Vierde Blad. MAIL-COURANT. Adverténtien voor de Mail-Courant van Zaterdag 14 Mei dienen uiterlijk Donderdagavond 12 Mei in ons bezit te zijn. Nummers van het blad ter kennismaking worden op aanvrage gratis verstrekt. DE DIRECTIE. --- Veredeling van het Ambacht. Proeven van bekwaamheid. Opgave van de vereischten tot het verkrijgen van een Bewijs van bekicaamheid als „Meester" in het meubelmaken. In 't laatst van December dezes jaars zal, op aan de candidaten nader te bepalen dagen, te s-Gvavenhage de gelegenheid worden gegeven tot het afleggen van proeven, ter verkrijging van bewijzen van bekwaamheid voor „meester" en voor „gezel." Candidaten daarvoor gelieven zich schriftelijk aan te melden voor 1 Nov. a. 8. aan het adres van den secretaris der commissie. Om toegelaten te worden moet elke candidaat overleggen : I°. Een geboortebewijs. 2". Een bewijs van goed gedrag, afgegeven door of vanwege het hoofd der gemeente, waar de candidaat woonachtig is. Voor bijzondere gevallen kan hiervan vrijstelling worden verleend. 3°. Een voldoende verklaring zjjner patroons, waaruit blijkt, dat de candidaat minstens vier jaren het vak zijner keuze practisch heeft uitgeoefend. 4°. Een nauwkeurige opgaaf van ziju adres. --- A. THEORETISCHE VAKKENNIS EN TEEKENEN. I°. Grondige kennis der meest gebruikelijke houtsoorten, hare deugden en gebreken, de herkomsten de handelsmaten, en bekendheid met de voornaamste materialen bij het meubelraakersvak in gebruik. 2°. Kennis van de samenstelling en behandeling dermeest voorkomende gereedschappen en werktuigen, N het maken van meubelen in gebruik, en bekendheid met de voorbereiding en behandeling der houtsoorten voor verschillende doeleinden. 3°. Kennis van alle deelen waaruit een houten Meubel wordt samengesteld. Hieronder ook stoelen begrepen. 4°. Kennis van de fabricatie en toepassing van nneerwerken. 5 . Bekendheid met de wijze van toepassing van andere materialen op hout, te weten: met op- en inlegwerken, houtsnij-, beeldhouwwerk en dergelijke. 6°. Bekendheid met de voornaamste meubelstijlen. Onderscheiding der kenmerken van stijlen uit voorgelegde teekeningen of voorwerpen. '°. Het uitslaan en afschrijven van alle werkstukken tot het meubelmakersvak behoorende. B°. Het ontwerpen van een eenvoudig meubel, als: kast, tafel, stoel, versierd met op- of inlegwerk, houtsnij- of beeldhouwwerk en kennis van profileeringen. B. THEORIE. Rekenen. Practische meetkunde, Boekhouden. De vier hoofdbewerkingen met geheele getallen, tiendeelige en gewone breuken. Bekendheid met het metrieke stelsel en met andere in het ambacht van den candidaat nog voorkomende maten en gewichten, alsmede met daarop betrekking hebbende eenvoudige berekeningen en herleidingen. Vaardigheid in het teekenen van meetkundige constructiën en in het maken van berekeningen, die het Tak van den candidaat eischt ter bepaling van oppervlakte, inhoud en gewicht. Het maken van een begrooting voor eenig timmerwerk, waarbij het maken van een juiste omschrij- Tlng, het bepalen der hoeveelheden en het sohatten van den arbeidsduur hoofdzaak is. Kennis van practisch boekhouden, overeenkomstig de eischen, die men stellen mag voor het geregeld en juist beheer van een ambachtszaak. --- C. PRACTIJK. Het maken van een meubel, waaruit moet blijken, dat de candidaat bedreven is in alle onderdeelen, die tot het samenstellen en afwerken van een meubel behooren. De candidaten moeten het gereedschap medebrengen, dat voor het doen van bovengenoemde werkzaamheden vereischt wordt. Opgave van de vereischten, tot het verkrijgen van een bewijs van bekwaamheid als „Getel" in het meubelmaken. --- Brieven uit een vruchtbaar deel van Twente. •) XXII. Ontginning van heide tot bouw-, wei- en hooiland en boomgaard. Hooge en lage stallen, vadltbaleken, stalmest {Vervolg). Zooals ik in brief XXI aanmerkte, staan op de hooge stallen de koeien met de staarten naar den bezoeker gekeerd en in de lage of potstallen toonen zij hem hunne koppen. Op de hoogo stallen liggen zij op de kale klinkers, die naar het staartgedeelte afhellen en den niest doen vloeien of meest direct vallen in eene goot, achter de stallen en vr _ wat lager aangebracht. Als de staarten dan over katrollen loopen, zooals men dat b.v. te Landsmeer kan vren'- bereikt men het toppunt van reinheid, ¦«ooit kunnen de dieren in den mest liggen, zooals in de potstallen. Gaat men nu turfstrooi-B®l en daarboven ligstroo spreiden op deze stallen, dan hebben de koeien èene heerlijke, warme ligging. Wat turfstrooisel in de goot of §rup, met een weinig gips en ruw kalizout er over gestrooid, en de sterke mestlucht verdwijnt, terwijl de mest veel beter wordt, omdat de ammoniak behouden blijft. Uit deze gruppen hij geveegd in de vaaltbakken, daar "leest van blauwe klei of leem gemaakt. Werden deze vervaardigd van genoemde BPecie, eerst doorkneden in water, van zand gezuiverd, liet men ze dan eerst goed 'ogen, om ze daarna eerst tweemalen te teren a daarna met teerlak te bestrijken, werden de tallen „geportland" of „verasphalt", men zou et de minste onkosten het bestaande zoo goed t °SeliJk hebben ingericht. Het is echter licht toet griJpcn' dat znl,te bakken van leem of kloi Rem +eren en lakken bijna zoo duur komen als stee6 de van miskleurige en kromme, harde jj0 nen iv sterken tras: goedkoop is hier duur-. want bij de minste werking van den bodem Zle het Nieuws van den Dag van 25 April. ontstaan er scheuren, die gewoonlijk pas ontdekt worden, als er reeds veel verloren is. Vooral in porensen bodem, of in de nabijheid van rijwegen, vertrouwe men geene bakken van klei. Alleen in den winter, van October tot Mei, doen de hooge stallen dienst voor het vee. Het jongvee is nu reeds hier en daar al uit, en bij gunstig weder volgt weldra overal het melkvee, eerst van dekken frugbekleeding) voorzien. Voor ik verder ga, nog iets over voorzorgsmaatregelen bij dezen sterken overgang van hitte in koude, vooral 's nachts. De zolders der stallen zijn laag, zonder ventilatie. De veehouders weten zeer goed, dat op hooge stallen met lage zolders hunne prachtige koeien het voordeeligst uitkomen. Overal zuiver schoon, geroskamd en geborsteld eiken dag, glimmen zij, „dat de boerin er zich in kan spiegelen, om de muts op te zetten". Warm en zacht is de huid, als men ze betast, juist zooals fokker en slager beiden die wenschen. De atmosfeer is er echter zeer vunzig, overmatig warm, vooral in het laatst van den stallingstrjd, en zeer benauwd, door gebrek aan luchtverversching. De overgang naar de koele, frissche wei is, vooral bij vorstige nachten, zoo groot, dat vele koeien er hare gezondheid bij inschieten. Koorts, longontsteking, menigmaal door tering gevolgd, maken dikwijls het prachtigste stamboekvee waardeloos. Hoe dit te verhoeden ? In de laatste week, dat de koeien gestald zijn, late men de luiken boven de koppen, waardoor het hooi naar binnen wordt geworpen, dag en nacht open, doch sluite de staldeuren, om geene trekking of tocht te veroorzaken. Men late ze 's daags, eerst 's voormiddags, daarna den geheelen dag, in de wei en stalle ze 's avonds we der. „Wat een werk !" roept men mij toe. Och kom, wat heeft men zonder werken? En hoeveel verdient gij niet met dit werken, als uw kostbaar vee, meermalen het beste van de geheele aarde, behouden blijft! Wie het een jaar gedaan heeft, doet het later weder. Zoodra een zoele nacht kan verwacht worden, laat men het melkvee ia de weide en laat het daar, als het weder gunstig blijft. Komen echter nachten, waarin het streng vriest, meestal reeds 's avonds te voorzien, dan stalt men ze weer voor dien nacht. • „Maar die schrijver schijnt niet te weten, dat wn op onze stallen gaan wonen, zoodra het vee in de weide is!" roept mij menige boerin toe, „eens er uit blijft er uit. De stallen worden geschrobd en geboend, de glazen der raampjes gelapt en van gordijntjes voorzien. Er komt bij de deftigsten onzer zelfs eene losse planken vloer op een tot woning ingericht gedeelte te liggen, en als dit alles kant en klaar is, wil hij er de koeien weer op hebben. Een mooie, boel hoor, maar ik doe het niet, ik wil het niet en het gebeurt bij mij ook niet, zoo lang mijn man de baas is van de boerderij (en ik de baas ben van mijn man)." Dit laatste zegt zij niet, maar denkt en meent het toch. „Welnu, dan zal ik er iets anders op trachten te vinden. Ik wil ruzie maken, noch veroorzaken. Wel zou ik kunnen aanraden, het schoonmaken der stallen eene week uit te stellen, doch ik ken de zindelijkheid der Hollandsche (lees Nederlandsche) boerinnen te goed, om zoo iets voor te stellen. Gelukkig, dat het vee 's ochtends in de weide wordt gelaten en men dan den geheelen dag voor de borst heeft. Gebeurde het s avonds, hanglampen en lantarens zouden worden aangestoken, en er werd den geheelen nacht geboend, om reeds 's ochtends de stallen te kunnen betrekken." "^donc ! Wonen op stallen, op beestenstallen!" Och, mijnheer! wandelt u veel en ver ? Zoo ja, ga dan eens op 't heetst van een heeten zomerdag ia eene scbaduwlooze streek zoon boerderij binnen. Hè, wat zitten die menschen daar Jekker koel! Het rieten dak keert de zonnestr, ?."• Boven nw hoofd eene nette zoldering, „schilderijen" aan den wand, hagelwitte gordijnen voor 't kleine raam van ongewonen vorm, ïr i vloer eveneens hagelwit, alles glimt en blinkt. Wat een aardig kamertje ! Zelfs een los houten trapje van twee treden is aaugebraoht, omdat men anders wat hoog zou moeten stappen. Met veel genoegen gebruikt gij hier een glas melk of wat zuren room, als gij niet meer bezweet zijt. „Wat kunnen de menschen toch al vertellen!" roept gij uit; „ik meende, dat de boeren 's zomers gestald waren, evenals 's winters hunne koeien. Ik bedoel natuurlijk, dat zij een gedeelte dier stallen tot zomerwoning gebruiken." „Zeker, mijnheer!" zegt de beschaafde boer lachend, „u is op dit oogenblik ook goed en wel gestald, maar het schijnt u op onzen beestenstal nogal mee te vallen. Tegen 't laatst van October of begin November (dit verschilt naar het weder) worden de gordijntjes, schilderijen, planken vloeren en trapjes weggenomen. De laatste zijn voor de koeien onnoodig en mogen de mestgoot of grup niet langer bedekken, die zij nu maskeeren." Nooit smaalt gij weer op die beestenstallen, waar het vrij wat beter uit te houden is dan in menige vuile, zonnige kamer. Nu gaat het ook waarlijk slecht, om, als allea zoo net in orde is, het vee weer te stallen, somi slechts voor éen enkelen nacht. Daarbij liggen meestal de weiden zoo ver van huis, dat een en ander hoogst moeilijk wordt. Bovendien komen ook in den zomer vele koude nachten en staan de weiden in lage streken soms gedeeltelijk onder water in zomers als de beide laatste. In het najaar zijn de dagen meestal mooi, doch de nachten koud. Er is nog gras in overvloed, doch men won niet te veel hooi. Men laat het vee nog zoo gaarne in de weide, doch 's nachts verliest het meer dan het 's daags wint. Hoe in al deze gevallen te handelen 'i Het rugdek is uitmuntend, doch onvoldoende, vooral wanneer de dieren gaan liggen. Op een punt, zooveel mogolijk in het middelpunt der gezamenlijke weidehekken, dus van alle weiden uit even spoedig to bereiken, bouwe men op eene verhevenheid eene vluchthut, die denzelfden dienst moet bewijzen als de Sennehutten der Alpenstreken. Ze kunnen zijn vast of verplaatsbaar, de laatste om in de weide aan te brengen. Hierover meer in brief XXIIL --- Eischen van toelating tot de proef als voor den „Meester." A. THEORETISCHE VAKKENNIS EN TEEKENEN. I°. Kennis der meest gebruikelijke houtsoorten, hare deugden en gebreken en bekendheid met de voornaamste materialen, bij het meubelmakenin gebruik. 2°. Kennis van de samenstelling en behandeling der meest voorkomende gereedschappen en werktuigen, bij het maken van meubelen in gebruik. Eenige bekendheid met de behandeling der houtsoorten tot gebruik bij verschillende doeleinden. 3°. Kennis van do voornaamste deelen, waaruit een houten meubel wordt samengesteld. 4°. Eenige bekendheid met fineerwerken en hare toepassingen. s°. Voldoende bekendheid met teekenen, ten einde platte gronden, doorsneden, opstanden en uitslagen van meubelen te begrijpen en diensvolgens de onderdeelen daarvan af te schrijven. --- B. THEORIE. Rekenen. Practische meetkunde. De vier hoofdbe werkingen met geheele getallen, tiendeelige en eenvoudige gewone breuken. Bekendheid met het metrieke stelsel en met andere in het ambacht van den candidaat nog gebruikelijke maten en gewichten, alsmede met daarop betrekkelijke eenvoudige berekeningen en herleidingen. Eenige vaardigheid in het teekenen van meetkundige samenstellingen en in het maken van berekeningen, die het vak van den candidaat eischt ter bepaling van oppervlakte, inhoud en gewicht. --- C. PRACTIJK. Hetzelfde als voor den „M e e s t e r." Toelichting tot de opgaven van vereischten voor het verkrijgen van een bewijs van bekwaamheid als „Meester" en als „Gezel." De beoordeeling van eiken candidaat zal plaats hebben door het geven van punten voor elk der genoemde onderdeelen. Het kan dus voorkomen, dat de candidaat een gering aantal punten voor eenig onderdeel verkrijgt, doch daarentegen uitmunt in andere onderdeelen. Verkrijgt hij nu bijeengeteld het aantal punten, dat als minimum bepaald is ter verkrijging van den graad van „meester" of van ..gezel", en is bovendien zijn algemeene kennis van het vak voldoende, dan wordt hem het diploma toch uitgereikt. Desgewenscht kan een meer speciaal onderzoek naar bekwaamheid in een of meer hoofddoelen van het vak geschieden. Voldoende bekendheid met de overige deelen van het vak, om den graad van „meester" of ..gezel" te kunnen erlangen, blijft echter een vereischte. In het diploma zal elk deel genoemd worden, waaiin de candidaat voldoende blijken van bekwaamheid beeft gegeven, met vermelding der hem daarvoor toegekende punten. Candidaten voor den graad van „meester" zijn van het afleggen der proef in de practijk vrijgesteld, indien zij vooraf het diploma voor „gezel" verworven hebben. Het materiaal, benoodigd voor het maken der werkstukken, wordt verstrekt door de commissie en de gemaakte werkstukken blijven haar eigendom. Nadore inlichtingen zijn te verkrijgen bij den secretaris J. J. van Nieukerken, architect, Elandstraat 48 te 's-Gravenhage. 's-Gravenhage, April 1892. De oommissie, benoemd door „de Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Nijverheid" en de Vereeniging „Arti et Industriae", te 's-Gravenhage : J. F. W. Conrad, voorzitter, lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, lid van het hoofdbestuur van de Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Nijverheid, oud-hoofdinspecteur van den waterstaat, enz. — H. L. Boersma, onder-voorzitter, directeur der Ambachtssohool te 's-Gravenhage, voorzitter der Vereeniging „Arti et Industriae." — P. J. van Houten, penningmeester, lid van het hoofdbestuur der Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Nijverheid. — J. J. van Nieukerken, secretaris, architect, oud-voorzitter van „Arti et Industrie?". De deskundigen, belast met het onderzoek in het meubelvak: H. P. Mutters Jr., lid der firma Mutters & Zn., meubelfabrikanten. — P. Amiabel Jne.. meubelfabrikant. — W. C. van Eest. id. — E. W. F. Kerling, hoofdleeraar aan de Academie van beeldende kunsten, afd. Kunstnijverheid. — J. J. van Nieukerken voornoemd. De deskundigen, belast met het onderzoek iv de theorie: H. L. Boersma, voornoemd. — E. F. Ehnle, architect, voorzitter der vereeniging „Architectura." — P. C. Moinat, leeraar aan de Ambaohtssohool te 's-Gravenhage. --- Binnenlandsch Nieuws. — 10 Mei. — Te Utrecht zijn in de maand April 2700 stoom- en zeilschepen door de Weerdsluis geschut i Door d» Exploitatie-Maatschapp * ! wordt voor vervoer van groot vee van Groningen ' naar Leiden gelegenheid gegeven tegen eene vracht van ƒ 3.50 per stuk, bij elk aantal, en met recht tot uitlading voor stalling te Zwolle, voor rekening van belanghebbenden. Het vervoer kan geschieden als volgt: van Gronin-1 gen Dinsdags, te 9,06 v. m. of 3,20 n. m.( te Zwolle Dinsdags, te 12,46 n. m. of 7,16 n. m, van Zwolle Woensdags te 6,25 v. _? aankomst Leiden Woensdags te 11,30 r. m. Het vervoer geschiedt overeenkomstig de bepalingen van het Algemeen Reglement voor het vervoer op de Spoorwegen en volgens de voorwaarden van het tarief in binnenverkeer. Tot seoretarisvan den Heerenpolder, op Flakkee, is verkozen de Heer J. van Schouwen, te Oude Tonge. Te Utrecht is tot geineentegeneeskundige benoemd: de Heer J. P. C. Leinweber, arts aldaar. Het Genootschap voor Landbouwen Krnidkunde in de provincie Utrecht houdt op de na. volgende plaatsen en datums keuringen van éénjarige hengßten: te IJselstein op 10 Mei; te Werkhoven op 11 Mei; te Loenen op 12 Mei ;te Amersfoort op 17 Mei en te Utrecht op 19 Mei. Voor deze keuringen Worden twintig prijzen, elk groot ƒ 50, uitgeloofd. Brj de vanwege de afd. Vianen der Hollandsche Maatschappij van Landbouw te Schoonrewoerd gehouden stierehkeuring zijn toegekend: De le prijs aan den Heer J. Bikker, te Leerbroek; — 2e prijs aan de heeren T. Heijkoop, te Schoonrewoerd; G. de Vor Hzn., te Vianen ; J. Bassa, te Hagestein; A. van Meever, te Nieuwland; G. de Gauß, te Heien Boeicop. Ten behoeve van de vernieuwing der spoorwegbrug bö Gouda, inde spoorweglijn Utrecht— Rotterdam, zal de scheepvaart door die brug gesloten zijn van 1 Juni tot 15 Juli 1892. Deze sluiting zal slechts een gedeeltelijke zijn, in dien zin, dat: a. des nachts tusschen half twaalf namiddags en vijf uur voormiddag, gedurende een tijdperk van ongeveer 5 uur, de doorvaart voor de scheepvaart zal zijn geopend; b. des daags — in de eerste plaats voor passagiers booten — de doorvaart althans eenmaal gedurende zoo mogelijk een uur zal ziju geopend ; en voorts zoo veel malen als de spoorwegdienst zal toelaten, in verband met den tijd, die voor uit- en invaren zal noodig blijken ; c. des daags en des nachts, zoolang de brug niet geopend is of wordt, gelegenheid bestaat voor zolderschuiten of andere dergelijke vaartuigen, om onder de gesloten brug door te varen; dat bij inogeirjke ophooping van schepen maatregelen van orde zullen genomen en streng gehandhaafd worden. In het Westland zijn in den nacht van Vrijdag op Zaterdag de vroege aardappelen totaal afgevroren. Alleen een klein gedeelte der meest ontwikkelde rijen voor de druiveninuren kon door dekking tegen de vorst beveiligd worden. Het is een groote ramp voor de telers, vooral wijl de aardappelen zoo krach, tig en gelijk waren uitgeloopen. Niet alleen is de teelt eenige weken verlaat, ook het beschot zal er veel geringer door zjjn; vooral de Hoorntjes lijden sterk door afvriezen. Sommige soorten zijn nu reeds voor de derde maal bevroren, alsmede vele druivenknoppen. In een bijvoegsel tot de St.-Ct. N', 109, wordt medegedeeld een overzicht van de partijen ruwe suiker en basterd. gedurende de maand April 1892 op het gehalte onderzocht in de laboratoria van het bestuur der accijnzen. Doorhetß. K. sohoolbestuurteVlaardingen is aanbesteed het bouwen van een jongensschool. Ingekomen waren 13 biljetten. Hoogste insohrrjving was die van den Heer D. Heubink, voor ƒ11,149, laagste van den Heer B. A. Rey, voor ƒ 9099, beiden te Vlaardingen. --- Marine en Leger. De luit. ter zeelekl. H. E. Bunnikis wegens ziekte per particulier stoomschip uit Oost- Indië naar Nederland teruggekeerd en op non-activiteit gesteld. De adelborsten 2e kl. van het oudst* studiejaar, die het theoretisch eind-examen bij het Kon. Instituut te Willemsoord hebben afgelegd, zgn ingescheept aan boord van Hr. Ms. instructiebrik Urania, die, onder bevel van den luit. ter zee le kl. D. Stolp, naar de Zuiderzee is vertrokken. De nieuwbenoemde inspecteur van den geneesk. dienst der landmacht, C. J. van der Burcht van Lichtenbergh, thans dirig. off. van gez. le kl. in het 3e district te Dordrecht, komt te 's-Gravenhage in garnizoen. Overgeplaatst bij het korps torpedisten te Brielle, ter vervanging van den officier van gez. le klasse Dr. A. Janssen, de off. van gez. le kl Dr. W. J. van Pienbroek. Het verlof naar Nede rla n d va n de n len luitenant magazijnmeester der genie van het 0.-I. leger L. Kranendonk is met 6 maanden verlengd. De 2e luit. H. S. Wen tin k, van het le reg. inf. te Helder, is op zijn verzoek eervol ontheven van zijne detacheering bij het korps genietroepen te Utrecht, en naar ziju korps teruggekeerd. Tot administrateur van het Militair Hospitaal te Amersfoort is benoemd: de Heer J Stoll, te Gorinchem. --- Schoolnieuws. Aan dete Leeuwarden gehouden akteexamens voor onderwijzer en onderwijzeres hebben in het geheel deelgenomen : 43 mannel. candidaten, waarvan 29 (ot 67.14 pCt.), en 33 vrouwel. candidaten, waarvan 27 (of 81.82 pCt.) zijn geslaagd. Aan de thans te N ij megen afgeloopen examens in de vrije en orde -oefeningen der gymnastiek werd in het geheel deelgenomen door 234 mannelijke en 34 vrouwelijke candidaten. Hiervan werden 50 niannel. en 4 vrouwel. adspiranten afgewezen. --- Gemengd Nieuws. Te Arnhem zal den29enMeia. s. op Klarenbeek eene harddraverij op de korte baau worden gehouden, waarvoor door het gemeentebestuur ƒ 100 beschikbaar is gesteld. Den oen Juni d. a. v. worden op de renbaan nabij Woli'hezen wedrennen gehouden. Een onlangs in Seine et Oise overleden jonkman van 22 jaren, Emile Finance, heeft bij uitersten wil 1,800,000 francs bestemd voor weldadige doeleinden. Hij was de laatst- Ovfirgébleven zoon der weduwe van den stichter van het Parijsche modemagazijn la Belle Jardinière die voor de tweede maal gehuwd was en wier vijf zoons allen na elkander stierven, drie voor en twee na den dood hunner moeder. Aan het ondersteuningsfonds der bedienden van la Belle Jardinière is 400,000 francu vermaakt. Het nieuwste in het kaïitvakis een op scheikundige wijze geborduurde kant. De firma Jahn, te Planen, in Voigtlaud, nam patent voor deze Fin de Siècle-Spilzen. De ambachtslieden van Kopenhagen zullen don Koning en de Koningin van Denemarken bij hun gouden huwelijksfeest een prachtig, rijkverguld gftlarjjtuig schenken, dat den 26en Mei bij den rit naar de Slotkerk voor het eerst gebruikt wordt. Te Teheran, de hoofdstad van Perzië, is dezer dagen met groote feestelijkheid de gasverlichting ingevoerd. Er was een prachtige illuminatie en de inwoners waren opgetogen over het nieuwe licht. Een Belgische maatschappij heeft de concessie voor de gasverlichting in Perzië. --- Stadsnieuws. Het gebouw van „de New-York". Heden is het reusachtige gebouw op den hoeï van de Keizersgracht en de Leidschestraat met eenige feestelijkheden geopend. De verschillende groote kantoorgebouwen, welke, als hoofdzetels van levensverzekeringmaatschappfjen, in den laatsten tijd op verschillende hoeken verrezen, z\jn hiermede, door dit paleis van de „New-York Life lusurance Company", in omvang, hoogte en rijkdom van inrichting, verre overtroffen. Het zij hier vastgesteld, dat wg ons van een beoordeeling der architectonische waarde van het gebouw geheel onthouden, al kunnen we iets medevoelen voor de klacht van menig Amsterdammer, dat het in deze omgeving „alles doodslaat" en den deftigen eenvoud der statige gracht verstoort door zjjn reusachtige afmetingen. Uit een praotisch oogpunt en alleen beschouwd met het oog op de bestemming, waarvoor „de New- Vork" werd opgericht, voldoet het zeker volkomen aan de gestelde eischon. De geheele indeeling en alle onderdeelen van den bouw getuigen van een breede opvatting, waarbij geen ruimte werd gespaard, maar tevens de welstand niet werd vergeten. Zeker mag het daarbij als een voordeel worden aangemerkt dat alie lokalen ruimschoots zijn verlicht, zoodat men nergens donkere hoeken zal vinden. In dit opzicht en in andere opzichten heeft de bouwmeester, de Heer J. van Looy, zeker alle bezwaren overwonnen. Bij een tocht door het gebouw komt men geiykstraats het eerst in do groote winkelruimte van den Heer F. A. L. de Gruyter, welke aan beide zijden door breede ramen uitzicht heeft op de Keizersgracht en in de Leidschestraat. De Gruyter's stores, zooals de Amerikaansche titel thans luidt voor dezo magazijnen, hebben twee hoofdingangen, een op den hoek, de andere in de Leidschestraat, maar zrj kunnen ook bereikt worden door een toegang op de Keizersgracht, welke echter meer in het bijzonder voor de kantoren op de bovenverdiepingen is bestemd. De eerstgenoemde ingang kan worden afgesloten met een hek (Boswick gate), dat in gewonen toestand als het ware ineengevouwen wordt. In de breede gang achter den tweeden ingang, die in de Leidschestraat, is een groote etalage opgericht met „nouveauté's van den dag", een permanente tentoonstelling van nieuwigheden, waarin ieder voorbijganger, zonder den eigenlijken winkel te betreden een kijkje kan nemen. De winkel-zelf beslaat dus bijna het geheele oppervlak van het gebouw en geeft met zijn rijken inhoud en doelmatige indeeling een verrassenden aanblik. De aangename indruk wordt verhoogd, omdat nergens een opeenhooping is ontstaan, maar de verschillende etalages ver uiteenstaan, zoodat alle voorwerpen uitstekend tot hun recht en in het volle lioht komen. Daartoe werken ook de vitrines van de Engelsche firma Sage mede, waarbij de artikelen in practische schuifladen zyn neergelegd en zooveel mogelijk door glas zijn om- ringd. Er zijn hier duizenden kostbare voorwerpen bijeengebracht, waaronder afzonderlijke vermelding verdienen : de prachtige Russische bronzen groepen, de wand- en vuurschermen van geschilderd leerwerk, de glazen en kristallen artikelen, de voorwerpen van brons met koper, enz. enz. De groote zaal wordt door kolommen gedragen welke te halver hoogte met Lincrusta Walton zrjn bekleed en waaraan zeer fraaie electrische lichtkronen zijn bevestigd, voor dit bijzondere doel door de firma Townsend en Co., te Birmingham, ontworpen. In den winkel zijn op versohillende plaatsen cassa's aangebracht, waarbij vermelding verdient, dat men vandaar in alle richtingen de geheele ruimte kan overzien en zelfs gedeeltelijk het entresol daarboven. Bovendien zijn deze verschillende standplaatsen van het personeel met de kantoren in onmiddellijke gemeenschap gebracht door zeer practische huis-telephonen van het systeem Mix & Genest. De entresol-verdieping, welke nog een hoogte heeft van 3.5 meter en langs een breede trap wordt bereikt, is grootendeels ingenomen door de afdeelingen: sport-artikelen, huishoudelijke zaken, toestellen voor zieken-verpleging en dergelijke. In het midden is hier een vak in den vloer opengelaten, waardoor men overal in den winkel neerziet. Naast deze magazijnen liggen aan de Leidschestraat het kantoor van den Heer De Gruyter en aan de achterzijde eenige toiletkamers voor de bezoekers, die elders in dit gebouw naar believen een kopje Parakan Salak Thee kunnen gebruiken. Het kantoor dezer onderneming waarvan de Heer De Gruyter mede als chef optreedt, ligt eveneens in het entresol, aan de grachtzijde. Om vooreerst nog bij het winkelgedeelte van het gebouw te blijven, z'rj vermeld, dat het onderhuis een aantal ruime gewelven bevat, waarin de expeditie en andere afdeelingen voor de zaak zijn gevestigd. Hier vindt men, onder meer, de inrichting van de centrale verwarming van het gebouw en een longroom voor het winkelpersoneel, waarvoor ook op andere wijze goede zorgen worden besteed, nu de magazijnen reeds te negen uur des avonds zullen worden gesloten. De bovenverdiepingen bevatten een groot aantal ruime kantoorlokalen, welke thans voor een groot deel zijn ingenomen. Om het vermoeiende trappenklimmen te voorkomen — geen kleinigheid voor de bezoekers der hoogste kantoren — is een lift gebouwd door de American Lifting Company (vertegenwoordiger de Heer Ferd. Stieltjes), een inrichting, waarmede, zoo noodig, 60,000 k.g. kunnen worden opgevoerd. Daarmede kunnen voortdurend vier of meer personen opof neergaan. De verschillende verdiepingen zfjn onderling op volkomen dezelfde wijze verdeeld. Langs breede marmeren trappen, met fraai uitgevoerde leuningen en balustrades, bereikt men telkens een ruime vestibule, waarop de kantoren uitkomen. Op de eerste verdieping — waar de lokalen in den hoek, boven het balkon, zjjn ingenomen door het kantoor van Mr. K. Hazelhoff — is in de middenhal, die als algemeene wachtkamer dient, een groote ronde sofa geplaatst. Daarboven ziet men door de open vakken heen tot aan de glazen lantaarn in de kap. De tweede verdieping is nagenoeg geheel ingenomen door de kantoorlokalen van de Maatschappij New-York, welke het gebouw stichtte als een kapitaalbelegging voor hare fondsen en als het ware ten na. deren waarborg, dat zij hier te lande blijft gevestigd. In de balkonkamer staat de juistheidsklok van het electrisch-bureau Den Hartogh, waarmede alle andere uurwerken in het gebouw worden geregeld en waardoor dus ook de wijzers in den koepel elke minuut verspringen. Op de hoogste verdieping is het photographisch atelier van den Heer Deutmann, uit Zwolle hier heen gekomen, wiens vader den eernaam had van „de eerste Nederlandsche photograaf" en bij vele oudere Amsterdammers nog in goede herinnering is gebleven. Daarboven zrjn ook nog een aantal bergingsruimten voor den Heer De Gruyter, vanwaar de goederen door een diepe schacht — het gebouw heeft tot den nok een hoogte van 26 M. — kunnen worden opgeheschen en afgelaten. Bovenop het gebouw heeft men een verrukkelijk gezicht over geheel Amsterdam en zijne omgeving, een schouwspel, dat ieder bezoeker zich door middel van de lift gemakkelijk kan verschaffen. ---