Indische praatjes. Padang, 5 Mei 1891 Gepasseerden Zaterdag 2 Mei keerden de heeren IJzerman, Bakhuis en André de la Porte alhier terug van den interessanten, moeitevollen en gevaarlijken ontdekkingstocht, dien ze (uitgezonderd de Heer A. d, 1. P., die van uit Siak de expeditie tegemoet was gereisd) den 16en Februari jl. dwars door het meest onbekende gedeelte van Sumatra aanvingen. 's Morgens te circa half tien uur vertrokken per extra-trein, van het station te Padang, de Gouverneur dezer kust en de ingenieurs, werkzaam bij de Staatsspoorwegen alhier, naar de Koninginnebaai, om zich met een der bootjes van de havenwerken aldaar naar het stoomschip te begeven, waarop de terugkeerenden zich bevonden, ten einde hen welkom te heeten. Geen enkel ceremonieel was aan het station te Padang merkbaar, en 't had er veel van alsof degenen die den Heer IJ. en zijn gevolg aan boord gingen begroeten, hadden afgesproken dit zooveel mogelijk geheim te houden en zich op clandestine wijze uit de voeten maakten. Het gaf den indruk als waren de heeren ingenieurs bevreesd dat ook spoorambtenaren van minderen rang zich zouden verstouten den zoozeer beminden chef hun hartelijk en oprecht gemeend „welkom" toe te roepen. Want het is van algemeene bekendheid, dat de Heer IJ door zijn ondergeschikten — misschien met uitzondering van een enkele, die zich door hem verongelijkt acht, of uit gebrek aan dienstijver een schrobbeering ontving, zooals niet veel chefs in staat zijn ze toe te dienen, — op de handen gedragen wordt; dat ze dwepen met den eenvoudigen, hartelijken, rondborstigen man, die altijd en overal hun belangen krachtig voorstaat; die buitengewonen dienstijver eischt; maar ook niet schroomt daarvoor een flinke beloo. ning toe te kennen. Het was bepaald ergerlijk, dat de leden der expeditie hier zonder eenige praal, hulde of warmte werden ingehaald. Geen muziek, geen groen, geen zweem van feestvreugde. Dit was echter niet de schuld van het mindere personeel der spoorwegen alhier, want die zouden niets liever gedaan hebben dan hun chef met allen mogelgken luister inhalen, en was alleen te wijten aan den waarnemendeu hoofd-ingenieur, die van geen feestelijke ontvangst weten wilde en zelfs de pogingen, door het ondergeschikte personeel daartoe gedaan, tegenwerkte. Het eenige wat ze in stilte doen konden, was het opriohten vaneen i_agni_c_uen eerepoort voor het huis van den Heer IJ. Deze ontvangst stak sterk af bij die, welke den Heer IJ en den leden zijner expeditie te Siak en te Batavia was tebeurt gevallen. Op die beide plaatsen, waar hö min of meer een vreemdeling is, werd hij met vreugde en gejuich ontvangen. Te Siak werden feesten gegeven, kanonschoten gelost, vuurwerk afgestoken, in éen woord alles gedaan om den moedigen mannen blijken van oprechte waardeering te geven; te Batavia was de „High-life" tegenwoordig om hen te ontvangen; raden van Indië, directeuren van departementen, opper- en hoofdofficieren enz., het station te Tandjong-Priok was geheel versierd met groen en |bloemen, de muziek liet zich hooren; om kort te gaan. de receptie was schitterend. Hier, te Padang, de plaats die het grootste gedeelte van haren vooruitgang in de laatste jaren te danken heeft aan zijn krachtig drijven tot den spoorwegaanleg op deze kußt, aan zgn voortvarendheid en rustelooze werkzaamheid; hier nam men de moeite niet om hem, den man, die zijn leven waagde om den bloei van Sumatia te bevorderen en nieuwe wegen te zoeken, ter uitbreiding van handel en nijverheid; die met geringschatting van vermoeienis, gebrek, gezondheid en levensgevaar, zijn kennis en zijn onverschrokkenheid dienstbaar maakte aan het welzijn van den Staat en van de bevolking dezer streken, een klein blijk van waardeering te geven voor zulk een nobel streven. Zou éen van de heeren, die heel kalmpjes op zijn handelskantoor koffieboontjes zit uit ite zoeken of katoentjes te sorteeren, den moed gehad hebben een reis te ondernemen als waarvan de Heer IJ nu is teruggekeerd ? Neen, zeer zeker neen! Wel hoopt hij later de vruchten te plukken van des Heeren U's arbeid. Welnu, al ware het alleen uit eerbied geweest voor het verrichten eener daad, waartoe men zelf den moed mist, en uit hoop op de financieele voor. deelen die een dergelijke tocht, vooral voor den handel, later ten gevolge zal hebben, men had van do kooplieden en van de particulieren over het algemeen mogen verwachten, dat ze der expeditie een warm onthaal hadden bereid. .Dat dit niet geschiedde, pleit niet voor de Padangers, die bij hun bekrompen kleinsteedschheid nog een groote dosis zelfzucht voegen; eigenschappen die hen ongeschikt maken groote daden op hun werkelijke waarde te schatten, of ze zelfs maar te erkennen. Ook het civiel en het militair bestuur hadden in deze zaak wel wat meer mogen doen. Het eerste als vertegenwoordiger der Regeering, die ambtenaren van het gehalte des Heeren IJzerman niet genoeg op prijs kan stellen. Het tweede, omdat de begeleider en voornaamste steun van den hoofdingenieur een officier is — de Heer Bakhuis — die blijken van moed, beleid en trouw gaf, ook op een andere plaats dan te Atjeh; een bekwaam, eenvoudig en sympathiek man als niet velen. Voor die beiden had men de oud-Hollandsche saaiheid, de ijzige conventioneele kou, de voor eiken hel den geest doodelijke onverschilligheid, tijdelijk achter slot en grendel mogen sluiten. Over de houding van den Heer IJ gedurende de expeditie is slechts éen roep, zoowel van de zgde der Europeanen als die der inlanders : onversaagd, in het gevaar steeds vooraan, imponeerend en vertrouwen schenkend door zün kalmte, nooit weifelend of moedeloos. 7 Mei. Eergisteravond kwam de telegraphische tijding, dat de Heer IJzerman benoemd was tot ridder van den Nederlandsehen Leeuw. Eindelijk werden dan toch van Regeeringswege de verdiensten erkend van den man, die reeds sinds lang aanspraak mocht maken op de koninklijke onderscheiding, die hem nu eerst ten deel viel. Mocht mijn geschrijf iets hebben bijgedragen tot een snellere erkenning zijver buitengewone verdiensten, dan zou ik me daardoor meer dan voldoende beloond achten. Heden avond was er een groote ovatie ter gelegenheid van de uitreiking van het ridderkruis. De Gouverneur onzer kust, die namens de Eegeering het kruis overhandigde, hield een goed gekozen en hartelijk gemeende speech ; terwijl de oudste ingenieur le kl. hier ter kuste, de Heer Delprat, den hoofdingenieur namens het geheele corps der spoorwegambtenaren alhier toesprak : zóo eenvoudig, zóo ont opgesmukt, maar tevens zóo kernachtig en oprechbedoeld, dat zijn woorden als vau zelf den weg naar het hart moesten vinden. SIE PANDJANG; --- Binnenlandsch Nieuws. — 22 Juni. — De Ministervan Buitenlandsche Za ken is Zaterdag wederom op Het Loo geweest. De Hoer G. Lavino, consul-generaal voor do Straits-Settlements (Singapore), wordt deze week te 's-Gravenhage verwacht. De Nederlandsche Regeering heeft zich verbonden, om na elke tienjarige telling van de bevolking der Nederlanden aan de Italiaansche Regeering mededeeling te doen van de bij die gelegenheid verkregen gegevens nopens de tot de Italiaansche nationaliteit behoorende personen, die verblijf honden op het grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden. Zij zal kosteloos mededeeling doen van lusten of van afzonderlijke opgaven betreffende de in die tellingen voorkomende onderdanen van het Koninkrijk Italië en bevattende de door deze opgegeven namen, voornamen, beroep, burgerlijken staat, geslacht, leeftijd, geboorteplaats, woonplaats en nationaliteit. Hierbij is uitdrukkelijk bedongen dat de afgifte of de aanneming van de bedoelde stukken niets beslist ten opzichte van vragen omtrent identiteit of nationaliteit. Een gelijkluidende nota is door den Italiaanschen Gezant in dato 4 dezer toegezonden aan den Nederlandsehen Minister van Buitenlandsche Zaken. De vergadering der Prov. Staten van Zuid-Holland zal in haar aanstaande zomervergadering, behalve de begrootingen met de daarbij behoorende subsidie-aanvragen, een voorstel tot het verleenen van bijdragen uit de prov. fondsen in de kosten van uitbreiding der geneeskundige gestichten voor krankzinnigen te Delft en Dordrecht behandelen. Gedep. Staten hebben voorgesteld te besluiten : aan de gemeenten Delft eu Dordrecht voor de verbouwing en uitbreiding van het in ieder dier gemeenten bestaande geneeskundig gesticht voor krankzinnigen een' subsidie van 50 pCt. in de daarvoor gevorderde kosten te verleenen, tot een maximum van f 100,000 voor Delft en van ƒ 165,000 voor Dordrecht, onder voorwaarde o. a., dat de besturen van die gemeenten zich verbinden tot het voortdurend ingericht houden van het krankzinnigengesticht hunner gemeente tot het verplegen to Delft van minstens 360 en te Dordrecht van minstens 312 krankzinnigen iv de 3e (of goedkoopste) klasse, en geen verpleegden in de 3e kl. van het gesticht van buiten do provincie Z.-Holland voor rekening van gemeente- of armbesturen op te nemen of daaromtrent eenige overeenkomst aan te gaan zonder voorafgaande goedkeuring van Gedep. Staten van Zuid-Holland. Tot oprichting van een Provinciaal Krankzinnigengesticht kunnen Gedep. Staten niet adviseeren. Zoodanig gesticht zou berekend moeten zijn op plaatsing van 900 lijders 3e kl. — op 1 Jan. 1887 werden er 868 behoeftige lijders uit Zuid-Holland in de Nederl. gestichten verpleegd — 100 lijders 2e kl. en 65 lijders le kl., waarvan de kosten, volgens de eischen, door de inspecteurs voor het Staatstoez. op het krankzinnigenwezen gesteld, die, als meest geschikte plaats, een plek, niet ver verwijderd van Leiden aanwezen, door den hoofdingen, geschat worden op 1% millioen, wanneer rekening wordt gehouden met het strikt noodzakelijke, en 2 millioen, wanneer daarbij ook het wenschelijke wordt in acht genomen. Daarbij komen de aanzienlijke kosten voor een terrein en de hooge exploitatiekosten. Wel heeft de wenschelijkheid ora een provinciaal gesticht te vestigen dicht bij Leiden weerklank gevonden bij velen, met 't oog op het universitair onderwijs in de psychiatrie, doch zij vergeten, dat de zorg voor dat onderwijs geen taak der Staten is. Zij hebben alleen te zorgen voor de oprichting en instandhouding van gestichten tot verpleging van krankzinnigen, indien niet op andere wijze in de behoefte voorzien wordt. En nu meenen, zij dat bü uitbreiding der gestichten te Dordrecht en Delft voldoende in de behoefte wordt voorzien. Dan zullen verpleegd kunnen worden : te Dordrecht 342, Delft 360, 's Gravenhage 180 en Rotterdam 150 lijders, te zamen 1032. Van 868 Zuidhollanders nu, in de Ned. gestichten in 3 kl. verpleegd wordende, waren er op 1 Januari 1887 in de vier genoemde Zuidhollandsche gestichten 637. De meeste buiten de provincie verpleegden worden aarjgetroffen in gestichten van eene bepaalde kerkelijke richting, zoodat opneming daarvan in de geheel neutrale Zuidhollandsche gestichten niet te verwachten is. Met de uitbreiding der gestichten te Delft en Dordrecht gelooven Ged. Staten, dat de behoefte aan de gelegenheid tot plaatsing voor Zuidhollandsche lijders zich in een tal van jaren niet zal voordoen. Bg oprichting van een provinciaal gesticht zouden de vier bestaande particuliere gestichten waarschijnlijk zeer spoedig worden opgeheven, wat uit een oogpunt van humaniteit zeer ongewenscht ware, aangezien dan zoodanig gesticht alleen voor de dichtst bügelegen groote gemeente gemakkelijk bereikbaar zo zijn. Op al deze gronden is het voorstel gedaan. De provinciale begrooting van Zuid-Holland, voor zooveel het Rüksbestuur betreft voor 1892 is geraamd op ƒ 102,207.20. De jaarwedden van de zes leden van Ged. Staten en van den griffier en van de vaste ambtenaren en bedienden bg de provinciale griffie zgn uitgetrokken tot de verhoogde bijdragen, ten vorigen jare voorgesteld, maar door de Regeering niet overgenomen. De enkel-provinciale begrooting is geraamd op ƒ 1,347,388.74^. Daarbü wordt gerekend op 8 opcenten op de grond- en 5 opcenten op de personeele belasting. In de begrooting zün uitgetrokken als buitengewone uitgaven ƒ 680,000 voor verbetering der watergemeenschap tusschen Rijn en Schie en ƒ 265,000 voor bgdragen voor de uitbreiding der krankzinnigengestichten te Delft en te Dordrecht. Een leening van 9 ton wordt voorgesteld. Van de geldleening in seriën, in 1885 vastgesteld, van f 2,200,000 — te leenen van 1886 tot 1891 — is slechts f 1,550,000 uitgegeven. Er is grond te meenen dat dit mindere bedrag van ƒ 650,000 voldoende zal zgn om met de bijdrage van 's-Gravenhage ad ƒ 230.833. die in 1893 betaald moet worden, de dan nog noodige kosten der vaartverbetering te dekken. Op de begrooting zijn gebracht: subsidiën, voor gelijke bedragen als ten vorigen jare, voor daarstelling van gemeentelijke bewaarscholen, voor de Kon. muziek en zang3chool te 's-Gravenhage, de vereeniging voor doofstommen-onderwijs te Rotterdam, de Arnbachtsschool te Rotterdam, die te 's-Gravenhage en die te Leiden, de teekenscholen te Noordwijk en Woerden, de ambachtsschool te Alfen, de kweekschool voor bewaarschool-onderwijzeressen te Leiden, do industrieschool voor meisjes te 's-Gravenhage, Mathesis Scientiarum Genitrix te Leiden, de teekenschool te Bodegraven, de industrieschool voor meisjes te Rotterdam, de Dordrechtsche ambachtsschool, de academie van beeldende kunsten te's-Gravenhage, de Zuidhollandsche leerhoeve voor zuivelbereiding, de teekensehool te Hellevoetsluis en de ambachtsschool te Gorinchem. Ook de subsidiën aan het genootschap tot bevordering van de koepok-inenting te Rotterdam, aan de vereeniging tot het verleenen van hulp aan minvermogende ooglijders te Rotterdam en aan het Sophiakinderziekenhuis aldaar, zijn weder tot gelijk bedrag als ten vorigen jare opgenomen. Een wijziging van het reglement op de wegen en voetpaden in Zuid-Holland is door Ged. Staten voorgesteld om het woest rijden met hondenkarren strafbaar te stellen en gelegenheid te geven om het gebod tot stapvoets rijden ook elders dan in de bebouwde kommen te doen gelden. De geoorloofde snelheid van den gang der hondenkarren is beperkt tot die van den kleinen geregelden draf van een paard, terwijl aan Ged. Staten de bevoegdheid is toegekend om het gebod tot stapvoets rijden ook. buiten de gemeentekommen op zulke wegsdeelen, als waarop om bijzondere reden zulks wenschelijk mocht blijken, geldend te maken. Door Ged. Staten is afwijzend gepraeadviseerd op de aanvrage van de heeren Halbertsma en Cremer om subsidie voor den aanleg van een tramweg Delft—De Lier, Naaldwijk en Maassluis, op grond dat het hier een streek geldt, die tot de meest begunstigden der provincie behoort wat aansluiting aan het spoorwegnet betreft. Geldelijken steun behoort de provincie alleen daar te verleenen, waar het eene streek geldt, die zonder de aanleg van de geprojecteerde verbinding van het spoorwegverkeer is afgesloten. Omtrent een aanvrage van de heeren Vas Visser en Oudermeulen om subsidie voor aanleg van een tramweg tusschen Gouda en Schoonhoven is het praeadvies van Ged. Staten nog niet verschenen. Naar aanleiding van de onlangs door den Gemeenteraad van 's-Gravenhage genomen beslissing met betrekking tot de ontvangst en de subsidieëring van het Internationaal Landbouw-Congres hebben B. en W., hoewel vasthoudende aan hunne vroegere overtuiging omtrent dat punt, toch hun persoonlijk gevoelen terzijde gesteld voor den wensch, door eene zeer groote meerderheid van de vertegenwoordigers der burgerij geuit. Zij hebben daarom besloten dat van hunnentwege de bedoelde ontvangst zal geschieden, bijaldien de Raad er zich mede vereenigen kan deze mogelijk te maken op den voet, als hun gepast schijnt. Dientengevolge is aan den Raad voorgesteld den daarop betrekking hebbenden begrootingspost met ƒ 4000 te verhoogen en daarvan ƒ2OOO te bestemmen als subsidie voor het Landbouw-Congres. De gemengde commissie voor de stenographie uit de beide Kamers der Staten-Generaal heeft den Heer J. B. van der Worff, adspirant-stenograaf, bevorderd tot stenograaf. Voor de Rechtbank te Leeuwarden hebben wegens diefstal met braak terechtgestaan twee jongens uit Surhuisterveenscheheide van 12 en 10 jaren. Zij hadden te zamen aldaar op 1 Mei de met een hangslot gesloten achterdeur der woning van R. :i opengebroken, waarop zij naar binnen zijn gegaan en uit oen kabinet een gouden slot met koralen, eenig geld en een stuk spek hebben weggenomen. De Rechtbank achtte de feiten bewezen, maar oordeelde, dat die jongens gehandeld hebben zonder oordeel des onderscheids, waarom zij werden ontslagen van alle rechtsvervolging en veroordeeld werden om te worden geplaatst in een Rijks-opvoedingsgesticht tot 1 Mei 1896. Door de Maatschappij van Nijverheid in het Westerkwartier, prov. Groningen, zal in het volgende voorjaar eene keuring van zaaigranen worden gehouden. Landbouwers, die daarvoor inzendingen wensehen te doen, kunnen de daarvoor bestemde granen of zaden, in den loop van dezen zomer op wortel staande, door de commissie laten bezichtigen. In Drente hebben de rupsen de vruchtboomen deerlijk gehavend. Ook de appelbloesem-kever heeft veel vernield, zoodat de hoop op een ruimen oogst vervlogen schijnt. Uit de Duffelt (ten oosten van Nijmegen) schrijft men ons: Men besteedt hier voor gras- en klaverhooi ruim het dubbele van verleden jaar. Grashool gold verleden jaar 8 tot ƒ 10 per 500 kilo op stam, thans 20 tot ƒ 22; voor klaverhooi betaalde men verleden jaar 80 tot / 90 per morgen, thans ƒ 160 tot ƒ 185. De gemiddelde standvan het boezemwater in Friesland was in den loop dezer week 15.1 cM. boven zomerpeil, gelijk aan 26.9 cM. beneden Amst. peil of 4.6 cM. hooger dau de vorige week. Wegens dien lagen boezemstand zijn al de zee3luizen der prov. gesloten. Te Dwingelo (Dr.), waar zeer veel aan varkensfokkerij wordt gedaan, is verleden week bij den landbouwer H. A. Mulder, te Eemster, de besmettelijke vlekziekte uitgebroken. Twee varkens zijn er aan gestorven. Nadat de RiJksveearts Kroes een onderzoek had ingesteld, ziju de dieren onder toezicht van politie verbrand. In den stal van den veehouder L., te Gulpen, is door den Rijks-veearts het miltvuur geconstateerd. Ecu op de provinciale keuring met den eersten prijs bekroonde stier is reeds afgemaakt en onder toezicht van den burgemeester van Gulpen, ingevolge de wettelijke bepalingen, begraven. De stallen werden tevens ontsmet. De Montfoorsche kaas- en lammerenmarkt is, na een bestaan van slechts enkele weken, zoogoed als bezweken. Als ecu gevolg daarvan zijn de omnibusdiensten des Vrijdags op de stations Woerden en Harmeien gestaakt. Te Megen (N.-B r.) zal een gasthuis worden gebouwd. Het algemeen armbestuur heeft voor dat doel, onder hoogere goedkeuring, aan het R. K. kerkbestuur eene subsidie verleend van ƒ 25,000. Ingezetenen van Megen, die oud en gebrekkig zijn, kunnen tegen betaling van ƒ 100 's jaars, door het armbestuur uit to keeren, worden opgenomen in het nieuwe gasthuis. --- Marine en Leger. Onder leiding van den kolonel K. Eland, directeur van de 2e afdeeling der krijgsschool voor officieren te 's Gravenhage, zal in Juli gedurende 14 dagen eene verkenningsreis worden gemaakt tusschen Breukelen en Katwijk; hieraan zal worden deelgenomen door de kapiteins van den generalen staf J. A. van Erjbergen en C, P. de Veer en door de le luit. W. H. van Terwisga, R. Dufour, M. C. van der Haag en A. R. Ophorst, allen werkzaam onder de bevelen van den chef van den generalen staf. De volontairs van het 2e en le studiejaar van den artillerie-cursus uit Delft zullen resp. onder de le luits. G. B. Roekei en W. F. van Hoogstraten, leeraren, brj die inrichting, den 20n Juli naar Helder en Naarden vertrekken, ten einde bij de korpsen vesting-artilerie in die garnizoenen den practischen dienst te leeren. De volontairs van het oudste studiejaar blijven te Delft om zich voor het in September te houden officiersexamen voor te bereiden. De le lult. van het korps mariniers G. K. baron van Asbeck, wordt 1 Juli a. s. van Nieuwediep overgeplaatst naar Hellevoetsluis en gedetacheerd jaan boord van Hr. Ms. wachtschip Prins van Oranje. De majoor der artillerie van het Oost-Ind. leger A. W. Segboer, die gedetacheerd geweest is bij het leger in Nederland, zal 1 Augustus per stoomschip Prins Hendrik naar Indië terugkeeren en te Genua scheep gaan. De 2e luit. der inf. L. K. J. Baron van Utenhove, van het leger in Oost-Indië, thans met verlof hier te lande, zal 11 Juli a. s. met het stoomschip Dordrecht van de Rotterdamsche Lloyd naar Indië terugkeeren. De officier van gezondheid 2e kl. van het leger in Oost-Indië W. A. Beek, die aangewezen was om den 27en dezer per stoomsohip Bromo zgne besteraming te volgen, heeft drie maanden uitstel verkregen en zal nu de reis aannemen met een stoomschip van de maatschappij Nederland of van de Rotterdamsche Lloyd, dat vóór of op den 86en September e. k. vertrekt. Te Schoonhoven is in tegenwoordigheid van vele autoriteiten en belangstellenden een Militair Tehuis geopend. --- Schoolnieuws. De zomervergadering van d e afd e eling 's-Gravenhage I van het Ned. Onderwgzers-Genootschap zal gehouden worden Zaterdag 4 Juli a. s. in het hotel „De Vink", nabg Leiden. Op die büeenkomst zullen de volgende onderwerpen behandeld worden: 1 Welke leerlingen moeten onze herhalingsscholen bezoeken, wanneer dat onderwijs slagen zal ? Inleider de Heer G. C. F. v. d. Laan. 2. De tucht op onze scholen lgdt door overdrgving in de toepassing der paedagogische beginselen. Inleider de Heer F. Gediking. 3. Kleinigheden. Inleider de Heer K. Goudswaard. In de jaarlgksche vergaderingvan onderwijzers in het arrondissement „Zaandam," den 27n Juni te houden — onder voorzitterschap van den districtsschoolopziener André de la Porte — znllen de volgende onderwerpen worden behandeld: I°. „Het onderwüs in de geschiedenis op de lagere school", te behandelen door den Heer B. H. Korfker, van Zaandam ; 2°. „De inrichting der schoolbank", te behandelen door den Heer G. J. Adelink, van Wormerveer ; 3°. „De onderwgzer der jeugd", te behandelen door den Heer A. van der Plaats, van Krommenie. Op de vergadering van onderwijzers, in 't arrond. Winschoten op 4 Juli a. s. te houden, zullen o. m. de volgende punten worden behandeld : „Over welke middelen kan de onderwüzer beschikken, om het gevoel voor het schoone bg de leerlingen op te wekken en te ontwikkelen?" Inleider de Heer N. Wolthuis, te Westerlec. „Heeft misschien ook onze spelling schuld aan de slechte resultaten van het taalonderwijs . ' Inleider de Heer E. Havinga, te Nieuwwolda. „Het aanschouwingsonderwgs in de lagere school." Inleider de Heer J. Bieuwenga, te Ganzedgk. Voorde fabriek ss c h o o 1 t e Enseh e d e zün bij het halfjaarlüksche toelatings-examen van de 140 leerlingen 128 toegelaten. Te Renswoude . s voor de onderw ijzers aldaar en te Scherpenzeel, onder leiding van den Heer J. B. Kreeft, een cursus in de gymnastiek opgericht. De Koningin heeft aan het schoolfonds voor schipperskinderen in Friesland eene gift van ƒlOO doen toekomen. --- Kerknieuws. De Vrüdag in het lokaal van den Prinsentuin te Leeuwarden gehouden vergadering van moderne predikanten in de noordelgke provinciën werd bügewoond door 43 leden en gepresideerd door Dr. E. C. Jungius. Na de behandeling van eenige huishoudelgke zaken werd door Dr. D. IJ. Groenewegen, pred. te Dokkum, de vraag ingeleid : „Wat beoogt de Religions-phüosophie met haar onderzoek naar het ontstaan van den godsdienst, en heeft de arbeid der latere wgsgeercn, met name die van Eauwenhoiï, op dat punt reeds eenig bevredigend en voor het godsdienstig leven belangrgk resultaat opgeleverd ?" Dr. J. Herman do Ridder, te Meppel, leidde de vraag in : „Moet er verandering gebracht worden in de inrichting onzer godsdienstoefeningen ter wille van veler onkerkelükheid ?" Ten slotte werd de vraag behandeld : „Waaraan is het toe te schrgven, dat büna alle voorgangers en aanhangers der zoogenaamde volkspartü, sociaaldemocraten en radicalen, zoo scherp vüandig zich plaatsen tegenover elke uiting van religieus leven ?" Deze vraag werd ingeleid door denHeer P. Bruining, predikant te Knijpe. De behandeling gaf telkens aanleiding tot belangrüke gedachtenwisseling. Tot lid van het bestuur werd, ter vervanging van Dr. E. C. Jungius, benoemd : Dr. D. IJ. Groenewegen, pred. te Dokkum. De Geldersche predikanten conferentie wordt dit jaar te Apeldoorn gehouden op Woensdag 1 Juli. De agenda bevat o. m. de volgende punten ter bespreking : I°. „De verhouding van het verbond der genade tot de zichtbare kerk." Inleider D. W. J. de Haas te Hattem. 2°. „Welke is de meest gewenschte betrekking tusschen de kerk en de overheid ?" Inleider Dr. J. N. Lindeboom te Zutphen. 3°. „Wat moet men verstaan onder het doen van Belüdenis." Inleider Ds. J. Breukelaar te Nijmegen. Te Helder is eene afdeeling van den Nederlandschen Protestantenbond opgericht. --- Tweede Blad. MAIL-COURANT. Advertentiên voor de Muil-Courant van Zaterdag 27 Juni dienen uiterlijk Donderdagavond 25 Juni in ons bezit to zijn. Nummors vau hot blad ter kennismaking worden op aanvrage gratis verstrekt, DE DIRECTIE. --- Gemengd Nieuws. Een treurige zaak. Toen Zaterdagochtend te 10 uur de gebroeders Gerber de zaal der Haarlemsche Rechtbank werden binnengeleid, was daar reeds geen plaatsje meer onbezet. Onmiddellük na de voorlezing van een groot aantal stukken, waaruit moest blijken, dat deze beklaagden zich aan nog andere verduisteringen hadden schuldig gemaakt dan waarvan zij worden vervolgd, begon de verdediger, mr. Benjamins, de nietigheid der dagvaarding te pleiten, omdat de feiten er in niet waren omschreven en artikel 143 Wetboek van Strafvordering, op straffe van nietigheid, eischt, dat in de dagvaarding de datums, waarop de misdrüven zün gepleegd, zooveel mogelük worden gepreciseerd. Dit nu was, volgens hem, hier, waar werd gesproken van in het jaar 1889, althans in dat janr of in 1890 en 1891 tot 22 Maart toe, niet het geval. Ook pleitte hg de onmiddellijke invrijheidstelling, omdat voor ont; vluchting geen gevaar bestond: daarvoor hadden zü geen geld en herhaling was onmogelijk, daar beiden te dezer stede voldoende bekend waren, terwijl bovendien de vrouw van den jongsten eenige dagen ge- leden was bevallen en hg dus verlangde zgn vrouw sn kind te zien. Nadat de officier zich had verzet tegen de uvrgheidstelling en de gepleite nietigheid der dagvaarding had bestreden, besliste de Rechtbank in raadkamer, kreeg de officier gelijk eu werd met het verhoor der beklaagden ecu aanvang gemaakt. Carel Gerber verklaarde, dat hij de oprichter van do zaken was geweest, dat hij later zijn broeder daarin had opgenomen, dat zij aanvankelijk ieder ƒ 200, on, daar de zaken goedgingen, ƒ 250 en ƒ 300 's maands uit de kas namen en dat hun val was veroorzaakt door het speculeeren in goudmijnen, waarin zij. ƒ 72,000 hadden gestoken, waartoe zij waren overgehaald door v. d. Wegden, uit Amsterdam, die had beloofd dat, zoo de zaak misliep, hij zou suppleeren. Het schijnt hem toe, dat zijn broeder de stukken, die in bewaring werden gegeven, had onttrokken aan het doel, waarvoor zij werden gegeven, doch hij wist daar niets van, daar zijn broeder de administratie voerde. Abraham Gerber gaf dit laatste toe. Hij had vaak met zijn broeder over den slechten stand der zaken gesproken, doch dan steeds ton antwoord gekregen : „o, dat komt terecht." Trouwens, op ecu ernstige wgze met zijn broeder over zaken spreken baatte toen toch niet, want deze was 's avonds reeds weder vergeten wat hem 's ochtends was gezegd. Als eerste getuige werd gehoord: de curator in het faillissement, Jhr. Mr. F. W. v. Styrum, die verklaarde, dat er een actief was van ongeveer ƒ20,000 en een passief van ƒ 150,000. Verder, dat tot do kantoormeubels too verpand waren, dat er aan geld ongeveer ƒ2O was gevonden en tevens een hooge rekening van den wijnkooper voor den oudsten beklaagde, terwijl er ook nog van den faillieten boedel der v. d. Weüdens ƒ40,000 was te vorderen en er verder nog eenige schuldbekentenissen waren, waarvan vele geen cent waarde hadden. Het was toen reeds halféén geworden, doch vóór het halfuur pauze te nemen las de griffier eerst nog een brief voor van den jongsten beklaagde, Abraham, aan den officier, waarin hij een levensbeschrijving gaf van de laatste 10 jaar. In treffende bewoordingen schilderde hg" daarin zijn geluk, daar zijn broeder hem in de zaken opnam, waardoor hü in staat was te huwen, hoe de zaken allengs beter en beter gingen, totdat Carel zich liet verleiden door de v. d. Weijdens, en eindelijk zijn angst en wanhoop, wanneer de menschen bg hem kwamen om hun geld of papieren en hü ze steeds moest voorliegen. Na de pauze werd het getuigenverhoor voortgezet, waaruit bleek, dat alle aanklagers steeds met Abraham en nooit met Carel hadden gehandeld als zg stukken brachten. De 68-jarige weduwe Braun is door hun handelingen ƒ 2700 kwijt en heeft nu, in plaats van ƒ 7 als vroeger, slechts ƒ 4 per week te verteren. De timmerman Blad komt ƒ 900 bü de zaak te kort, Dr. Bussemaker ± ƒ 10,000, waarvan hg heeft: pand op de kantoormeubels en verder een schuldbekentenis van ƒ 1000, nog een andere, waarschgnlük niets waard, van ƒ 500, en twee polissen van levensverzekering op de vrouwen van beklaagden, ter waarde van ƒ 1600. De huisknecht v. d. Ende had een Mexicaansche recepis gegeven en kreeg waardelooze Zuid-Afrikaansche Handelsvereenigingen en een berg schoone beloften in de plaats. De heeren Asseler en De Koning| zagen van hun stukken, ter waarde van ± ƒ 7000, nooit iets terug, en de aannemer Volker evenmin iets van zijn Oostenrijker. Opvallend was het hoe Carel, de oudste, steeds liet uitkomen, dat hü nooit de stukken had ontvangen. Als de lieden er hem naar vroegen, zei hij altijd : „ik zal er met mün broeder over spreken". Reeds was het kwart na 4 uur geworden, toen eindelgk de officier aan het woord kwam tot het nemen van zijn requisitoir. De officier begon met er op te wgzen, dat, toen hij pas te dezer stede was geplaatst, een bankiersfirma failleerde en de jongste der firmanten zich slechts door zelfmoord te plegen aan de gerechtelijko vervolging wist te onttrekken. Dadelijk daarna kwamen hem geruchten ter oore, dat ook deze twee beklaagden zich in hun functie aan zwendelarijen schuldig maakten, en werd hem de vraag gesteld, waarom hij niet de hand op hen legde, doch daar geen aanklacht was ingediend, was dit niet mogelijk. Dit duurde zoo tot 21 Maart j. 1., toen de aannemer Volker bg hem kwam om zijn hulp in te roepen voor een arbeider, die ƒIOOO bij deze beklaagden had gedeponeerd en die maar niet terug kon krijgen. Nog in den laten nacht werden zij daarop aangehouden. Reeds den volgenden dag kwam de lieer Bussemaker een aanklacht indienen en achtereenvolgens kwamen nu de aanklachten in, waarvoor zg nu terechtstaan, en werden meerdere feiten bekend van zwendelarüen, waaraan zij zich hadden schuldig gemaakt, doch waarvoor zg niet kunnen worden vervolgd, omdat er geen aanklacht was ingediend. Op te maken uit het talrijke publiek, dat aanwezig is, zou men allicht denken, dat hier thans een „cause célèbre" wordt behandeld; hij echter vond de zaak zeer eenvoudig, eenvoudig vooral daarom, omdat de schuld van de beide beklaagden glashelder was bewezen. De officier laakte hierop de houding van den beklaagde Carel, die alle schuld zocht te schuiven op zijn broeder, niettegenstaande hü even goed schuldig was. De officier noemde die handelwijze laag en onwaardig en drukte daarop zijne verwondering uit, dat aan dezo beklaagden een zoo groot vertrouwen is geschonken, dat het thaus mogelijk is, dat er een passief van .' 150,000 bestaat. De levenswijze van den beklaagde Carel was vau dien aard, en van zoo algemeene bekendheid, dat hem geen dubbeltje had behooren te worden toevertrouwd, terwijl de beklaagde Abraham zelfs geen Frausch kende en nu had verzooht dit in de gevangenis to mogen leeren. Toch had hrj medelijden met deze beide beklaagden, vooral met den jongsten, en ook met de ouders, die door hun handelingen zijn geruïneerd. De officier geloofde, dat zij tot 1890 toe eerlijk waren gebleven, doch zich toen aau malversaties zijn gaan schuldig maken. Toen reeds wisten zij, dat do zaken fout waren, en niettegenstaande dat namen zij toch ieder maandelijks ƒ250— ƒ 300 — de officier zou haast zeggen van de winst doch bedoelde uit het potje, dat op allerlei ongeoorloofde wijzen werd bijeen verkregen. Waar het publiek zoo is beetgenomen en geschokt in zijn vertrouwen, heeft het recht op genoegdoening, waarom dan ook de straf zeer zwaar moest wezen. Beide beklaagden zijn gehuwd; do jongste is zelfs vader vau 4 kinderen. In do eerste plaats zou hun, en vooral den laatsten, het recht moeten wordeu ontnomen om gezag uit te oefenen over die kindereu, en opdat het publiek zou weten welke straf is opgelegd, zou het te wijzen vonnis in de dagbladen moeten worden gepubliceerd. De officier eischte daarop schuldigverklaring van de beide beklaagden aan het misdrijf: verduistering, zeven malen gepleegd, en hunne veroordeeling ieder tot 2% jaar gevangenisstraf, ontzetting uit het recht om voogd of curator te wezen en eindelijk publiceering van het vonnis in de dagbladen. Er ging eene rilling door de aanwezigen, toon de tweede eisch werd gehooid, en de jongste beklaagde ontroerde zoo hevig, dat hij dreigde ineen te zakken. De verdediger, Mr. Benjamins, bestreed het aanwezig zijn van bewijzen in deze. De officier zelf had .erklaard, dat beide beklaagden tot 1890 toe eerlijk waren gebleven, maar dan was het ook onmogelijk dat zij reeds in 1889 verduisteringen pleegden, en daarvan worden zij toch volgens de acte van beschuldiging beschuldigd. Deze beklaagden waren geen misdadiger,?, maar slachtoffers van hun goed vertrouwen iii|jVari der Wcijdei), en ook' van dat, wat zij hadden gesteld in personen, waarvan nu nog schuldbekentenissen in den boedel waren gevonden. Steeds waren zij eerlijke lieden gebleven, en met geen mogelijkheid zou te bewijzen wezen, dat zij op het oogenblik, dat hun de stukken werden ter hand gesteld, niet in staat waren aan hunne verplichtingen te voldoen, en waar dit niet mogelük was, kon nooit schuld bestaan, omdat eerst dan misdrijf wordt gepleegd, als de wil om die te plegen aanwezig is. Hg concludeerde tot vrüspraak, in ieder geval voor den beklaagde Carel, en ook voor den beklaagde Abraham, doch zoo de Rechtbank mocht meenen, dat deze laatste moest worden gestraft, drong hü op clementie aan Verder concludeerde hij, dat in geen geval de eisch tot ontzetting uit het recht om voogd of curator te wezen zou worden toegestaan. Verdediger drukte de hoop uit, dat do Rechtbank niet alleen het hoofd, maar ook het hart zou laten meesproken en zich zou dringen in de toestanden, zooals zg in de commissjonnairsfunctie voorkomen, in welke functie slechts door zeer enkelen met eigen, doch door de meesten met het geld van anderen wordt gewerkt, en wees daarbij op het beeld van Mercurius, dat wel een beurs in de hand houdt, doch waarop niets aanduidt, dat het geld wat in die beurs is hem persoonlijk toebehoort. Na re- en dupliek werd het onderzoek in de zaak gesloten, waarvan de behandeling had geduurd van 's ochtends 10 tot 's middags 6 uur. Onder de nagelaten papieren van Maarschalk v. Moltke, welke, gelijk wij reeds berichtten, door de familie uitgegeven zullen worden, zijn : aanteekeningen voor eene levensbeschrijving, brieven, opstellen, een beknopte geschiedenis van den oorlog van 1870, reis-aanteekeningen en een geloofsbelijdenis nit hot laatste jaar van zijn leven, waarin hij verklaart te hopen op de opstanding. De uitgave is opgedragen aan de firma MiEtler und Solin. De Glyp totheek of beelden ga ler ij te Kopenhagen, tot nu toe buiten de stad gelegen, zal verplaatst worden. Een groot gebouw zal worden opgetrokken bij de „Ny Kongensgade" met een ruim plein voor den ingang, met zes groote bronzen beeldengroepen versierd. Men is reeds met de voorbereidende maatregelen voor den bouw begonnen. Kardinaal Lavigerie's korps:,, de broeders van de Sahara" bestaat uit zendelingen, bijeengebracht uit alle standen en beroepen: soldaten, dokters, priesters, adellijken, werklieden en boeren. Deze zendelingen zullen, gelijk wij reeds berichtten, in verschillende oasen deiwoestijn koloniën stichten, die tot wijkplaatsen voor de slaven moeten dienen, zoowel vluchtenden als gekochten. Ook zullen zij de woestijnstammen pogen over te halen, den slavenhandel en liet plunderen te laten varen, om een vreedzaam, landbouwend leven te gaan leiden. Zelf zullen zij liet voorbeeld geven door uitoefening van landbouw en ontginning, terwijl iedere kolonie voorzien zal worden van metselaars, landbouwers, jagers, enz., boneyens twee priesters en een dokter. De eerste nederzetting dezer soort is kort geleden ingewijd bij Biskra en zal eene leerschool zijn, waar de-broeders de beste wijze van landbouw, voor de woestijn geschikt, zullen kunnen leeren en geoefend kunnen worden in de behandeling van wapenen en in de verschillende dialecten, die de landtaal zijn in de woeste streken der Sahara. Een telegram vnn het ag entscliap Dalziel meldt uit Bridgetown in Connecticut, dat de taxateurs der nalatenschap van Phinoas T. Barnum geschat hebhen : particulier ver. > op 1,285,591) dollars ; vaste eigendommen in New- Vork, Brooklijn, Greely (Colorado) en Port Jeföerson (Staat New-York)_ 2,993,993 dollars, te zamen 4,279,592 dollars of ruim 10% millioen gulden. Men had gedacht, dat de groote reclamemaker meer dan t2!_ millioen zou hebbon nagelaten, doch ook zonder de vervulling van die verwachting zijn de cijfers nog zeer aanzienlijk. 099 | S 9 IU 06 SS Lfl SBI 699 S 6 E?l EB6 _9A_0.5.3-u_p u .ioq.B J^apf »•§ iOSS A9E SS. ft. _i_ 807 86. 6671 SIS Biv _IS. (¦SaSut!--|iia.\.| i9iu)ii3ua.ioi|ug-.(inv s _, -1 16 ' 9. 91 II 01 138 SB Ii St rS 60Ö uapu.tjtn g apuin_jiuooA _ «¦« 97, S'OI VI .51 S> 4*3 S'OI Bi ill A'n f'H ay.iais -gaS apioi -ooad ui •ptioqj_A. g-S-. 811 OS SS 61 El t-8 88 89 9ö 88 I ÜS 'dspaoiq va '.Slio! '-pa'] urn: oij.ia.s o <* IS — — — ¦? i 1 5 . — s 911 jgaoiij-ui-j* uhr aijjais» -• OS t SI I I • — I St il 8 SI Si .li.ia'liqdip va dno.lo Umi ayjais g ° SBv— — 6 — .S — m naiazeui uwe -l.l.iais g »_, S—————l — — — f ' • " .uoApoo.i uu. 8-yia.g 3R 3 ST — — E S — S — I SS •U3S}.ioosl*qdAVuasiiqd-jOi!*ja|jja)sS'| " 108 vv SBo B'SS 98 iE -'SS BIS 6 SS PSS *__S qJ-BW « < « »j° 9'6S SSS 4 _S .SI 9'S.S vS i'SÈ S'SS SiS 6'SE 9808 -l(lsA « * * S. _ 1. 888 S'SS 8 9S B'S5 8- 6'IS SIS BiS S'6S 9'BS 8. SS n_f pußiuii ap ui B 3 « (0)il°l nauapa|.iaAo .iap_uipnoq.ia.\ _f « iBSI t-S 8.3 S.t 961 SIS 695 566 18S 89E S6SS iiapiiuiMu 8 apm:i_puooA g.= » 4.51 S6S SIS .SI SSS 9.S 898 086 SSS 9SB OSSS 'S»"" -pia.'ai iam .*p*.*j_AO Jap I_>*lo.._ r» g . 4'OS OIE VSZ S'9l .43 S'oB , 9'il VSS *>'6l 6-03 S-S3 -puciMU -ySuOAOq in ay.iaisaiaai.aJi g _, » ap 101 uaiuaoo.id 111 Jliiipiioq.iaA " ö S Sif S 9 04 os 69 90Ï I v 9 SS* 8v 89 SSB -"'"f ' "apanaq ay.iais .» <»2.!££ sf-g1 =•- = <_ =-