B. Heuer en N. I. 11. L. Lombarts. Kampen. District I, Gekozen mr. P. I. du Pui. Door deze verkiezing wordt de verhouding in den Eaad rechts 10, tegen links 7. Moordrecht. Herkozen: A. O-dijk en J. J. Snel. _V--t.i-.n-._m. Bij herstemming herkozen H. Bernhard. Stavenisse. Bij herstemming gekGzen A. J. Verstraate, A.E. aftr. , Vitjseü. Gekozen: J. Kabel, aftr., en J. Zonje. Wieringerwaard (N.-H.). Gekozen: A. Visser. Herstemming tusschen D. Kooij Jbzn. en H. Sijbrands. Ueendijke (Zeeland). Bij herstemming gekozen Em. van Hij f te, E.K. Hooi. — In Maas en .Waal is de handel in nieuw hooi aangevangen. Voor prima qualiteit wordt fl5 a f 16. per 1000 pond besteed. liet gewas is overvloedig. Bessen. — Door de Veilingsvereeniging „Bangert ©. Omstreken" zijn bij voorkoop verkocht 20850 K.g. zwarte bassen a f 20,70; 13200 K.g. roode bessen voor fl. a f 15; alles per 100 K.g. Wol. — Op de gisteren te Barneveld gehouden wolmarkt waren ongeveer 3000 vachten smeerwol aangevoerd. Men besteedde ƒ0.68 a. ƒ0.75 per __-_-• Handel flauw. Vlas. — Eiland Tolen, 9 Juli. De traditioneels 24 Juni is reeds lang achter dein rug, en nog is hier gooa vlas van eenige beteekenis verkocht. De geboden prijzen zijn te laag, niet meer dan f 125 _. f 135 per Bloois g-mat (39,24 A.). Da qualiteit i'ntusschen is, tengevolge, van den velen ragen, over het algemeen zeer goed. Aanbestedingen. Het Gemeentebestuur van Limmen (N.-H.) heeft publiek aanbesteed: den bouw eener dokterswoning Het werk is gegund aan den laagsten inschrijver, den heer W. Henselmans, 'aldaar, voor ƒ6400. ---