JAARLIJKSCHVERSLAG van Heeren deputeerde Stalen aan de Heeren Staten der provincie Gelderland, gedaan in de vergadering van den 6<2«™ juli 1841. Edel Gboot Achtbabb Heerei! •let sedert onze laatste bijeenkomst afgeloepen tijdvak •*l, met geheel Nederland , ook voor dit gewest steeds bijzonder oputorkelijk eu gewigtig blijven door den Zonsafstand dps konings , die, gedurende eene reeks van jaren, en in moeijetijko omstandigheden , de teugels T*ti het rijksbewiud voerde; doch in eenen gevorderden leeftijd den scepter overgaf aau hoogstdeszelfs zoon, onzen tegeuwoordigen monarch, *elke in de velden van Waterloo en elders roemrijk ♦oor zijnen geboortegrond heeft gestreden. Wij smeeken voor hem eene voorspoedige regering van "eu. Opperbestnnrder der woreldschelotgevallen , die, iv den jongsten jaarkring, aan Gelderland weder zoo veel B°eds heeft te beurt doen vallen , daar ongestoorde rust *o burnerlgke vrijheid bestendig hcerschten: — algo•heeue besmettelijke ziekten de ingezetenen niet troffen ; — «"„verbeid en volksvlijt zich meer ontwikkelden ; — het openbaar onderwijs de beschaving bevorderde ; — een «edelijko, van hooge prijzen verzelde oogst den landman verheu»de, en het nadeel verzachtte, dat de longziekte op enkele plaatsen heeft blijven veroorzaken, en eene menigte andere zegeningen werden genoten. Hiervan zullen U Edel Groot Achtbaren zich kunnen Overtuigen,'door een beknopt overzigt van den staat dezer provincie, hetgeen wij , op het voetspoor van Vorige jaren , en naar aanleiding van het daaromtrent D 9 het rclemeut op het gewestelijk bestuur bepaalde , "6 eer hebbeu, volgenderwijie aan le bieden. Met diep leedwezen moeten wij in de eerste plaats 'Wmeldcn , dat drie verdienstelijke medeleden dezer tergadering, namelijk: C. A. baron Mackaij, —jhr. "• W, Jw van pahst van Bingerden en jhr. W. R. e Salve de Bntneton, door den dood , aan het vaderai)d , dit gewest en hunne betrekkingen ziju ontrukt. *• M. de koning heelt onlangs een gedeelte van dit Be»est met een bezoek gelieven te vareeren , en alstoen fle bewijzen gezien van do-gehechtheid, en geestdrift, ,velke de bevolking bezielde. Deze gebeurtenis zal lang ,l 1 berinnering blijven. Bevolking en%. De bevolking bedroog op den eersten januari 1841: In de steden 90534 zielen. Ten platte lande . . . . . . .255529 » Dus te «amen „46063 zielen. Op den eersten dag van j[B4o bestond dezelve uit ... . , 34.497 » Zoo dat die is vermeerderd mot . , . 1566 zielen. Er zijn in 1840 geboren 11350 kinderen, en overleden 7296 personen. Het getal dar vollrokkeno huwelijken bedroeg 2551. ' *»t der echtscheidingen 1. . "e koepokinenting, ofschoon hier en daar bij de "6e*eleüen onverschilligheid vindende , ontmoet echter algemeenea tegenstand , en werd iv 1840 door _ B«ueeskunstoefenarcn weder met vlijt verrigt; zijnde 'i_,?178 vacciuatiëu geschied , van welke 1618 tegen Kerkelijke zaken. , ' mcerendeel der bevolking van dit gewest blijft ' ,**'eDstig gestemd , en de leeraars der onderscheidene , verbreiden; steeds , door leer en voorbeeld , „«bied der zedelijkheid en deugd. «et seminarie der kathol'jke missie voor Gelderland li «erajjdg de Waal), Overijssel, Vriesland , Groningen en Drenthe , zal van het oude slot te 's Heerenberg naarde stad Culenborg worden overgebragt. ' Bij koninklijk besluit zijn gemeenten van christelijke afgescheidenen erkend le Lochem en Gecstcreu , — Gameren en Nienwaal-, — Foudero^eu en Aalst, — Herwijnen , — Haltem en Vuren. De groole of St. Walburgskerk te Zulphen heeft, even als de toren, aanzienlijke verbeteringen ondergaan. In de noodzakelijke herstellingen van den toren der roomschkatholijke St. Jaaskerk zal uu op gelijke wijze worden voorzicu. De nieuwe hervormde kerk te Velp is ingewijd. Door toevallige hindernissen vordert do bouw van die le Apeldoorn langzaam. Te Reakumis eeae sierlijke katholijke kerk gezet. De hervormde kerk to Geestereo is van een orgel voorzien. Men is bezig met de vernieuwing van die te Gelselaar. De roomsch katholijke kerk te Drielelaar zal waarschijnlijk door eeae nieuwe kerk en pastorie te Borculo worden vervangen. Te Arnhem heeft meu eene groote , sierlijke pasto ia daargesteld.' Aan de gemeente van Westervoo'rt is, ,tot oprigling'eener kerk, rijks subsidie verleend. Die te Paanerden hoeft men hersteld. Door de Israëliten te Borculo is in het afgeloopen jaar een geheel nieuw doelmatig gebouw, uit 'eigene middelen , bokostigd. ' De toren te Kool wijk , heeft voor eene hooge bouwvallige , eene lage hechte spits gekregen. Die te Beekbergen is door den bliksem getroffen; doch zal hersteld worden. To Loeven is de predikantswoning bijna geheel vernieuwd. Te Hecrdo ziju de hervormde kerkelijke fondsen door een legaat van ƒ 40.000 aanzienlijk verbeterd. In het dorp Diereu zullen twee nieuwe begraafplaatsen , de eene voor de hervormden, de andere voor roomscbgezinden wordea daargesteld. Openbaar Onderwijs. De middelen , bij voortduring , tot verbetering van het schoolwezen wordende aangewend , beloven in de toekomst heilzame vruchten aan do maatschappij. Het aantal leerliugen , welke voor korleren of langoren tijd in 1840 degewone lagere scholen bezochten, bedraagt: Van bet mannelijk geslacht ...... 28,371. Van het vrouwelijke » , . , . . ,\ 21,340. Te zamen 49.711. De inkomsten der onderwijzers ziju verschillende , en over het algemeen middelmatig; doch op sommige plaatsen kunnen dezelve naauwelijks in hun onderhoud voor- Zien , hetgeen vooral wordt veroorzaakt door het gering getal ter school gaande leerlingen gedurende den zomertijd, als wanneer meest allen tot den veldarbeid worden gebruikt. Er ziju subsidicn uit 's rijks kas, ten bedrage van f 5500 , en uit de fondsen der provincie de som van f 9250 , bewilligd , tot bekostiging van noodzakelijk geoordeelde vernieuwingen of verbeteringen van schoollokalen , waarbij dan nog de opofferingen der betrokkene gemeenten moetett worden gevoegd. De koning verlangt, dat de toelagen voor schoolonderwijzers , zoo mede die voor schoolgebouwen , voortaan niet meer uit "s rijks schatkist, maar uit de provinciale fondsen zullen gevonden worden; bobbende het Zijner Majesteit echter behaagd , zich te laleu welgevalleu, dat over het loopeiide jaar nog eenige siibsidiëa worden verleend , hoogstens echter voor zoo verre de tot dat einde op de staats-begrooling toegestane sommen kunnen strekken, en met inaebtuemiag der meeste spaarzaamheid. De toestand der schoolvertrekken is over het algemeen gunstig. In de gemeenten , waar dezelve te wenschen overlaten , is men er jaarlijks op bedacht dezelven Ie verbeteren. Iv het dorp Dinxperlo 1s de school afgewerkt. Aan die iv do buurschap Varsset zijn vele herstellingen gedaan. Te Bronkhorst zal men hot kerkje, waarin geene dienst' meer verrigt wordt , tot .eu schoollokaal inrigten. I_ de baarschap K<,lte« , ouder Winterswijk , is eene geheel uienwe school daargesteld. Te Velp is eene uitmuntende school voor 300 leerlingen gebouwd , welke verwarmd wordt met het toestel der hecte lneht van professor Bergsma , hetgeen bijzonder wel schijnt te voldoen. Eene in /ija soort nie, miader fraaije school voor 150 kinderen is in do baurschap Empe verrezen. Te Kootwijk is eea kleia lokaal onder den loren gemaakt. Te Garderen ia hetzelve vergroot. De scholen te Varik en Heerewaarden zijn in hel afgeloopen jaar geheel nienw opgebouwd. Die te Nederkemert (bezuiden de Maas) heeft eene aanmerkelijke verbetering ondergaan. De tweo scholen te Hn'ssan ziju vernieuwd of verbeterd. Het aantal zeer goede schoolgebouwen is iv 1840 mei testten vermeerderd. In het dorp Heteren draagt de gemeente-kas voor da kosten van drie scholen / 300 bij tot het geven vau onderwijs aan minvermogenden, welke gelden echter door de onderwijzers niet anders dan als belooning voor werkelijk gegeven onderrigt on geenszins als rast traclemenl genoten worden. De daaromtrent vastgestelde plaatselijke verordeningen zijn navolgenswaardig. Het stedelijk gyamasium te Zulphen is in werking gebragt. Hetzelve is in twee afdcolingen gesplitst, vau welke de eene bestemd is voor het onderwijs in de oude talco en die weienschappen, welker kennis ter voorb.'-r'eiding lot hel hooger onderwij» wordt gevorderd , — en de andere ten doel heeft , om jougo lieden voor de militaire akademiën , het instituut te Medemblik , ca andere betrekkingen in de maatschappij , op le leiden. De uilbreiding van het onderwijs aan het gymnasium te' Harderwijk, door de bijvoeging van eenen lector in de nieuwe talen , geeft hoop op vermeerdering vau leerlingen. De Latijnsphe school te Zevenaar telt, gelijk in de meeste kleine steden , weinig discipelcu. Te Beek is eene Fransche dag- en kostschool geopend. Te 's Heerenberg is uit de inkomsten van twee familie-vicariën van den vorst van Hohenzollern-Sigma j ringen, daartoe onder hoogere gdedkeuriag aangewezen , eene bijzondere school lot stand gekomen voor het onderrigt in de Nederlandsche , Fr.anscho en Hoogduitscho talen, benevens de overige vakken van het middelbaar onderwijs. Het bestuur van het teoken- en bouwkundig- genootschap te Arnhem wendt alles aan , om do meest nuttigstrekking aan hel onderwijs le geven, zoo verre zulks bij de bepaalde geldmiddelen , en beperkte zalon , mogelijk is. Men heeft reden van tevredenheid over den ijver der onderwijzers , on de leerlingen toonen door hunne vorderingen , dat zij prijs stellen op de gelegenheid , welke hua wordt versohaft, om zich tot eene aanzienlijke hoogte , zoowel in de nuttige , als schoone kunsten, te bekwamen. De leekenschool te Nijmegen neemt steeds in belang toe. Het plan tot het houden eener tentoonstelling van kunstvoorwerpen wordt in dit jaar verwezenlijkt. Te Nijkerk bestaat thans ook eene school voor het , bouwkundige teekenen. Te Harderwijk is het getal leerlingen tot 54 geklommen. Nationale militie en schutterijen. De ligtiug der nationale militie is, too als tronwens konde worden verwacht, ook dit jaar weder in de meest geregelde orde afgeloepen. De medewerking der collegiën en ambtenaren , met de uitvoering der wetgeving op dit stuk belast, heeft daartoe veel bijgebragt: maar voornamelijk bobben onze ingezetenen , door eene geregelde opkomst, op nienw getoond, voor vaderland en koning , met den besten geest bezield to zijn. Het gewoon contingent werd bij besluit van 29 januari 11. n°. 86 , bepaald op 1039 man. Daarenboven moesten, overeenkomstig art. 15 der wet van 8 januari 1817, worden aangevuld 94 ,en , volgens art. 21 derzelfde wet , 7 , zoodal dit gewest te zamen moest leveren 1140 man-, schappen. Bij gelegenheid van Zijner Majesteits inhuldiging, op 28 november 1840, heeft het hoogstdenzelven behaagd, een algemeen pardon toe te staan aan al degenen, die zich, zouder verdere misdaad, aan eenige onttrekking ten aanzien van de nationale militie of schutterijen schuldig hadden gemaakt. — Van dio gunstige bepaling hebben zich veloa bediend , en ziju aan derzelver betrekkingen teruggegeven. Do herfstoefeningen hebben geen plaatsgehad, en zijn gevolgclijkdo verlofgangers in hunne bedrijven gebleven. Het leger op den voet van vrede teruggebragt zijnde, levert de dienst der nationale militie thans weinig bezwaren op. — De ligtingen vau 1838 eu 1839 hebben eerst den 25ste" maart, en die van 1840 niet voor den I«eB juli behoeven op te komen ; terwijl derzelver diensttijd voor dit jaar slechts op drie maanden is bepaald. De middelen tot kazerneriug zjjn ju de. meeste garnizoensplaatsen voldoende. Die te Z. Jioen\el zijn zoodanig uitgebreid, dat tegenwoordig in de behoefte van huisvesting en stalling voor deu staf van een regiment, en twee eskadrons paardenvolk naarden eisch kau wordea voorzie». De ligting der schutterij over 1840 is mede wel afgeloopen , en wordt in dit jaar met het gewenschte ge! volg voortgezet- De kaden der schutterijen worden aUenvege > Wo veel mogelijk, voltallig gehouden. Mei ie_i«gslcC'__g wordt de nieuwe wetgeving op de militie en schutterijen door ons le gemoet gezien. Financiën, Overeenkomstig de bepaling van art. 154 der grondwet, en de voorzieningen , ingevolge art. 157 derzelve, genomen , wordea do bejrooliuyen en rekeningen der iuk >mstea on uitgaven vau de plaatselijke besturen jaarlijks aan onze beoordecliag onderworpen. — Hiertoe is dienstig , dal al., wat het geldelijk beheer di:r gemeenten belieft, ia een helder licht geplaatst worde , eu de ver.aalwoordiug daarvan met zoodauige na.iuii keurigheid geschiede , dat nergens eenige onduidelijkheid en onzekerheid overblijft, nmar do fimnciclo slaat, en de^ ontvangsten en uitgaven gemakkelijk in allo bijzonderheden kunnen nagegaan worden — Wij hebben het .genoeg'-a te ondervinden, dat de plaatselijke besturea iiiervoor zorgen; terwijl wij trachten , door voorschriften, overal eene gelijke ordelijke behandeling to bevorderen , waarbij de wolti-e vrije beschikking der plaatselijke besturen en hunnj huishoudelijke belangen «censxins elemmerd. maar eeuo regelmatigheid gevestigd wordt, welke ook wenschelijk zouilo blijven , wanneer sij al niet vereischt werd, om hel toezigt doeltreffend te maken , waarmede de grondwet het hooger gezag belast heeft Wij zien gewigtige veranderingen iv de algemeene financiële wetten te gemoet. Armwezen en instellingen van weldadigheid. De behoefte bij de volksklasse deed zich, vooral gedurende den jongsten sïreugeu winter, weder op eene „ohromelyke wijze gevoelen; doch gelukkig heeft de liefdadigheid -onzer ingezetenen daarmede gelijken tred goiionden , en de opwekkiagea tot bniteugowoae giften , iloor de plaatselijke besturen verordend, zija geenszins buiten het gewenschte gevolg gobleieu. Vele armbesturen makeu ceu geheim vau htiu beheer , «n verzeilen zich onredelijker wijzo tagea alle iasago •vaa hef burgerlijk gezag. De voorzieuiagea . daartegen „oor ouj eollegie iagerocpca, hebbea tol hedea geea afdoend gevolg gehad. De jaaiiijkscue uitkeeriug van vier lea honderd der huurwaarde vau onroerend;; goederen , iv de doode liaad overgaande , is door Z. M. opgeheven. - Tusschen de diakoaiëa vaa Haltent ca Oldebroek is '■•eene overeenkomst getroffen, lea gevolge waarvan do armen , tot het' voormalig schsatambt vaa eerslgemelde plaats bchooieade , weder tegea eeue jaarlijksche uitkeerin" onder het stedelijk dia-oaie-nestaur tcrugkeeren. Eeae dergelijke schikking is tusschen de gemeenten Warnsveld en Vordea getroff :a , waar verschillen over do verzorging dar armen van Wichmoad warea ontstaan. De i_i-i«ting der miodorlijke weldadigheid iv gemelde slad heeft ia 1840 aan !7 kraamvrouwen bijstand vorleettd'. — Nog wordon aldaar, uit vrijwillige bijdragen «lor ingezetenen, grondstoffen tot verwerking aaa behoeftigen verschaft, en men hoopt aau dezo nnllige instelling uitbreiding te geven, naarmate meerdere bekwaamheid in den arbeid zich ontwikkelt. s De elders bestaande instellingen van weldadigheid gceue noemenswaardige veranderingen hebbende oader«aan, kunnen wij ons ten dien opzigto tot het jongste verslag gedragen. Landbouw. De voortbrengselen van dun landbouw in 1840 mogen over het algemeen niet ongunstig worden genoemd. De tarwe heeft bij een matig gewas veel stroo opgegelteverd. De rogge is goed , dos!» de garst slechts mid«lehaali' De oogst vau de haver is, vooral op zware Welgronden , wel geslaagd. Do boekweit is _ooi_a_ns slecht geladen en ook niet boog van stroo geweest; werkende het koude voorjaar en de natie „oincr bijxoador nadeelig óp dit gewas. Het koolzaad is geheel mislukt. Het vlas gaf middelmatige , doch de hennep (welke echter , behalve in de gemeente Diaxpcrlo , niet dan bij kleine hoeveelheden wordt verboawd) "■vrij goedo uitkomsten. De tabak was verschillead , maar doorgaans middelmatig; zijnde ook op eenige plaatsen v!_rba;?eld, co op andere door roestvlakkoii benadeeld. De erwten zijn redelijk , doch de paarden- ca duivenbootten wel gestaagd. De aardappelen' hebben meestal aan de rerwacaling niet voldaan , aanjezienhet product op de meeste plaatsen eenderde miaderdaa gewoonlijk beeft bedranen , en daarenboven iv vele streken dezelve slecht en smakeloos waron, De knollen zijn afwisselend , doch doorgaans onvoordeelig geweest; hebbende aan den zoogenaamden worm geleden , en zijnde veelal klein van stuk gobleven. De geele wortelen bleven in tersefcoideno oorden klein ; doch daarentegen waren de mangel wortelen en witte knolrabis zeer goed. De spurrie , hoewel dun en schaal, leverde desniettemin veel voorde- 'p, do-r-ien er geene' vroegtijdige vorst is ingevallen, eu „--.t vee tongen lijd opdeuflre heeft knunea worden getuurd. De klaver is goed gelukt, vooral wat de latere sueden betreft. Het gras tierde welig ; maar vau het vroege hooi is veel door den* aanhoudeiideu regen bedorven; terwijl het latere goed is gewonnen. In eenige gemeeaten bleef de loagziekte het hooravee aantasten , dat meestal daaraaa stierf. Over het algemeen was overigens het vee gezaad. De prijzen warea aanvankelijk baiteagewooa hoog ; doch liepen op de laatste markten zeer af, waarschijnlijk doordieu de bovenlaudsche koopliedea , tea gevolge vau het bestaan der loagziekte op do grenzen, veel moeite ondervonden om hetzelve iv Pruissen biuneu te voeren. Do boter was van goede hoedanigheid, en werd tot hooge prijzen verkocht. Over het algemeen gaat de teelt en de veredeling der paarden weiuig voorail. Eeao verbeterde inrigting van 's rijks stoeterij zoude, behalve het onmiskenbaar voordcel , dat dezelve voor dea handel in veulens met het buitenland aanbrengt, ook do veredeling van ons paardearas kuaaca bewerken. Ouder de merkwaardige verbeteringen nogtans munt do stoeterij vaa den baron van Heeckeren van En2huizen nit, beüalendo do paardea, bij die inrigting geteeld, bijna overal ia Pruissen en België de meeste preaiiëu. De vette schapen waren geldig, en de wol matig ia prijs Door de marken-verdeelingoa neemt evenwel, vooral ia het arrondissement Zutpkea , derzelver teelt zeer af. De varkens waren schaars , waardoor zelfs da magere duur ziju verkocht. Het gevogelte is geldig gewoast. De ganzen worden bij voortduring afgeschaft„ wijl men zich meer op de verbetering der weilanden toelegt, en do slaloii pennen die der ganzen verdringen. De bijen hebbea , tea getolga vaa het koude ualte weder , weinig honig geleverd. Do warmoezerijen waren vrij voldoende. Het getal der boomkweekerijen noemt toe. De kersen hebbon teel opgeleverd. Do appelen en peeren waren meestal niet rijkelijk , maar van goode kwaliteit. De opgaande woudboomen zija goed gegroeid; hoewel hot jjug plaatsneu , door do schrale droogte iv april, heelt geleden. Het akkermaalshout schoot wolig lot; doch de ingepoote stikken stierven meerendeels , teu gevolge vau het ongunstig weder. De prijzen vaa het weerden- , elzen- en esscAe«-hakhoul waren hoog, nit hoofde der grooto waterwerken , dio in aanleg ziju. Do ontginningen van woeste gronden blijven to-nemsa. Zulks is inzonderheid hot geval in do gemeenten Arnhem ca Apeldoorn. Te Aalten zal de deeling eerlang tea einde zijn gebragt. Te Lichtenvoordo ca Eibergen is dezolve reeds vrij ver gevorderd. De mark van Zwiep en Boshuurna onder Laren wordt mede gescheiden. De magtigiug tot vordceling der mark vau Needo ca Hoonle is verleend , eu mea vertrouwt dat dezolve in 1842 zal zijn voltooid. Tot do verdeeling der mark van Lociiuizea is medo concessie gegeven. Ook is mou er op bedacht om de gecombineerde mark van Bruinmelo ca Braminelerbroek le -verdeden. Onder Winterswijk is do verguuuing tot scheiding der mark vaa Dorp ca Dorpboor gevraagd. Onder" Nijmegen ziju weder eeaige bunders heido ontgonnen ,en tot bouwland aaagelegd. Ook heeft mon voor stadsrekeaiag eenigo vakken met houlgewas bepoot. Onder Berg gaat de ontgiuuing van woeste gronden ijverig voort. Fabrieken en Nijverheid. De machinale papierfabriek te lieerde neemt steeds iv bloei toe; zijnde het fabrikaat goed , eu gering in prijs, en wordende een groot gedeelte der nieuwspapieren op hetzelve gedrukt; ook voor huisselijk gebruik , bij voorbeeld gordijnen, is het zeer geschikt. — Eeao «d'üko inrigting van den heer Ameshof te Apeldoorn is gereed. Do gewone molens hebben weinig afzet gehad , en klagen over het gering inkomend regt op het vreemde, in groote hoeveelheden binnengevoerd wordende papier. De machinerie vaa den koper molen te Epe is door pletwerk verbeterd. Die. Ie Voorst heeft genoeg werk gehad. De molens to Apeldoorn en Veessen kwijaeu, of slaan geheel stil. Het is zeer nadcelig voor onze koperaiolcas , dat de cenkenplaatjes voor de Oost-Indien , elders . ouder de hand worden aanbesteed. Bij de steenovens heeft men dikwerf meer aanvraag dan fabrikaat, hetgeen de onophoudelijke bouw van huizen bevestigt; wijl er in de laatste tijden geene straatwegen van belang zijn aangelegd. De fabrikanten van vloeren en pannen onder Pannerden, Westervoort, Gendringen , Berg en Angerlo werken ook steeds met gunstigen uitslag. De sijroop-fabrijk ,to Oostei beek veel aan likenr-slokerjjea afzetteade, baadhaaft deu gevesteden roem, De Iccrlooijerij , ceepziederij , ijzerfabrijk en knoopen* makeiij te Z. Boemel nemen in uitbreiding toe. De klompenmakerijen zijn in onderscheidene dorpen geen onbelangrijke tak van nijverheid. — Intussche . lijden dezelve veel, door deu invoer van Belgische klou)" pen , welke in eene groole menigte vervaardigd en lo» veel minderen prijs afgeleverd worden, dan onze kloui» penmakers die kunnen verkoopen. Zulks oefent oos ecu' nadeeligen invloed uit op ouze , iv da laatste jaren zoo menigvuldig geplante populieren eu schotwilligeu. De stoelenmafcerijen te Culeuborg blijven steeds kwij* nende, en er bestaat weinig hoop , dat dezelve huuae vorige welvaart zullen herkrijgen. De maroquin-fabrijk to Apeldoorn neemt by voort» during toe. De uitkomsten , welke de calico- weverijen hebben aau* geboden, zijn zeer verschillende. Die te Nijkerk, Loehem , 's Kearenberg , Nunspeeten Oldebroek , schijnen zeer voordeelig to gaan. In ver* scheidene gemeenten van het arrondissement Zulphen• vooral le Bredevoort, Eibergen en Needo ,« de toestand veel ongunstiger gewordeu , waar looi- aan de mindere volksklasse een bedroevend vooruitzigt wordt geopend » zijnde op vele plaatsjii het fabrijkwezen tea koste van den landbouw overdreven. Verscheidene wevers kunnen reeds geen werk meer bekomen , en door de vermindering der prijzen zijn ook de verdiensten zeer ingekrompen. lntusschea worden do diemet-fabrijken te Aalten doorgezet met 612 wevers, en dein 1839 Ie Neede opgeriglo damast-weverij schijnt ook goaslige uitkomsten op te leveren. De wol ka romer ij eu ouder Geldersch- Veenendaal» Scherpenzeel , Barneveld en Uldobrook, houden zich staande; maar werken met weinig voordeel. Men gaat met den tijd niet medo en blijft op de oudewijzo kam" men eu spinnen. Van daar dat de Engelsche saayetten , machinaal bewerkt, bij menigte ingevoerd en beter-koop' verkocht worden. De aanzienlijke fondsen voor de machinale vlasspinnerij te Apeldoorn , bij inschrijving niet voltallig kunnende worden , hebben de deelnemers besloten, om dezelve met een minder kapitaal op to rigten. Voor eene deken- en duffel-fabrijk is to Apeldoorn reeds de verguuuing tot daarstelliug verleend. , Hel breijen van wollen kousen , en het spinnen der daartoe benoodigde grondstof , geeft iv de stad Groen!» vclo handen werk. l)o ijzergieierijen le Laag-Keppel, Ulft en Terborg zijn in bloeijenden staat. De aanzienlijke worslon-makerijcn bondon zich te Twello , Wilp en Beekbergen zeer goed staaade. De loawslagerij te Elbnrg gaat oavoordcelig , uithoofde der geringe vischvangsl. Do zijdowormen kweekerij oader Bruiamoa is niet gelukkig met het plantsoon geweest ; daar van de zware kroon moer-beijen-boomen , ten getale van 800 gepoot, naauwelijks een vierde in het leven is gebleven , eu de overige treurig slaan, , In de bloedzuigers-kweekcrjj te Apeldoorn heeft veel sterfte gehcerscht. Handel en Scheepvaart. Naar mate de bevolking toeneemt , — wegen en vaarten verbeteren , — fabrijkeu zich uitbreiden , eu de landbonw bloeit, is ook de handel over het algeineeu vermeerderd. Die in linnen , pellen en servetgoed , in het district Zulphen, was kwijnende; doch in kanthout niet achteruit gaande. Hoezeer de tabak een minder dan middelmatig gowas opleverde , hebben de planters eu opkoopers echter, ui' hoofde der besteede prijzen en gereden afzei , redeu tot tevredenheid gehad. De scheepvaart to Elburg is niet voordeelig geweest. Aan de uitdieping der haven te Nijkerk zija buitengewone kosten besteed , eu dezclvo beviudt zich daa n» ook iv goeden slaat. De uitdieping en in orde brenging der Wagmingeii' sche stads builenliaven is voltooid . en men hoopt , dat de stedelijke kas Ihaas de vrncuteu van de aan dit werk beslcede galden Zal inoogsl.ii. fit sloombootvaart op den IJssel is weder met eefl« nieuwe boot vermeerderd. In 1839 haddon twee booten ongeveer 20,000 personeu vervoerd , eu iv 1840 hebben drie booten 23,77$ passagiers geteld. Gedurende laatst gemold jaar, zijn op het Grifl-ka' naai langs Epe 685 schepeu gevaren, eu dus 211 miö' der dan het voorgaande , loon de opbouw der nieu»»' kerk te Apeldoorn ook buitengewoon vele ladinge* aanvoerde, {_*Y« verdtr het fyrvolg-) ---