Mengelwerh. De schoone slaapster in het bosch. XV. CONSTITUTIONELEN ENVADERLIJKEN. Welk eene wolk van stof gaat daar op? Is er een oorlog uitgebroken en storten giuds digte drommen van krijgslieden, gretig op den strijd , als baren itt de braudiug, met hoopon op elkander ? Ik hoor het gekletter der wapenen niet, maar zie toch vaandels onlrold. — Die daar regts dragen het hoofd vrij omhoog, hunno oogen fonkelen en hun rustige en gelijke gan» toekent eene inwendige overtuiging van hun dool te zullen bereiken. — Die daar links zien er erbarmelijk uit, hunne ruggen zijn gebogen, hun oo« is vleijend , loensch en veelal nedergcslagen; hun voorhoofd is plat, zü volden hinkende eu stootende hunno geleiders. — Laat eens zien, wat staat er op die vaandels geschreven? Dat der eersten is nienw, eenvoudig on van schoono stof; daar lees ik op: gelijkheid van allen voor de tuet, onmiddellijke verkiezingen, verantwoordelijkheid; er onder staat: »de cossTiTr/TiosBLBS." Dat der anderen is uit allerlei soort van lappen zamengcsteld; sommige oud , andere nieuw, welke even daarom niet houden; bij den eersten storm wordt het vaneen geslagen ; hel schijnt zelfs dat het slechts ecu deel is van een grootor even slecht zamengehecht aandel ¦ er is hier en daar ook iets op geschreven, er schijnt op elke 1 'ts afzondcrlijks to staan: dispensatie, jonkheerschap , conflict, aborf','wselmal. Wat is, dat ik daar verder-lees? Het eerste cijfer kan ?W,,?V m,qr er WM 000000000000000, en daaronder staat het ik niet zien, maar «.i »«io'' " woord oW-er, pensioenen, gratificatien , honderd exemplaren , fonds ¦ Ml vrvidom van belasting, omslag en wederomslag, ZuZ OOOOOÖOOOOOOOOOOOOOOOOS^-; het eerste cijfer ontbreekt hier weder. Welken naam voert dit leger, dat zulk een rijk deel nit de doos van Pandora heeft geërfd? Op dien legerwagen met wetten , besluiten en keuren , welke zes paarden mot moeite kunnen trekken , zal het wel te lezen staan; het heet: pet i,egeb deb vaderlijke*. — Constitutionelen en faderlijken , ziedaar dan de tegenover elkander slaande legers. Welk een' wonderlijken krijg voeren die lieden ; zij nemen beurtelings het woord op of werpen elkander geschriften toe; de Vaderlijken bezigen nog andere- middelen , zij laten linten en starren en perkamenten zien ; van tijd lot( tijd loopt er oen van het eene leger lot het andere over; als de overlooper een f aderlij ke is, dan is het gewoonlijk óf de minst scheele en kreupele , óf dc aUerkreupelste , die door de vaderlijke kastijdingen zoo is vermiukt, dat hij tot niets meer bruikbaar is; is het een Constitutioneel , dan is bet gewoonlijk een der zwakslen, op wiens hoofd doctor gaii eene aanmerkelijke uitholling van eigenbaat en vrees zon ontdokken. Uit het leger der Vaderlijken treedt een man vooruit, reeds van hooge jaren ; het is eenigzins twijfelachtig, of zijn hoofd boven zijne schouders, dan wel zijne schouders boven zijn hoofd uitsteken. » De vaderlijkheid , — zoo spreekt hij , — kleeft aan kroon en scepter, even als kroon en scepter kleven aan de vaderlijkheid ; en zoo is dan een koning over zijne onderdanen , als een vader over zijne kinderen ; niet zoo als de wufte Eranschen de kinderen hadden meerderjarig gemaakt op hun 21"« jaar; niet zoo als , — het zij met bescheidenheid gezegd, — te ver gedrevene inschikkelijkheid dat meerderjarig worden op 23 jaren heeft bepaald; neen, een koning, al ligt hij in de wieg , al loopt hij aan den leiband, al suft hij van ouderdom, is en blijft de tutor univer'silatls, dat wil , vaderlijk overgezet, zeggen, dat hij is en blijft de voogd over zijne kinderen; welke kinderen, — en wie zal mij de juistheid dezer gevolgtrekking durven betwisten ? — welke kinderen noodwendig lot hunnen dood minderjarig moeten zijn, daar anders do koning geen voo«d zou kunnen blijven. ~ Een koning regeert bij de gratie Gods; hij is dus zijn stede-houder op aarde; dus zijt g"yj verpligt blindelings te gehoorzamen, en zoo er eenig onheil ontstaat, dan is het de straf uwer schandelijke ongehoorzaamheid en uwer onredelijke beoeerte om uwe oogen te openen en te zien. — O gruwel! te zien! Waa. het dat nog maar alteen ! maar anders te zien dan een koning heeft durzen zien! Indien soms de dijken zijn doorgebroken, indien gedurende vijftien jaren van vrede de schuld met meer dau twee honderd milliocneu is vermeerderd en de belastingen van jaar tot jaar zijn toegenomen: — het is omdat gij gezien hebt, want hadt gij niet gezien, het was even alsof het niet was gebeurd; wie ,— ik zeg het met bescheidenheid, — kan mij de juistheid dezer gevolgtrekking tegenspreken ? Als er maar veel kinderachtigheid aan de zijde des volks is, dan is het een gelukkig volk; de vader geeft dan gaarne aan hen, die het meest speelziek zyn , eene doos en zelfs doozen vol soldalen, de snoepers krijgen zoete koek en de ijdclen linten ca schoouklinkende benamingen. — Wat wilt gij meer? Zeggen wat gij deukt 'f de belangen der kinderen door de kinderen doen onderzooken ? 0 last, o ongemak! o ijdelheid! waartoe gedacht? waartoe uwen geest gepijnigd? Doe zoo als de vrienden der vaderlijkheid en denk niet; en zoo gij het ongeluk mogt hebben uwes ondanks te denken , vraag dan eerst, hos de vader heeft gedacht en onderwerp dan uwe gedachte aan zijne gedachte. Zoo zal er zijn eenstemmigheid en rust, en to vergeefs zult gij in het woud of op het vlake veld eenig gedierte zoeken , gelukkiger dan do gerektgeduldige en onderworpeu-geloovige minderjarigen, waarvan de voogdij zich hecht aan de kroon en kleeft aan den scepter. — Een daverend hand-geklap en voeten-getrappcl der f ader lijken volgt deze keurige rede ; het schijnt, dat al de kreupelen van het lange op het korte been zijn gevallen. Maar op de Constitutionelen heeft zij geencn indruk gemaakt; do gelukkige vrijheid van het gedierte schijnt hun weinig te behagen, — niet een loopt op die rede over. Nu treedt er een ander nit de Vaderlijken op en zegt: Gij wilt orde en veiligheid , bescherming voor uwe eigendommen , bescherming uwer eer; gij wilt do deugd beloond, de ondeugd gestraft hebbon: — wel nn , dat willen wij ook, en omdat wij het willen, berusten wij in den wil van den vader des vaderlands. Hij alleen is hoog genoeg geplaatst, om alles te overzien ; anderen kunnen ligler dwalen dan hij ; beter is het dus zich aan hem te onderwerpen dan aan anderen. Laten wij ons aan hem allces onderwerpen; ik en mijn meester zijn er ver van daan, om n vijandschap toe te dragen; hij draagt u in zijn hart, want ook gij zijt zijne kinderen , slechts afgedwaalde , verdooldo kinderen; laten wij ons verbroederen. — Daden bewijzen meer dan woorden; aan ceuon uwer aanvoerders wordt een blijk van welwillendheid gegeven, hij is van een laag-gchorene tol een hoog- geborene gemaakt, en van een man vanjaren tot een jonkheer; aan eenander uwer, wiens voorouders hem eenen roemvollen naam hebben nagelaten, wordt een gouden sleutel, en nog aan eenen derde eenige ellen gestreept lint toegedacht; ook zijn er nog eenige posten open en zal er waarschijnlijk eene herziening van sommige instellingen plaats hebben , waardoor, zoo als gewoonlijk, weder zeer vele onmisbare bedieningen zullen worden geboren, waarvoor mannen vau aanzien zullen mooten worden gezocht, en dan zal met eene vaderlijke hand de teruggekeerde verloren zoon worden bedacht.— Hier lonkte de redenaar met zijno scheelo oogen dezen en genen zoo toe, dat er altijd twee of drie den lonk als aan elk hunner gerigi kon beschouwen ; en het scheen mij , dat er waren, die onwillekeurig de f aderlijken meer naderden, als op eens eenige weinige Constitutionelen toeschieten en beurtelings het woord opnemen. » Noch uit naam eener rust, welke het Opperwezen niet heeft gewild , dat het deel der menschen op aarde zijn zou ; noch uit naam der orde, waarvan gij slechts den naam in den mond hebt; noch door beloften en giften moet hier de strijd worden beslecht; — maar door verstand on waarheid. » Onze zintuigen zijn de middelen, waardoor wij de denkbeelden opvangen en die zintuigen zijn daartoe meer vatbaar, naar mate ze meer worden geoefend; die dus van der jeugd af het best zag , het best hoorde, de fijnste en best gevormde zintuigen had, dio dezelve beurtelings, zoo dat het eene niet ten koste van het ander had geleden , het meest oefende , — die zou, wanneer men don staat bij een huisgezin wilde vergelijken , de vader moeten zijn; maar er kunnen er tien, er kunnen er hondeid wezen , die de meeste kennis , de meeste ondervinding meenen te hebban ; aan wien hunner zult gij hel vaderschap opdragen ? en hoo lang zult gij het hem opdragen? Want zoo de mensch in vatbaarheid toeneemt , er komt een tijd, dat men ook iv vatbaarheid afneemt; menig uwer moei het ondervinden , want velen uwer zijn zwak en oud van dagen. »En als <*ij nn den bekwaamsten gevonden hebt, en als die bekwaamheid als het ware tot heden aan zijn geslacht eigen was geweest , en hel vooruitzigt zich voordeed, dat dezelve op zijnen zoon en zijnen kleinzoon za overgaan, — zou dit dan altijd en altijd zoo zijn. Of leert ude geschiedenis niet het tegendeel? En als gij nn dien bekwaamsten zoo hoog hebt Se" plaatst, dat hij alles kan overzien , moet hij dan niet juist, uit hoofde van die hoogte, le veel van elk voorwerp verwijderd zijn? Ga, uwe leer isoneiu, alleen verdedigbaar door bedrog en zelfzockendheid. — Wat willen wij daarentegen? Onze vanen wijzen het aan: gelijkheid van allen voor de wet; dat is: de regering der wet; dat is: orde zonder geweld ; terwijl de ordo van u slechts is geweld, op zijn best do beweegloosheid des onmagligen. Wij willen onmiddellijke verkiezingen , opdat do wet , dat is het beginsel van alle orde, zij de geschrevene mecniug der grootste menigte ,eu opdat dit beginsel, die wet, naarmate van de wijziging der meening, ook gewijzigd kunne worden; opdat zij blijve wat ze zijn moet, — het afdruksel der waarheid. » Maar, zegt gij, Vaderlijken , zoo is er nooit rust, nooit vastheid , nooit «en einde! Wie heeft u dat gezegd , korlzigtigon ? Voor elk onzer is een einde , en dat einde is de dood; maar het menschdom , de maatschappij sterft niet; en opdat haar leven zoo zij , dat zij , die er een deel van uitmaken, zedelijk en stoffelijk billijk mogen deelen in de lasten en ook 'in do genoegens er van, daartoe moeten wij de instellingen verbeteren, dit is onze mensckelijke pligt. Hij die dezen pligt niet vervult, voldoet niet aan zijne roeping; niet allen kunnen daartoe veel bijbrengen, maar elk een naarmate van zijnen stand en zijn vermogen. — Be dood dreigt : heden zijl gij .morgen niet meer; uwe roeping was, toen gij leefdet, mensch te zijn; dat is: u ten nutte te maken wat uwe voorgangers deden, te verbeteren , wat gij gevonden heb!; die aan dezen pligt niet voldeed ,op liera rust eene zware verantwoording; hij voldeed niet aan de bestemming waarvoor het Opperwezen hem op dezo aarde plaatste. Heden zijt gij , en morgen uiet meer; stel dus niet tot morgen uit wat gij heden doen kunt."—Zoosprak de eerste Constitutioneel, en eenige Vaderlijken kwamen tot hem en zeiden : wijs ons den weg ter verbetering, en wij zullen er Biet u aan arbeiden. ,r ,s ---