Wat nu? Op wie ook de verantwoordelijkheid moge rusten of drukken van den toestand, waarin Ue gebeurtenissen van Vrijdag jl. ons land «ebben gebracht, er moeteen oplossing komen. -Tot baat niet of men de schuld wijt aan een Meerderheid der Tweede Kamer, die vooreen Amendement stemde dat dc Minister ten s'otte niet onaannemelijk achtte, dan wel aan don Minister, die gemeend hooft de ontwerpen 'e moeten intrekken, zonder dat een voldoende Verklaring zijnerzijds was voorafgegaan. Het feit blijft, dat er een conflict bestaat cJi dat daaraan op een of andere wijze oen enide moet komen. Somtijds heeft bij een groote hervorming, die schipbreuk heeft geleden, de strijd geloopen over een ingrijpend verschil van gevoelen. Een groot beginsel staat dan op het spel en hot doen van een beroep op de kiezers ligt dan Voor de hand. In ons land ontstaan dergelijke crisissen •ntusschen gewoonlijk over bijzaken, over onderdeden van eenig vraagstuk, waarbij geen groot poginsel is betrokken. Onze Tweede Kamer 's wol eens een koppige Kamer, die, wat groote beginselen betreft, met de Regeering instemt, maar nogal eens staat op het doordrijven van haar zin in onderdeelen en daardoor tot botsingen aanleiding geeft. Wanneer dat gebeurt, heeft men — zeer verstandig — daarin geen voldoende reden gezien Voor een. ontbinding. Men kan een beroep doen op de kiozors voor een gewichtig vraagstuk, niot voor een of ander technisch puut of onderdeel. Toen bij de behandeling der rente- Wet van den minister Vissering over eon onderdeel strijd ontstond, ging de Minister heen, maar het ministerie dacht er niet aan de Kamer to ontbinden. En zoo is het vaak gebeurd. Is thans do toestand anders? Wij kunnen het niet inzien. Na al wat er in de laatste Weck der beraadslagingen was gesproken en in do amendementen gewijzigd, bestond er geen verschil meer in de begiuselen der verschillende voorstellen; het bestond enkel in de toepassing. Het is wel noodig, nu er oen kieswetbe- Tveging tegen do Kamer in aantocht schijnt te zijn, te doen uitkomen dat op 't laatst ook het stelsel der Regeering nogal was veranderd en niet meer was zooals het luidde bij de eerste indiening der voorstellen. Ilct hoogst eenvoudige eerste ontwerp bevatte inderdaad wat men kon noemen een finale uitbreiding van het kiesrecht, zoo vor de letter der Grondwet toeliet. De Grondwet Wil kenteekenen van geschiktheid en van maatschappelijken welstand. Welnu, do Rogooring stelde konteekenen, zoo laag als zij maar kon. Voor geschiktheid: lezen on schrijven •—'minder kon het niet. Voor „welstand": eigen onderhoud, enkel blijkende uit niet officieel bedeeld zijn, wat de Grondwet zelve reeds als reden van uitsluiting noemde. Daar was dus inderdaad, in het oorspronkelijk ontwerp, een finale uitbreiding. Verder, lager kon men nooit gaan zonder grondwetsherziening. Maar zoo is het niet gebleven. Het onderzoek leerde, dat de Regeering te vor was gegaan. De Grondwet wil bewijzen van „welstand", en die moesten toch nog iets anders omvatten dau niet-bedeeld zijn. Er moet iets positiefs bijkomen. Dat voegde de Regeering er dan ook bij in haar gewijzigd ontwerp, zooals 't in Juli 1893 in debat kwam. De inschrijving in de bevolkingsregisters, in het twe«d© ontwerp als administratieve maatregel opgenomen, als grondslag voor de kiezerslijeten, werd nu een bewijs van het kenteeken van welstand. Daardoor werden de zwervers reeds uitgesloten, ofschoon ook daaronder wel zijn dio in eigen onderhoud voorzien. Dit was reeds oen afwijking van de finale uitbreiding. Tijdens het halfjarig uitstel kwam de Regeering tot de slotsom, dat ook dit nog niet Voldoende was. Zij zette het voorstel geheel om: er kwam nu, in de plaats van de inschrijving in de bevolkingsregisters, de eisch van zekere vastheid vau woning in het ontwerp en de uitsluiting, gedurende drie, jaren van veroordeelden wegens landlooperij en bedelarij. De nalatigen in het belasting betalen keerden ook terug onder degenen, die het kenteeken missen. Zoo werd van het finale — het gaan zoo ver de uiterste letterlijke grens der Grondwet toelaat — wederom wat afgenomen. Volkomen te recht —■ want daardoor kwamen de grondwettige eisch on het daarvoor door de Regeering zelve gekozen kenteeken, „eigen onderhoud" enz., beter tot hun recht. Aldus werd het ontwerp tevens minder onaannemelijk voor hon, die „een eortijke uitlegging der Grondwet" wenschten, gelijk do Liberale Unie in haar manifest van April 1891 het uitdrukte. Wolnu, al de drie amendementen, welke de vorige week, wat de woning betreft, waren voorgedragen, bevatten beperkingen van dezelfde strekking: waarborgen voor het werkelijk bezit van het kenteeken: „eigen onderhoud". De Minister erkende do juistheid van dat streven: hij zelf had van do woning alleen daarom geen omschrijving gegeven, omdat hij — hoewel er ijverig naar gezocht hebbende —geene had kunnen vindon die hem bevredigde. Drie loden van dc Kamer beproefden hot echter, de een in ruimeren, do ander in moar beperkten zin; allou echter met hetzelfde doel: te waken dat hot op voorstel der Regeering aangonomcu beginsel tot zijn recht kwam: kiesrecht te verbinden aan „eigen onderhoud" — maar zóó dat dit „eigen onderhoud" dan ook zonder te groote werking der verbeeldingskracht kon worden aangenomen te bestaan. Bij twee van die pogingen verklaarde de Minister zich te kunnen nedorleggen, als de Kamer er do voorkeur aan gaf, „ofschoon hun redactie aanleiding geeft tot twijfel en bedenking" en „er sommige niet ongegronde bezwaren tegen kunnen worden aangevoerd." Daardoor gaf do Minister wederom vau het finale der uitbreiding iets prijs. Tegen do derde poging had hij meer in to brengen, maar voo: zooveel dit met zijn stelsel strijdig was — «geen belasting meer in verband met kiesrecht" — werd het geheel er uit verwijderd. Tegen hetgeen er over bleef opperde de Minister nog bezwaren, waarom hij het „niet kon aanraden", maar bezwaren van gelijken aard als tegen het amendement- Van der Feltz waren aan te voeren. Ook in diens voorstel zou kiesrecht zijn onthouden als meer dan twee personen één kamer bewonen. Bij het eene legde de Minister zich echter neder; na aanneming van het andere trok hij — zonder behoorlijke waarschuwing — zijn ontwerpen in! Volgt hier niet uit, dat ten slotte ook de Minister niet meer stond op het standpunt van Sept. 1892, toen do voorstellen werden ingediend? Het finale dat, zoolang de Grondwet onveranderd bleef, oorspronkelijk er in was vervat, was er uit verdweuen. Ware het amendement-S anders, of het amendt.-V ander Feltz, of het jongste regeeringsartikel 4 aangenomen, er zouden nog vele personen zijn uitgesloten, die onder de bestaande Grondwet toch nog eenmaal kiezers zouden kunnon worden. Men had daarvoor slechts den woningeisch in de beide amendementen te verlagen, of in beide en het regeeringsartikel den termijn den woningvastheid te verminderen of de vrijheid van verhuizen uit te breiden. De lezingen, waarbij do Minister zich wilde nederleggen waren beide „betrekkelijk", niet absoluut, niet finaal, Maar ook het amendement-D e Meijier lag in dezelfde lijn. Het stelde aan de woning, voor sommige gevallen, wellicht te hooge eischen. Hetzelfde gold van het voorstel-V a n der Feltz gezegd. En toch legde de Minister zich bij het laatste neder. Men stelle zich do zaak in cijfers — natuurlijk globale cijfers — voor oogen. Ware het Regeeringsontwerp ongewijzigd aangenomen, het getal kiezers zou zijn uitgebreid van 300,000 stel tot ongeveer 700,000. Het amendemeut-S anders zou dat getal hebben vermiuderd tot ongeveer 690,000. Het amendemeut-Vander Feltz zou het cijfer hebben teruggebracht tot 670,000. Door het amendement-D e Meijier zou het wellicht gedaald zijn tot 650,000. In allen gevalle zouden er dan ruim 300,030 nieuwe kiezers zijn bijgekomen. Het verschil liep ovor veel kleinere cijfers on de Minister had zich immers reeds bij een vermindering tot 670,000 nedorgelegd. Blijkt hieruit niet duidolijk hot zeer betrekkelijke van de verschilpunten ? Dc slotsom van deze opmerkingen is, dunkt ons, deze, dat de strijd niet over een beginsel heeft geloopen. Grooto uitbreiding van kiesrecht wenschen allen — over een onderdeel liep de verdeeldheid: de meerdere of minderbeperktheid van woning. Zal men nu daarvoor een beroep op de kiezers mogen doen!*' En mot de wetenschap, dat de beslissing ook slechts relatief was, dat — ware het amendement-D e Meijier, na eon duidelijke verklaring des Ministers, ingetrokken — een groot deel der tegenwoordige voorstommers stellig het amendement-S anders of Van der F eltz had helpen aannemen? T usschen wie en wat zouden du? do kiezers moeten beslissen ? Er bestond geen principieel verschil van beteekenis, en alleen als zulk een verschil bestaat, is er grond voor een beroep op de stembus. Wat dan ? Dat zal voornamelijk afhangen van hot ministerie. Het kan — en dit ware ■wel de verstandigste oplossing — met of zonder den heer Ta k, naar nieuw overleg met de Kamer trachten, door het aanbieden van een gewijzigd ontwerp in den goest van de heeren Sanders of Van der Feltz, waarvan de aanneming dan vermoedelijk verzekerd ware. Wenscht het Ministerie dat overleg niet te hervatten, dau komt ons het meest geraden voor: het optreden van een Kabinet, dat zich in hoofdzaak de oplossing der kiesrechthervorming ten doel stolt. Dat vraagstuk moet — nu het zoo ver is gevorderd en do Kamer geneigd is tot ruime uitbreiding — zoo spoedig mogelijk worden ten einde gebracht. Ontbinding geeft slechts uitstel, zonder dat iemand zeggen kau of er in do eerste jaren een behoorlijko oplossing komt. --- Buitenlandsch Overzicht. Er is in enkele landen een groep van parlementaire torpedo-leggers, die er hun werk van maken ministerien te doen springen. De lust daartoe is zoo sterk, dat zij dien, zelfs, in de regeering gekomen, soms niet bedwingen kunnen. In Frankrijk stond jaren lang de heer Olemenceau aan het hoofd van zulk een groep, tot verleden jaar de kiezers inzagen, dat zijn aanwezigheid iv het parlement te gevaarlijk was. üe radicalen Bourgeois en Goblet pogen nu de zaak op denzelfden voet voort te zetten. Zij hebben oen voorstel ingediend tot grondwetsherziening — waartegen hot miniaterie- Perier zich bij zijn optreden heeft verklaard — en waarbij o.a. wordt verlangd dat don Senaat nageaoeg alle macht zal wordeu ontnomen. Als bij afspraak heeft denzelfden dag dat dit voorstel in do Fransche Kamer in behandeling was, de radicale afgevaardigde Labouchere in het Engelsche Lagerhuis het met zoo hooge verwachtingen ontvangen nieutve Engelsche miuisterie eene nederlaagje bezorgd op eene motie om aan het Hoogerhuis zijn voto ie ontnemen. Ziju amendement op het adres van antwoonl op de troonrede luidde: //dat de macht van de pairs om liet tot stand komen van wetten te beletten ophoude en de koningin op raad van hare ministers hare macht aanwende, ora deze hervorming tot stand te brengen." Natuurlijk was dc meerderheid in het Lagerhuis, wier besluiten in het afgeloopen zittingjaar door do lords vernietigd of aanmerkelijk gewijzigd zijn, het met deu heer Labouchere eens, en de motie werd met 117 tegen 115 stemmen aangenomen, nadat minister Harcourt haar bestreden had, op grond „dat aan de regeering moet worden overgelaten zulk een ernstige quaestie op te lossen", maar inderdaad omdat de regeering door zulk oen maatregel good te keuren, het onmiddellijk bij de krachtige, maar thans niet vijandige oppositie weer verkerven zou. De heer Labouchero heeft dus zijn slechts oogenschijnlijk opgogevon voornemen om bij de eerste gelegenheid het, ministerie in verlegenheid te brengen, schitterend uitgevoerd. De zitting werd verdaagd tot de regeering zal hebhen medegedeeld wat zij nu denkt te doen. Het schip ligt wrak — zal men het weer vlot krijgen? Al zijn staatmanskunst zal lord Rosebery reeds dadelijk noodig hebben om te voorkomen dat de liberale partij verongelukt op Labouehere's ontijdig uitgesproken waarheid. Hij is tegen het Hoogerhuis — dit bleek o.a. Maandag uit zijne rede in de vergadering der liberale partij. Maar hij begrijpt dat dio overoude instelling niet door woordengesehal kan vallen. Na betuigd te hebben dat het nieuwe ministerie ten opzichte ivan de Waalsche en de Home Rule-quaestie hetzelfde plan volgt als het vorige, verklaarde de eerste-minister, dat alle ministers volkomen instemden met Gladstone's jongste verklaring ten opzichte van het Hoogerhuis. „Bij het democratische stemrecht, dat wij thans genieten", zeide lord Rosebery, „is een aldus samengosteldo Kamer een tegenstrijdigheid en een gevaar, en die overtuiging daar au is versterkt door de ongelukkige reeks van toevalligheden, die het Hoogerhuis van een lichaam van erfelijke wetgevers, die min of meer in gelijke partijen verdeeld zijn, veranderd heeft in een groote tory-club". Maar hij vorklaarde niet zoo ver te gaan als eenigen zijner vrienden, „de pairs als paria's te beschouwen". Velen zijn hot huns ondanks. Doch ons liberalisme, zeide Rosebery, is een vrij maken. //In deze eeuw hebben wy de Israëlieten en de Katholieken vrij gemaakt,enin dezen toestand van onze politieke ontwikkeling ben ik niet geneigd een nieuwe klasse van uitgeslotenen te maken en voor altijd te bepalen, dat het toeval van geboorte iemand zal beletten het land behoorlyk te dienen". Uit deze woorden moet hoogstwaarschijnlijk worden opgemaakt, dat — zooals wij reeds eenigeu tijd geleden mededeelden —de regeering, als middel tot geleidelijke hervorming, allereerst een maatregel wilde voorstellen om aan pairs mogelijk te maken naar het Lagorhuis over te gaan. De uitslag van den eersten dag doet de vraag rijzon, of den nieuwen premier hiertoe gelegenheid zal worden gegeven. De lersche radicalen, de Parnellisten, zullen, eveu ongeduldig als de Engelsche, de eerste gelegenheid aangrijpen om hun ontevredenheid te luchten. De radicalen Bourgeois en Goblet hebben bij de indiening van hun voorstel tot grondwetsherziening in de Fransche Kamer zeer veel over Engeland gesproken. Beiden hebben een reis naar Engeland gemaakt en poogden den Senaat der republiek met het aristocratisch en erfelijk Hoogerhuis gelijk te stellen. „Wat moeten we beginnen met zulk een door en door Orleanistische grondwet?" vroeg de heer Goblot verder, en toen men riep: „De Orleanisten zijn dood", antwoordde hij, dat zij weder onder den naam van rallies herrezen waren. „Grondwetsherziening" is de partijleus der oppositie. ledere nieuw gekozen Kamer moet het debat daarover doormaken als een soort van kindorziekte. Een paar jaar geleden zijn er twee ministeriën aan gestorven. Maar over het algemeen is de ziekte niet Kwaadaardig en ditmaal maakt niemand zich ongerust. Heel wat gevaarlijker zijn twee voorstellou ou — die de Kamer nb. dringend verklaarde! — van Pourquery de Boisserin, om de openbaarmaking van processen-verbaal van crimineele instructiën en van do namen van juryleden van het Hof van Assises te verbieden op eene boete van 100 tot 10,000 frs. en 6 tot 30 dagen gevangenisstraf, en een ander van Laserre om de openbaarmaking van anarchistische processen te verbieden. Zoo willen de republikeinen, die heete tranen stortten over het ringelooren der pers door het keizerrijk, zich op diezelfde pers wreken over de sociale kwalen! Welk een reactie op de dynamiet-aanslageu! Doch de Kamer heeft over de voorstellen haar laatste woord nog niet gesproken. De komedie is uit in Brazilië. Na aankomst van de versterking uit Amorika hebben de forten der regeeringspartij rondom de baai van Rio de Janeiro het vuur geopend op de schepen en forten der opstandelingen. Deze antwoordden niet. Toen stevende het versterkiugseskader de baai binnen. De schepen en forten der opstandelingen stroken do vlag eu de officieren vluchtten... Admiraal De Mello, het hoofd der beweging, is zoek. Niemand weet waar hij gebleven is. De oorlog tusschen de partij van Peixoto en de aanhangers van admiraal Da Gama is uit, tot groote vreugde van de inwoners der hoofdstad, die maanden lang „belegerd" werd. Op den onafhankelijkheidsstrijd in den staat Rio Grande zal het gebeurde vermoedelijk weinig invloed hebben. --- BINNENLAND. De crisis. Uit 's Gravenhage wordt ons verzekerd, dat IL M. do Koningin-Regentes reols don heer Gleichman, president van d 3 Tweede Kamer heeft geraadpleegd en heden voormiddag Jhr. V a n P aii li u y s, vice-president van don Baad van State in gehoor heeft ontvangen. De minister van binnenlandsche zaken is gisteren langer dan een uur ton paloize geweest. Na afloop dor audiëntie had de gewone vergadering vau den Ministerraad plaats in het gebouw van het departement van justitie. De openbare vergadering vau den Raad van State, afdeeling van de bestuursgoscliülon, werd heden, wegens do afwezigheid van den vice-president gehouden ouder voorzitting van den staatsraad jhr. Humalda van Eysinga. De receptie van don miuister van buiten4landscho zaken werd gisteravond onder anderen bezocht door vele leden van de Tweede Kamer, die te 's-Gravenhage wonen. Van de ambtgenooten vau den minister Van Tienhoven verscheen alleen de minister van koloniën, baron Van Dedem, op deze receptie, welke tevens soiree dansante was. --- Raad van State. ggJhr. nn*. 11. vau der \V ij ek, thans benoemd tut lid van den Raad vau State, als opvolger van jhr. F. E. M. v a n Al p h e n, is tot voor korten tjjd secretaris-generaal geweest bij het departement van koloniën, welk ambt hij sedert 1880 had bekleed, maar nedergelegd had na het optreden van zijn broeder jhr. C. H. A. van der ïï ij e k als gouverneur-generaal van Ned. Indië. De heer H. van der W ij c k had reeds de onderscheiding ontvangen eener benoeming tot Staatsraad in buitengewonen dienst en treedt nu als gewoon lid van den Raad van State op. --- De Riesrechtbeweging. De propaganda-club voor de vooruitstrevend liberale beginselen te Utrecht, heeft in hare vergadering van gisteravond, op voorstel van prof. MolengraarT, met op één na algemeene stemmen de volgende motie aangenomen : „De vergadering, de houding van de liberale Kamerleden, die hun stem hebben uitgebracht voor het amendement-De Meyier, afkeurende, verklaart zich voor eene regeling van hot kiesrecht die in de toekenning daarvan niet minder ver gaat dan het wetsontwerp- Tak: besluit de verdere ontwikkeling der politieke crisis af te wachten en verzoekt hot bestuur, indien de Tweede Kamer mocht worden ontbonden, onverwijld eene vergadering van de leden der propaganda-club bijeen te roepen, en alsdan een voorstel ter tafel te brengen over hetgeen door de club behoort gedaan te worden, met het oog op de verkiezingen en de deelneming der club aan de verkiezingen." Van deze motie zal aan den minister Tak worden kennis gegeven. Aan de Koningin-Regentes is namens de werkliedenkiesvereeniging „Ontwikkeling" te 's-Gravenhage verzocht de Tweede Kamer te ontbinden, opdat de kiezers uitspraak mogen doen tusschen de gezindheid der Regeering en de Tweede Kamer ten opzichte der kiesbevoegdheid, „te verleenen aan de Ned. werklieden, des Vaderlands vrije en getrouwe zonen en Uwer Majesteits gehoorzame onderdanen, en opdat Uwer Majesteits wetsvoordracht aan eene tweede stemming door eene nieuw gekozen Tweede Kamer kunnen worde onderworpen." --- Bescherming. Jn een schrijven aan de Kamer van Koophandel alhier heeft de heer Jacob B. Citroen zijn leedwezen uitgesproken dat de Regeering zich het lot der goudsmeden niet méér aantrekt, want dan zou over het geheel een verbetering bereikt worden, welke niet alleen ten voordeele van de schatkist, maar ook aan een groot getal werklieden ten goede zou komen. Voor het grootste gedeelte wordt de treurige toestand veroorzaakt doordien een groot getal artikelen frauduleus of bijna zonder betaling van rechten wordt ingevoerd. Wel heeft de Regeering voor dat vak een poging gedaan ter voorkoming van misleiding waaraan het publiek was blootgesteld en de ongewaarborgde belastingstempels in een driehoek A geplaatst, doch dit maakt den toestand niet beter; integendeel, nu is het belastingstempel op een klein bestek door bijbrenging van genoemden driehoek nog minder zichtbaar, en kan het dus géén verbetering genoemd worden. liet ware z.; i. meer afdoende niets te stempelen met den staatsstempel op goederen die bijna waardeloos zrjn. De heer Citroen wenscht dat de Kamer bij de Rceering aandringe op voorziening in dezen toestand. --- Veetentoonstelling te Rotterdam. Heden was de veetentoonstelling te Rotterdam even als gisteren zeer druk bezocht. Zij bestond thans uit niet gemest, melk-, drachtigen fokvee in verschillende variëteiten en van verschillenden ouderdom. De jury was dan ook later dan gisteren gereed met het uitreiken der onderscheidingen. In de afdeeling niet-gemest vee (ossen, vaarkoeien enz.) werden bekroond: K. Versteeg to Giessendam, A. M. Nelemans te Klundert, Ph. Qualm te Pernia en C. Barendregt NRzn. met eerste; G. Bosschieter to Dirksland, C. Maris Az. te Willemstad, J. Freyers te De Meern en W. Poot te Rotterdam met tweede; A. Korteweg te Zevenbergen, ■wed. P. Root te Ouwerschie en P. A. Hofstede te Loosduinen met derde prijzen. In de afdeeling molk- en drachtig vee bevonden zich melkkoeien, raelkschotton, melkvaarzen, kalfdragende koeien, kalfdragende schottenen kalfdragende vaarzen. Hiervoor werden bekroond: Phs. Qualm te Pernis, D. P. v. Cappellen te Capello aan den IJsel, H. Pons tePoortueaal, L. O verwater te Strijensas en wed. J. Havens te Klundert met eerste prijzen; .1. Freijers te De Meejn, Ph. Qualm te Pernis, A. M. Nelemans te Klundert, K. Versteeg te Giessendam en J. Piek te Hekelingen met tweede prijzen; D. Verlek te Groot Ammers, J. Frevers te De Meern, P. Piek te Ilekelingen, J. P. van Oosterhout te Rotterdam, L. Overwater te Strijensas en 11. Pons to Poortugaal met derde prijzen. De afdeeling aanfokvoo bevatte guste vaarzen, piukkuiskalvereu, rijstieren, weideschapen, springrammen, beeren en zeugen. Hiervoor kregen onderscheidingen H. Tromp jr. te Papendrecht, A. M. Nelemans te Klundert, J. Verburg te Capelle a/d IJsel, F. Jungeïiusch te Chariois, L. Kaptein te Zoeterwoude, A. Ammerlaan te Delft, S. v. Schie Jr. to Rotterdam, H. G. van den Berg te id., J. den Toom te Berkel en D. v. d. Akker te Alfen a/d Rijn, allen eerste prijs; L. Punt te Klundert, A. M. Nelemans te id., M. J. de Lint te Zevenbergen, H. Breugem te Bergschenhoek, W. Poot te Rotterdam, A. Ammerlaan te Delft, P. J. v. d. Kooy te id., J. den Toom te Berkel, 11. G. v. d. Berg te Capelle aan IJsel, allen tweede en F. van Prooye te Abbenbroek, C. Maris Azn. te Willemstad, P. Qualm te Pernis, M. J. dc Lint Mz. to Zovonbcrgen, W. Poot te Rotterdam, C. vau Koppen to Vrijeuban en A. J. Nieuwenhuizen te Heen, allen derde prijzen. * VLIELAND, 11 Maart. Tot Raadslid is gekozen de heer A. Kooreman met 40 van dc lö stemmen. * LEEUWARDEN, 13 Maart. In dc halen gehouden zitting van den gemeenteraad is ter voorziening in de geruimen tijd bestaan hebbende vacature van ambtenaar van den burgerlijken stand benoemd de heer mr. C. Beekhuis. --- KUNST EN LETTEREN. „V Image." Gisteravond heeft I'Oeuvre Beaubourg's Plmagc voor de eerste maal te Brussel vertoond. Onze Parijsche correspondent gaf onlange; (zie tweede blad vau 2 Maart) ecu kort overzicht van dit stuk, dat men Vrijdag hier ter stede zal kunnen zien. 't Behandelt de geschiedenis van eene vrouw die jaloersch wordt op haar ideaal. De Indép. Beige spreekt met lof van de voorstelling. Morgen zal de firma G. Theod. Bom en Zoon in hun verkooplokaal „D 'Koning van Zwecden", op de Keizersgracht do munten, te Domburg gevonden, en een groote verzameling gouden penningen en munten, zilveren vierkante en proefmunten en miniatuurpenninkjes verkoopen. De catalogus van de Domburgsche muntvondst stelde mej. M. de Man, conservatrice bij het Zoeuwsch genootschap, voor de heeren Bom op. Naar men zegt, hebben de heeren A. Voitus van Hamme, L. Desuiten en Cb. de Beer do directie der Fransche Opera aangevraagd. ( Vad.) --- ONDERWIJS. Aan de universiteit alhier is het candidaats-examen in de geneeskunde met goed gevolg afgelegd door den heer L. P. G. Postema. Mej. K. Plaat, directrice van de middelbare school voor meisjes te Leeuwarden, heeft, om redenen van gezondheid, haar ontslag als zoodanig aangevraagd. --- RECHTSZAKEN. Laster. 't Hof te Amsterdam deed heden uitspraak in de zaak van Posthuma en Oostwouder, beklaagd van laster ten nadeele van dr. Vermev. Bij uitvoerig gemotiveerd arrest besliste 't Hof, dat 't leugenachtige van het door de eerste bekl. gegeven verhaal bewezen was en dat beide bekl. daarmede bekend waren. liet qualificeerde 't aan beide bekl. te zamen te laste gelegde feit als eenvoudige beleediging en hetgeen aan den tweeden bekl. afzonderlijk was te laste gelegd als laster. De eerste bekl. werd veroordeeld tot 3 en de tweede tot 6 maanden. Do eisch van ƒ 1 schadevergoeding, door mr. Simons voor de civiele partij ingesteld, werd tevens toegewezen. Hulploon. Bij uitspraak van den 9den Maart 1894 heeft het hof der admiraliteit in Engeland aangenomen dat het stoomschip Penelopc, toebehoorende aan de Kon. Ned. Stoombootmaatschappij alhier, zich op 21 December jl. in zeer gevaarlijken toestand bevond in de nabijheid der Fransche kust met ruw weder, zonder stuur, met uitgedoofde vuren, verstopte pompen en slagzijde over stuurboord, en dat dit schip met groote moeite en het herhaaldelijk breken van trossen te Plymouth werd binnengebracht na 2 a 3 dagen sleepen door het Schotsche stoomschip Benmore. De waarde van schip on lading der Penelope werd gesteld op £33,610, die van schip en lading Benmore op £ 27,000. Het Hof wees een hulploon toe van £ 4500, aldus te verdeelen : £ 3350 aan de reederij van de Benmore; £ 350 aan den gezagvoerder van dat schip; en £ 800 aan dc bemanning. --- De moord te Osch. (Per Telegraaf.) Op den 6en November des vorigen jaars eischte het O. M. bij de arrondissementsrechtbank te 's-Hertogenbosch levenslange gevangenisstraf tegen Gijsbertus van Gelder, beklaagd in den avond van 25 Maart 1893 den wachtmeester der marechaussee G. Hoekman te Osch te hebben vermoord, en tegea Anton van Berkurn, Johannes Gratianus de Bic en Petrus de Bic, beklaagd van medeplichtigheid, een gevangenisstraf van 15 jaren. De rechtbank, 21 Nov. d.a.v. vonnis wijzende, bekrachtigde den eisch van het O.M. voor zoover het v. Gelder en v. Berkurn betrof, doch sprak de gebroeders De Bic vrij. Dadelijk kwam het O.M. van dit vonnis in hooger beroep, en zoo begon heden de behandeling dezer geruchtmakende zaak voor het gerechtshof te 's-Hertogenbosch. Als eene bijzonderheid geldt hier dat het Hof het noodig had geoordeeld 18 getuigen te roepen, terwijl de verdedigers niet minder dan 23 getuigen a décharge hadden gedagvaard. Alle beklaagden waren in eerste instantie verdedigd door mr. J. A. Loeff, advocaat te 'sllertogenbosch, thans treden als verdedigers op, voor v. Berkurn mr. L. W. van Gigch van Amsterdam en voor de andere beklaagden mr. J. A. Blok te 's-Hertogenboscb. De publieke tribune was vol, op de gereserveerde plaatsen zag men tal van dames. Het Hof werd gepresideerd door den president mr. Bondam, als raadsheeren hadden zitting de heeren Cazius, Tiiman, Verheijen, Sassen, Van Schaik. Het O. M. werd waargenomen door den adv.-gen. mr. Reitsma. De beklaagden De Bic waren 25 Febr. jl. op bevel van het Hof weder gearresteerd. De eerste get. Herm. Jansen verklaart op den bewusten avond Van Berkurn bij den Eikenboomgaard te hebben gezien en herkend. Get. had indertijd eerst bij het vierde verhoor voor den rechter commissaris verklaard Van Berkurn te hebben herkend, omdat zijn vader hem had gezegd, dat hij waarheid moest spreken. Ken volgende get. de kastelein Pulles verklaart, dat de wachtmeester omstreeks elf uur zijn lokaal verliet en de get. Westerveld zegt dien avond omstreeks elf uur uit den Eikenboomgaard een persoon te hebben zien komen, welke Van Galen is geweest. De brigadier-marechaussee Brunius verliet kwart over elven met den|waclitmeester liet lokaal van kastelein Dc Bruijn. Deze ging toen naar de kazerne omdat 't dien avond rustig was. Ken paar minuten later hoorde de Get. Adriana Driessen, die's avonds schoten hoorde, uit het bed sprong en toen nog den vuurstraal van een derde schot zag, veiklaart twee personen, vermoedelijk de De Bies uit den Eikenboomgaard te hebben zien komen. . De De Bies beweren dat zij daar n-et waren. Adriauus van Galen, die feitelijk medeplichtige was. /.egt daar nu spijt van te hebben. Met de vier beklaagden en den ouden Van Berkurn was he plan tot moord reeds lang gevormd In den avond van 25 Maart was r .cds op den wachtmeester geloerd en hadden De Bies reeds over het moordplan gesproken Den volgenden avond negen uur, toen men wist dat de wachtmeester was op den heuvel, is een der De Bies Van Gelder gaan waarschuwen dat er kans was Get. persisteert bij de vroegere verklaring. De beide De Bic's waren dien avond wel 111 den l'-tenngaard en keken met beide andere bekl. mt ot ,1c wachtmeester kwam. Get. is later op verzoek van Van Gelder naar hnis gegaan, omdat deze zeide «dat het anders niet goed uitkwam . Voor get. thuis was, had hn' al schoten gehoord. Hy had beloofd later te zullen verklaren, dat Van Gelder dien avond thuis was. Op zijn weg naar huis was get. den wachtmeester tegengekomen. _ Beklaagden verklaren op de vraag van den president, dat get. //alles liegt". Als de adv. gen. aan Cis de Bic vraagt, of hy dien avond met getuige op de Varkensmarkt was, antwoordt ..dat mag ik niet zeggen." Op verzoek va gem. leest de griffier voor twee verk!::: vroegere getuigen, die get. en de De Bies dien a op de Varkensmarkt zagen. Toch blijven l. Ellerman Bamis Sf Co. Zooals onzen lezers bekend zal zijn, is de. boek steendrukken} van de firma Ellerman Ha, & Co. aan het einde van het vorige jaar naa Warmoesstraat verplaatst. Niet, alleen deto uitbreiding der zaken, maar ook di veiligheid vnn het ; breiding noodzakelijk. Ofschoon hei. werk - eenige maanden geregeld zijn gang ging, w: heel wat te doen om de werkplaatsen en all., daarmede in verband staat, geheel in orde te brei maar dezer dagen kon de Ltatotè 'üa.nd aan den a: gelegd worden. De inrichting bestaat nit twee hoofdgebouw.', eenige kleinere nevengebouwen, welke volgens de plannen van den architect A. Salm G.Bzn. door D. Ccr _.a. Cft A. 3. de Haan opgetrokken zijn. „ustevrein, dat onder het geheele gebouw door- i loopt, doet als papieriaagazijn dienst. Tegen het verschieten van het papier is het daar nker mogelijk gemaakt, terwijl het buitenlicht ovendien valt door geole ruiten. Ook bevinï een afgesloten ruimte twee ketels met lage stoomdruk voor de centrale verwarming, ■cc bovenverdiepingen van het voorgebouw ziju omen door de zettcrijeii, met bovenlicht. In gedeelte van het gebouw bevind zich de ruime drukkerij, en daarachter de machinekamer. Ken dynamo voedt 35(1 gloeilampjes voorde van 't gebouw. Naast de drukkerij zijn o. o. 0 de vochterjj, vouwerij, bronsdrukkerij, binderij, stereotypeerkamer, droogkamer, enz. Op de beide emdgalerijen staan de steendrukliandporsen , snjj-, "üieer-macbi heeft de inrichting, in 187 iop bescheiden 1 begonnen, zich allengs uitgebreid, en mag thans I - lands genoemd worden. Ken schilder, die aan eene drukkerij inde Warmoes■ - een ruit in te zetten, is van ue lad- I n. De man is, inwendig gekneusd, naar " n-gasthuis. vervoerd — *Lcn werkman, dig ftp et terrein der Staatsspoor het Oetg^ispad bezig was een waggon te lossen, een. «Waar stuk hout op het linkerbeen gekregen, 'töor dat lichaamsdeel is gebroken; hij is naar Binnen gasthuis vervoerd. Kenige brutale dieven trachten than- in buurt V V Q. Speciaal houden zij zich bezig met ovenhuizen. Als zij aangcscheld hebben en de opengetrokken is, dringen zij naar binnen, en ,i datgene uit de gang mede, wat van hunne ng is. Men zij dus op zijne hoede. De Vereeniging tot ondersteuning vau Weduwen -rezen, gevestigd Nieuwe Keizersgracht la,ontving de Koningin eene gift van ƒ 100 en van de .ngin-liegente* eene vi > »■ i ... . -, __ ---