TWEEDE KAMER der STATEN-GENERAAL. Vervolg der Zitting van den (4. December. AJe beer Donker Curtius schelst mede den gelukkigen toestand van ons vaderland, io opzigt lot de staatkundige ca godsdienstige vrijheid "foo we. . als tot de nijverheid; maar ten aanzien van onze financiën heeft bij onderscheidene aanmerkingen. Hij ondersteunt het gevoelen eener afdeeling omtrent de ophreaus* der belasting 00 bet gemaal. Hij oordeelt dat, zoo de wet met meer klem uitaevoerd wii rd , de opbrengst. Rrooter zou zijn, vooral zoo men eenige noodige verbetering en vereenvoudiging aanbragt. Hij eindigt met eenige aanmerkingen over de or« ganisatie der regterlijke magt, welke men zoo zeer verlangt, ca weike de redenaar ook grootelijks zegt te begeeren. Hij zal voor de wetten stemmen. De heer Hooft wenscht nog meer vermindering in de uitgaven en hoopt die voor het volgende jaar. Inmiddels zal hij voor de welten stemmen. De heer van de Kasteele is vaa oordeel, dat de voorgedrafea middelen, 001 de nilgaven te dekken, over het algemeen vaa'dien aard *ijn , dat de kamer de wet daartoe kaa aannemen ; dat men wel gaarne omtrent de eene of andere belasting eenige verbeleriag zag; dat ilij ook wel eeoige veranderingen in de wet op de personeele belasting *onde verlaagea, terwijl aadere leden ia andere wetten wijzigingen hegeeren; doch dat het genoeg was, dat de uitgaven en middelen om daarin le voorzien een voldoend resultaat opleverden, om zijne goed. keuring aan de voorgedragene wetten le geven. Hij laat zich in denzelfden aeest uit als de heer Beelaerts, ten aaazien der noodzakelijkheid, om de wezenlijke opbrengst der belasting op bel gemaal te doen kennen, en bij boopt, dat bet gouvernement in het toekomeade jaar nan dit verlaagen gehoor zal geven. Hij meent voorts, dat de vermindering der opcenten van de belasting op het gemaal bijzonder zal strekken ien voordeele van de bakkers ia de steden en niet vaa de schatpligtigen; doch deza vermindenag zal voor het platte land gunstig w rken en de schatpligtigen aldaar zeer verligten; hi] verlangt, dat ook ten aanzien van andere belastingen de opcenten verminderd mogen worden. ' Hij keurt de overschrqvmg der ƒ 500,000- goed; men kon niets beier uitdenken; doch hi| keurt de uitgaven voor de twee jagl-departemeaten (welke eene som vaa ƒ 91,137 : 5o beloopen) af, ca het komt hem voor, dat de opbrengsten der jagt, die eene som van/ i 35700 — bedragen, zeer goed in de schatkist kondea wordea gestort, zoader daarvan' iels •voor oakosten af te trekken. De spreker beantwoordt voorts de gemaakte aanmerkingen tegen het collegium ph'dosopliicum. Het goavernement, zegt hij, moet zich dikwijls ciet -vergenoegen mei het openbare onderwijs le beschermen en daarop een waakzaam oog le houden , maar er kunnen gevallen beslaan, waar hetzelve daaraan eene bijzondere leiding moet geven. Door medewerking van het gouvernement iq bet lager onderwijs bij ons tot dien trap van volkomenheid geraakt , dat Eelfs buitenlandsche geleerden hunne bewondering deswege hebben betuigd. Het gouvernement heeft belzelfde gedaan voor bet hooger onderwijs op de akademien des rijks. Wal het aouvernement heeft gedaan , kon het doen; de grondwet heeft hetzelve daartoe bij art. 226 gemagtigd. Waarom moet bet onderwijs in de wetenschappen, waartoe de professoren hij het collegium phiiosophicum benoemd zijn, eene uitzondering op den algemeenen regel maken ? Aaa het gouvernement alleen is de zorg foor het oaderWijs opgedragen ; hetzelve behoort volstrektelijk tot deszelfs werkzaamheden; doch, daar dez* lfde grondwet de vrijheid der. godsdienstige gevoelens waarborgt, kan het gouvernemeat zich niet in-* laten met de leerstellingen van eeaige godsdienst, die in het rijk geduld Wordt; doch hierover zijn nog geene klagten aangeheven. Het gouvernement in'lusschen is verpligt, zorg te dragen, dat alle godsdienstige gezindheden bekwame leeraars kunnen erlangen en moet daarenboven Waken tegen allen buitenlandscben invloed io zake van de godsdieast. Dit is de wil der grondwet. Waarom heeft men zicli, zegt hij , niet aan het hooid van den staat gewend, indien men eenige wijzigingen ia het besluit van den 14. Junij verlangde, vermits de konini> dit alleen kan doeo ? Eindelijk hoojit bij, dat het collegium phiiosophicum geen twistlappel moge moge worden tusschen de algevaardigden der natie. Dij zal voor de begrooling sleoimea. Het is nagenoeg 4 ure. De zitting wordt opgeheven en verschoven tot morgen len 10 ore. ' " r„- * 1 ,11 '"T"0^ de\ ZittinZ van den 'S. December. Se "l eer l^ Ti, '1 ™ tgeCn daar™ •*" «"«• Vorige voorkomt.) 2, "'7 Venhoven: van Heemstede (i„ het FraasclO spreekt alleen vaa het collegium phiiosophicum. Men Is, zegt bij, van de belaadsag.ng over de slaatsbegrootiug , welke aan de orde van dea dag is, afgeweken door over dit collegie Ie redetwisten, ca men heeft groot ongelijk gehad, de maatregelen van het gouveraemeat le gispen. De oprigting van bet collegium phiiosophicum is niet slechts eene zeer ver«andige daad vaa het gouvernement, maar ook eené daad van vol«lrekie noodzakelijkheid, vermits, zegt hij, de Belgische geestelijkheid, «n zelfs de booge geestelijkheid nog in de duisternis verkeert {o! ol — Beweging m de vergadering). Hij spreekt vervolgeas van een fanatiek priesterdom (o! o!) Hij bespoedigt de lezing van zija opstel. \<-r*sttng in de vergadering.) lk°A beCr e Slassart: lk vraag het woord lot eene motie van orde. doe het voorstel, dat het collegium, phiiosophicum niet meer moge aangeroerd worden , maar dat men zich bij de discussie over het budjet ***pale (ondersteund, ondersteund/) Ue beer van Sussen: Ik ondersteun mede dit voorstel en zie van net gevraagde woord af. Ik zie er van af om over godgeleerdheid te ¦preken. De kamer besluit, dat over geene godgeleerdheid meer zal gesproken ™orden. De heer _fe TMeulenare zegt, dat hij het besluit der kamer zal in *h* nemen en derhalve niet over een gesticht zal spreken, dat sints , e« dagen de hoofd-inhoud der redevoeringen is geweest. Het s-irjt «lu> cc'ller» z'jne meening niet vrijelijk te kunnen uiten; maar het be•' der vergadering ligt daar, ik eerbiedig hetzelve, zegt de redeliaar, en ga tot eene meer stellige discussie over, die der aanhangige ontwerpen van wet. De afdeeling, waartoe ik de eer heb te behooren, •vervolgt hij, heeft den wensch geuit, dat de wet op het gedisteleerd moge herzien worden. De heer minister van financiën schijnt van oordeel te zijn, dat deze herziening niet noodig is; men zou, zijne antwoorden lezende, denken, dat de Branderijen in den bloeijendsten toestand zija. Het is echter maar al 'te zeker, dat déze fabrijken in den hoogsten graad lijden, en het zeer noodig is, dezen tak der natio- nale nijverheid le hulp te komen , waarvan de nuttigheid algemeen erkend wordl, en waarvan het verval reeds zeer nadeelig op onzen landbouw werkt. De vermindering van liet stoken, zegt de redenaar, komt van de wijze van heffing van den accijns. De spreker toont zulks in onderscheidene bijzonderheden aan, en gelooft, dat de bezwaren zouden weg le nemen zijn, door de belasting naar de ketels te heffen. De redeaaar maakt aaamerkingen op de uitgaaf voor de zea hooge scholea ia het rijk, welke bij onmatig viadt; maareen punt, waarop bij inzonderheid de aaadacht vaa dea heer minister van binnenlandsche zaken meent te moeten vestigen, zijn de retributien , welke men van de kweekelingen vordert, zeer overdrevene retribatiea , die de zware traktemeatea der hoogleeraren schier op eene schandelijke wijze nog verhoogen. — Hij wenscht, dat de twee deparlemeaten van de jagt, als geheel nutlelooze instellingen, die jaarlijks meer dan ƒ90,000 kosten, mogen afgeschaft worden. Z. E. de minister van financiën bedriegt zich verbazend, wanneer hij in antwoord op de aanmerkingen der seclien zegt, dat deze lwee departementen met de wetten op dit stuk in verband staan. Ofschoon toestemmende, dat de wettelijke bepalingen io de beide groote afdeelingen des rijks verschillen, beweert de redenaar echter, dat, de bestaande verordeningen in de zuidelijke provinciën de afschaffing van dit departement, hetwelk met de wetten in geenerlei verband staat, niet kan beletten. — Hij verklaart* zich sterk tegen de bepaling, volgens welke, in zaken der accijnsen, de hoofd-ambtenaren mede in de boeten deelen. Deze bepaling, zegt hij, heeft hen tot belanghebbenden bij den sluikhandel moeten maken , en, wat nog ergeris, tot belanghebbenden bij het knevelen der schat-iligtigea. Hij hoopt, dat het gouveraemeat dezelve niet laager zal laten bestaan. De redenaar deelt de gevoelens der beide vorige sprekers om- trent de overschrijving van uitgaven op de tienjarige begrooting. Hij zal de inlichliagen vaa den minister van fiiancien afwachten, Waarop bij zich voorbehoudt te antwoorden , indien daartoe reden is. De heer Dumont dnet eene lange redevoering; doch uit hoofde van deszelfs zwakke stem , hebben wij van dezelve niets kunnen verstaan. (Hij heeft legen de begrooting gestemd.) De beer Beiphins keurt het af, dat men in deze vergadering en bij eene publieke beraadslaging over het collegium phiiosophicum heeft ge» sproken; hij zegt, dat bij zelfs zijne medeleden, die zulks voornemens waren Ie doen , verzocht heeft, zich daarvan le onthouden; doch, vermits zij dien raad niet hebben willen volgen, acht bij liet pligtmatig, den maatregel van bet gouvernement le verdedigen. Men heeft, zegt bij, zich iiiet regtstreeks aan den koning willea wenden; maar verkozen , hierover bij eene openbare beraadslaging te spreken; dit ia verkeerd; want, bijaldien men goede redenen had bij te brengen, had niea zich lot het hoofd van den staat moeten vervoeuen , die, volgens •de grondwet, met de zorg voor het openbaar onderwijs belast is; zoo had men wijzigingen in het besluit van den 14. Junij 11. kunnen verkrijgen. De spreker treedt ter zake en hangt een treffend tafereel op van alle slinksche vonden, door een gedeelte der Rooaische geestelijkheid aangewend, eerst om de aanneming der grondwet door de vergadering der notabeleu te beletten, vervolgens om de daarstelling der provinciale stalen te verhinderen. Wat was daarvan de voornaamste reden ? Dezelve bestond daarin, dat de geestelijkheid niet kon dulden, dat het openbaar onderwijs aan de zorg van het gouvernement wierd toevertrouwd. Hij brengt daadzaken bij, die ter zijner kennis zijn ge-, komen , om aan te toonen , boe groot de invloed der geestelijkheid was op de leden van de regterlijke magt, van welke vele den eed, door het gouvernemeat voorgeschreven , uit vrees voor de priesters niet hadden Willen afleggen. Het was dos noodzakelijk, hel onderwijs te regelen en wijze maatregelen te beramen , teneinde in Nederland eene bekwame en verlichte geestelijkheid te hebben. Dit heeft hel gouvernement gedaan, door de oprigting van een collegium phiiosophicum, helwelkons priesters moet leveren , wier kennis en verlichting aan die der tegenwoordige eeuw beanlwoordea. Het is niet genoeg, vervolgt de spreker, dat de priesters met hunnen pligt opzigtelijk de godsdienst bekend t?.ijn ; zij moeten ook hunne verpligting jegens hunnen kouing en het vaderland kennen. Men moet hen das daarin onderwijzen , met een woord, men moet eea opeabaar onderwijs lot stand brengen. Indiea het waar is, dat het gouvernement in de middelen van uitvoering mogt hebben misgelast (trouwens deszelfs bedoeling is door niemand betwijfeld) dan kan dit hersteld worden, en er zullen ongetwijfeld maatregelen genomen worden, der wijsheid waardig van eenea Moaarch, oader wien wij het geluk hebben te leven; doch wij moeten ons de wet niet meer laten stellen van eenen ellendigen kerkvoogd, die, voor eenige jaren , te grooten invloed op de gemoederen der Belgen uitoefende, en die, tot ons geluk, den Vaderlandschen bodem, waarop hij een vreemdeling was, heeft verlaten en gevlugt is naar het land, waar hij het eersle levenslicht aanschouwde (de bisschop de Broglie, een Franscbman.) Het gouvernement moet niet enkel toevoorzigt over bet openbaar onderwijs houden ; maar moet hetzelve daarenboven regelen en zorg dragen, dat de jonge lieden goede beginselen aanleeren, die met oaze zeden en instellingen strooken. Ziedaar mijn gevoelen, zegt de spreker, nopens bet openbaar onderwijs en de maatregelen van het gouvernement, en ik hoop, dat dit de laatste maal moge wezen, dat wij dusdanige onderwerpen behandelen. Ik ga tot een ander over, namelijk tot het reglement voor de provinciale staten. Dit reglement ontzegt in een artikel aan een burger het kiesregt De spreker is van oordeel, dat een administratief reglement eenen burger nimmer van dit regt kan beroovea. De regtbanken hebben daartoe , is het noodig , alleen de magt. Overigens weet hij niet, waarop deze bepalingen yan I:-~' .rnemetit gehonwil zijn. De heer de Secus heeft dezelfde aan-1,. i.-v.-,i;en gemaakt en de spreker keurt die in alle hare deelen goed. Hij komt tot een ander onderwerp; bij haalt iets aan, dat in zij tic •provincie plaats vindt en hem aanleiding geeft, om te vragen, of ia i'rovincit-n, waar de admodiatie op het gemaal is ingevoerd, deze belasting nog bij collecte iian worden ingevorderd. Hij zai bet antwoord Van het ministerie dienaangaande inwachten. (De minister heeft ontkea«leaaenderwijze geantwoord.) Zijne laatste aanmerking betreft hei veruchil , hetwelk men meent te bestaan tasschen de reglementen op de admodiatie .en de wet op het gemaal. Hij herhaalt bier breedvoerig , Mvat atidere leden reeds over dit onderwerp gezegd hebben. Hij eindigt met te zeegen , dat hij zijne stem zal regelen naar de aanmerkingen , ¦welke bij gemaakt heeft. (Hij heelt tegen de drie eerste ontwerpen van •wet gestemd. Het vierde, waarbij de toe te stane som aan hot amortisaiiersijn^ipaat over 1826^ bepaald wordt, heeft hij aaagenpmen.) Al de wetten zijn met meerderheid van stemmen aangenomen. \IJ-et vervolg dezer sitting zullen wij in onze volgende mededeelen.] FRANKFORT , den 16. December, Eon koprier aan het keizerl. Russische gezantschap alhier, heeft de treurige tijding overgebragt, dat Z. M. de Keizer van Rusland- na eene •korte bedlegering van slechts twee dagen, den 1. dezer te Taganrog -overleden is. ---