Derde Blad. PERS-OVERZICHT. Be concurrenten van liet paard inden Krijgsdienst. In het „M i 1 i ta i r Weekblad" herinnert ff. aan het artikel, dat in ons blad voorkwam over liet gebruik van rijwiel en automobiel voor militaire doeleinden, en waarin do vraag werd ter sprake gebracht in hoeverre het krijgspaard in de toekomst door deze nieuwe transportmiddelen ka,n vervangen worden. Over die vraag brengt hij eenige opmerkingen to berde. Op goede wegen is ordonnansendienst, overbrenging van berichten, verkenning, snel vooruit ot' terugbrengen van afdeelingen, bezetten van hooge posten zeer geschikt aan wielrijders toe te vertrouwen, naar hij meent. Om op senig punt in alle stilte een. detachement op te stellen, of wel een paar mitrailleurs of maxim-kanonnen, kan men niets beter bedenken dan de driewieler. Is men op het gewilde punt; naar wensch opgesteld, dan is men verschoond .van al den last, verbonden aan de verzorging van het paard. Ook de automobiel is tot verplaatsing van zware kanonnen op hunne affuiten, groote hoeveelheden munitie, materieel voor batterijbouw, dekking enz., het aangewezen transportmiddel. En naarmate men er in slaagt, ze steeds bruikbaarder te maken op moeilijk terrein, wordt het arbeidsveld van het krijgspaard beperkt, wat zeker uit een oogpunt van dierenliefde is toe te juichen, want het paard levert als regel, zelfs onder gunstige omstandigheden, het treurig voorbeeld van trapsgewijzen, soms langzamen, maar zekeren achteruitgang. Zal het echter geheel worden verdrongen? Misschien, zegt hij', zullen velen die vraag naief vinden. De cavalerist, de veld-artillerist zal haar weer anders aanpakken en uitwerken dan de infanterist of de vesting-artillerist, die, hoewel meer opgereden dan 25 jaar geleden, niet dat voelt voor het paard, waarvan zijn bereden collega's geheel doordrongen Zeker, meent H., zullen zoowel bij defensieven strijd, in voorbereidende stellingen, als in den eigenlijken veldoorlog, de mechanische transportmiddelen de overhand krijgen. Doch er zal altijd ruim veld blijven voor 10. den uitstekenden ruiter en het afgerichte paard, dragende mondbehoefte en munitie voor enkele dagen (denk aan de Boeren in Zuid-Afrika,» en voor 20. de charges van cavalerie, wier verrassend optreden altijd een overweldigenden indruk maakt. En wat aangaat de vervanging der bespannen veld-artillerie door automobielen, wegpantsertreinen enz., dat zal ook niet volkomen gelukken. Zij worden te licht onklaar, en dan geheel nutteloos, bij het ruw gebruik door dik en dun, tegen ongelijke hellingen. Ook in voorbereide stellingen heeft men, bespannen artillerie noodig. Mr. 8. Van Houten over het Ministerie, Een Haagsche correspondent van het „Handelsblad" deelt mede, dat hij de man was, die indertijd in „Elsevier's Maandschrift" de vraaggesprekken gai met de heeren Schaepman Van der Heyden, Van Houten, Gerard Keiler en A. O. Wertheim. De reeks werd biji deze vijf gestaakt. heeft Mr. Van Houten zich opnieuw tot een vraaggesprek willen leenen.. Daaraan ontnemen we het volgende: „Ziet u een spoedig eind aan dit Ministerie?" —„Neen.... dank zij den vrijzinnig-democraten. De Heer Veegèns heeft zich immers uitdrukkelijk zóó uitgelaten: dat er een partijI- moet komen, waarbij! de democraten van verschillende groepen zich yereenigen. Dat geeft het Ministerie steun." —„En welken indruk hebt u gekregen van Tosti Kabinet?" —„Och er zijn een paar zwakke broeders onder. Maar die kunnen bij: gelegenheid wel vervangen worden. En als ze maar conservatief xegteeren dan blijven ze hun vier jaar aan en worden dan ook wel weer ingehuurd. Mocht de Heer Kuyper hun eens ontvallen, dan is de Heer Lohmaa present. Want in de politiek die de Heer Kuyper nu ingeslagen heeft, staat of valt het Ministerie niet meer met hem". „En wij houden een conservatief Kabinet zoo lang wij vrijzinnig-democraten houden, die de liberale oppositie verzwakken". i—„Acht u het dus onmogelijk, dat wij ons ooit op den eisen van algemeen kiesrecht her- eenigen. al ware het dan maar om politieke redenen1;" —„Nooit. Het kan gebeuren, dat men de Grondwet weer gaat herzien en dan tevens den gewonen wetgever vrijheid geeft op 't stuk van kiesrechtregeling, iets, dat op zich zelf heel goed is. Maar dan zou die herziening moeten geschieden om de zelfstandigheid van de vrouw mogelijk te maken of om evenredige vertegenwoordiging te kunnen invoeren. En daarover moet uien het eerst eens zijn, ook over liet stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Vóór dien tijd begint men toch maar niet, alleen om die theoretische vrijheid voor den gewonen wetgever (e krijgen, aan zoo iets als een Grondwetsherziening. Li 'S 7 hadden wij nog twee gunstige stroomingen mee. Het Hoi' (voor een betere regeling van de troonsopvolging) en het Leger (voor een betere legerorgajüsatie) die wij nu zouden missen". —„Ziet u, voor niot-oieriealen, groot gevaar in dit Ministerie?'' —„tiet kwaad, dat het kon doen is al door het vorige Kabinet gedaan. Er wordt wat meer geld uitgegeven voor schoolsubsidie. Anders niet. U liebt liet, zelf gehoord: De Heer Kuyper zei: „Het gaat zoo goed". Hij' hoeft geen stelsel tegenover stelsel meer te plaatsen", ¦—„Kn bij benoemingen?" ¦—„Ook daarbij niet. Omdat onder liberale Ministeries nooit iemand om zijn geloof is achtergesteld. Wel omdat deze of "gene een fel partijman was. Maar zoo iemand kan dit Ministerie evenmin gebruiken. Neen, in de benoemingen zal niet veel worden veranderd, omdat er nooit veel is misdaan. Het blijkt nu weer bij de benoeming in den Hoogen Raad; daarvoor was immers de keus van eleiïealen blijkbaar zeer beperkt. Eerst kon men niemand vinden dan een die bedankte, en nu iemand die maar even den leeftijd heeft bereikt". —„U ziet dus voorloopig geen eind aan deze Regeering? Maar als eens, to eeniger tijd, do vrouwenbeweging krachtig opstak?" —„Ja, dan misschien wel. Maar de vrouwen hebben, jammer genoeg, haar heil gezocht bij de vrijzinnig-democraten", --- BIJENTEELT. ' Herhaaldelijk wordt ons gevraagd of de bijencultuur ruime winsten, ja, of ze ook een bestaan kan opleveren. Daarom zullen we belanghebbenden en _ belangstellenden in deze eens duidelijk en min of meer uitvoerig Voorlichten. Vooreerst merken we op, dat de opbrengst natuurlijk in hooge mate afhankelijk is van de streek, waarin men woont. Wel is waar kan men de bijenvolken naar honigrijke streken overbrengen, doch 't ligt voor de hand, dat een gedurig vervoer tijdroovend en kostbaar is. ¦ b Is zoo, er zijn niet heel veel plaatsen in ons vaderland, waar de bijen 't geheele seizoen door een voldoend aantal honigrijke bloemen en bloesems vinden, wenschelijk is 't toch, dat ze vooral in 't voorjaar niet weggebracht behoeven te worden. Waar dit moet plaats hebben, daar is men genoodzaakt in den zwermtijd geruimen tijd bij de volken te vertoeven, hetgeen in vele opzichten hoogst bezwaarlijk is. Minder ongeriefelijk komt 't uit, wanneer de bijen naar de boekweit- en heidevelden moeten vervoerd worden. De zwermtijd is dan in hoofdzaak afgeloopen, zoodat men alsdan slechts van tijd tot tijd eens naar zijne volken behoeft om te zien. In de hooge Veluwstrekon, betrekkelijk arm aan vruchtboomen en andere honiggevende boomen en struiken, axlsmede veelal arm aan bloemrijke weiden, in deze streken vervoeren vele imkers ds bevolken, ia '-& voorjaar naar do kleistreken. Sommige bijenhouders, waaronder ook mijn persoon, houden de bijen bij huis. Breekt de tijd aan, dat er weinig meer voor de diertjes te halen is, dan worden ze van tijd tot tijd gevoederd en op die manier komen de volken eveneens tot krachtige ontwikkeling. In 't begin van Augustus, als de boekweit nagenoeg heeft uitgebloeid en 't heidekruid zijn duizenden honigrijke kelkjes gaat openen, worden de bijenvolken naar de heide gebracht. In vroeger tijd kwam het, tot groote vreugde der imkers, nog al eens voor, dat de bijen, vóór ze naar de heidevelden vervoerd werden, uit vele korven werden overgeklopt in leege bijenwoningen, waarna de gevulde van hun kostbaren schat werden ontdaan. Zoo ontving de imker reeds betrekkelijk vroeg in den zomer gedeeltelijk het loon zijner zorgen en bemoeiingen, terwijl bovendien aan het vervoer naar en aan het verblijf o p de velden, waar de korven meest onbeheerd komen te staan, niet zooveel risico was verbonden. In de laatste jaren was het „jagen", jammer genoeg, niet noodig. Laat ons hopen, dat in 't volgende jaar, omstreeks 10 Augustus, dat prettige uitkloppen (de bijen zullen 't wellicht minder prettig vinden; eens weer kan plaats hebben. Ook in dit opzicht heeft de losse bouw in boogkorven of bijenkasten veel voor. Daarbij' kan. men, met slechts weinig stoornis, naar verkiezing over honig beschikken en alles naar omstandigheden regelen. In §treken, rijk aan yruohtbqqmeneri andere honiggevende boomen en planten, of ook in streken met bloemrijke weiden — en deze zijn er gelukkig vele in ons lievo vaderland ¦— behoeven de volken alleen maar naar de boekweiten heidevelden gebracht te worden, tenminste als deze niet in de nabijheid gevonden worden, 't Meeste genoegen heeft men natuurlijk van zijne bijtjes, als men.in de benijdenswaardige omstandigheden verkeert, ze geregeld bij huis te kunnen houden, 't Is niet te gelooven, hoeveel heerlijke oogenblikken een echt bijenhouder bij zijn volken doorbrengt. Een zomer zonder bijen zou voor hem zijn, als een lente zonder vogelgezang. Ik kan dan ook niet nalaten, om iedereen, die maar een tamelijk grooten tuin heeft en in een niet al te misdeelde streek woont, aan te raden één of meer bijenkoloniën te houden. Hoe daar aan te komen en hoe te behandelen, wel, dat hopen we te gelegener tijd mede te deelen. Maar velen willen bijen houden in do eerste plaats om 't vo orde e 1, Welnu: Voordeel geeft de1 bijencultuur zeer zeker. De opbrengst der bijenvolken is echter — afhankelijk als 't honiggewin vooral van de weersgesteldheid is — hoogst, wisselvallig. En al zijn er enkelen in. den lande, die in dezen tak van 't landbouwbedrijf een.bestaan weten te vinden, toch durf ik niet zeggen, dat dit vak aan anderen zal gelukken, en dan vooral niet, wanneer men zich nog geheel of gedeeltelijk theoretisch en practisch heeft te bekwamen. Wil men zeker gaan: men beschouwe de bijenteelt- als een hron van bijverdienste.; Ervaren bijenhouders in deze streken, dïet echter nog niet aan lossen bouw doen, hebben gemiddeld een zuivere opbrengst van f 5 per korf. Met een 40 winterkorven bijv. kan mem alzoo zijne inkomsten per jaar met een paar; honderd gulden vermeerderen. Uit het bovenstaande is af te leiden, dat elders de te ma/. ken winst aanmerkelijk meer of minder kan zijn. We bezorgen ongaarne aan een ander teleurstellingen, daarom geven we de gemiddelde op*, brongst niet te hoog aan. Dat kennis en ervaring ook bij de bijenteeßj veel vermogen, zal niet behoeven te worden gezegd. Daar we weten, dat er in ons vaderland, zoo rijk aan bloemen en bloesems, nog heel wat honigsap verloren gaat, alleen omdat er in sommige deelen of in 't geheel geen öf te weinig bijen worden gehouden, hopen we, dat nog velen, hetzij meer uit liefhebberij, hetzij hoofdzakelijk om de bijverdiensten, tot de beoefening dezer eigenaardige cultuur zuüen over-i gaan. Zij geeft genot en voordeel en kornf te gelijk aan land-, tuin-, ooft-, en lx>schtbauw ten goede. Correspondent ie. J. H., to H. en anderen. In bovenstaand artike! worden al uwe vragen uitvoerig beaiafewoord. J. W. de 8., te N. TT ontvangt binnen enkele dagen per brief de gewensebte iiAAichtiiAgAArA. J, PAN2ÖaKOJEK, --- Nederlandsche Tooneelisten in Parijs. Nederlandsche tooneelisten in het buitenlandl...... 't is than* eene gebeurtenis. In vorige eeuwen was het niets bijzonders. Hollandsche troepen gaven veelvuldig voorstellingen in Duitschland, Oostenrijk, Denemarken of Zweden. De Duitschers hebben zelfs van de Hollanders „den gek in 't spelen", als den „wit» bemeelden Pekelharing" overgenomen. De werken van Heynsius en Vondel hebben voor een deel de Duitsche tooneelspeelkunst tot voorbeeld gestrekt-, in de dagen van Gryphius. In Stockholm heeft een Hollandsch gezelschap een schouwburg ingewijd. In Kopenhagen heeft Hollandsche tooneelspeel- en Hollandsche tooneelschrijfkunst den groot-sten invloed geoefend op het Deensche tooneel. Over 't algemeen wordt met lof over die Hollandsche tooneelisten gesproker, en doorgaans hunne mooie costuums geroemd. In het laatst der vorige eeuw heeft het gezelschap van Le Gras, Van Zuylen en Haspels in de Hollandsche taal voorstellingen te Londen gegeven, èn, met succes; terwijl aan het einde der eeuw de „Nederlandsche Tooneelvereeniging". te Berlijn den roem der Nederlandsche tooneelspeelkunst heeft verhoogd en bevestigd. Het huidig tijgen van eenige tooneelisten met Louis Bouwmeester aan het hoofd naar Parijs, om daar te spelen, is eene voortzetting der historie. Het vereerende voor de leden der Koninklijke Vereeniging: „Het Nederlandsch Tooneel" in het spelen te Parijs. lag in het komen op het eerste tooneel der wereld; dat van de „Comédie Erancaise", al waren zijl niet door het bestuur dezer eerbiedwaardige stichting uitgenoodigd, maar door onzen landgenoot, den impresario Jozef Schürmann,' die zoo vele en zulke goede buitenlandsche gezelschappen hier te lande heeft gebracht, het allereerst Sarah Bernhardt met het hare, en, door wiens tusschenkomst ook Willem Royaards te Berlijn heeft gespeeld in de Duitsche taal. Aan den Heer Jozef Schürmann zijn wij; zijne landgenooten, dus wèl iets verplicht, vooral daar Louis Bouwmeester, gelijk ook door alle Fransche bladen wordt erkend, als een der grootste kunstenaars der wereld wordt geroemd en op één lijn gesteld met de grootsten onder de grooten. Hij' heeft de eer der Nederlandsche kunst gehandhaafd en verbreid. "f J-. H. R i --- Het Nederlandsch Tooneel te Parijs. (Particuliere correspondentie). Parijs, 20 December. De soiree, ecrgïafceravond door onzen gezant gegeven, was een waardige inleiding tot de groote gebeurtenis, die den omvang van een historisch feit in de annalen der vaderlandscha tooneelspeelkunst aanneemt, dat de eersten der Nederlandsche tooneelspelers op liet eerste Fransche Tooneel optreden.. De_ Heer de Stuers had een groot aantal uitnoodigingen gedaan tot dezen avond, die het karakter van een verbroederiagsbijeenkomat droeg; en weinigen waren er, die hadden nagelaten op te kómen tot de zoo smaakvol met kunstschatten gevulde woning van den vertegenwoordiger der Nederlandsche Regeering. Do blijkbare bedoeling van den Heer de Stuers: een ongedwongen, hartelijke toenadering tusschen de Nederlandsche en de Fransche artisten te bewerken, en tegelijk ons Nederlanders te Parijs in de gelegenheid te stellen met de Nederlandsche kunstenaars van nabij kennis te maken of oude kennismaking te vernieuwen, komt mij voor volkomen bereikt te zijn. Er heerschte een gezellige, vrije toon, wat niet het minst te danken was aan de beminnelijke wijze, waarop de gastheer de toenadering tot zijn gasten bevorderde, ccii taak, waarin hij op bevallige wijze werd bijgestaan door zijn doohter, en die hem tevens vergemakkelijkt werd door den Consul-Generaal, den Heer van Lier, en den Gezantschapsraad, den Heer vanSwinderen. Er waren tusschen half elf en half één oogenblikken, dat men zich in de salons en voor het buöet verdrong. Al de gisteravond optredende artisten van het Nederlandsen Tooneel, met Louis Bouwmeester aan het hoofd, waren aanwezig, en met hen een drietal leden van den Raad van Beheer. Van de Comédie franpaise zag ik er de heeren Jules Claretie, Mounet-Sully en Truffier, de dames Dudlay en Marie Kolb. Tal van leden der Nederlandsohe Kolonie te Parijs, Bestuurderen van de Vereeniging van Liefdadigheid, artisten en schrijvers, velen met hunne dames. Ook tijdelijk hier verblijfhoudende landgenooten ontmoette ik, zoo Kolonel en Mevrouw van Zuylen, die te Parijs zijn met de bedoeling er een afdeeling van de VereenigiDg „Oeet en West" te stichten. Uit de gesprekken, die ik met eenigen onzer artisten had, bleek mij vooral hunne groote ingenomenheid met het feit, in het Théatre Francais op te treden. Bouwmeester, met wien ik, na ons vertrek uit de Avenue Kléber, nog wat mocht napraten, in gezelschap vanlsingen eenige hier wonende landgenooten, zeide mij ongeveer: „Hoe onverschillig het mg zou zijn te Berlijn, te Weenen, te Londen te spelen, zoo groote waarde heeft voor mij de avond van morgen, dat laat ik na!" , En hij had gelijk dit te zeggen; want na hem fisteravond gezien te hebben, mag ik getuigen, at bij al de lauweren, die onze groote kunstenaar oogstte op zijn schoone en rijke loopbaan, zelfs na het feest van voor weinige dagen waarop heel Nederland hem huldigde, zioh een nieuwe lauwer, een nieuwe glorie is komen voegen. De verdeeling der afscheidsvoorstelling van den Heer Boucher had meegebracht, dat de tafercelen van den Koopman van Venetië in de eerste helft van den avond kwamen. Na een klein voorstukie kwamen onze Hollanders op het tooneel; dit had dit nadeel dat de toeschouwers toen nog niet voltallig aanwezig waren, maar reeds bjj het beroemde tafereel van de „Leening" was de zaal op alle rangen goed bezet. Bouwmeesters eerste optreden in dat tafereel werd met een besoheiden handgeklap begroet, iets waar men, overal bg zulke gelegenheden, niet buiten schijnt te kunnen. Nieuwsgierigheid mag in het begin het gevoelen zgn waarmee „die vreemdelingen" ontvangen werden, en vooral die groote artÏBt, van wien eenige bladen gisterenmorgen meer of min juiste biographiecn bevatten en wiens portret in zijn rol van dezen avond met een bijschrift aan het programma was toegevoegd, _ dat gevoelen ging spoedig in groote belangstelling, in bewondering over, toen men hem zag spelen. Hem... hij toch was het, Bouwmeester, _ de glorie van ons nationaal tooneel, die op zioh vereenigde aller aandacht, die aan het slot der vier groote tafercelen. waarin hjj de schitterende gaven van zijn groot en edel talent tentoonspreidde, stormen van toejuichingen deed losbarsten in het Huis van Molière. Na de „Leening" drie terugroepingen, na de de „Schaking", na de „slechte en de goede tijdingen," maar bovenal na „Het Oordeel", daverde het telkens in dii klassieke gebouw, waar een *) De Fransohe post heeft zioh vergist en dezen brief in een verkeerde richting verzonden. Vandaar de vertraging. Red. enthousiasme van menschen, die aan groote kunst gewoon zijn, als een voortreffelijke hulde tot den Nederlandechen artist opging. Van hem te sproken doet mij de anderen over het hoofd zien, en onze goede artisten, die met hem meewerkten, zullen het mij vergeven, dat ik alleen denk nau het licht en spreek van de schitterende zon, waarom zij als eterren gegroepeerd waren. Uitzondering moet ik maken voor Merrouw Holtrop, die een deel ¦— en een goed deel, zij zij er van verzekerd — van do toejuichingen na „Het Oordeel" voor zich mag rekenen. Zij was als Portiii, zooals dit van dezo merkwaardige artiste verwacht mocht worden. Ean succes, een groot succes zonder eenige schaduw voor Bouwmeester, daartoe laat zich alles saambrengen, wat over de deelneming onzer artisten aan deze voorstelling mag gezegd worden. En op dit succes werd nog de kroon gezet, toen in den avond de Nederlandsche gezant, op verzoek van den Minister van Schoone Kunsten, Leygues, die, evenals de Minister van Buitenlandsehe Zaken Delcassé, tegenwoordig was, Louis Bouwmeester kwam meedcelen, dat de Fransche Regeering hem tot Officier d Académie benoemde. Hoe gelukkig hij met zijn succes en met die officieele bekroning er van was, verzekerde mij Bouwmeester, zoowel toen ik hem in zijn loge bezocht als toen wij later nog eenige oogenblikken samen waren in een gezellig hoekje van een der groote boulevard-café's. De tegenwoordigheid van den Nederlandechen gezant, met diens dochter en de heeren Van S.vinderen en van Lier en der beide genoemde Ministers werd zeer opgemerkt. Ook zag ik ei vele andere hier wonende landgenooten, de leden van den Raad van Beheer, de correspondenten van de Nieuwe Rott. Cour., het Handelsblad, de Nieuwe. Courant en Het Nieuws van den Dag, allen ver« heugd en gelukkig over Bouwmeesters over» winning. Laat ik er mogen bijvoegen, dat onze groote artist bijzonder ingenomen was met de hartelijke wijze, waarmee Truffier van de Comédie francaise zijn loge ter beschikking van den grooten Hollandsohen kunstbroeder gesteld had. In den foyer der artisten ontmoette ik Paul Mounet en Coquelin Cadet, die in groote bewondering over Bouwmeester waren en zich hadden gehaast hem dit te betuigen. Welk een heerlijke herinnering voor onzen cecigen artist, die wel van dezen avond mag zeggen, dat die een schoon deel van zijn nalatenschap is. In een later uitgevoerd Intermêde dramatique et musical werkte mede een jonge Hollandsche violiste, Madame Willing, die een Prélude en Adagio van Max Bruch op hoogst verdienstelijke wijze ten gehoore bracht. Van de heden versohenen ochtendbladen zegt de Figaro (Alfred Deliba): „De stukken van „Shylock", die hij vertolkte, toonden, tot groot enthousiasme der toeschouwers, het bijzonder merkwaardig talent van den Heer Bouwmeester, een machtigen Shylock, verschrikkelijk drama, tisch en een spel van buitengewone kracht. „Hij was bewonderenswaardig gesecondeerd door Mevr. Holtrop—van Gelder, eene Portia van een superben stijl, en wij hebben, dank deze twee groote vertolkers en hunner kameraden, een artistieke aandoening van de meest verhe. ven soort genoten. --- Portefeuille Völeker van Soelen. De laatste kunstbeschouwing in Pulchri Studio heeft den bezoekers een hoogst zeldzaam genot geschonken, 't Was .of men weer leefde tijdens de eerste tentoonstellingen der Hollandsche Teekenmaatsckappij en Bosboom, Mauve,; Jacob Maris, Israëls, Rochussen, Allebé en sommige Italianen, Maocari, Tusquets, Bucchi, Cremona, Clara Montalba in hun bloeiperiode verkeerden. En niet alleen de leden der kunstbeschouwingen waren ditmaal bevoorrecht, want drie dagen lang kon iedereen 'tegen een matig entree de heerlijke verzameling bewonderen. Er was reeds meermalen moeite gedaan om de portefeuille van wijlen den smaakvollen Haagschen verzamelaar Verstolk Völcker voor Pulchri Studio te verkrijgen, maar de tegenwoordige bezitter te Zutphen, de Heer Völcker van Soelen, was terecht huiverig, om zulk een kunstschat aan de wisselvalligheid van een reis over te leveren. Wij: zijn dus den tegenwoordigen eigenaar grooten dank verschuldigd yooi zijn mededeelzaamheid. In den bloeitijd van de Hollandsche Teekenmaatschappij waren Prins Alexander en de Heel Völcker haar steunpilaren. De fraaiste teekeningen gingen meestal in hun bezit over. En hun veelzijdigheid was van niet_ minder beteekenis, want de Italianen stonden in menig opzicht, vooral in de techniek van het geestig wasschen, zonder het gebruik van dekverf, zoo 'hoog als de beste Hollanders. Merkwaardig, zoolang als goede kunst in de herinnering voort blijft leven! Bijna alle teekeningen herkende ik als getrouwe vrienden; en zoo zal het menig oud-lid van Pulchri gegaan zijn. Het exquise zoogende moedertje van Israëls, destijds genoteerd op 2300 gulden, is niets minder fijn gevoeld en keurig uitgewerkt dan de schoonste Baphaël. De laatste qualiteit is volstrekt niet algemeen in het werk van den grooten meesster, dien men in de uitvoering soms wat minder geniaal zou wenschen. Het kopje van het jonge vrouwtje, met het zonnige witte mutsjo op, is zoo 'fijn gemodelleerd als een schoone antieke camee. En ziet eens die handjes, doortrokken van het gevoelvolle moederlijke zenuwleven. De kleur van 't geheel is zoo zacht glanzend, als het paarlmoer eener schelp. Er waren geloof ik vier of vijf teekeningen van Jacob Maris. Vooral zijn molen bij somber dooiweer, de sneeuw nog niet weggesmolten, maakte weelden indruk van een overweldigende schets van Rembrandt. Ziet men dergelijke winterstemmingen van minder hoog staande artisten, dan geven zij alleen een indruk van waarheid, niet van schoonheid en poëzie, 't Mag „mooi" zijn, — schoon is het meestal niet. Van Ma-ris bewonderde men weer zijn dochtar{ je. dat piano speelt, begeleid door den vioolspelenden broer. Wat is dat witte jurkje zonnig van kleur en het glanzende blauw van den zetel! Het stukje strand met een paar pinken, het want drogende aan de masten, is zoo breed van opvatting en blond van kleur. Wat wist Ma-ris te kiezen en het gegeven te omlijsten! Smaak en stijl dragen zoo veel bij tot het schoone. Als had ik de teekening gisteren pas bewonderd, zag ik daar weer in zilveren blondheid het • zanderijtje in het duin door Mauve. Hoe pittig zijn de zandschuiten in het kanaaltje geteekend en gecomposeerd! En dan al dat andere gedoe van planken en rommel en wat men al bij zoon zandgraverij aantreft. De uitgestrektheid van de terreinen is zoo treffend te kennen gegeven. Er zijn een paar van eigenaar - digen atmosfeer vervulde kerken van Bosboom; en vooral de Raadkamer te Veere met het toonvolle. houtwerk en de warme roode banken, gestoffeerd met enkele van de pittige, karakteristieke figuurtjes, zooals alleen Bosboom ze wist te typeeren en te plaatsen in de ruimte. "Er is indertijd heel wat getornd aan de reputatie van Rochussen. Ik ben er nooit door overtuigd, al vind ik het koloriet zijner schilderijen meestal zwak. Maar er is zoo veel ander schoons in de kunst als kleur. Ziet eens die blauwe huzaren aan het manoeuvreeren en draven op de heide. Wat zitten die figuurtjes kranig te paard; hoe correct en geestig zijn ruiters en rossen gemodelleerd en in actie. Rochussen vertolkt ons de poëzie van het militaire leven.. Als beeld van het dramatische in de oude tijden is „De Heks" een treffend werk. Gelaatsuitdrukking; houding, het aangrijpende van het fel bewogen i dier dagen is haast huiveringwekkend afgebeeld. Ziet eens de voorstelling der rampzalige heks in het wit, geboeid en vastgehouden door een ruw krijgsman. De dreigende beschuldigingen van ecu domme vrouw uit het volk en haar angstige kinderen, geven leven aan het tooneel. Rochussen is slechts illustrator zeggen de exclusieve vereerders van kleur en toon. Goed, zu 1 k illustreeren mag men een hooge kunst noemen. Er zijn verscheiden teekeningen van Rochussen in deze rijke verzameling. " Albert Neuhuys is wat zwaar en dof in zijn oude. vrouw aan het spinnewiel, doch een juweel is het boerenbinnenhuis met moeder, die aardappelen schilt en het allertypigste meisje, dat reeds in het huiselijk .bedrijf een lesje krijgt. Die teekening is fraai doorschijnend gewasschen en baadt in toonvolle binnenhuisverlichting. Zonnig en vol natuurkracht is de plas met' eenden, in de nabijheid van hare nesten, door den hier zoowel stralenden als krachtigen Roe'lofs.. AlleDé ziet. men in volle bekwaamheid vertegenwoordigd door een paar zeer talentvolle werken. Een olifant met neger is een zijner doorwrochte Artis-studiën. Een zijner karakteristieke oudjes is de heer in kamerjapon, het weerglas raadplegende; de lange goudsche pijp houdt, hij in de hand. Weerglas, groene tochtdeur. .parapluiestaiidaard met-besteedster, hooge laarzen, alles is met dezelfde zorg afgebeeld. Ook Henkes is in zulke voorstellingen een meester, maar Allebé's kleur is aantrekkelijker en.warmer. Er is een uitmuntende. Henkes in deze portefeuille, drie burgerlijke, bedaagde juffers, die aan het ontbijt zitten, beschenen door het grijze daglicht. Een va.n hen leest een kapitteltje uit liet bijbelboek. Maar het is onmogelijk al het goede te vermelden. Zoo is er een fraaie Mesdag, een Heemskerk van Beest met machtigen golfslag, het water mooi dun, twee goede Brommers, twee grappige tooneelen van Bles, Du Chattel, Weisenbruchs. o. a. wijlen Jan met. een typig buurtje, een blonde Stortenbeker, zeer 'T>ïjzonder voor dezen vee-schilder,, een stoer vierspan, hooiwagen, van Nakken, een stralende wei -mot koeien van Willem Maris, een meisje van Bisschop, dat in Gats' Houwelijck leest, Klinkenberg, Apol, Valkenburg, een heerlijk beukenboschje van Poggenbeek en een voortreffelijke schotel met pruimen door Mevr. Mesdag—van Houten. Vergeten wè niet „la Marquise" van Bakker Korf f, een figuurtje vol ouderwetsche distinctie. Maar zdo zou ik kunnen voortgaan. Nog.een paar woorden over de buitenlanders. Wonderschoon zijn cic pittoreske, Oostersche krijgslieden van Maccari in Tusquet; zoo bijzonder expressief de uitdrukking van gelaat! len spieren, onovertrefbaar geaquarelleerd. Schoone vrouwenfiguren van Rossi, onzen landgenoot Kaemmerer, Chaplin, Cuvillon, Tofano; militairen van Detaille en Neuville; bergwerkers van Herkomer en een meesterlijk bloemstuk, paarse pioenen, door wijlen Buschi. Dat heet nog eens bloemen afbeelden in' al haar weelde enirischheid. Nog htx.'l veel schoons moet onvermeld blijven. ¦ A. C. LOFPELT. . ---