Het Dagboek van Generaal Gordon. (Slot.) Een brief van den Mahdi, Het boek bevat niet vele aanteekeningen omtrent den Mahdi. De volgende zinsnede, hem betreffende, is karakteristiek : #Wanneer alle» goed geleid wordt en hg eens Khartoem inneemt, dan kunnen de vereenigde krachten van Frankrük en Bogeland niet in sta»t zsn hem te onderwerpen, tenzij zü naar sgn nest gaap. Dit een zutver, militair oogpunt en naar het stoffelijke gesproken, wenschte ik, dat ik de Mahdi wa», dan lachte ik gansch Kuropa uit. Nu is het echter nog de vraag (wanneer ik het bovenstaande geloof, zooals ik werkelijk doe), of ik gerechtigd zou zün met den Mahdi te onderhandelen, mat dien verstande dat hg al de vluchtelingen zou laten gaan (volgens de schikking van het Bgerion-contract), terwgl ik hem al het oorlogsmateriaal van Khartoem onbeschadigd zou overgeven.' Zekerlgk volgens dan brief zou ik gerechtigd zgn dit te doen; en dan wat zal mün volk zeggen, van hetgeen ik zeker ben dat volgen zal, d. i, een opstand in Egypte 1 (Want Egerton zal door ean aanstelling, die men hem te Chili geeft, verdwijnen). Zü zullen zeggen, dat het mün schuld is, maar met God» hulp zullen zij dit niet zeggen, want ik zal, «aolang ik leef, de plaat» niet overgeven," De toevoegsels zgn weinig minder interessant dan het werk zalf. Zij bevatten o. a, een depêche van Slatin Bey aan Oordon, een merkwaardigen brief van den Mahdi, die anthentiake bijzonderheden geeft van den dood van kolonel Stawart en aen verhaal van d« documenten, welke hü in zün bezit heeft. Wü halen de volgende passage» aan van dezsn brief, die gedateerd was van den 22an October 1881: »In den naam van God, die genadig is en barmhartig: lof zü God, den milddadigen Begeerder en zegen rußte op onzen heer Mahomed mat vrede van den dienaar, die in God vertrouwt — Mahomed, den loon van Abdahlah. Aan Gordon pacha van Khartoem: moge God ham op het pad dar daugd laiden. Amen!" *Weet, dat je kleine Btoomboot, — Abbos geheeten, die gg met nieuwsigdingen — naar Oaïro zondt, over Dongola, terwül do personen, die gg zondt, uw vertegenwoordiger Stewart pacha en de beide consuls de Fransche en de Engelsche, met andere personen door den wil van God zün gevangen genomen. Zü die in ons als den Mahdi geloofden en zich overgaven, zgn in vrijheid gesteld en de overigen gedooa — zooals uw vroeger genoemde vertegenwoordiger en de consul» en de overigan, wier ziel God beaft veroordeeld tot het vuur oa de eeuwigdurende allende. Dia stoomboot en alias wat zg bevatte is aen prooi geworden van de Mahomedanen, en wü hebben kennis genomen van al de brieven en telegram men, die aan boord waren in de Arabische en Frankische (talen) en van de kaarten, dia ons werden verklaard (vertaald) jdoor hen, aan wie God zgne gaven beeft geschonken, wier harten hü verlicht heeft door zjjaen geest en wien hij de genade eener vrijwillige onderwerping heeft geechonken. Ook (hebben wij daarin gevonden) de brieven door « aan die Moedir van Dongola gezonden met het bijliggende (brieven enz.) om naar Egypte en de Europeesche landen te worden gezonden. Dat alles is in onze banden gevallen en de inhoud is bekend. Ik zou het u alles hebban teruggestuurd, daar wij het hier niet noodig hebben; maar daar gij het oorspronkelijk zondt en de gansche inhoud aan u bekend ia, zenden wjj u liever een deel van den inhoud terug en vermelden daarin het eigendom, opdat gij overtuigd moogt zijn, en opdat de waarheid een blgvenden indruk op uw gemoed moge uitoefenen, — in de hoop dat Ood u tot het geloof der Turken mag brengen en tot de overgave, en dat gg en uwe volgelingen aan Hem en aan ons n moogt overgeven en gij en zg op dezejwijze een.eeuwigdurenden voorspoed en geluk moogt deelachtig worden". Na andere documenten te hebben opgesteld, gaat de brief aldus voort: «Wij hebben ook nota genomen van uwe cgfer telegram» één van welke gedateerd is 8 Aug, 1381, aan den Uohurdar of den Khedive, waarin gg uitlegt hoe gij, bü uwe komst te Khartoem de onmogelijkheid hebt ingezien om het leger en de beambten terug te trekken am ze naar figypte te sturen; wegens de onlusten in het land en de versperring der wegen; om welke redenen gg om versterkingen vraagt, die niet gekomen zgn, tot dat gebeurde, wat den Muiiriyeh van Berber gebeurd is. Wat betreft uwe verwachting van versterkingen en uw wachten op hulp van anderen, dan van God, dat zal u enkel ongeluk aanbrengen en u in het grootste gevaar storten in deze wereld en in de toskomende. Ocgetwgfeld hebt gÜ gehoord wat uwen broederen van wie gij hulp hooptet te ontvangen, te Suakim en eldersoverfcaaien is. God heeft ze vernietigd, verstrooid en verlaten. Ondanks dit alles zijn wü bereid tot ute ksmen, daar wg te Mushra'el Koweh zün aaDgekomen, op een dagreis van Omdurman, zoodra gg u tot den .Allerhoogste bekeert en een belgder van Mahomed wordt en u overgeeft op zgn bevel en dat van zgn profeet en in ons, den Mahdi, gelooft. Zend ons slechts een boodschap van n en de uwen, nadat gg de wapens hebt nedergelegd en gedaohten aan vechten hebt opgegeven, opdat ik u iemand met vrggeleide kan sturen, hierdoor zult gg de zegeningen in deze wereld en in de volgende deelachtig worden. Anders, en als gÜ dn» niet handelt, zult gg met God on zgnen profeet te strijden hesben. Bn weet, dat de Allerhoogsten God machtig is u te verdelgen, zooals Hg anderen voor u verdelgd heeft, dia veel sterker en veel talrijker waren dan gg." Laatste notities. De laatste woorden van generaal Gordon, die züne landslieden ooit bereikten, luiden als volgt; irjn laatste aanteekening is gedateerd van den 13den December: *De stoombooten voeren de rivier opj en vielen de Arabieren ce Bourré aan. Het valt niet te ontkenen, dat dit uitstel van den eenen dag op dan anderen een zeer ontmoedigenden invloed op iemand oefent. Vandaag is het reeds 275 van onze benarde dagen. Do Arabieren schijnen in elk geval vandaag te Bourri groote verliezen te hebben geleden. Van de onzen werd geen enkele door de Arabieren gewond; één man slechts kreeg door het afschieten van een slechte patroon een snede in den hals, dit kwam ongeveer door dezelfde oorzaak, die mij onlangs bgna de oogen kostte. Overmorgen zullen wü de Bordeen de rivier afzenden, en daarmede zend ik dit dagboek. Indien geen poging tot ontzet beproefd is, eer tien dagen verloopon zün, dan valt de stad. Dit uit tel is mg onverklaarbaar, indien soldaten der expeditie de rivier bereikt en müns stoombooten ontmoet hebben; een honderdtal mannen is alles wat wü noodig hebben, alleen om zich maar eens te vertoonen. Ik verzand dit dagboek, want valt de stad, dan heb ik al zeer weinig hoop het te reiden. Ik legde er in (het büvoegsel B. T.) de soort van schiüking, die ik met Zubair-pacha voor het toekomstige bestuur van Soedan wilde maken. Furatch-pacha toont werkelgk een mate van geestkracht, dia ik niet bij hem zou gezocht hebben. Zelfs al valt de stad voor den neus van de expeditie, zou dit in mijne oogen niet het verlaten van Sencaar en Kassala, of van de provincie aan don Bvenaar door Harer Majesteit» gouvernement rechtvaardigen. Alles dat volstrekt noodiakelgk is voor vijftig manschappen van het expeditie-lager, is aan board van een stoomboot te gaan en de rivier op te stoomen tot Halfeyeh en daar hunne tegenwoordigheid te laten gevoelen; dit is werkelgk niet ta veel gevraagd, maar het moet dadelgk gebeuren, of het zal, als gewoonlgk, te laat zijn. Ben soldaat liep vandaag naar de Arabieren over uit hot Noorder Fort. De Klaroenen op het dok zün klein van gestalte, we hebben ze daarom op kisten geplaatst, tan einde over de borstwering ta kunnen schieten, esn werd door den teru/slag van het geweer oniersteboven geworpen en veroorzaakte hevige ontsteltenis. Wij dachten door het geraas zün' hetwelk val veroorzaakte, dat hü gedood was. De Arabieien vuren met hunne Kruppkanonnen aanhoudend in de »tad uit het zuiderfioiit, maar niemand let er op. Da Arabieren te Goba schoten slecht» één bom vandaag naar het paleis; maar deze barstte in da lucht, 1* Decembsr. Vanmorgen schoten da Arabieren twee bommen op het paleis; wg hebben nog in voorraad 616 ardebsdboora; en 83.525 blikjes! beschuit 10.30 's morgens. De stoombooten zün beneden op de rivier slaags. Bggevolg leg ik op de *pijnbank", 11.30 's morgens. Stoombooten terug. De Berdeen werd dooreen bom in bare batterij getroffen. Wü hadden slechts één gekwetste, Wg zullen de Bordeen #morgen" met dit journaal de rivier afzenden. Als ik de tweehonderd man der expeditie onder mijiio bevelen had, juist genoeg voor de operatie, dan zou ik stilhouden even beneden Halfeyeh en de Arabieren daar aanvallen eer ik te Khartoem kwam. Dan zou ik mü in betrekking stellen met het Noorder fort en handelen naar omstandigheden. Nu, let wel, wanneer het expeditieleger — en ik vraag slechts tmeeh ondtrd man — niot binnen tien dagen hier zgn, dan moet de stad vallen en ik heb mijn best gedaan voor de eer van ons land. Vaarwel!" --- Het maken van marmelade. Zoodra in Schotland een meisje uit het volk wat onder wordt, begint zg er ernstig aan te denken marmelade te maken. De dag, waarop de blinkende koperen pan onder haar toezicht wordt geplaatst, is voor haar even gewichtig, als het eerste bal voor eene jonge dame, — het is ook baar dag, dat zg in de wereld verschünt, veel vaa haar toekomatigen voorspoed in het leven hangt af van de wgze, waarop »ü schilt en haar Buiker mengt. De débntante in de balzaal heeft geen succes, als zij niet door haar dansen of hare glimlachje» zich eene plaat» in een tiental harten heeft veroverd; het echte Schotsche meisje staat of valt met hare marmelade-bereiding. De knecht, de deurwaarder Nicol Jarvic, de Btoere landbouwer van het Noorden, de Schot in het algemeen zal een alledaagsch gezichtje en zelfs een kwaadsprekende tong over het hoofd zien. Ten«ü hg' een pachter is, zal hg het zich ook niet erg aantrekken of zü al eene slordige manier heeft om de kippen de stoppels af te branden, ofschoon zü dan al een heel onhandig meisje moet zgn. Maar als hare marmelade niet dik] wordt of naar den rook smaakt, dan is zij verloren, Wanneer het kerktgd is, beweert men dat de Schotten ean bijzonder streng en somber voorkomen aannemen, alsof het nu geen tgd ware voor grappen of scherts. Evenzoo gaat het met de vrouwen en meisjes, als de tgd van het marmelade maken daar is. Dagen vooruit eer de oranjeappelen er nog zijn, nemen zelfs de kinderen des huizes een nadenkend voorkomen aan, alsof ze het wisten, dat er iets gowichtigs ophanden is; maar in een wel ingericht huishouden is de tgd van het marmelademaken nu juist niet de gelukkigste tijd. Voor het oogenbiik worden zg verwaarloos!, opdat de oudste onder hen en vooral da moeder al hare aandacht moge kunnen wijden aan de marmelade-pau, of het schoonmaken der marmelade-potjes en werkelgk ia het maken der marmelade eerst recht aan den gaDg en geeft hoop op een goeden uitslag, wanneer men al de kleinij^s uitgekleed en in bed heeft gestopt achter goed gesloten deuren. Br is onder de huismoeders een groote wedijver, wie van haar de oranjeschilletjes het dunst kan snijden; terwgl zg wier schilletjes wel draadjes gelgken, de zege wegdraagt. Het blijft intusschen altoos nog de vraag of Je marmelade door dit dunne sohillcn er beter op wordt; maar het is de ambitie der Schotsche huismoeders om de schilletjes zoo dun mogelijk ta hebban. E; zgn weinig belangwekkender tafereeltjs3, dan zoon huisgezin bezig te zien met dit gewichtig, werk, terwgl de buren telkens komen binnen loopen om hnn oordeel te vellen, of op de lippen bijten van spijt of juichen in hun hart,] alnaar daartoe aanleiding is. De oranjeappals vullen een «asiiette" op de aanrechttafel, een andere schotel van dezelfde soort staat gereal om er de gele draadjes in te doen en daarom heen zitten de ijverig bezige marmelade-maaksters met hare messen on scharen, terwgl zij schillen met den stillen ijver van menschen, die weten, dat de oogen der gemeente op hen gevestigd zijn en dat de marmelade-dag maar eens in het jaar terugkomt. Soms mag een mannelijk lid van het huigezin — bijv. de oudste jongen of de //huisvader" wanneer hg van zgn werk thuis komt — een handje helpen bij het schillen; maar men kijkt hem scherp op de vingers en wanneer hg toont het niet te kunnen, dan wordt hij spoedig weggezonden. Veal hangt ook Tan het vuur af en daarnaar kükt de vrouw deß huizeß zelve. Zü zou even zoo lief aan hare dochter» de zorg overlaten de haverkoeken te bakken als haar deze zware taak toe ta vertrouwen, want al zün het nog zulke beste meisje», zü hebben nog geen ondervinding genoeg. Door de spanning, waarin de bereiding der marmelade iemand brengt, zou de onervaren hand wel eens kunnen beven en hare bekwaamheid verliezen; en de verstandige huismoeder, wier marmelade door het geheele land beroemd ie, vergeet nooit, dat wanneer het vuur juist goed is, en populair beschreven wordt als noch te groot noch te klein, de oranjeappelen in de koperen pan worden gedaan, die reeds uren lang op de //dwarsbalk" beeft klaar gestaan en daarin worden gekookt, eer het sap in den dunnen zak wordt uitgeperst, die met dat doel bewaard woidt. Op het oogenbiik van persen moet vooral de bezoeker uit het zuiden, die slechts de marmelade kent, welke in de fabrieken wordt gemaakt en benieuwd i» te weten hoe de Schotsche huismoeders de hare voor huiselgk gebruik bereiden, niet verzuimen eens binnen te komen loopen. Dan zal hü in een keuken, die deels door het vuur, deel» door een ongewoon schijnsel van lampen, kaarsen of gas wordt verlicht, de marmelade-maaksters vinden met opgeslagen japonnen, rondom twee stoelen, waartus■chen de geheimzinnige zak hangt. Daar deze vol oranjevleesch is, heeft hü veel van ean speenvarkentje, dat juist geslacht is, en nu opgehangen is om schoongemaakt en verder behandeld te worden. Of wel hg heeft wat van den windzak der nationale doedelzakken; maar neen, die vergelijking gaat mank, want dan moest hü geluid geven, als de huismoeder er zoo in kngpt. Zij zit op den vloer en drukt zorgvuldig den zak en laat het sap er doorheen in een grooten schotel daaronder loopen; in deze houding heeft zij zelve veel van een melkmeid, die eene goedaardige koe melkt, Voor de marmelade heeft men alleen het sap en de schil der oranjeappels noodig, niet het vruchten vleesch; en de huismoeder heeft een moeilijk oogenbiik, terwgl zü daar zoo nedergehurkt zit. De anderen benijden haar de eer en de verantwoording; maar »hot hoofd, dat een kroon draagt, weegt vaak zwaar." Op haar rust de plicht er op te letten dat de zak niet te dun, noch te dik is, want er mag geen kostbaar nat verloren gaan en toch ook stevig genoeg, dat men er tot het laatste druppeltje kan uitknüpen. Wanneer het nu eene jonge vrouw is, die zich nog een saam als huishoudster moet verwerven, dan is hare positie nog moeilijker.; Wanneer zü dien zak van te dunne stof maakt, zou even nadeelig zgn als of men hem van wasdoek had gemaakt en waar ook over het marmelade maken wordt gesproken, daar is het gewone onderwerp van het gesprek, verhalen van vrcesc- Igke ongelukken en vernederingen door eenig verzuim betreffende den zak. Men verbaalt e.kander hoe eens dc touwen lo» gingen, tot eeuwiga schande der huißvrouw, die dit natuurlijk dagen te voren had behooren te onderzoeken; hoe op een anderen tgd een te dunne zak barstte bü het drnkken en de geheele inhoud in den schotel viel. Men ziet dus, dat voor zooverre den zak aangaat de gulden middelweg dient in acht te worden genoman; de zak waardoor het aap niet gemakkelijk vloeit, beiorgt der huismoeder een even groot verwijt, als een; die vruchten vleesch ook te geluk doorlaat. Eent nadat deie voorbereidende handelingen bchoorlgk zün verricht, begint het eigenlüke koken der marmelade: dit is veel eenvoudiger, ofschoon hier de zorgelooze huisvrouw weder bedrogen zou kunnen uitkomen. Zü zou zich met de suiker knnnen vergissen, hetgeen wel op dat oogenbiik zelf» door een fijnproever niet te merken is, maar waarvan men beweert, dat het na het koud worden der marmelade den prikkelenden smaak ontneemt, die haar juist van andere geleien onderscheidt en haar zoo smakelijk bü het ontbijt maakt. Bü het open raam staan verscheidene aauskommen met koud water, waai in men af en toe een lepel vol van do marmelade werpt, om de dikte te beproeven» en toch kan de marmelade ondanks al uwe zorg zoo uitvallen, dat ze zoo dun wordt als water of zoo dik dat men ze al» kaa3 kan snijden, Een oogenbiik te lang of te kort op het vnur veroorzaakt dit verschil, en natuurlgk, wanneer ze moet overgekookt worden of wanneer men tracht de te dikke zelfstandigheid aan te lengen dan erkent men zelf zgne onkunde. Op de flink geschuurde tafel staan rtion van inmaakpotjes of r/kannen," waarin men de marmelade giet; en de Schotsche vrouwen toonen evenveel door zicht al» spaarzaamheid in de wgze waarop zü andere schotels tot dit doel gebruiken, wanneer de potjss alle gevuld zün. Eerst komen kopjes en schoteltjes aan de beurt, zooals de echtgenoot den volgenden morgen aan het ontbgt merkt; zelfs gebroken kruiken en theepotten worden in beslag genomen. Dan zün de kinderen in den regel ontsnapt aan bunne bedsteden en dansen rondom den pot met theelepeltjes in de hand. Hunne moeder en zusters hebben het nu te druk om ze weer weg te brengen of zgn misschien van oordeel, dat ook zü hun aandeel behoorsn te krijgen van de algemeene opgewondenheid. Zü strijken neer op de schoteltjes voor het raam gonzen om de kannen en maken zich zoo ziek als zü maar knnnen mat heete marmelade. Geen welopgevoede Schotsche vrouw, ten minßte geen van den ouden stempel, kan de marmelade der fabrieken noemen zonder eene huivering, maai zü weten u allen te vertellen, dat deze grootendeels bestaat uit wortelen en rapen. Natuurlijk maken de verscheidene marmeladefabrieken nu eene gezonde gelei in groote hoeveelheden, ofschoon de eigen gemaakte gelei nog altoos de voorkeur verdient. Zelfs heden ten dage is het een meer nationale schotel dan de uhaggié". --- De pers in Perzië. Het eerste periodieke tgdschrift in Perzie, de halfmaandelüksche Echo de Perse, heoft onlangs het licht gezien. Het in het Fransch geschreven blad wordt te Teheran uitgegeven en moet onder het patronaat staai van den shah Nassi-ed-Din. Het Aziatische rgk heeft, ofschoon er eigenlgk nog van geen pers op zgn grondgebied sprake was, leeds voor een persministerie gezoTgl, dat zich nu in handen van Sani-el Dowleh Khan bevindt. De Minister heeft zgn loopbaan met ean daad ingewijd, waaruit evenveel galanterie voor het schoone geslacht, als takt in den omgang met de pers spreekt. Hij overhandigde namelijk der redactie van den Echo de Perse een aan hem gericht schrijven van drie lezeressen van dit blad, waarin dez» een in den Echo aangevangen vsrhaal, een droge en slaapwekkende lectuur noemen en vragen om de plaatsing van betere novellen uit den rflken schat der Oostersche sprookjes. Da redactie van den Echo knoopt aan dezen brief eenige zeer galante opmerkingen vast en verklaart, dat zü reed» in de tweede aflevering aanvangt met bet plaataen eener nienwe novelle, die een echt Oostersch karakter heeft en bewerkt is naar eene schets, welke de Minister van de per» Sani-el Dowleh Khan haar welwillend ter beschikking heeft gesteld en die hü zelf heeft ontworpen, In het prospectus verklaart de Echo de Perse, dat hü als tussohenpersoon wenscht op te treden om het buitenland eene betere kennis over Perzie te verschaffen, waar omtrent nog vele vooroordeelen heerachen; hü onthoudt aich echter van behandeling der vragen van den dag en wenscht zich slecht» overeenkomstig zün naam, tot Echo te maken der gebeurtenissen zelven, --- De photographie bij onderzoekingen. Hoe behendig ook de falsarissen te werk gaan, toch bestaat er een middel hun bedrog te ontdekken; het bowgs hiervan werd onlangs geleverd door het toepassen van eene bewerking, om schrift, maarep een inktrlak gevallen it, te ontcijferen. Het »photographisch archief" bevat daaromtrent de volgende belangwekkende mededeeiing: Op oen der postkantoren, te Lyon was een brief met 60,000 fr. ontvreemd. Nu had men uit de loopende nummers, welka in het register geboekt waren, kunnen zien, wie van de drie aan het postkantoor verbonden beambten, er voor verantwoordelijk kon gesteld worden, maar dit nummer was door een dikke inktvlek onleesbaar gemaakt. De photograaf Terrand, die ala deskundige door de rechtbank in deze zaak geraadpleegd werd, verkeerde eenige oogenblikktn in verlegenheid, want de drie beambten gebruikten verschillende inktsoorten; die van den één was samengesteld uit campêchehout, aluin, gom en chloorzure kali, die van den tweeden uit galnotenzuur üzer en die van den derden uit een mengsel van beide. Bü een vcrsche v'ek is het gemakkelgk door zekere zoutoplossingen, deze gedeeltelgk te verwijderen, waardoar het zich daaronder bevindende ïchrif c zichtbaar wordt. Maar bü verouderde vlekken loopt men gevaar door de onontbeerlgke wasschingen mot Bterke zuren en alkaliën, het schrift met de vlek te gelgk uit te wisscheo. Hier was de zaak zelfs nog erger, want men kon zeer licht door het gebruiken van een oplossend middel voor campicheinkt, wanneer deie voor het «chrift gebruikt wa», het schrift vernietigen en de vlek onveranderd laten. Bovendien was het noodig het document, als bawü», te behouden. De volgende methode gaf een uitweg aan de band. De campócheinkt is meer violetkleurig, de galnoteninkt meer blauwachtig; deze beide kleuren hebben op een photographische plaat niet dezelfde verhouding. Men nam dus een afbeelding van het document en men kon duidelük in het negatieve beeld waarnemen, dat onder de inktvlek het getal 1200 stond, dat in 1203 veranderd wa». Hieruit bleek duidelük, dat men eerst beproefd had het egter te veranderen en het vervolgens bü nader overleg door een inktvlek verborgen had. Op grond dezer ontdekking was het dus niet moeilük het onderzoek tot eon gewenscht resultaat te brengen. --- Misdadigers in Duitschland. De negentiende eenw is de eeuw der statistiek, Alles wordt in cüfers naawkeurig vergeleken, en men verwondert zich vaak orer het onuitputtelgk geduld der statistici. Toch werpt deze wetenschap, wanneer ze ni