Tweede Blad. De Directie herinnert den Medewerkers van dit Blad en het Zondagsblad, dat aan het einde van ieder jaarkwartaal de opgaven van het verschuldigde voor geleverden arbeid bij de Directie worden ingewacht. Na onderzoek wordt alsdan het bedrag ten spoedigste overgemaakt. --- BRIEVEN UIT ZUID-AFRIKA. E. ! Pretoria, Sept. 1902. de lf-.w'k is sedert bijna drie maanden een if-^VMI Zuid-Afrika rood gekleurd. Na iaar I=V vaa, ongeveer twee en drie-kwart rnT-n L a^n het Britsche leger van 250,000 Si ? van alle hulpmiddelen, die de m-lnW-F w ten,s,chaP aan de hand kan doen, brprW--?he* T »klomPJ©" Boeren 'ten onder te hoUZT ¦1^ verre van dat; de Boeren m-eedraJ^ t Ve--d gwuimcl, de gedachte *nnt,J? v' , * zii waren verslagen, overderMh_ti f et °°ge*vblik hebben zij, onder Ïmaato''en d<-r noodzakelijkheid, „klaar _&Trf_V 1S zeggen; zij hebben inge«en, aat er een einde moest komen aan den eror°& °pdat met tua geheele geslacht te tn hS W^ gaan- B*-» allen verllaren, dat B^hTSi ¦ a lten..zwaar, somtijds zeer zwaar hebben ëeuaa, dat zij wel eens schraal waren voorzien vteesr-h"^^ m6€Stal °P „mieliefl en beeste-I*-W-* Vtn op,het eerste alleen) moesten S'J^\h^c kleeren ook wel eens „geefaan^S V * één "*** voegen'rij £n^ntolhZ£ Strijd *°* la*Ser had" ter\VdPrl?/d°\der Engelsehen echeehefilVrf „S / Un geslacht met aleen©eien ondergang mdc conSS" tader V'loU™ en kinderen rend hr_S Hlf kaf^6n was zóo schrikba- SjS'^ Jka mannen in het veld ffil^rd voort te gaan. Onbeschrijfelijk op lïhÏÏ? -^ai er door vrouwen en -mderèn XX onTt°i-_f is S*leden- De ba"_tuïS^T,« rge' wanneer wij door oogteh^J^T bellen, hoe daar buiten op en hi dt?^ S 6n' °P de r6i3 naar de kampen mi m de kampen zelve werd gehandeld Vele bekendst11 Z^a dienaanglSde^ekerTfig het veT önnr J' °P- terbaarsche wijze werd kuddeTwe^L^11 V 1 afgemaakt. Groote ten wl^ w m ve?**ralen (ommuurde ruimten waarin het vee 's nachts geborgen werd) I^T^ 6n dMT dicèt opeengepakt, ülf doodgestoken en aan den hongerdood overgegeven. tiJ* J? erke-d worden: de oorlog is inaeroaad 0p zeer humane wijze gevoerd ;eigeni«£**£s m?'St humajle OOTlO^ die ooit rLw. d geween, **>°als de Engelsche cou__d_^n^T ?lthail3Idle couranten, welke wij ons^d nlden oOll°S Mer mochten lezen - l>Jf^Ue m^} trachtten in te prenten. Heur«i^.lTaJ--Zmd^frika is vaadaa« roodge- W ?i-t Zl mxi dit niet zijn, niet wlf zelfmoord had gepleegd. hunne Jm 3°°° "^ Briteche tr™P™> Sf t jonnen hebben den oorlog ten emde gebracht; hadden niet bijna 10,000 bur- u 61"*- opgenomen tegen hun eigen vleesch en bloed ware niet duizenden en nog Uïenden Kaffers door de Engelsehen' S&_ge-Wo]-d „de Trompenberg", tot kostelooze aan. vaarding* van 755 vierk. meter grond, ter verbreeding vafli den Bussummer grintweg. Dea Sp. vraag om concessie, in Decte Eiber van? het vorige jaar gedaan door de heeren Hompel^:" en Frank, voor het mijnveld Erica, tot het ontginnen van goud op een terrein onder de gemeentó Hellendoorn, is — naar de j;Pr. Ov. ca Zw. Ch* verneemt — ingetrokken. Het examen voor een diploma als polderopzichter — ingesteld door den Bond van Waterbouwkundige Ambtenaren in Zeeland — is gehouden op 25 en 26 dezer te Goes. Tofc deelneming meldden zich 11 candidaten aan, van wel. ken 2 niet konden toegelaten worden, wegens te late aanmelding, terwijl 1 candidaat verhinderd was aan het examen deel te nemen. Van de 8 candidaten, dio het geheele examen aflegden, verwierven 6 een diploma, n.l. (in alphabetische volgorde) d© heeren: J. de Eree, te Veere; J. Brill. te Winschoten; P. Cijsouw, te Sas-van- Gent; J. Bouwer, te Oost. en West-Souburg; L. J. Soeters, te St.-Annaland; en Z. van de Velde, te Scherpenisse. Burg. en Weth. van Zandvoort hebben hunne goedkeuring onthouden aan een bouwplan, ingediend door den Heer Van Baels, te Haarlem, voor het bouwen van zeven villa's, aan het verlengde van den Boulevard de Favauge, op den hoek van de Zesstraat. Do toegangen naar die huizen waren ontworpen van uit eene straat, waarvan het plan niet door den Raad is vastgesteld. Te Alkmaar is Maandagavond, ong e. veer halfnegen, een hevige brand uitgebroken in een perceel aan de Oudegracht, bewoond door den rijwielhersteller Jb. de J. Aan redden van het aanwezige, als: rijwielen, enz., was niet te denken, en de brandweer kon alleen de belendende perecelen behouden, welke dan ook alleen waterschade kregen. Binnen een uur was men den brand geheel meester. . Alles was verzekerd. De oorzaak van den brand is nog niet bekend. Te Appingedam is vanwege de af deeling der Groninger Maatschappij van Landbouw en Nijverheid eene keuring van wolvee gehouden. In de afdeeling witkoppen werden met geldprijzen bekroond de rammen van J. Oosterhuis, te Holwierde, en M, Rozema, aldaar; — do ooien vanJ.Oosterhuis. In de afdeeling zwartkoppen de rammen van de wed. K. T. Land, te Godlinze; — de ooien van J. Oosterhuis en de wed. K. T. Land. Van de ter opluistering ingezonden exemplaren werden getuigschriften toegekend voor de oude rammen en beste melkgevende foksohapen van J. Oosterhuis. --- Stenographie. Het door de „Vereeniging van Leeraren in de Stenographie uitgeschreven examen voor stenographie zal worden afgenomen den 29en October a.s. te Amsterdam. Zij, die hierin wenschen deel te nemen, gelieven zich op te geven bij den len secretaris, den Heer M. S. Vaz Dias, Raamgxacht 12, Amsterdam, die ook alle inlichtingen betreffende de Vereeniging en de door haar uitgeschreven exa. mens zal verstrekken. --- NEDERLAND EN ZUID-AFRIKA. Generaal Ben Viljoen is gisteren te s-Gravenhage aangekomen en werd aafi het Hollandsche spoorstation, namens de Haagsche Pro-Boer- Vereeniging, ontvangen door den Heer De Korte, secretaris. De Generaal begaf zich naar de reeds door zijne echtgenoote bewoonde woning aan het Kanaal. Des middags bezocht de Heer Viljoen met echtgenoote en commandant Malan de Pro-Boer- Tentoonstelling te iScheveningen, waar zij door Heer De Korte werden rondgeleid. Uit Arnhem meldt men ons nog, dat gisteren bij den voorzitter van het Nationaal Boeren.Comité een gift was ingekomen van f 1000, en een van f 300, als opbrengst eener verloting van een rij. wiel. Laatstgenoemde gift werd namens vele leden van den „A. N. W. B." ter hand gesteld aan deo hoofd-consul, den Heer D. Eookema. Te 's-Gravenhage is in „Hotel Central" aa_gek<> men kolonel S. IJ. Z. Blake, van de lersche bri. gade in Zuid-Afrika, vergezeld van kapitein M Malan der Zuid.Afrikaansche Staats-artillerie. De Pro-Boer-Tentoonstelling te Scheveningen die heden 1 October zou gesloten worden, zai nog geopend blijven tot a. s. Zondag wegens het fraaie weder, dat nog een voldoend bezoek tengevolge heeft. --- Rumor in Casa. Aan de Rijks-Universiteit te Utrecht aanvaardde heden de nieuwbenoemde hoogleeraar ln de schei kunde — Dr. Ernst Cohen — zijn ambt als opvolger van Prof. Dibbets. Indien mfj — aldus begon de spreker — vit -en kring, dien ik heden binnentreed, toegeroepen werd: Quo vadis ? dan zou ik willen antwoorden: Onderwijs en onderzoek, ziet daar m. i. de levenstaak van den hoogleeraar. De meeningen daarover loopen echter zeer uiteen en velen betwijfelen of die combinatie mogelijk is. Bij de stichting van de voorname Academiën heeft d« beoefening van de zuivere wetenschap om haar zelfs wille geenszins op den voorgrond gestaan. Onze we* draagt den hoogleeraar alleen het onderwijs in zekere vakken op. Dat echter curatoren de wet op het Hooger Onderwijs niet aldus opvatten, blijkt uit den wensch, dien zij den nieuw-benoemden hoogleeraar toeroepen: «dat het hem gegeven moge zijn, een lange reeks van jaren in het belang van het onderwijs en de wetenschap als hoogleeraar werkzaam te zijn.? Bij zijn intrede te Amsterdam had spreker een blik doen slaan op uitersten op het gebied der algemeene of physische chemie en daarbij het onderzoek op den voorgrond gesteld. Thans zal hij het onderwijs behandelen en wel den Rumor in co-o, die op chemisch gebied onze intrede in de 20e eeuw heeft gekenmerkt. Hij schetste de ontwikkeling op dat stuk in de laatste 50 jaren, waarbij meer dan eens kan worden getuigd: »Van Utrecht begint de Victorie». In de eerste plaats behandelde spr. de beteekenis der laboratoria. Het eerste werd in 1683 te Altori door J. M. Hoffmann gesticht en niet, zooals velen aannemen, in 1825 te Giessen doorLiebig. Reeds vóoi hem hebben Gmelin en Stromeijer onderwijs in prao tische chemie gegeven. Omstreeks den tijd, dat Liebig in lijn vaderland werkte, wist G. J. Mulder van de Regeering gedaan te krijgen, dat te Utrecht een laboratorium werd opgericht. Thans, ruim een halve eeuw later, wordt ingezien dat onderwijs in de chemie zonder gelijktijdige gelegenheid tot zelfstandige praotische oefening een onding is. Voorts wijst spr. op de stereochemie, waarvan Van 't Hoff de ontdekker is, en dia voor drie jaren haar zilveren feest vierde. Niets ligt meer voor de hand dan dat de voorspoed, waarin de organische chemie zich mocht verheugen, haar de hegemonie verschafte. Duitschland staat in dezen aan de spits; ons land gaat almede dien weg uit. Bij het universitair onderwijs speelt de organische chemie de hoofdrol. Jaarlijks is er behoefte aan chemikers voor de industrie. Spr. gaat uitvoerig na welke gevolgen dit in Duitschland heeft gehad, namenlijk de hevige beroering der chemische gemoederen na de ontdekking van Fittica, waarbij de zooveel gezochte transmutatie der elementen in een bepaald geval was gelukt, welke vondst, als op een grove fout berustende, door Clemens Winkler werd gewraakt. Anderen mengden zich mede in den strijd en spr. vraagt zioh af, of uit het voorgevallene bij onze naburen voor ons niet iets valt te leeren. Ter beantwoording van die vraag gaf spreker een overzicht van de historische ontwikkeling van den toestand, die heden ten onzent bestaat. De colleges, welke aan elke der hoogescholen in afzonderlijke lessen moeten worden gegeven, zijn: de scheikunde, zoowel de algemeene abi de toegepaste. De term: algemeene scheikunde moet natuurlijk in anderen zin worden opgevat, dan de gelijkluidende uitdrukking, die wij heden gebruiken. De wet bedoelt daarmede: de theo. retische chemie, in tegenstelling met de toegepaste, die men in den tegenwoordigen tijd met den naam technologie bestempelt. In het midden latende, in hoever onderwijs in dit vak aan de universiteit thuis behoort, dient men er toch rekening mede te houden. In 1874 werd te Leiden, in 1876 te Utreoht en in 1878 te Amsterdam de splitsing in anorganische en organische chemie ingevoerd. In 1891 kwam een . lectoraat in de algemeene chemie te Leiden tot stand. Groningen volgde en Amsterdam kreeg ten vorigen jare een buitengewoon hoogleeraar, terwijl thans voor het eerst te Utrecht een hoogleeraar in dit vak is benoemd. Terwijl ten onzent de gang der studie eenigszins wordt geregeld, doordien hij, die den doctorstitel wenscht te krijgen, twee of meer examina heeft af te leggen, sluit de Duitsche -Lernfreiheit- een dergelijk reguleeren uit. De Duitsche chemiker studeert een aantal semesters en begint daarna op een zelf gekozen oogenblik den experimentcelen arbeid. Is die gereed, dan volgt een examen, dat hem dendootorstitel verschaft. De nadeelen hiervan stelt spreker in het licht. Wie controleert den arbeid, wie waarborgt dat de dissertatie eigen werk is . Doch ook hier te lande bestaan fouten. Spreker wijst op drie wonde plekken, waarvoor een spoedige radicale behandeling zeer gewenscht is. I°. Wanneer zal eindelijk ook voor hen, diê de H. B. S. met 5-jarigen cursus hebben doorloopen, zonder meer de universitaire studie in de natuurwetenschappen worden mogelijk gemaakt 1 2°. Is het noodig dat eventueel een bijzonder verdienstelijk geleerde aan de Hoogeschool verbonden blijve, ook al vaceert de leerstoel nog niet waarvoor hij is aangewezen. en ten slotte: de assistentschappen aan onze universiteit zijn steeds van tijdelijken aard en worden slecht bezoldigd. Wordt het geen tijd —- vraagt spreker — dat wij, chemici, onze aandacht vestigen op de gevolgen van dit stelsel? Moeten wij ons niet spiegelen aan den rumor in casa, die der Nederlandsche medische wereld aanleiding gaf tot de vraag: In hoeverre aan onze medici genoeg gelegenheid gegeven wordt, zich ook na den studietijd in wetenschappelijke richting verder te bekwamen? Ligt het niet op den weg van ons Natuur- ca Geneeskundig Congres in dezen stappen te doen, en zijn gewaardeerden steun te verleenen, totdat de wet de noodige voorzieningen zal hebben getroffen? ---