Officieel bevestigd! Aan het kort verslag betreffende het Gouvernement Celebes en Onderhoorigheden over de maand Juli 1907 is bet volgende ontleend: In de binnenlanden veranderde de toestand. Ontevredenheid over ruw optreden van soldaten, en over de gevangenneming van het hoofd der To Pekamboa, dat zich te voren nog niet gemeld bad, door eene militaire patrouille, hadden de overvalling tengevolge Tan twee patrouilles, op den 19den en 21sten Tan verslagmaand, bij welke gelegenheden twee officieren, 1 Europeesch sergeant en 8 minderen van Europeesehen landaard, benevens 1 Inlandsch sergeant en 21 inlandsche minderen, zoomede 10 dwangarbeiders sneuvelden en 33 geweren model 95 met lederwerk en amunitie verloren gingen. Aan deze over* vallingen, welke door gemis aan waakzaambeid en het achterwege laten van iederen veiligheidsmaatregel mogelijk werden (*), namen hoofdzakelijk deel de onder Makele Maroendoe staande Berg Tomories, waardoor de houding van dat, tbans voortvluchtig, hoofd verdacht is. Naar aanleiding van deze gebeurtenissen ia de Civiele en Militaire Gouverneur in het begin van Augustus met 8 brigades Marechaussee onder den kapitein Heiligers naar Eolonodale vertrokken. Ook in de afgeloopen maand traden in Mandbar rooverbenden driest op. Zes gevallen werden gerapporteerd; btj één ervan in den nacbt van 14—15 Juli in de kampong Palipi (Tjenrana) werd de Maradia vermoord, terwijl btj een ander in den nacht van 24— 25 Juli in de kampong Tinanboeng en Galoe (Pembaoeang) 160 huiden, w.o. dat van den recherche-ambtenaar en het tijdelijk bivak, en 2 op het strand liggende pranwen een prooi der vlammen werden. Vooits werden btj die verschillende gelegenheden enkele personen gedood, of gewond en vele goederen gestolen. De voortvluchtige Naradias van Tjenrana en Pembaoeang kwamen in onderwerping. De bende van Daeng Patompo werd op den 26sten Juli door eene militaire patrouille overvallen, btj welke gelegenheid dat bendehoofd sneuvelde. Het bleek dat Baeng Pabarang zich ook van tijd tot trjd in deze afdeeling ophield; zijne schuilplaats werd aldaar in het laatst van verslagmaand ontdekt. Bij een poging bern te overvallen mocht bet gelukken den naasten aanhang van den geestdrijver, op enkelen na, gevangen te nemen of onschadelijk te maken; hij zelf wiat echter te ontkomen. Het bleek dat er in Juni in het op West- Flores gelegen gedeelte van bet Sultanaat Bima ongeregeldheden ztjn voorgekonen waarbij enkele personen sneuvelden. Te Batoebasi in de afdeeling Noorderdistricten hadden op den sden Juli on geregeldheden plaats btj eene poging tot arrestatie van den geestdrijver Ngali met aanhang. Onzerzijds sneuvelden 1 oppasser en 2 spionnen, terwijl aan de andere zijde 2 gesneuvelden en 1 gewonde te betreuren waren. Met behulp van uit Pangkadjene ontboden militairen werden reeds dadelijk 15 volgelingen van Ngali gearreateerd. Sedert ztjn alle deelnemers aan de betoonde weerspannigheid opgevat en wordt deze zaak verder onderzocht. Overigens is omtrent deze streken niets bijzonders te vermelden en was de politieke toestand daar goed. (•) De Javt-lode, als een klaagvrouw bij gestorven reputaties, zit nog voortdurend te lamenteeren dat onze soldaten zoo zachtaardig en de officieren zoo duchtig oplettend waren. Of neen, zij heelt het minder over de soldaten, die kunnen haar niet zooveel schelen, maar zij jammert over de blaam aan de beide luitenants aangewreven. --- Bntavia's Hulpfonds. Ontvangen 14 September 1907: Redactie Bat. Nieuwsblad f 2.50 Willy „ 7.50 N. N. , 15.--f 25.- Reeds ontvangen „ 5.193.84 f 5.21884 --- Koningin Wilhelmina School. Wtj ontvingen in dank de Programma's enz. (zevende schooljaar) voor den cursus 1907—1908 der Koningin Wilhelmina School te Batavia, waarop wij later terugkomen. --- Dat moet 'n vergissing zijn! In een, overigens flink gesteld artikel over drukpers-delicten, laat de Medansche Sum. Post, dd. 4 Sept. zich de volgende woorden ontvallen: „Uit den mond van den procureur-generaal Mr. Van der Zwaan hebben wtj vernomen dat ambtshalve door het hoofd van het Openbaar Ministerie geen drukpers-vervolgingen worden ingesteld. Wtj moeten dus aannemen dat al die menigvuldige persdelicten op Java door klachten van de zich gehoond, belasterd of beleedigd achtende autoriteiten zelf worden op touw gezet." Vermoedelijk heeft het blad den Heer Van der Zwaan verkeerd verstaan. Of wel heeft deze hooge rechterlijke ambtenaar ten faveure van den Heer M. van Geuns en ons een uitzondering genaakt, want wij beiden zijn in zake Mr. Thieme wèl „ambtshalve" vervolgd, met het bakende resultaat* te onzen opzichte, terwijl de vervolging tegen den Hoofd-redacteur van het Soer. Hbl, nu wel gedeponeerd zal ztjn. --- Van de band gewezen. Btj besluit dd. 9 dezer no. 22 is het verzoek van J. C. Pina, om gratie van de straf van drie dagen gevangenis, hem opgelegd btj in kracht van gewijsde gegaan vonnis van den Raad van Justitie te Batavia van 13 Juli 1907, van de hand gewezen. --- Bloemen Corso. Het gisteren in den namiddag plaats gebad hebbende Bloemen-Corso in den Plantenen Dierentuin had vele kijkers gelokt. Jammer dat slechts zoo weinigen aan den oproep der Directie van den Tuin, tot deelname aan bet Corso, badden gehoor gegeven. Een vijftal keurig met bloemen versierde rijtuigen, alsmede twee dito automobielen en eenige rijwielen namen er aan deel. Door het groot aantal uitgeloofde prijzen in verhouding tot het aantal deelnemers, had de jury een niet al te lastige taak, waardoor, zoo wij ons niet vergissen, tevens de deelnemers in de gelegenheid waren, elk een prtjs te verwerven. De Stafmuziek zorgde voor een mooi prol gramma. Het in den na-avond in den Tuin gegeven Concert met corso-bal, en het elf uur ontstoken vuurwerk slaagden in alle opzichten. Natuurlijk werd na afloop van het vuurwerk de dans nog lustig voortgezet. --- Tuinbouw. Van den Heer Almerood, „kleine-landbouwer" en tuinier in de buurt van Garoet, ontvingen wtj in dank eene kleine bezending groenten, sla, die er inderdaad voortreffelijk uitzag. Wtj hebben die doen aanbieden aan het Hotel des Inde», om er eens eene proef mee te nemen en zullen den Heer A. den uitslag daarvan mededeelen, --- Politie-nienws. In den nacht van Zaterdag op Zondag werd gestolen btj den heer Wasch te Tangkie. De dief, die zich blijkbaar had laten insluiten, nam uit een kast een trommel, waarin zich familie-papieren en f 545.— bevonden, benevens een beurs met f 25.—, en een spaarpot met f 15.—. Voorts stal htj nog een gouden horloge met ketting, den beer W. ter gelegenheid zijner pensionneering aangeboden. De trommel werd, opengebroken, later voor de bediendenkamer op het erf teruggevonden. De papieren waren er nog in en daartusschen nog een bedrag van t 225.—. De dief moet intusschen een goede bekende in huis ztjn. In verband met dezen diefstal is een der bedienden aangehouden en wordt gezocht* naar twee familie-leden van een anderen, die daar vertoefd hebben. —De heer V. G. in Gang Zecha snapte Zaterdagnacht een dief in huis en gaf den man een opatopper. De inbreker wendde bewusteloosheid voor en liet zich neervallen. Htj werd naar het stadsverband vervoerd, waar bet bedrog aan 't licht kwam, en de man gehouden werd, omdat htj bovendien aan waterpokken leed. — Btj een Chinees, wonende in kampong Malacca, werden twee darmen clandestien opium gevonden en in beslag genomen. Er werd proces-verbaal tegen hem opgemaakt, ofschoon htj beweert, van de herkomst van het opium niets te weten. — Gering en Dji-ik werden te Kemajoran betrapt op het openbreken van een rijstschuur, waaruit ztj rijst stalen. Ze zitten btj den schout. — Btj Ong Touw Sang te Petja Koelit werd een poging tot inbraak gedaan, door het boren van een gat in het vensterluik. De bewoner ontwaakte en de dief ging toen aan den haal. — Te Molenvliet Oost botsten gisteren de sado van den heer W. en een deeleman met/ twee Chineezen er in tegen elkaar, det paard van de deeleman was ongedresseerd, en daardoor oorzaak van het ongeval, dat zonder persoonlijke ongelukken afliep. Tegen de Chineezen werd een klacht ingediend. — Aan Si Asam werden door Khoe Liong Kie voor het maken van een gouden armband eenige diamanten gegeven. Btj de levering bleek een der steenen tegen een minderwaardige geruild te ztjn. Een klacht werd tegen Si Asam ingesteld, daar htj bekende, den diamant te hebben verkocht, maar de schade niet vergoedde. --- Hoog Militair Gerechtshof. De fuselier Th. E. P. Hilpert, die btj vonnis van den krijgsraad te Kota Radja, ter,zake van medeplichtigheid aan valschheid in een onderhandach geschrift en misbruik van vertrouwen, beide onder verzachtende omstandigheden tot de straf van zes maanden gevangenis, te vervangen door militaire detentie van gelijken duur en degradatie werd veroordeeld, is btj sententie van het Hoog Militair Gerechtshof vrijgesproken. — De fuselier E. Sigaar, die btj vonnis van den krijgsraad te Magelang ter zake van diefstal tot de straf van een jaar gevangenis, te vervangen door militaire detentie van gelijken duur werd veroordeeld, is btj sententie vrijgesproken. —De fuselier A. van Letjenhorst, die btj vonnis van den krijgsraad te Magelang ter zake van diefstal met buitenbraak in een bewoond huis onder verzachtende omstandigheden, tot de straf van twee jaren gevangenis en vervallen verklaring van den militairen stand en degradatie werd veroordeeld, ia brj sententie van het Hoog Militair Gerechtshof vrijgesproken. — De fuselier A. van Breuk, die btj vonnis van den krijgsraad te Magelang, ter zake van diefstal met buitenbraak in een bewoond huis onder verzachtende omstandigheden tot de straf van een jaar gevangenis met vervallen verklaring van den militairen stand werd veroordeeld, is btj arrest van het Hoog Militair Gerechtshof vrijgesproken. --- Een „Redacteur" in de kon. De Stem van Indië bracht ons in het laatste nummer een artikeltje, dat nog „vervolgd" wordt, over: Middelen tegen kouvatten. In verband met de meermalen geuite opmerking, wat de redacteur van dat weekblad toch „in de kou" doet, verraadt de opname van het stukje een verrassende mate van zelfkennis en zorg voor de gezondheid. Wtj kunnen niet anders dan bern van harte toewenschen, dat hij door bet knippen van dergelijke artikeltjes weer „uit de kou" moge komen. --- Vit Djocja. Men schrtjft ons vandaar: Een ergerlijk staaltje van gebrek aan toezicht is het volgende: Hier op den passer, waar overdag alle mogelijke eetwaren uitgestald worden, logeeren des nachta een tien-a-vijftiental lepralijders van de ergste soort, die een lustig gebruik maken van de balé-balé, waarop des morgens vleeacb, brood, groenten etc. uitgestald worden. Sommige van die ongelukkigen, door den honger gedreven, ontzien zich zelf niet, om, wanneer ztj 's avonds iemand alleen langs den passer zien loopen, zich aan te bieden, wat mogelijk is vanwege de Djokjakartasche straat-verlichting. Omtrent de onder-officiers-kamers in het „Port" zegt onze berichtgever: Stel u voor een oppervlakte van 2,60 M breed en 4 M lang, omgeven door dikke muren, waarin een venster, voorzien van tralies; doet men dit venster open dan heeft men het gezicht op eene plaata, waar de manschappen etc. eener geheele Inl. Comp. hunne uitwerpselen deponeeren. Deze plaats is gelegen op vijf passen afstands van, en met den ingang recht tegenover bedoeld venster. U begrijpt, dat de bewoner, zoolang htj het tenminste uit kan houden, dat raam dicht houdt Het tweede amusement, dat de bewoner van die „kamer" boven een ander voor heeft, «s, dat htj boven zich, gescheiden door een houten vloer, b.v.b. een korporaal schoenmaker heeft wonen; men kan zich het genot van den bewoner voorstellen, wanneer btj eens een uiltje wil knappen. Hij heeft het raam dicht gedaan, van wege de liefelijke geur, de deur dicht, om niet bestolen te worden, en legt zich ter ruste, terwijl de schoenmaker boven hem er lustig op los klopt. De man kan niet in slaap komen, wordt half gek, tenminste woedend, vliegt op, ja, waar naar toe? De cantine is dicht, buiten gaan zitten gaat niet, daar brandt het zonnetje. Na lang gemartel slaapt btj eindelijk een balf uurtje, wordt wakker, en wil zich gaan baden. Het is nog juist 5 minuten voor zessen, maar daar let htj niet op. Htj loopt het geheele „fort" door (wat noodig is, omdat de badkamer buiten het fort, als het ware op den passer, staat) en komt voor een gesloten deur, want de badkamer is om zes uur gesloten.... Htj weer terug, eens hartelijk vloekend, trekt ztjn pakéan aan, gaat naar de cantine, en drinkt een stevig glas. 's Nachts droomt btj, dat btj woont in den paardenstal van den Overste, (die een paleis is in vergelijking met de onderofficiers-woningen) En weet u, wat het mooiste is ? De E. A. Genieofficier der 2e Mil. Afd. is pas hier geweest. Toen Prü?el hier in voorarrest zat, schreef Midden Java boe het te hopen was, dat btj maar gauw naar Semarang zou worden overgebracht, omdat een lang verblijf hier in de provoost geen goed zou doen aan zijne gezondheid. Welnu: de provoosten ztjn intusschen nog luchtiger en grooter, dan de onderofficierskamers ! --- „Auf Wnnsch." Bij Gouvernements besluit van 12 September 1907 zullen, met ingang van 1 October 1907, in overeenstemming met de wenscben der hoofden en der bevolking, onder rechtatreeksch bestuur van het Gouvernement van Nederlandsch- Indie worden gebracht de Bataksche landschappen: A. de landschappen op bet schiereiland Samosir, zoomede de aan den Westelijken oever van het Toba-meer gelegen landschappen: Si Hontang, Djandi Martahan, Si Bisa c. a., Harian, Bobo, Lintong, Baniara, Hoeta Galoang, Si Lalahi, Paropo, Hasinggaan, Bonan Dolok, Sagala, Ltmbong en Parboeloean. B. de landschappen, bekend onder den algemeenen naam van Dairi landen. C. Si Manoelang Dolok, Loemban na Oekoep en Loemban Ri. D. de landschappen, bekend onder den algemeenen naam van Nai Pospos. Aan de afdeeling Bataklanden der residentie Tapanoeli zullen worden toegevoegd twee nieuwe onderafdeelingen: Samosir, omvattende de btj A bedoelde landschappen, onder een Controleur bij het Binnenlaodscb Bestuur, met nader door het Hoofd van gewestelijk bestuur aan te wijzen standplaats; en Dairilanden, bestaande uit B bedoelde landschappen, voorzoover deze behooren tot het gebied der Sem- Sem, Eepas en Pegagan Pakpaks, benevens de aan de Lao Renoen gelegen Karo-kamponga tot Merdingding, voorloopig onder het bestuur van een officier der Landmacht met den titel van Civiel Gezaghebber. Het gebied der Kelasan- Pakpaks, zoomeda het landschap Poesoek, zal worden gevoegd btj de onderafdeeling Barqes, zullende btj die onderafdeeling worden ingedeeld sub C bedoelde landschappen. Sub D bedoelde landachappen zullen behooren tot de onderafdeeling Silindoeng. Ten behoeve van het bestuur der onderafdeeling Samosir (afdeeling Bataklanden) zal worden indienst gesteld een Controleur btj het Binnenlandse! Bestuur op de bezittingen buiten Java en Madoera en in verband daarmede de formatie der Controleurs vastgesteld op 140. Altijd maar meer, altijd maar grooter gebied! Als Engelachen het; deden, zouden de kran« ten het imperialisme en landhonger noemen ...... --- Een Tnrkseh Tonnis. (Ingezonden.) Bij vonnis van den lan draad te Poerworedjo is aan een inlander Niti ardja de erfenis van ztjn vader ontzegd, op grond dat htj christen is. De feiten hebben zich aldus voorgedaan: Niti ardja had btj den raad agama te Poerworedjo een vonnis gevraagd, waarbtj btj als erfgenaam van ztjn vader erkend zou worden. Op mijn raad bad btj er niet van gesproken, dat btj christen was. De raad agama sloeg het vonnis, en de landraad te Poerworedjo bekrachtigde het, door het executoir te verklaren. De tegenpartij beweerde alsnu, dat de sawah in quaestie niet tot de erfenis behoorde en Niti ardja was daardoor verplicht een nieuwe zaak btj den landraad aanhangig te maken, opdat zou worden beslist, of bedoelde sawah al of niet tot de erfenis behoorde. Staande de zitting, waarbtj dit nieuwe geding werd behandeld, komt toevallig uit, dat Niti ardja christen is. De pangoeloe ver wtj t hem, dat btj tot nu dit feit verzwegen heeft en noemt hem een bedrieger; daar htj wel moest weten, dat een christen niet mag erven.... De President van den landraad, ofschoon het vonnis van den raad agama reeds executoir was verklaard, ontzegt alsnu aan Niti ardja zijn eiach, op grond, dat htj christen is en een christen niet mag erven.... Tegen dit vonnis heb ik Niti ardja appèl laten aanteekenen btj den raad van Justitie te Semarang en de zaak is in handen gesteld van advocaat Van Heekeren aldaar. Reeds meermalen was het voorgekomen te Magelang, dat een christen een rechtsvordering instelde op een erfenis. Dan werd mij telkens gezegd: het feit dat een inlander christen is, belet hem niet, dat htj kan erven, want de wetgever zegt: bet Mahomedaansche recht wordt toegepast in zoover het niet in strijd is met de adat en de algemeen erkende begrippen van billijkheid en rechtvaardigheid. Evenwel werden er dan altijd andere moeilijkheden gemaakt en de christen kreeg op slot van rekening de erfenis niet Om deze reden bad ik aan Niti ardja gezegd : „spreek er niet van, dat gtj christen ztjt, maar als bet gevraagd wordt, moogt gtj niet liegen." Nu zal toch ieder inzien, dat het reeds zeer erg is, dat de inlandsche christenen, zoolang hun rechtstoestand niet is geregeld, verplicht zijn recht te zoeken btj hun vijanden, de akalrtjke inlandsche rechters. (*) Maar hetgeen te Poerworedjo gebeurde, is toch wel al te kras. Misschien zou iemand vermoeden, dat de President van den landraad te Poerworedjo persoonlijke antipathie heeft tegen inlandsche Christenen. Bit echter is hier niet bet geval. Waren wtj nu in Turkije, dan zou ik de zaak op baar beloop laten, overwegende, dat bet beter is onrecht te dragen, dan ztjn vijanden ook maar tegen zich in het harnas te jagen. Maar wtj ztjn niet in Turktje, en bovendien wie weet of daar onder den invloed der Westersche beschaving de Mahomedaansche rechtspraak op dit punt niet reeds is gewijzigd. Welk een indruk echter moet het maken op de inlanders, dat de Europee.che rechter in Nederlandsch Indie kalm dit wetje van Mahomedaansche verdrukking durft toepassen ; ofschoon de wet nog wel uitdrukkelijk zegt, dat het Mahomedaansche recht niet geldt, waar het in strijd is met de adat en de algemeen erkende begrippen van billijkheid en rechtvaardigheid. Welk een indruk zal het maken, dat ds pangoeloe in een openbare zitting van den landraad er den christen inlander een verwijt van durft maken, dat htj de misdaad . van ztjn christen-zijn verzwegen heeft, en hem een bedrieger noemt, omdat htj een poging heeft gewaagd, om ztjn wettig erfdeel te verkrijgen, ofschoon btj christen ia. Welk een indruk moet het maken op de inlandsche bevolking, die gelukkig niet eens (•) Eene gevaarlijk* bewering van den schrijver» Red. weet, dat er in het Mahomedaansche recht een dergelijke bepaling bestaat. Immers dat ztj het niet weten, blijkt uit den loop van dit rechtsgeding zelf. Want geen der vijanden van Niti ardja heeft er aan gedacht aan den pangoeloe te zeggen: „Denk er aan, htj is christen en mag niet erven*. Slechts toevallig, naar aanleiding van een brief van mtj aan den President van den landraad, kwam het uit, dat bij christen was. Ligt het nu op den weg der Europeesche rechters aan de pangoeloes gelegenheid te geven dit verdrukkingswetje bekend te maken en in toepassing te brengen en daardoor zelf het fanatisme te helpen aanblazen btj de inlandsche bevolking? Reeds meermalen heb ik met verschillende rechtsgeleerden de erfenis- quaestie der inlandsche christenen besproken en dan is mtj telkens gebleken, dat btj de inlandsche rechtspleging nog veel is, dat onbepaald is en in de lucht hangt. Staan wtj niet voor het feit, dat te Poerworedjo een reeds executoir verklaard vonnis van den raad Agama door den landraad gewoonweg op zijde wordt geschoven, omdat het dijkt, dat een der erfgenamen christen is? Wanneer dat kan geschieden ten nadeele van een christen en om onrecht te plegen, dan kan er met een beetje goeden wil en rechtsgevoel toch veel gedaan worden, om wat recht is, tot ztj o. recht te laten komen, in weerwil van de gebrekkige bepalingen van ona wetboek. Wtj roepen daarom de hulp in van de Pers, om dit feit in ruimeren kring bekend te maken en haar machtige stem te laten klinken ter verdediging van waarheid en recht en voor de overwinning van het gezond verstand op dwaze letterknechtertj. Gaarne zouden wij zien, dat de kenners van het inlandsch recht met zijne kronkelingen, over deze zaak hun licht eens lieten schijnen, opdat het publiek van Nederlandscb Indie wete, wat het verwachten mag van hen, die in naam der Koningin en van het Nederlandscbe volk den regel van het onkrenkbaar en goddelijk recht moeten toepassen op de inlandsche bevolking die aan ons bestuur is toevertrouwd. Het geldt in deze zaak niet alleen het onrecht, aan een christen inlander aangedaan, het geldt de eer van onzen naam als Nederlanders, die besmeurd wordt wanneer wtj toestaan, dat met onze medewerking op zoo dwaze wijze de zwakken door de sterken worden verdrukt. Het moge dan ztjn, dat niet allen evenveel sympathie hebben voor de kerstening van Java, niemand zal toch willen, dat een dergelijke domme ongerechtigheid in den naam van het Nederlandsche volk beatendigd wordt. Men zegt wel eens, dat de Javanen alleen christen worden uit zucht naar ttjdeltjk gewin. Uit het bovenstaande blijkt evenwel, dat er ook wel gevonden worden, die voor hun geloof iets willen en moeten verduren. Daarom hopen wtj dat btj deze gelegenheid de openbare meening door middel van de Pers krachtig en onomwonden haar afkeuring zal uitspreken over het ergerlijke feit, dat zich te Poerworedjo heeft voorgedaan, opdat wtj in de toekomst van eene herhaling daarvan mogen bevrijd blijven. P. vah Lith Pastoor. ---