Een Boek over Mie DOOR VAN RIJCKEVORSEL. v. Wat het boek vaa on.zen schrijver zoo aantrekkelijk maakt, is, dat men onder -et lezen zoo gevoelt, dat hier geene wetenschap uit de tweede hand uitgekraamd wordt. Hij heeft zelf de inlanders ondervraagd, heeft hunne talen aangeleerd en onder hen geleefd, heeft bun vertrouwen weten te winnen en hier en daar wat vernomen, dat men niet altijd zoo gemakkelijk te weten komt. Want het i 8 eene overbekende opmerking, dat men zijn leven kan doorbrengen te midden vaa Javanen, en nog öiets van hun gemoedsleven, van hnn huishouden afweten. _i 6 bedienden, dia op uw erf wonen iü een geheel doorzichtig verblijf, — geloof het vrij, gij weet minder van hun leven, dan zij van het ïiwe: zij weten zich sOO -in zedelijken zin af te sluiten. Gij moet hun al buitengewoon veel vertrouwen inboezemen, om op de boogt* te korjjen van de kleinigheden die eigenlijk het leven van ean voik zgn. Na eeuweniailg bezit van Java weten wg" lang nojj niet aließ van de inlanders, en voor da meesten onzer individueel blhft huQ doen en denken •teeds een gesloten boek. De heer F. is er, in waar hg van de nooit eindigende dansen op Sumatra spreekt, er ook wel kuno^ zien> waarin jongens en meisjes te «amen optreden, hoewel het door hem beschrevene zej.er üet a]ge. meene type is. T 0 zag ik zelf, niet zoo heel ver van de piaatg waar de schrijver de dansen zag, dj6 hjj beschrijft, een dana door jongelieden vaa beiderlei kunne uitvoeren. Maar dit was ook de eenige toaal, als mijn geheugen mij niet bedriegt, en in Palembang wordt heel wat argedanst. Zoo gaat de Schrijver wat te ver, als hg, p. 131, over den achteruitgang van de inlandsche zjjde-in(}Ij1,tl.je spreekt. Zeker, de zijdeworm wonjt weinig meer gehouden, en de zijde veejai Europa, liefst echter van China ingevoerd, Ook in Palembang komen d» goedkoopère stoffen hoe lauger zoo me&r uit Europa en verdringen de geheel eigen gemaakte, die natuurlijk veel dnurder Zrjn. Maar de kostbare, die heerljj_e Palembangsche weefsels die rgke, sm,ajjpoiie) kwistig met goud doorwerkte sa*ol}ga> — gelooft hjj werkelijk, dat die va^ buiten aangevoerd worden? Al komen de grondstoffen uit Europa en China, zjj wofden thans evenals vroeger lo de kamptnga verwerkt, de vrouwen zitten nog jtiist aan haar weef stoel, als Qiisschien v,or duizend jaar, en haar kunst is nog niet achteruit gegaan. Geen Werktuig zon het haar misschien ook nadoen. TrouW6nSj de heer F. kan dit ook öiet bedoeld hebben, hg" moet te dikwijls öet weefgetouw onder de huizen hebben zien staan, \oet te vaa_ het tik-tik gehoord hebbe^ Ea hg zal wel even als Wie reiziger bezweken zgn voor de Verzoeking e,n paar Tan die oorspronkelijke, waarlijk schoone werkstukken mede te nemen. Zonderling, dat eigenlijk de ailerfraaiste £aiembangsche stoffen, toen ik er was, te ïtanto_ gemaakt werden. De kunst was dat de schrijver, in de vreugde over zijne, zeer zeker belangrijke vondst van eenige oude beelden in de Passoema-landen, de merkwaardigheid van deze beelden overdrijft. Dat zij niet van Hindoesche afkomst zouden zgn en dus het zeer groote vraagtseken zouden verdienen, dat de vinder er bij zet, zou ik, naar zijne eigene afbeeldingen toch, niet durven onderschrijven. Het eene beeld gelijkt juist, ook de groote, uitpuilende oogen, die de heer Forbes zoo buitengewoon vindt, sprekend op de met opzet gedrochtelijk gemaakte tempelwachters, die men bij zoovele bouwvallen op Java vindt. B. v. bij don Panetaran, dat heerlijke overblijfsel, dat, helaas door zijn zoo veel grootere evenknie, den Borobodor zoo onverdiend in de schaduw gesteld wordt, dat de minsten er zelfs den naam van kennen. En toch is de Panetaran met zijne veel kleinere afmetingen, edeler nog van opvatting, dan de steenen kolos in de Kadoe. Vooral ook merkwaardiger wegens de andere overblijfselen van gebouwen, die er nog bij staan en misschien het doel van het bouwwerk kunnen verklaren. Deze andere stukken ontbreken bij den Borobodor, geheel. Ook de uitdrukking „dewa", die schaver zelf gebruikt, had hem voorzichtig moeten maken. Aan zgne opmerking, dat het type noch in de Passoema noch hg" de Hindoes 't hum behoort, hecht ik geene waarde. In de eerste plaats, zooals ik zeide, was waarschijnlijk de bedoeling, schrik inboezemende wezens te maken. En dan, weifeling in het type der gelaatstrekken kan men ook in de reliëfs van den Borobodor vinden. En deze is licht verklaarbaar. Hoe toch was de toestand bij het ontstaan dier kunstgewrochten ? Een land, door Maleisch ras bevolkt, doch beheerd door lieden van geheel andere afkomst, Hindoes, die er hunne kunst en hoogere beschaving klaargemaakt heenbrachten. Maar daarbij vonden zg onmiskenbaar steun in de, ook thans niet te loochenen, handigheid en kunstvaardigheid van het overheerde ras. Men kan zich dus voorstellen, hoe een vorst een reuzen werk schiep als de Borobodor. Zijne nit Hindostan medegebrachte, of van daar ontboden, kunstenaars hadden de leiding, deden een deel van het werk, waarvan de opvatting, de geest geheel van hen uitging. Maar zij konden, door hun geringe aantal, niet het honderdste gedeelte zelven uitvoeren. Er werkten dus in grooten getale door hen afgerichte inlanders mede. Zoo ontstonden, naast zeer goede, volkomen herkenbare typen, minder goed geslaafde; de Javanen zuilen, onwillekeurig, de Hindoes evenmin volmaakt goed hebben afgebeeld, als dezen de Javanen. Een aardig bewijs ziet men hiervoor ook in de afbeeldingen van dieren. Tijgers, apen en andere dieren, die in het land zelf te vinden zijn, die iedereen kende, zijn met verwonderlijke getrouwheid, met eene levendigheid, eene waarheid afgebeeld, die vaak onverbeterlijk zijn. De leeuw daarentegen, dien de werklieden niet kenden, ia steeds een conventioneel, onnatuurlijk gedierte. Wg zullen dus maar de vrijheid nemen aan de door den schrijver ontdekte beelden, tot nader order, ook Hindoeschen oorsprong toe te kennen. Ook verwondert de schrijver zich wat te veel over de roode wangen, die hij bij sommige bergbewoners op Sumatra aantreft. Men vindt die ook elders in den Archipel bij lieden, die uitsluitend bergstreken bewonen. Dia zijn veelal lichter van tint, dan andere inlanders, en hebben min of meer rood» wangen, zonder daarom nog in het minst in afstamming van dezen te verschillen. Soms is echter werkelgk het verschijnsel zoo opvallend, dat men geneigd zou zijn, aan een verschillend ras te denken. Waar de schrijver Larantoeka aandoet, geloof ik, dat hg den uitslag der roomschkatholieke zending onderschat. Zeker, ook daar wordt, met heel wat opoffering, heel weinig verkregen, maar zoo weinig, als het boek zegt, is het toch niet. De schrijver, die zooveel onder de heidenen in die streken verkeerd heeft, zou, bjj langere kennismaking, over de gemeente van Larantoeka wel iets gunstiger geoordeeld hebben. Ook, wanneer hij de zwarte christenen daar met hunne geloofsgenooten op Portugeesch-Timor vergeleken had, geloof ik, dat de kleine gemeenten op Flores het gewonnen zouden hebben. Eene vergissing zal het wel zgn, waafr gezegd wordt, dat de Ambonsche christenen den Islam hebben afgezworen, om gedoopt te worden. Zoover was toen de Islam nog niet. De treurige beschrijving van het karakter dier brandspuit-christenen "is, helaas, maar al te waar. Dat ik zulke zeer kleine vlekjes in dit boek ophaal, is wel het beste bewijs, dat ik er geene grootere vind. Teveus een bewijs, dat het 'mij ten minste der moeite waard was, het nauwgezet te lezen. Eéne eigenschapjheeft de schrijver met alle reizi' gers gemeen. Deze namelijk van allicht ieta, dat op ééne plaats opvalt, als eene eigenaardigheid aan te zien, terwgl men het evengoed op andere plaatsen had kunnen vinden. Maar daar is het bij toeval niet zoo opgelet. Zoo is het volstrekt geen kenmerk van de Timoreezen, als zij te paard zitten, den beugel, of den riem, die den bengel vervangt, tusschen de twee eerste toonen te vatten, in plaats van den voet in den stijlbeugel te zetten. Overal in den Archipel kan men dit zien. Evenmin is het begraven op boomen, of het uitleenen der vrouwen zoo uitsluitend Timoreesch. Ook komt op Sumatra veel voor, dat aan de zonderlinge huwelijksgewoonten herinnert, op pag. 45 vermeld. Ook is het niet op Timor alleen, dat monogamie de regel is, evengoed is het dit op Java, en misschien wel overal elders. En om eene goede reden: de arme kan zich eenvoudig de weelde van meer dan ééne vrouw niet veroorloven. Ook de gewone Javaan laat dit verlof ongebruikt. Als hij eens veranderen wil, zendt hg eerst zgne vrouw weg, laat zich van haar scheiden. Slechts wie rgker is, kan van die dure vrg heid gebruik maken, en zal het soms alleen uit ijdelheid doen. Eene dame te Buitenzorg vroeg eens aan eene inlandsche vrouw, of zij gelukkig was met haar man ? — „Hoe zon ik niet gelukkig zgn, mevrouw, mjjn man is zoo rijk, dat hij twee vrouwen heeft!" Of het ook moeielgk voor ons is, door te dringen in het innerlijke leven van menschen, wier opvattingen zoo van de onzen verschillen? Het is waar, er wordt opgezien tegen iemand, die meer dan eene vrouw heeft. Hij is een heer. Geef uw getrouwen lgfjongen eens flink opslag; gij zult dikwijls zien, dat zg"n eerste werk is, een tweede huwelyk aan te gaan. Ook in de wonderkracht, die het bijgeloof aan zegels toeschrijft, waarvan schrijver in Sumatra een zoo prachtige staaltje ziet, wordt elders evengoed geloofd. Wat hg vermeldt is zeker vermakelijk: die goede lieden, die al de zegels van oude Engelsche documenten hebben opgegeten, om de kracht er van beter in het volk te laten overgaan ! Maar is dat geloof in de Preanger-regentschappen minder sterk ? In de minder bewoonde streken aan de zuidkust zal geen inlander, na zonsondergang, de kampong verlaten, uit vrees voor tjjgers. En met recht, want daar is nog het eigen domein van dezen vorst der wildernis. Voor de grootste geldelgke belooning zult gij geen brief naar de naastbijzijnde plaats laten brengen. Maar laat het eens een officieele brief zijn, met het zegel der regeering er op ? De angstvallige van zooeven is een held geworden: ongewapend treedt hij desnoods het bosch in. De tjjgers zullen hem toch geen kwaad doen. Hij draagt voortdurend den brief, met het zegel naar buiten gekeerd, voor de borst, en als er dan een tijger in de buurt is, zal deze een knieval voor dat zegel komen doen, en dan beleefd terzgde gaan om den drager er van door to laten. Nu, ondenkbaar is het niet, dat een enkele straal van de maan eens juist op zulk een witten brief in het zwarte duister van het woud gevallen is, en een tijger verschrikt heeft opgejaagd. Dit kan wel eenmaal gebeurd zgn en zoo dfe oorsprong van dit geloof geworden zgn. Maar tjjgers doen nog veel merkwaardiger dingen. Zij zgn verbazend knap. Te Telok-Betong heb ik een vrouw gekend, die, zonder den minsten schroom, midden in den nacht, in het bosch ging. Haar man was door een tijger opgegeten. Jammerend liep zg hare woning nit en toen zy den tijger ontmoette, deed zg hem bittere verwijten, dat hg" haar man, den vader van haar zuigeling, had opgegeten. En die edele tijger werd verteederd. „Ziet gij, vrouwtje, het spijt mij erg, als ik geweten had, dat het nw man was, had ik hem zeker niet gegeten, maar het is nu eenmaal gebeurd. Maar nn beloof ik n ook, dat ik nooit u of uw kind zal opeten, en dat mg'ne broeders dit ook niet zullen doen". En dus behoeft de vrouw geen tijger te vreezen. Of zjj zelve gelooft aan haar verhaal? Waarom niet! Op stuk van geloof is niets onmogelijk. Speelt wel ooit in dergelijke Indische verb ifïm de tijger eene onedele rol? Is hij hibt altgd vrij grootmoedig? Hij deelt dan ook mat den kaaiman het voorrecht, de gewezene ziel van een vorst in zijn sierlijk lichaam te herbergen. Gewone stervelingen verhuizen in apen. De inlander zal dan ook geen van die drie dieren gaarne dooden, tenzij op hoog bevel, wat de zonde van hem afwentelt. Zelfs een tijger of kaaiman moet al heel veel kwaad hebben gedaan, voor de inlanders hem geheel nit eigen beweging znllen zoeken onschadelijk te maken. En apen eerst recht niet, het zou zelfs een Europeaan slecht kunnen bekomen, als hij een aap doodde. Het is dan ook zeker al heel slecht, uwen grootvader na zijn dood te vermoorden, als kg" daar zoo jolig van tak tot tak springt. Hoe die brave Mohamedanen zoo aan de zielsverhuizing gelooven? Och ja, als de bevolking zich niet naar den godsdienst schikt, dan moet deze zich wel naar het volk weten te plooien! Zoo ging het in Indië. Tot op den huidigen dag zgn de Javanen Boeddhisten, die eenige voorschriften van den Islam volgen, en bepaald overtuigd zijn, dat zij goede Mahomedanen zijn. Óndertusschen zfln al hunne instellingen, hun bggeloof, hunne gebruiken van Indischen oorsprong. De inlander, die gaat offeren voor een oud Hindoebeeld, voor een lingga; die er geen oogenbiik aan twijfelt, of zijne ziel zal later in een aap wonen; die alle mogelijke benoemde en onbenoemde goden en godjes vanhetHindoesche pantheon vereert,— diezelfde prevelt getrouw zijne geloofsbekeptenis, dat Allah de eenige god is, laat zgne kinderen besneden, heeft een afgrijzen van varkensvleesch en van honden, en neemt getrouw de vasten waar. „Hoe h^j dit alles te zamen rijmt? Hg" rijmt het niet. Hij heeft er nooit over gedacht, zijn vader ook niet. Zijn eerste voorvader, die tot den Islam overging, heeft eenvoudig nog wat nieuwe geloofsartikelen gretig opgenomen in zgn, naar bet bovennatuurlijke dorstig, gemoed. Ea zoo is langzamerhad een eigen godsdienstvorin ontstaan, waarin de meest uiteenloopende geloofjes zich zeer kalm schijnen te verdragen. De gemaklievende inlander heeft overal uitgenomen, wat met zijn innig bijgeloovigen aard strookt, en heeft heel gemoedelijk het bestaan van voorschriften vergeten, die wat lastig zouden zijn. Of zijn lappedekengodsdienst een zeer logisch geheel vormt, hij bekommert er zich volstrekt niet om. Wilt gij er van een anderen godsdienst ook nog wat bh" gieten ? Dat zal ook wel gaan, de inlander heeft een onbeperkt geloo'fsvermogen. Gg kunt er, als gij volstrekt wilt, nog wel eene dunne laag vernis op brengen. Maar de inlander is het meest behoudende wezen ter wereld; hij zal toch big ven wat hg is. Gij kunt dus, met het meeste gemak, volksovertuigingen vinden, die niet met elkander strooken. "Van diezelfde apen, die menschenzielen herbergen, kunt gij ook weer hooren, dat het eigenlijk menschen zijn. Spreken kunnen zij ook, maar «ij zgn wel wijzer: als zij spraken, dan zou de Hollandsche regeering hun ook heerediensten laten verrichten! Ligt er niet iets weemoedigs in dit verhaal? Die heerendiensten zulk eene volksramp, dat er menschen zouden zijn, die het edelste kleinood van ons ras, de spraak, willen opofferen, om daar maar van bevrijd te zjjn? --- WIEWAS DE MOORDENAAR? NAAR HET ENGELSCH VAN A. K. GREEN. °P do morgen van den 4den September 1884 vertoonde tjt ateiier Tan denDuitschen schilder Reinhold, in een an de kleine Bteile straten op den heuvel Montmttre te _>„qtt gUiit een zonderling en geheimlinc 8 chouwspel, dat zrjn vriend, de beeldhouwer B*Dnel toen deze het binnentrad door ontzetting we,d ingegrepen. HeW>te venster, dat op het noorden lag, het «cc g&nW) koud ,icht „,,, binnen vallen en alle VoolT»rpen in het ruime vertrek waren zeer duidelsk.e onderscheiden. Als versteend bleef Bsnner B,a">toen hij een paar passen was voortgegaan, en ,UcW een flauwe uitroep, die 't gevolg was zijner °ntßtlteni«, kwam over zijn lippen, die plotseling le'lvan schrik waren geworden. , M'den in het atelier stond een groote figuur in bon< turksche kleeding, uit wier onbeweeglijkheid onnddellrjk bleek, dat het een pop was. Van °fid' den wit en rood gekleurden tulband kwam 'eVelaohtig, houten gelaat met glazen oogen te kNhtjn; de linkerhand hield een lang geweer om- H dat met de kolf op den grond rustte, en v-oar de voeten van den Turk lag een groot ruiterpißtool. De glazen oogen van de pop warea gericht naar een breeden, lagen divan, die dicht bij het venster tegen den muur stond. Op dezen divan lag tot de hoogte van de borst met een deken en een wit laken bedekt, een jonge man met donker haar, donkeren baard en een doodsbleek gelaat, zgn eenig kleedingstuk wbb een hemd; op de borst zat het hemd loi en van daaT liep een donkerroode bloedstreep over het hemd en en den rand van don divan naar het tapijt. Maar vlak in de nabpeidr van den doode stond een gestalte, waarop de beeldhouwer Benner met bijna nog grooter ontsteltenis bleef staren dan op dea dooie zelf. 't Was een meisje met buitengewoon regelmatige en schoone trekken, een matgele gelaatskleur en blauwswart haar, met een gedeukten, nattsn hofd op het hoofd, armosdig en kaal gekleed. Het msisj* stond daar met gevouwen handen even onbewseglijk als de Turk en hield, even als deie, de oogen naar den dooie gericht, met dit onderscheid dat in haar oogen droefheid en schrik te lezen stonden. De beeldhouwer voelde, dat hem de haren te bergen rezen. Hij kende het meisje, bij beminde het. Het meisjen heette Koaa Blanche en waa een der mecßt gezochte modellen in do Parijsche kunstenaarswereld. Zij was van geboorte een Corsiciansche en een voortreffelijke type van het hartstochtelijke volk op het eiland in de Middellandsche zee door haar fo&kelenle oogen in hot waskleurig gelaat; door haar trekken die neut: zuidelijke afkomst verrieden. Kosa Blanche was door alle schilders, die tafercelen aan het zuiden wilden ontleenen, z«ser gezocht en *t was met de minste harer voortreffelijke eigenschappen dat ze, hoewel ze reeds vier-en-twintig jaren oud was, toch nog de maagdelijke lenigheid, bekoorlijkheid en vlugheid in ledematen en bewegingen had behouden, die het kenmerk zijn van een zeventienjarig meisje. Hare armen waren beroemd en Benner herinnerde zich, hoe hij zijn dooden vriend jeens had hooren zeggen: //Wat een prachtige hand om een dolk te voeren!" De inborst van Rosa Blanche stemde volkomen overeen met haar uiterlijk, zij was vol.gloed en de kuußtenaars wisten, dat zij bijzonder voor haar op hun hoede moesten zijn. '/Rosa Blanche, wat beteekent dit?" vroeg do beeldhouwer op fluisteronden toon, zooira bij tot bezinning was gekomen. Het meisje haalde diep adem, alsof ze uit een droom ontwaakte en zag Benner met een schuwen blik uit haar groote zwarte oogen aan. //Een paar minuten geleden kwam ik hier," antwoordde zjj. /Ik vond toen Beinhold dood. Ik kwam zoo vroeg, omdat ik hem vergiffenis wou vragen. We hadden gisteren gekibbeld. Ge weet, hg was dikwijls onvriendelijk tegen me". //Wie kan dat gedaan hebben?" vroeg Benner. «Ja, wie kan dat gedaan hebben?" vroeg het model werktuigelijk als een echo. //Oe zijt gisteren hier geweest? Hoe laai?" «Ik ging laat in den avond heen, 't liep misschien tegen twaalf uur." //En hij was gezond en wel?" //Hg was precies als anders, Ik liep heen, omdat hij me boos had gemaakt". Op dit oogenbiik werd de denr weer open gedaan en een oude vrouw trad zaohtjens binnen. Zg droeg een presenteerblad met brood en koffie. Toen zij haar oogen door het atelier had laten gaan en het bebloede lgk ontdekt had, zette zij het luidkeels op een schreeuwen, liet wat ie in de hand had op den grond vallen en liep heen. Haar geschreeuw werkte aanstekelijk. De bewoners van het huis, de buren kwamen toeloopen, na weinige minuten verdrong er er zich een hoop volk voor de deur en een politieagent maakte zich ruim baan en kwam binnen. Hg liet zgn blik over het tafereel gaan, legde zrjn hand op het voorhoofd van den doode, verbood den aanwezigen om iets wat er zich bevond aan te raken en zond de oude vrouw naar het naaste politiebureel, Al heel spoedig kwam er een commistaris met twee beambten en het proces-verbaal werd opgemaakt, nadat de nieuwsgierige menigte zich de deur voor den neus had zien dichtdoen. De commissaris nam nauwkeurig alles In het atelier op, onderzocht den aard der wond, bekeek het ouderwetsch pistool, keek, toen hij bevond dat de pop nat was naar de zoldering, waar de regen doorsijpelde, riohtte eenige vragen tot den beeldhouwer en het model en liet vervolgens de beide getuigen met de oppasseres in hechtenis nemen. Het lgk werd naar de /Alorgue" vervoerd. 't Was een moeilijk ondenoek voor de rechters. Zorgvuldige saßpoiingon brachtsn aan het licht dat de vermoorde een stil, ijverig jongmensch was geweest, die de uitspacningsplaatsen zgner kunstbroeders, de bals in Montmartre, 't E'ysee montmartre, de Skatingrink, het circus Fernando slechts zelden bezocht en ook behalve den Duitschen beeldhouwer Benner, geen intiemen vriend had. De Parijsche politie, die bg" elke misdaad en bg elk ongeluk naar de vrouw zoekt, die als de oorzaak beschouwd kan worden, kon geen minnargen van den schilder op het spoor komen. Toch bleef op Rosa Blanche de verdenking rusten. Men hield haar wel is waar niet voor de geliefde van Beinhold, maar zoo ergens dan was hier ac draad te vinden, die tot ontdekking moest leiden. Rosa Blanche bleef bij haar beweren, dat ze reeds tegenover Benner had staande gehouden en deze verklaring was niet geschikt om haar geheel van schuld vrg te pleiten, al was ze ook niet van dien aard, dat men er haar schuldig door kon verklaren. Men koesterde het vermoeden, dat zrj in een aanval van woede den schilder had doodgeschoten en men zocht naar bewgzen daarvoor. Evenals de oude vrouw werd de beeldhouwer Benner vrijgelaten, doch Bosa Blanche bleef in de gevangenis. Benner leed ontzettend: hij geloofde vast en zeker aan de onschuld van Rosa Blanche, hij vreesde dat men haar voor schuldig zou verklaren; hij had de schoone Corsicaansche lief. Op een goeden dag zat de beeldhouwer in het café » De doode Bat", waar hö dagelijks kwam en staarde droefgeestig voor zich uit op de tafel, waar zijn koffie en «Sn kirsch stonden. Hfl was «omber gestemd, hg ontweek zgn vrienden, hg zat altijd alleen. Achter het buffet zat de oude buffet juffrouw Ijverig te breien, terwgl ze nu en dan een steelsenen blik op den beeldhouwer wierp. Ze lette op elke zgner bewegingen, de politie had haar dit bevolen, Benner greep, terwgl zgn handen iets zochten om mee te spelen, werktuigelgk naar de lucifers, die voor hem stonden en begon op het marmeren tafeltje een afbeeldsel van een guillotine te leggen. Terwijl hij, hoewel hij er maar half bij waa in gedachten, alles bekeek, werd plotseling een lucifertje in den bovenhoek rechts, dat hg iets had moeten buigen om een hoek te vormen, recht. Benner wierp het weg. boog een ander een klein beetje en legde het op de plaats van het eerste. Het lag een korten tijd stil, daarop werd het even als het vorige recht en deed de gelijkenis ophouden. Benner wierp het weg en nam een derde. Het ging daarmee precies als met de vorige. Nu begon de beeldhouwer opmerkzaam te worden. Hjj bekeek de plek, waar de lucifers lagen en zag dat van de waterkaraf, die vlak bjj stond, een dunne straal water liep naar zrjn guillotine en dat wel juißt naar den bewusten bovenhoek recht». Hij greep de lucifer», die nog in het bakje «taken, boog ze den een na dea ander rechthoekig en legde ze vervolgens op de vochtige plek. Sent lagen se elk, zooal» hg" «e gebogen had, maar ai heel «poedig trokken ze recht. Benner k»k op: de vreugde straalde ritW oogen. Hrj .prong van zijn stoel, greep zün hoad, vergat te betalen en liep haan. Zóodra hij de deur uit was, stond de oude buffetjuffrouw op, riep den kellner en onmiddel lijk liep deze blootehoofd naar het dichtsbijsgnde wachthuis der politie. Een agent in politiek volgde den beeldhouwer op de hielen. Deze liep Ijlings eenige straten door totdat bü den Boulevard bereikt had. Daar ging hü een huis binnen, waar professor Morin woonde. De agent bleef aan de deur wachten. De beeldhenwer kwam al heel spoedig met een ontevreden gelaat het hui» weer uit en klom op een omnibus. Terwijl hrj bovenop zat, had de agent binnenin plaat» genomen. Na een vig langen rit ateeg Benner af, de agent volgde hem. Benner ging naar zgn eigen woning, de agent bleef in de buurt. Spoedig kwam de beeldhouwer weer ta voorschgn en stak een brief in de bus op den hoek der straat, de agent teekende den tüd aan, de beeldhouwer keerde terug en den geheelen nacht door waa er aan zgn vee ster licht te zien. De agent had den portier van het huis daartegenover last gegeven het venster scherp in het oog te houden. Den volgenden dag ontving de beeldhouwer een brief, die aldus lnidde: Mijnheer, Voor de onderzoekingen over de uitzetting van hout verwü» ik n naar de Verhandelingen over de Jfmmkunst van Beynand, Deel I, pag, 84 en volgende det 2de uitgave, waar uitvoerig over dat onderwerp wordt gesproken. Onder gewone omstandigheden d, w, z. onder den invloed van vochtige ebt wordt de uitzettingscoëfScient hoogstens 0,018, zeodat een plank van 0,20 den omvang van 0,2036 zou krggen. Houdt men echter een zeer droog stuk hout gedurende langen tüd in het water, dan kan de nitzettingscoüfficient 0,0375 worden, zoodat da plank van 0,20 tot een breedte van 0,2075 zou kunnen uitzetten. Misschien kunt ge ook in Emy of in Boubo nog iet» naders hieromtrent vinden. Met de meeste hoogachting, Dw Dw. MOBIN. Eer! paar dagen nadat de beeldhouwer dezen brief ontvangen had, bood de zaal van het gerechthof, waar de met het onderzoek belaste rechtor het praesidum voerde, een eigenaardig schouwspel. Voor de rechtbank en de politiebeambten, die het atelier van den vermoorden schilder in oogenschouw hadden genomen, sto»d het doek, waaraan de doode tot den laatsten dag »ün» levens bezig was geweest, op een ezel. Het »telde een tafereel voor uit de belegering van Weenen, en op den voorgrond stond een Turk met een lang geweer en een pistool in de rechterhand. Naast het «childerü, dat half af was, stond de pop, naar welka Beinhold had geteekend. Voor den Tnrk stond een groote schaal met water. Vlak daar tegenover stond een divan en hierop lag een andere pop in de honding, waarin men den dooden schilder had gevonden. Op de borst droeg deze pop een achgf van één voet in 't vierkant. De beeldhouwer Benner en professor Morin stonden voor den rechter en de eerste voerde het woord. Doodsbleek »tond Boaa Blanche voor de groap der politiebeambten en hield haar groote zwarte oogen op Benner gevestigd. //Mgne heeren", zeide deze, terwgl hü zich tot de rechtbank en de in gespannen verwachting luijterende politiebeambten richtte, //wü hebben kunnen constateeren, dat het schot, waardoor mün ongelukkige vriend 1» getroffen, gevallen moet zgn uit de richting, waar deze Turk «tond. Het pistool lag aan de voeten van de pop, ze was nat geworden door het regenwater, dat in den atormachtigen nacht van den derden September door dak en zoldering, die lek waren, ge- Bypeld is. 't Scheen alsof iemand achter de pop verscholen het dooiende schot gelost en daarop het pistool weggeworpen had, Nu is het echter een feit, dat op den dag vóór den moord de pop zelf het pistool met gespannen haan in de rechterhand had, juist zooals het hier op het doek is voorgesteld," De beeldhouwer wees op het schilderij, waar de Turk op den voorgrond een pistool in de rechterhand hield. //Ziet gg, mgne heeren", zoo ging hü voort, «ik heb de pop het pistool weer juist zoo in da houten rechterhand gegeven. De vingers omknellen de kolf en de wüsvinger ligt bg den trekker. Vardar i» er geconstateerd dat het pistool al verscheiden jaren lang geladen is geweest en dat Beinhold al meermalen te vergeefs had beproefd, de lading er nit te halen. Wat ik nu wil bewüzen, is niets anders dan dat dese houten Turk mün vriend heeft doodgeachoten," Een ■cbok voer door de geheele zaal. Eon blo» kleurde de wangen van Bosa Blanche, terwgl haar schoone oogen van vreugde flonkerden. *Zooal» onze- geleerde professor Morin n al bowe) zen heeft, mgne heeron", ging Benner voort, ns de | nitzettingskracht onweerstaanbaar. Men heeft in i ro'Bkloven droge wiggen gestoken, het hout natge| maakt en de zwellende wiggen hebben de rotsblokken doen springen. Hier is zulk een kracht niet noodig geweest, de drooge houten pop heeft, door den regen uitgezet, slecht» den wüsvinger te krommen om het schot te lossen. Ik wil u de saak proefondervindelgk bewüzen. De pop is nu weer volkomen | droog, ik zal se weer zoo nat maken als ze in dien I treurigen Septembernacht door den regen vochtig was gemaakt." De beeldhouwer nam een bakjen en begoot herhaaldelük en overvloedig den tulband van den Turk, zoodat het water over het züden kleed droop. #Wü zullen tgd hebben", zei hü daarop, *vgf uren minstens »ün er noodig om het hout te doen uitzetten", "Wg zullen ;de zaal sluiten', sprak de reohteï nen na verloop van vüf uur hier weer terugkeeren". De zitting werd opgeheven en dc aanwezigen begaven zich weer aan hun gewone bezigheden, In ! het voorvertrek naast de gerechtszaal trad Bosa Blanche op Benner toe en greep zgn hand, Zü Bprak slechts twee woorden. »Mgn vriend I" zeide zg. De toon dezer woorden en de blik uit da zwarte oogen, maakten een diapen indruk op den jongen beeldhouwer. Vgf uren waren verloopen en de zaal vulde zich opnieuw. In gespannen verwachting richtten aller oogen zich op den beeldhouwer, wiens blauwe oogen van blüde hoop schitterden en dan weer op de Turksche pop, die even onbeweeglgk als te voren »tond, terwül het houten gezicht met de glazen oogen stijf gericht bleef op de nagebootste gestalte van den vermoorde. Er waj iets beangstigend» in de figuur, die als het ware op de giens van leven en dood stond ca het lot van levende wezen» in zün houten hand hield. De politiebeambten, die aan alleilei listen en knepen van misdaligera gewond waren, konden de gedachten niet van zich schuiven, dat hier de een of andere vernuftige streek was uitgedacht om aan de gerechtigheid haar prooi te ontrooven, en zü zagen wantrouwend de pop en den beeldhouwer aan. Koel, onvermurwbaar keek de rechter vóór zich, gloeiend fonkelden de prachtige oogen der schoone Corsikaanache. 't Was doodstil in de zaal. Even onbeweeglgk ah de twee poppen Btonden of zaten de aanwezigen. Slecht» professor Morin veegde af en toe zün bril af, en zgn spitse neus «cheen weetgierig in een wetenßchappelük vraagstuk te boren, terwül hü °P het pistool van den Turk gericht was. In angstige spanning staarde de beeldhouwer naar den bruinen vinger van den Turk, die binnen den stalen beugel tegen den trekker van het oule pistool lag. Zou de verwenschte Turk ook van daag doen, wat hü moest doen ï Hü had een leven veiwoeat, wilde hg ook nu nog een onschuldige, Bosa Blanche, do schoone Corsicaansche, in 'torgeluk storten? Minuut na minuut verstreek. Het eene kwartier volgde op het andeTe. Onophoudelgk haalde de reebter zgn groot zilveren horloge met het onfeilbaar werk uit zgn veetzakje te voorschgn en Deet Eicj, ongeduldig op de lippen. De politiebeam(,ten Mgen elkaar aan en de commissaris kneep veelb5tee|ianen(j zün linker oog dicht, Bosa Blanche zag bleek al» de dood en hield hare handen gevouwen. \ Begon in de zaal reeds te schemeren. Plotseling sprongen alle aanwezigen op, alsof ze waren opgestQrikt door een donderslag. Een bliksemstraal, sen ro^de gloed. Langzaam stierf de knal van het schot ]a gs de hooge kale muren weg. Een zwaar voorverp vjej op den grond; de Turk alingerde het pisto^ nadat hij het had afgevuurd, van zich. Een luid* schrille kreet klonk uit Bosa Blanche'» borst, en met TBQ vreugde stralende oogen hief se de haryen len hemel en zag den beeldhouwer aan. Deze .-m me^ één sprong bij de schijf, rukte haar van rje borst der liggende pop en zwaaide ze jubelend ,joor e lucht. Da Turk had goed gemikt, hü had te BChij£ büna vlak in 't midden getroffen; 't was huifde schot waarmede hü den schilder gedood ha<_ «Zeven millimeter," zei professor Morin, ni'd»t hij den vinger van den Turk had gemeten. Zeven millimeter i» de wgavinger gebogen. V^-ntingtkracht it onmearttaanbaar. --- Uit Amsterdams Diergaarde. Nu ongeveer een week of zes geleden las men een kort bericht in een onzer dagbladen over het in gevangen staat broeden vaa schollevaars in de vijvers onzer diergaarde. Blijkbaar was de inzender er van geen vogelliefhebber, of althans geen kenner, wat uit de minder juiste zinsnede: „een vogel, die in ons land niet pleegt te broeden", kan worden opgemaakt. Toch was het feit in hooge mate vermeldingswaard en verdient de inzender den dank van tal van bezoekers, die er door aangespoord werden een kijkje te nemen; velen herhaalden zelfs hnn bezoek en hebben geduldig uren geofferd, om op een tninbank, onder frisch voorjaarsgroen neergezeten, dat „leven der liefde" van „een minnend voog'lenpaar" te kunnen aanschouwen. Om der wille van de vele belangstellende dierenvrienden, die niet in de gelegenheid waren een en ander persoonlijk waar te nemen, hebben wij gemeend bovengenoemd bericht te moeten aanvullen naet hetgeen dat vogelenpaar ons eenige weken lang gaf waar te nemen. Een enkele historische herinnering stellen wij voorop. Wie tegenwoordig per spoor een tochtje maakt, van Amsterdam uit, heeft steeds een dankbare taak te vervullen, wanneer hij de hem vergezellende vreemdelingen wijst op de uitgestrekte vruchtbare velden, waar voor nog zoo betrekkelgk korten tijd niet dan bijna onafzienbare watervlakten zich aan ons oog vertoonden. Zelfs menig inwoner der hoofdstad zal, wanneer hij in den loop van dezen zomer een Zondagje in 't Gooi gaat doorbrengen, vreemd opzien, als hg ontwaart, dat de uitgestrekte plassen tusschen de stations Weesp en Bussurn, thans niet alleen voor 't grootste gedeelte droog, maar bovendien reeds met welig koolzaad zijn begroeid. Daar was 't, dan men soms zwermen van allerlei moeras- en watervogels, verschrikt door het „hollend stoompaard", zich ijlings zag verbergen tusschen stengels en bladeren van talrijke moerasplanten, of op een afstand als een donkere wolk op de kabbelende golfjes rustig blijven dobberen, zich volkomen veilig rekenende op hun element. Die plekken, zg waren het Dorado van den vogelliefhebber; zelfs werden ze bg" herhaling door kunstenaars, — wie denkt hier niet onwillekeurig aan de doeken van onzen Roelofs, — zoowel als door buitenlandsche ornithologen bezocht en al moet nu het voordeelige dezer droogmakerijen worden erkend, er staat ontegenzeggel'jk tegenover, dat, zonder de belangen van jacht en visscherg" in rekening te brengen, onze vroeger zoo rijke fauna er meer en meer door wordt verarmd. De ware natuurvriend slaakt dan ook een zucht, als hij denkt aan Haarlemmermeer en IJ, aan Naarder- en Horstermeer, aan Legmeerplassen enz., maar vooral als hij zich in zijn geheugen verplaatst naar de voor ongeveer een kwart eeuw drooggelegde plassen beoosten Rotterdam, onder de gemeenten Zevenhuizen en Nieuwerkerk. Ter plaatse waar men thans op de kaart „Droogmakerij der kleine Plassen in Schieland" vindt, was vroeger een uitgestrekte watervlakte, bekend onder den naam Wollefoppen; een kleinen inham er van noemde men het IJselmeer. Hier broedden destijds de schollevaars in zulk eene menigte, dat, volgens mondelinge mededeeiing van een ooggetuige, mij dezer dagen gedaan, hunne nesten, alle op gelijke hoogte van den grond op boomen en struiken gebouwd, zich in de verte als een lange zwarte zoom langs den horizon afteekenden. Deze broedplaats was om hare buitengewoon wildrijkheid bg eiken vogelkenner en jachtliefhebber bekend en droeg den naam van het Schollevaars- eiland. Geen wonder dan ook, dat de Amsterdamsche Remonstrantsohe predikant Jan Nozeman, die in 1770 brj en in vereeniging met de welbekende firma J. C. Sepp en Zoon een groot folio werk met gekleurde platen over de Ne ierlandsche vogels begon uit te geven, een tocht naar dit vogelenoord ging ondernemen. De indruk, daar verkregen, was zoo groot, dat hij in het artikel over de schollevaars er van zegt: «Men weet van verre niet vrat ra ■en van het geheele terrein zal maeken. Ik zag net aen voor een wh'd uitgestrekt Land, hetwelk voor den winter een groot boßEchaedje was geweest, van welk al het hout, tot op een voet of anderhalf van den grond was afgehakt geworden. Dan 't geen ik voor de stoeleinden der stammen hield, waren al te samen Nesten, en wel Nesten, die, stuk voor stuk, bezet waren; zeer veelen van broedende JRcigcren, maar verre weg de meesten van Scholveren. Dit voorwerp, over het geheel genomen, is in de Natuurlijke Historie onzes Landsf zoo groot en beschouwecswaerdig, als ik ooit eenig in onze Provincie ontmoet heb. Om het te zien zon zig een Liefhebber dier Historie geene moeite beklagen, al moest hij er ettelijke mij. len ver om reizen, enz." Om van dit levendige natuurtafereel een blijvend aandenken te bezitten, liet Nozeman een en ander in teekening brengen, welke teekening later in bezit kwam van wijlen mr. S. C. Snellen van Vollenhoven, die ze afstond aan wqlen prof. H. Schlegel, toen deze geleerde, bezig met de uitgave van zijn: „Togels van Nederland" er een reproductie van gaf op kleiner schaal ten behoeve van dat werk. Bg de publieke verkooping der bibliotheek van prof. ïchlegel werd ze het eigendom van de bibliotheek onzer Diergaarde, waar het merkwaardige stuk thana in het eerste deel van Nozeman's werk, tegenover den besehrg" venden tekst, voorgoed een juiste plaats heeft gevonden. Man ziet er gansche wolken van schollevaars, reigers, lepelaars, eenden enz. opvliegen, verschrikt door de nadering van een schuitje, waarin, behalve de roeier, een drietal personen zich bevinden. Achterin staat Nozeman, op een stok leunende, dit merkwaardige tooneel te aanschouwen; zijn teekenaar Klapmuts zit op een bankje neergehurkt, een pijpje rookende, voor hem. Wie de liefhebber is, die plaats heeft genomen op de plecht, wordt niet gemeld. Is deze thans ruim een eeuw oude teekening misschien de eenig bekende herinnering aan het vroeger zoo vogelrjjke Schollevaarseiland? Wg weten het^ niet, maar stellen in elk geval de gelegenheid om een dergelijk stuk een blijvende waardige plaats te verschaffen, op hoogen prgs. De bovengemelde berichtgever kan er op zien, dat de schollevaar een vogel is, „ die in ons land in grooten getale pleegt te broeden." Zeer zeldzaam is evenwel het feit, dat ze dit doen in gevangen staat. Ons althans is maar één geval als zoodanig bekend, dat in 't voorjaar van 1882 ia de Zoölogical gardens te Londen plaats vond. Men oordeelde het feit merkwaardig genoeg om van het nest met de oude en jonge vogels een gravure te laten maken, welke in de Proceedings of the Zoölogical Society van gemeld jaar is opgenomen. Ook H.H. Bestuurders van onzen Dierentuin lieten van de thans bijna voleindigde vogelenhuishouding eene afbeelding langs photographischen weg vervaardigen. Hoe het nest ontstond on wat er alzoo bij op te merken viel, moge hier thans eene plaats vinden. De Phalacrocorax carbo, bjj ons te lande onder de namen aalscholver, schollevaar, (Nozeman spreekt in 't meervoud van Schol veren) rotgans en waterraaf bekend, is in zijn natuurstaat een wilde, zeer schuwe en vraatzuchtige vogel, die tegenover zijne talrgke natuurgenooten bovendien voor geen kleintje vervaard is. De vier exemplaren, welke de Diergaarde er van bezit, werden indertijd aangekocht om er het bassin der zeeleeuwen mede op te sieren. Het was evenwel een korte vreugde. Hunne verregaande vraatzucht dreef hen tot vlak vóór de opengesperde en scherp gewapende bekken der zeeleeuwen, wien ze bijna eiken visch, door den oppasser toegeworpen, voor den neus wegkaapten. Wijselgk werd dus, in 't belang der grooten, besloten de kleineren te ver wg deren en onze schollevaars verhuisden naar den pelikanen vijver. Hier scheen hun het leven beter te bevallen. Evenals in hun vroegere verblijfplaats, toonden zg ook hier bij het voeren niet de minste vrees voor hunne medebewoners; zelfs zwommen ze onder de naar toegeworpen visch duikende pelikanen door, om er zoo het eerst bij te zijn. Hun gewoon dof winterkleed ging toen al spoedig in het prachtkleed over, waardoor ook het seksueele verschil meer in 't oog liep. Reeds in 't voorjaar van 1884 werden de eerste teekenen opgemerkt, welke gewoonlgk en juist niet alleen bij dieren, op een gelukkig en gezegend huwelijk in de toekomst wijzen. Men trof het paartje steeds in elkanders nabijheid, nn eens zwemmende en duikende op de jacht, dan weder aan den walkant staande en bezig elk veertje van hun bruilof tskl eed in het koesterende zonnetje te reinigen, te drogen en in de plooien te leggen, of, hier juister gezegd, op zijn plaats te brengen. Soms zag men ze aan deze, straks weer aan gene zjjde van den vjjver, overal zoekende, terwgl elke veer, elk takje of rietje, bij hun duiken of zwemmen gevonden, in den bek genomen en medegevoerd werd, om ... ja, waarom? — Was het om er de uitverkoren wederhelft mede te verblijden, — over de geschiktheid er van te laten oordcelen, — of om symbolisch aan te toonen welke wenschen en begeerten, welke idealen er in het seholveren-gemoed gekoesterd werden? — Wie zegt 't ons, — maar, wat het ook zij, in elk geval was het „vermakelijk om te zien," als soms een enkel stuk bouwmateriaal de bijzondere aandacht van de andere echtgenoot verdiende. Dan was het een trekken, schudden en heen en weer bewegen in den bek zonder einde, onder het uiten van korte, holle, kakelende geluiden en het maken van allerlei zonderlinge bewegingen Tan kop en hals. Tot een bepaalde keus van broedplaats kwam het evenwel niet voor Maart jl. Die keus viel, zonderling genoeg, op een dooden tak van eenen treurwilg, ongeveer drie-kwart meter boven den waterspiegel, juist op het drukste punt van den vijver en ten hoogste een drietal schreden van het wandelpad. Elk takje uit het water opgedoken, werd naar boven op de uitgekozen plek gebracht, maar viel ook telkenmale weer in 't water. De zware wilgentak bood namelijk geen genoegzame basis om er den eersten grondslag van het te bouwen huis op te bevestigen. Men spijkerde toen een paar latjes in schninsche richting aan den tak, zoodat er als 't ware een behoorlijk stevig fundament bestond om op voort te kunnen bouwen. En dit gelukte volkomen. Van dat oogenbiik wedijverden beiden in vlijt om spoedig het nest gereed te hebben. Zij was architect en bouwmeesteres te gelgk; hij daarentegen leverancier der materialen en opperman. Om nu den verderen bouw te vergemakkelijken, werd er een hoopje takken op den wal gelegd in de nabijheid van dezen treurwilg. Dit was evenwel niet geheel overeenkomstig met der schol veren wenschen. Immers, zoolang er nog materiaal op den bodem des vijvers to vinden was, werd dat het eerst verbruikt en eerst later, toen er gebrek begon te komen, werden de takken alle door het mannetje te water gebracht, hoogstwaarschijnlijk om ze de noodige buigzaamheid te doen verkrijgen. Kwam het mannetje soms aan de overzijde met een tak boven water, dan liet zich ter goedkeuring of aanmoediging het wijfje onmiddellijk hooren. Nooit ging het in reohte Ifjn op het bouwterrein af, maar werd er in grootere of kleinere cirkels een maal of drie rondgezwommen, waarbg de tak meestal zoo hoog mogelijk boven water werd gehouden. Schnins onder de plaats, waar het nest gebouwd werd, was een tweede, zware tak, geljjk met de oppervlakte van het water, welke veelal als eerste rustplaats diende. Van dit rustpunt de takken op te voeren naar de zooveel hooger gelegen plaats, waar de woning gebouwd werd, was voor het dier een bgna onoverkomelijke moeilijkheid, 't Is namelijk een noodzakelijk kwaad, om vogels in gevangen staat in den vrjje te kunnen houden, dat ze geleêwiekt moeten worden. Onze schollevaar ondervond dat euvel maar al te wel. Wat hem met een volkomen paar vleugels in 't minst geen moeite zoude gekost hebben, vorderde thans de meest mogelijke inspanning. Een krachtige sprong, ondersteund door zjjn anderhalven vleugel, was het «enige middel en dikwgls, soms zelfs eenige malen na elkander, kwam, bij dien sprong, het voor het nest bestemde takje, onder tegen den stam terecht, zoodat het arme dier er mede te water moest duikelen. Er was evenwel geen zweem van moedeloosheid na zulke teleurstellingen. Geleerd door de ondervinding, werd dan de tak aan het einde in den bek genomen en hoog opgehouden, zoodat-ze bij den sprong aeker ovtr den stam kwam en de zoo hoog mogelgk opgeheven pooten nu gelegenheid hadden den stam te grgpen. Een paar krachtige vleugelslagen waren dan voldoende om er verder boven op te komen en 't vrouwtje een jnichtoon van goedkeuring en blijdschap te ontlokken. Zij nam dan onmiddellijk het materiaal over en terwgl het mannetje, na een poosje rust, weer opnieuw uitging om te zoeken, was ïij bezig het aangebrachte op de ge wenschte plaats te bevestigen, soms staande, doch meestal in zittende houding om zich heen bonwende. Betrekkelijk spoedig was de sponde gereed en reeds den Bsten April mocht het paartje zich over een drietal aanstaande spruiten in den vorm van groenachtig witte eieren verheugen. Bg het broeden losten de ouders elkander getrouw af onder het uiten van de welbekende geluiden, die soms op verren afstand in den tuin te hooren waren; broedende •waren beide veelal bezig het nest meer en meer te fatsoeneeren. "Waagde zich soms een zwaan wat al te roekeloos in de nabgheid van het nest, dan was een enkele roepstem nit de woning voldoende. Pijlsnel, soms onder water doer zwemmende, werd dan de vrijpostige, meest ruggelings, door den wachtnebbenden echtgenoot aangevallen, met eene dapperheid, welke den zooveel grooteren zwaan, onder alle respect voor den haakvormigen snavel van zgn achtervolger, ijlings den aftocht deed ondernemen. Ook dan hoorden we de bekende geluiden, alsof ze elkander wilden zeggen: wat doet hij ook hier zoo dicht in de nabgheid. Meermalen zagen we echter zwanen, pelikanen en andere watervogels ongehinderd zelfs tot onder het nest hun voedsel zoeken. Den lOden Mei kwamen de eieren uit, blijkbaar aan de piepende geluiden die zich van uit het nest lieten hooren. De jongen, aanvankelijk kaal, verkregen al zeer spoedig een donkergrijs haarachtig nestkleed, dat na verloop van een paar weken in het gewone veerenkleed geleidelijk overging. En de kleintjes, ze groeiden, o ! zoo voordeelig op. Geen wonder, als men zag met hoeveel liefde en trouw zij door beide ouders werden gevoed. Dit geschiedde uit den krop; d. i. de jongen, welke gedurende hun eerste levensdagen niet in staat zgn het nest te verlaten, veel minder om zelf hun voedsel te zoeken, worden door de oude vogels groot gebracht met het half verteerde voedsel, hun uit de krop toegediend. Daartoe staat de onde vogel op den rand van het nest en geeft door het openen en sluiten van den snavel en de gelijktijdige beweging van krop en halsspieren, kennis, dat ze weer iets voor haar kroost beschikbaar heeft. Gewoonlgk wachten de kinderkens zoo lang niet, maar geven op eigenaardige wgze hun verlangen te kennen. Zij richten zich zoo hoog mogelgk bg den ouden vogel op en strijken dezen met hunne dunne snavel tjes onophoudelijk langs den bek, onder het uitbrengen van hunne piepende geluiden en vergezeld van een trillende beweging van den hals en, vooral nadat ze wat grooter begonnen te worden, door het slaan met de vleugels. De oude vogel opent dan den bek zoo wjjd mogelgk, buigt zich voorover en te gelgkertijd verdwijnt de geheele kop van het jong diep tot in de krop, waar zg het noodige voedsel bereid vindt en opneemt. Thans, nu de jongen reeds de volle grootte bereikt hebben, geschiedt dit voeren somwglen midden in den vijver. De oude vogel duikt, door de jongen gevolgd, en komt spoedig weer boven om den medegevoerden buit in te slikken. Maar dit is door de hongerige spruiten niet opgemerkt of zrj achtervolgen den vogel rusteloos, totdat deze zich eindelijk ontfermt, door den bek te openen. Het water biedt intusschen minder tegenstand dan het nest, zoodat de taak hier vrg" wat moeielijker valt. Soms zagen we beide vogels door hevige inspanning bgna geheel onder water. En dat, terwgl ze reeds in staat zijn zelf hun voedsel boven te brengen; terwijl ze zwemmen en duiken en in niets meer van de ouden te onderscheiden zgn dan door de meer vale kleur; terwgl ze reeds vliegen van den eenen wal naar den anderen en even groote visschen opduiken en verorberen als hunne ouders. Men ziet, ook het hart der scholver6n ontfermt zich lang over de kinderen en deze, wat trouwens meer geschiedt, teren ze niet wat al te lang van der oudren voorraad, in stede van de wjj de plassen op te zoeken en heerlgke, levende vischjes te vangen in plaats van doode, hier door een oppasser hun toegeworpen ? Schollevaars zijn evenwel verstandige ouders ! Nu deze de kinderen zoo ver hebben gebracht, dat ze zichzelven kunnen redden op hun element, wordt er van lieverlede ook minder naar hen omgezien. Zelfs beginnen ze langzamerhand elkander weer lief en aardig te vinden en meer gezelschap te houden; de woning, die eenige dagen verlaten was, wordt opnieuw en met teekenen van blijdschap weer opgezocht; vlijtig zgn ze nog eens bezig hun hulkje, waar ze eens zooveel ouderengeluk genoten, weer te kalefaten, en af en toe ziet men zoo iets, dat met reden de vraag bij ons doet rijzen: zullen wij nog eens hetzelfde schouwspel mogen genieten? — Wie weet 1 — Zelfs van schollevaars valt te leeren! Als ge hart voor het dierenleven hebt, zult ge genieten ! Mocht het dus geschieden, waarde lezer! verzuim dan niet eens af en toe een kijkje te nemen. Gij zult tevreden en voldaan huiswaarts keeren. Juni 1885. Swierstra. ---