Bekrachtiging eener overeenkomst met de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen. Uit het voorloopig verslag der afdeelingen blijkt o. a. het volgende: j Aoht en veertig leden hebben in de afdeelingen der kamer ; deel genomen aan het onderzoek der wets-ontwerpen tot bekrach- ; tiging eener overeenkomst met de Maatschappij tot Exploitatie - van Staatsspoorwegen en tot verhooging van hoofdstuk V der ' staatsbegrooting voor 1866. De toestand waarin de Maatschappij tot Exploitatie van Staats- < spoorwegen zich op dit oogenblik bevindt, gaf daarbij aanleiding tot \ velerlei mededeelingen en beschouwingen. Zeer vele leden betreurden ! het met de regering, dat de aandeelen der Maatschappij niet reeds aanstonds hij hare oprigting tot het bedrag van 12 millioen gulden waren uitgegeven. De voorzigtigheid had daartoe van zelf moeten ' leiden, want het volle kapitaal was toch maar op de exploitatie | der 800 mijlen van het steatsspoorwegnet berekend. Meer j dan de aanvankelijk uitgegeven 6 millioen zoude dus nog gei-ui- j men tijd vóór de voltooijing van dat net noodig zijn. En het was reeds toen gemakkelijk na te gaan, dat dc exploitatie der op zich zelven staande gedeelten van de staatsspoorwegen aanvankelijk geen genoegzame winsten zoude opleveren, om de plaatsing eener tweede serie van aandeelen a pari mogelijk te maken op hot tijdstip, dat de Maatschappij daaraan behoefte moest hebben. Hetgeen te voorzien was, is gebeurd; aanvulling van het kapitaal der maatschappij is, nu zij noodig werd, niet mogelijk. Intusschen werd tot beantwoording dezer bezwaren aangevoerd, dat hoe men over de aanvankelijke uitgifte van aandeelen moge denken, de maatschappij niet had kunnen voorzien,_ in welken gedrukten toestand de geldmarkt zich thans zoude bevinden. Van daar mag de overname in exploitatie van spoorwegen, dio aan bijzondere personen toebehooren, niet zóó stellig worden veroordeeld. Wanneer zij op billijke voorwaarden geschiedde, kon ze niet anders dan voordeelig op de exploitatie der staatsspoorwegen werken , daar de overgenomen lijnen ons binnenlandsch spoorwegnet in het oosten en in het zuiden aan het buitenland verbinden, en het verkeer langs de staatsspoorwegen door die verbinding moet worden gevoed. De leden, die in deze beschouwingen deelden, wenschten do oorzaken van den minder gunstigen toestand der Maatschappij in het midden te laten en zich alleen te bepalen tot het onderzoek der middelen , waardoor zij daaruit zoude kunnen worden gered. Het denkbeeld, dat de staat aan de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen cene geldelijke ondersteuning zoude verleenen, vond bij zeer vele leden een krachtigen tegenstand. Keeds vóór lang is het beginsel om aan bijzondere ondernemingen uit de staatskas hulp te verschaffen afgekeurd, nadat wij er hier te lande meermalen, onder anderen door hetgeen met de Maatschappij van Nijverheid gebeurd is, de nadeelige gevolgen van hadden ondervonden. Het is onraadzaam om thans den vroeger verlaten weg op nieuw te betreden, wanneer het algemeen belang dat niet gebiedend vordert. Te minder wenschelijk zou dit zijn, daar de aanvragen om ondersteuning van andere croote ondernemingen welligt zeer spoedig zouden volgen, wanneer het voorbeeld daarvan eenmaal is gegeven. De voorgestelde tegemoetkoming aan de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen wordt door 'slands belang in geenen deele geëischt. Bij de uitbreiding, die aan haren werkkring is gegeven, zoude de ondersteuning, die haar verstrekt werd, eigenlijk voor een groot deel ten bate komen van de exploitatie der bijzondere spoorwegondernemingen. Een groot aantal leden was niet zoo ongunstig omtrent eene ondersteuning van de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen gestemd. Ondersteuning van bijzondere ondernemingen uit dc gelden van den staat kan in beginsel moeijelijk worden gewettigd. Maar het geval, dat zich hier voordoet, is van eenen geheel bijzonderen aard. De verhouding, waarin deze Maatschappij tot den staat is geplaatst, kan wel eenige tegemoetkoming in hare moeijelijke omstandigheden wettigen, daar haar belang tot op zekere hoogte met dat van den staat zamentreft. De Maatschappij kun op geene andere wijze de benoodigde fondsen verkrijgen , tenzij ze voorwaarden toestond, die al te nadeelig zouden zijn. Sedert geruimen tijd is zij er op bedacht geweest om op billijke voorwaarden geld te bekomen. De daartoe aangewende poging is echter mislukt, en nadat eene verbetering der geldmarkt zoo lang het mogelijk was is afgewacht, schijnt nu de tijd gekomen te zijn om vah staatswege hulp te verleenen. Nagenoeg alle leden beklaagden er zich o-er, dat de regering haar voorstel tot ondersteuning van de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen zeer onvoldoende heeft toegelicht. Ook zij die het beginsel dat den grondslag der voordragt uitmaakt goedkeurden, waren van oordeel, dat het te verleenen verschot alleen dan mag worden versterkt, wanneer er genoegzame zekerheid is, dat de staat de verstrekte gelden zal terug bekomen, en dat de financiën der Maatschappij daardoor werkelijk en op eene voldoende wijze worden gebaat. Vrij algemeen werd echter in de meening gedeeld, dat zonder nadere toelichting van don financieelen toestand der Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen eene juiste beoordeeling van do tuaaohen haar en de regering aangegane overeenkomst niet wel mogelijk is. Men drong er op aan, dat alsnog de roodige mededeelingen omtrent dien toestand zouden worden verstrekt, waaruit de wijze waarop het kapitaal. dor Maatschappij tot dusverre is aangewend, het gevoerde geldelijk beheer, de staat harer baten en lasten en de vermoedelijke uitkomston der thans beraamde maatregelen zouden kunnen blijken; Tevens werd overlegging gevraagd van de voorwaarden, waarop aan de Maatschappij concessie is verleend, en van dc overeenkomsten, die zij omtrent de exploitatie van andere spoorweglijnen heeft aangegaan. Verscheidene leden meenden, dat bij de overeenkomst, die tusschen de regering en de Maatschappij tot Exploitatie van utaatsspoorwegen is gesloten de belangen van den staat niet genoegzaam zijn verzekerd. De vorm der overeenkomst gaf aanleiding tot bedenkingen. De wijze waarop het voorschot aan de Maatschappij zal worden verstrekt is in de overeenkomst niet geregeld. Zij zal dadelijk over de geheele som kunnen beschikken, maar zij kanj even goed een gedeelte daarvan voor 's hands niet opvragen. Dan behoeft ze daarvan geene rente te betalen. Maar do staat moet gereed zijn om bij de eerste opvordering het geld te verstrekken, en dit zal dus, zoo lang ele maatschappij het niet vraagt, renteloos in de schatkist blijven berusten. Bovendien behoeft dt terugbetaling eerst drie jaren na de ontvangst der gelden te geschieden, en de duur der overeenkomst kan daardoor aanmerkelijk worden verlengd wanneer de maatschappij aanvankelijk slechts een gedeelte van het voorschot vraagt. De zekerheid, die den staat voor de behoorlijke rentebetaling en aflossing wordt gegeven, laat veel te wenschen overig. De opmerking werd gemaakt, dat het voorstel om aan de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen eene ondersteuning uit de staatskas te schenken weinig overeenstemt met het ongunstige tafereel, dat de minister van financiën in de zitting der eerste kamer op 7 Julij jl. omtrent den toestand der geldmiddelen van don staat heeft opgehangen. Hij deed het toen voorkomen, alsof de buitengewone amortisatie van staatsschuld, waartoe de gelden bij de wet waren toegestaan, wegens dien ongunstigen toestand was gestaakt. Thans zegt de minister van financiën dat do gelden voor dit voorschot in de schatkist voorhanden zijn. Daaruit rees het vermoeden, dat de amortisatie welligt gestaakt zoude zijn, om de voor dezen maatregel noodige fondsen in de schatkist te bewaren. Dit zoude afkeuring verdienen. De regering had de voorhanden geldsommen in de eerste plaats moeten aanwenden tot het doel, waarvoor zij bij de begrooting waren bestemd. --- Begrootiug voor de gestichten te Omnterschans en Veenhuizen, dienst 1867. Het cijfer van die begrooting voor 1866 bedraagt ƒ 708,242.80 j Voor 1867 wordt geraamd » 698,007.40 I dus minder ... ƒ 10,235.40 Baming der Middelen. Betalingen door gemeentebesturen . . . . ƒ 288,000.— Door het departement van binnenlandsche zaj ken, wegens transport, plaatsing en verzorging [ van personen, wier domicilie van onderstand niet |te vinden is » 7,000.— Door het departement van oorlog, voor milij taire huisgezinnen » 22,500.— Gelden, ingehouden op pensioenen . . . . » 600.— Ontvangsten, omschreven in artt. 1 en 2 over . 1865 en vroeger ¦_¦¦'..- 2,000.—- Verkoop van voortbrengselen van ¦ den landbouw ,de veeteelt en de veehouderij. * 14,000.— het fabriekwezen- " 205,000.— Verkoop van onbruikbare voorwerpen, en toevallige baten • 3,000.— Bijdrage, op de begrooting van het departement van binneßiandsche zaken uitgetrokken. ...» 156,000.00 1 698,100.— --- Onteigening van perceelen ten behoeve van den aanleg van een afwatering- en scheepvaartkanaal van Gronin en naar Delfzijl. Eenig artikel. Wij verklaren dat het algemeen nut de onteigening vordert, ten name der provincie Groningen, van de eigendommen noodig voor den aanleg van een kanaal, aanvangende in het Winschotcr Diep bij de stad Groningen, tusschen het Kleino Poortje en do Bonte Brug, gaande vervolgens door de stadsgracht, den Qingelweg langs die gracht doorsnijdende en loopende bij den Boermander weg in nagenoeg oostelijke rigting en regte strekking ten zuiden van het bestaande kanaal tusschen Groningen en Delfzijl, langs Ruischerbrug tot het Slochter Diep nabij de Bollen; van hier in eene eenigzins meer noordwaartsche rigting tot ten zuiden van het dorp Woltersum en verder in dezelfde hoofdrigting tot iets voorbij het Garreweerstermaar voortvloeijonde, daarna wederom eene meer oostelijke rigting aannemende , langs Opwierde , tot op de hoogte van de Vennen, van waar het in eene noordoostelijke rigting naar Delfzijl voortgaat en in de haven aldaar uitmondt. Het nieuw te graven afwatering- en schcepvaartkanaal van Groningen naar Delfzijl maakt in verband mot de afsluiting van het Beitdiep een voornaam deel uit van het plan tot verbetering der scheepvaartkanalen in Groningen, tot welks uitvoering eene rijksbijdrage van ƒ 1,200,000, over 9 jaren verdeeld, bij de wet van don Cden Julij 1863 (Staatsblad n°. 1091 is verleend. Het • aldus door de wetgevende magt erkend algemeen belang van het werk is dan ook reeds in de gewisselde stukken over de wetsvoordragt tot het toekennen dier rijksbijdrage betoogd. Tegen_ den aanleg van het kanaal onder Groningen en Delfzijl in de rigting, door de oiiteigeningsbescheidon aangegeven, bestaat uit een militair oogpunt geen bezwaar. --- Staatsbegrooting voor 1867. ( Vervolg). Hooedstuk VII A (Nat. Schnld).'&e-t.\,et-\ing ƒ 28,842,867,99, waaronder "ƒ 1,200,000 voor gewone amortisatie. Niets zou den minister van financiën aangenamer zijn, dan dat ook hij tot krachtige vermindering van den rentelast 'der nationale schuld kon medewerken. Doch onder de bestaande omstandigheden kan vooralsnog niet verder worden gegaan. Van de voor 1866 toegestane som van f 9,500,000 voor buitengewone amortisatie zal een bedrag van ƒ 6,550,000 tot dat einde niet worden aangewend. Eene afzonderlijke voordragt zal deswege worden gedaan. Hoofdstuk VUB (Departem. van financiën) ƒ13,721,966.92; zijnde f 2,121,886.42 meer dan in het vorige jaar, voornamelijk veroorzaakt doordien de uitkeering aan dc gemeenten van het 4/5 gedeelte der rijksbelastingen op het personeel ten vorigen jare over 8, nu over 12 maanden loopt. De meeste overige verhoogingen zijn reeds in de aanspraak van den minister van financiën omschreven. De posterijen gaven in 1865 een zuiver overschot van ƒ 1,032,979.48%. De opbrengst van 1865 overtreft die van 1849 tnet ƒ 906,311.07 of met 67 ten honderd. Hoofdstuk VII C (Admin. der Hervormde en andere eerediensten ¦¦¦ ƒ 1,742,378.50. De verwachting, dat deze administratie reeds in den loop van 1866 zou kunnen worden opgeheven, heeft zich niet verwezenlijkt. Wel is bij kon. besluit van 9 Febr. jl. een algemeen collegie van toezigt op het beheer van de goederen der Hervormde gemeenten ingesteld, maar hoewel de minister, bij het opmaken der tegenwoordige begrooting slechts sedert weinige weken als minister opgetreden, zich vooralsnog van het uitspreken van een bepaald eordeel wenscht te onthouden, blijkt echter uit den inhoud van het besluit zelf, dat de strekking daarvan niet is eene onmiddellijke opheffing van het staatstoezigt op het kerkelijk beheer, maar aanvankelijke ontheffing van de regering van eenige bemoeijingen met dat beheer, ten einde aan de kerk gelegenheid te geven, om in een tijdsverloop van drie jaren eene zelfstandige regeling van het beheer der kerkelijke goederen tot Btand te brengen. Ook omtrent het nog altijd aanhangige wets-ontwerp op ds kerkelijke pensioenen en de onafgedane organisatie der Israëlietische kerk moet de minister zich nader beraad voorbehouden, alvorens hij zich een beslissend oordeel over die onderwerpen veroorlove. Hoofdstuk VIII {Departement van Oorlog). _ ƒ12,910,000. Bij de indiening dezer begrooting heeft de minister eenige beschouwingen doen voorafgaan , » ten einde al dadelijk meer breedvoerig te verklaren waaraan het is toe te schrijven, dat oot ditmaal weder belangrijke offers van de natie moeten worden ge' vergd, en evenzeer in de eerstvolgende jaren nog aanzienlijk* buitengewone uitgaven zullen moeten geschieden. Het eenigeï" mate vermeerderen toch van het. gestadig in dienst blijvend g«" deelte der levende strijdkrachten heeft in de eerste plaats to' eene niet onbelangrijke verhooging van dit hoofdstuk geleid, e* deze verhooging— de minister mag dit niet verbergen — word' door hem als van blijvenden aurd beschouwd. » De aanschaffing der noodzakelijke munitien , voornamelijk te& dienste van de artillerie, heeft mede het hare bijgedragen o& het eindcijfer te verhoogen, evenzeer als de uitbreiding der i»" rigting aan de kweekschool voor de militaire geneeskundige te Utrecht. "De kosten der voortzetting van reeds in vorige jaren aange* vangen genie-werken en het onderhoud van vestingwerken, v»B kazernen en infirmerie-gebouwen zijn ook ditmaal'weder voor eenl belangrij ie som berekend moeten worden , niettegenstaande] di omtrent die aangelegenheid door den minister kort na zijne opt**1 ding gegeven aanbeveling, om daarbij met de meeste zuinighei* en overleg te werk te gaan. uDe buitengewone uitgaven, dio in vervolg van tijd V*J de schatkist zullen moeten worden gevraagd, zijn hoofdzakelijk die voor de verandering der bestaande of de aanschaffing v*ï nieuwe geweren; voor de aanschaffing van enkele, stukken gese»" van zwaar kaliber, tot bewapening der kustbatterijen (waarschijn' lijk) en, in eene meer verwijderde toekomst, voor de werken W verdediging van Amsterdam, in verband met de kuetdefensie f de nieuwe waterwegen van Amsterdam en Rotterdam naar a> Noordzee. «Sedert den laatsten oorlog in Duitschland is de drang totbe' aannemen van een stelsel van achterlaadgeweren zoo groot |f. worden, dat het invoeren van zoodanigo volstrekt noodzakely geoordeelde wapens niet uitgesteld mag worden. Er bestaat ƒ> _ reeds het vertrouwen, dat wij een aehterlaadgeweer kunnen ». komen, dat zoo door eenvoudigheid yan inrigting als door sne heid van vuur en tref-zekerheid, niet zal behoeven onder te d°J\ voor het Pruissische naaldgeweer, maar dit integendeel in **^ en ander opzigt verre zal overtreffen. -^ Er worden evenwel nu nog geene gelden aangevraagd. "ZoO*J de zaak beslist zal zijn, zal de min. zioh beijveren, aau de V*T tegenwoordiging bij buitengewone aanvrage een wets-ontwerp »*J te bieden tot bekoming van de benoodigde gelden." De jfl£?v en tirailleur-compagnien zullen dan het eerst en dan zoo spoe»j» mogelijk de verdere infanterie van zoodanige geweren rrotdC1 voorzien. , „ »Het in de vorige zitting ingediende wetsontwerp tot o aanleg der forten, die moeten dienen tot verzekering van y hoofd-accès over de Houtensche vlakte en de stelling om Utr^-,, strekke tot bewijs dat de minister doordrongen is van de n° • kelijkheid om daar ter plaatse met kracht te doen voortwerk^ ten einde de nieuwe Hollandsche waterlinie, die, wat ÜWF*^ en ligging der werken aangaat, niet meer berekend w«s \A de behoefte van den tegenwoordigen tijd, in zoodanigen toes^j te brengen, dat wanneer de voorgestelde werken voltooid en dragend geschut behoorlijk gewapend zullen zijn, men verz jvo' kan wezen, dat het hart des lands — van dien kant — rovai/ men beveiligd zal zijn en aan iederen, ook overmagtigen sB* weerstand kan worden geboden." De minister neemt in ernstige overweging, of en in hoe v j sommige vestingen en forten, die voor 's lands verdedigde gIl volstrekt noodzakelijk zijn te achten en tot versnippering, j;. krachten kunnen aanleiding geven, uit het stelsel van vero ging weggenomen of ook zeer vereenvoudigd kunnen worden- , De noodzakelijkheid der aanschaffing van zccï zwaar g6B"^ tot bewapening van enkele onzer kustbatterijen maakt een P »• van bijzondere overweging des ministers uit. (Vervolg hy^y^ ---