Over Arbeiders-organisatie. I Om het nut der vrije vereenigingen te beseffen is het voor alles noodzakelijk de kwalen na te gaan, tot welker heeling de corporaties juist moeten worden in het leven geroepen. Gelijk tegen het eind der feodaliteit, toen het leenstelsel in elkander viel, leven wij in een tijd van sociale ontbinding. De toestand van den werkman en van den kleinen burger is ongunstig ; het werk is onzeker; perioden van voorspoed en van ramp volgen elkander met geweldige schokken op, terwijl het persoonlijke vooruit-zien, hetwelk er toe zou kunnen bijdragen om het uadeelig werken der golviug weg te nemen, een hersenschim is en zeer vaak onmogelijk. In de eerste plaats moet er gewezen worden op het overdreven individualisme van ofwé eeuw met, daaropvolgend als natuurlijke terugslag, de overdrijvingen van het socialisme, waarvan men zeggen kan, gelijk van de revolutie werd gezegd, dat het evenals Saturnus zijn eigen kinderen verslindt. Reeds in 1851 zeide de heer Laborde in het rapport van de 3e jury der Parijsche tentoonstelling van dat jaar: „De kracht van het socialisme zit in de leegte, door de opheffing der gilden teweeggebracht". Dat is juist. De vrijheid is weliswaar de hoeksteen van het moderne politieke systeem en niemand moet terugverlangen naar de monopolies van het oude recht, maar de vrijheid is ten slotte een negatief begrip. Zij verzet zich tegen het idee der gesloten gilden, der uitsluitingen, der corveeën, d. i. tegen de wetgeving, die het recht om te arbeiden verkocht, ontnam, of die verplichtte te werken voor anderen. Voortaan bestaat het recht te arbeiden in een vrij gekozen beroep en voor ons zelven. Maar, opdat deze vrijheid van arbeid iets positiefs, iets werkelijks zij, moet er ten minste een omlijsting zijn en ecu omgeving. En de wet van 14-17 Juni 1791, vam die omlijsting weg, door zelfs bet beginsel van associatie te onderdrukken, en maakte daardoor de vrijheid tot een illusie en, door den arbeid zelfs deD schijn van organisatie te ontnemen, heeft zij hem verknecht, o.^*? En wat ziet men nu tegenwoordig-? De vrije arbeider, in de menigte verloren, ziet boven hem rijke meesters, eu verbeeldt zich dat hij van hunne vernietiging voordeel zal trekken. De gezellen uit de oude gilden zagen ook hunne rechten gaarne geëerbiedigd, maar zij hadden meer eerbied voor de rechten van anderen, ook wanneer die andoren meesters waren, die zij meer door de fortuin begunstigd zagen; hun ideaal was niet de millioenenbezitters te verdelgen, maar een geëerd en geëerbiedigd lid te zijn van het gilde. Om deze beweegreden alleen reeds moeten er groepen gevormd worden, welke het individu, den alléeu-staanden persoon uit het niet oprichten, door van hem een werkend deel te maken van een organisme, door hem een te bereiken doel voor te houden, een zedelijke drijfveer, een goede opvatting van het leven, van het huisgezin, van de maatschappij, van het recht, ten slotte het gevoel van menschelijk gemeenschapsstreven. En dit alles ontbreekt den arbeider, — iets wat door velen nog vooraf toegejuichd. Er is een tweede bron van moeilijkheden. Het betreft de verandering in de productiewijze en den overgang van de klein- naar de groot-industrie. Deze laatste, welke zich zeer sterk ontwikkeld heeft en eene tienvoudige uitbreiding heeft gekregen door de naamlooze vennootschappen, heeft de huisindustrie waar patroon en arbeider gezamelijk leefden, waar de leerling zich zachtjes aan opwerkte, terwijl hij alle rangen doorliep van een strenge beroepsopleiding, waar ook de meester, die wist dat hij niets anders was dan een bekwaam werkman, die zijn graad veroverd had, zich zelf in zijne werklieden terugzag en hen vriendschap toedroeg, verdrongen. Hoe auders is dat met het moderne kapitaal. Het is onpersoonlijk, kent meestal den arbeider, welke voor een onbekende markt werkt, niet en het heeft bovendien, in spijt en niettegenstaande de zoogenaamde economische wetten der liberale leer geheel tegenovergestelde belangen dan de arbeid. De industrie toch heeft als belang zooveel mogelijk te produceeren voor de minste kosten, terwijl de arbeider als belang heeft zooveel mogelijk te verdienen voor zoo min mogelijk arbeid. Op deze wijze nu, inplaats van vreedzame samenwerking en harmonie, zooals onder het oude systeem mogelijk was, wordt tussoben twee der productiefactoren, tusschen kapitaal en arbeid het zich tegenover elkander stellen immer scherper. Van den eenen kant vindt men talrijke arbeiders, die ongestadig heen en weer fladderen van het eene ambacht naar de andere fabriek, vormen den „unskilled labour" (ongeoefenden arbeid), welke de loonen omlaag drukt; arbeiders verder, die zonder degelijke vakkennis, zonder ijver en lust, zonder toewijding en hart voor de belangen 'van den patroon, morrend en klagend hoog afgeven tegen het „kapitaal" en feitelijk nooit begrepen, dat om recht vau spreken te hebben groote plichtsbetrachting moet voorafgaan. Van den anderen kant gebruikt de kapitaal-bezitter tegen getinge vergoeding, niet toereikend voor het levensonderhoud, fatsoenlijk en overeenstemmend met den stand, de lieden van den „unskilled labour", de arbeiders zonder technische kennis, en zelfs vrouwen en te jouge kinderen, welke de mannen verdringen. Naargelang de omstandigheden en de behoefte van het oogenblik, worden in grooten getale de werklieden aangenomen of ontslagen waardoor groot gevaar voor werkeloosheid ontstaat, de grootste ramp voor de klasse welke als ceuig bron van inkomsten heeft den dagelij kschen arbeid. De z.g. loonfluctuaties, de Joonschommelingen omhoog of omlaag, ziju ongestadig plotseling en onverwacht, waardoor de werkman van welstand in armoede kan geraken, zelfs tot den staat van landlooper vervalt, zonder dat hij ie's van de fraaie ! economische wetten begrijpen kan, en dan schrijft hij al zijne ellenden toe aan het kapitaal, waartegen hij ijich wendt en hetwelk hij mot verwenschingen gaat overladen. Die absolute economische vrijheid van arbeid daarom, kan alleen aan allen nuttig zijn, wanneer allen, zoo patroon als werkman, de hoogste deugden bezitten. --- FEUILLETON. De onbekende Chef. Tafercelen uit den boeren-oorlog in Frankrijk. 3 — Hebt gij den vogel ? —' Hij slaapt op myn schouder. — Zy t gy wel zeker dat het dezelfde kraai is waarvan wij ons reeds meer bediend hebben? — Zonder twy'fel, het is mijn lieveling, en als gij in den molen uwe lamp weer aangestoken hebt, zal ik u laten zien, dat zy' een rood zijden draad om den hals heeft. — Kom dan spoedig! — Q ge weet wel dat myne vogels 's nachts niet vliegen; dus behben wij geen haast. — Ja, maar wy hebben zaken te bespreken. Er is nieuws van ginds. O ! o! is er nieuws ? — Ja zeker, de Ramé met den rooden kraag doet van zich spreken. La Maltote stapte in de boot en de riemen opvattende, sttet Talarec ze in de ruimte. Terwyl de sloep naar den molen stevent, begeven wy ons naar het schitterend verlicht koffiehuis de Negen Muzen. Dit huis., dat aan de jongelingschap tot plaats van samenkomst ¦ diende, bevatte drie zalen, de eerste tot algemeen gebruik, de tweede voor militairen van alle rangen, terwijl in de derde als op een onzijdig gebied, de burgers zich vereenigden met de officieren om te drinker, kaart te spelen cc zich over allerhande zaken te onderhouden. Juist op dit oogenblik was het gesprek in de derde zaal zeer levendig. Dezelfde gewezen lakenkooper uit Mans die door de partijgangers was aangehouden sprak : — Burgers 1 de goede republikeinen zullen deze roo verbenden die in beneden-Maine huishouden, niet zoo spoedig de baas zyn, als voor drie jaren het leger van de Vendéa. De brigade-generaal, die over de troepen in Mans het bevel voerde haalde bij deze woorden de schouders op en zeide: — Gij zh't een braaf man, burger, maar gij ziet alle 3 dubbel of drievoudig. Ik hoor wel veel spreken van die gewapende benden die in Brettanië het land afloopen, maar tot nu toe hebben zy niemand van ons bang gemaakt en ik verlang niets dan het vierde gedeelte van mijne halve brigade, om ze binnen eenige dagen te vernietigen. Op deze woorden riep burger Brutus Pelipan: — Ik ben van dezelfde meening als de burger generaal. Maar een jonkman, die tot hiertoe niets anders had gedaan dan de opstijgende rookwolken zijner püp nazien nam nu het woord; — Gij waart niet by het leger, dat voor driejaren tegen den koning streed, generaal ? — Neen ik wa 3 toen in het leger van den Rijn. — Pus kent gü het land niet? — jk denk, dat het op ieder ander zal gelijken. — Gij bedriegt u. — Wel nu nog schooner! — Op twee uren hier vandaan, aan de overzij van de Sarthe, is ieder stuk land omringd door een sloot en een heg ; iedere pachthoeve is omringd door zwaar geboomte, ieder kwartier ontmoet men kleine maar dichte met doornstruiken opgevulde bosschen waarin geen jachthond kan doordringen, eindelijk zijn er tusschen Mans, Laval en Rennes een half dozijn uitgestrekte wouden, waarin geen leger uich bewegen kan. — Nu, wat beduidt dat ? — Slechts twee zaken. Dat indien het leger der Vendée die streek had ingenomen, het er nog zyn zou. — Dat is mogelyk maar nu de tweede ? — De tweede, generaal, is eenvoudig, dat, zoo gy daar waart, gy uwe manschappen zoudt zien vallen als muggen, onder een kogelregen van onzichtbare vyanden. ledere sloot zou vol zyn van wolfsklemmen. die uwe paarden de pooten verbrijzelden, iedere struik zou een scherpschutter bedekken, iedere hoeve zou een fort en ieder bosch een verschanst legerkamp zyn. — Bah 1 ik blijf bij myne neening; tot nog toe heeft de republiek die brigands veracht, maar laat men my' maar eens het bevel opdragen, dan zult gy zien, — Vergeef my, generaal maar ik ben van een geheel tegenovergesteld gevoelen. — leder heeft atjne eigene meening, en zoo gy er vermaak in schept die struikroovers.... — Het zyn geene struikroovers, het zijn partijgangers, — 2y' plunderen overal de koeriers* -s De koeriers, die de gelden van den Staat overbrengen. — Is dat dan geen diefstal ? — Van hun standpunt beschouwd neen! En die meening wordt gedeeld, door de benden, die zich gevormd hebben in het zuiden van Frankriik, zoowel als in het oosten aan de oevers van de Rhone en in Pranche-Comté onder den naam van gezellen van Jéhu. — Maar waarom noemen zij. waarvan gij spreekt, zich Chouans? — Dat is de naam van hun eersten aan voeder, Jean Chouan en zijn drie broeders. — Voormalige zoutsmokkelaars, zeide iemand van het gezelschap. — En hernam de generaal met een uitdrukking van de diepste verachting, dergelyk gespuis zou de republiek doen beven? — En wie zal hen tegenhouden, generaal? De generaal haalde andermaal de schouders op, toen een bejaard man zich in het gesprek mengde met de woorden: — Wel, wie uwer heeft er hooren spreken van de Ramé metdenrooden kraag ? — Wie is dat nu weer? — Het is een Chouan, die een rooden kraag draagt en een zwart masker voor het gelaat, dat noch vriend noch vy'and ooit gezien heeft — En waar is die Ramé ? — Zyn er dan meer Ramés ontsnapt dan een, vroeg Pelican. — Dat kon wel, riep een stem achter in de zaal. — Hy voert het bevel over eene bende Chouans, op de grenzen van beneden-Maine en opper^BretaDje, slechts weinige uren hier vandaan. Brutus Pelican en de ritmeester Jean Loriot zagen elkander aan en sidderden, maar plotseling kwam een nieuw personage de zaal in en riep uit: — Wie spreekt er hier van de Ramé met den rooden kraag? Ik kan u bericht omtrent bern geven. — Gy ? vroeg de generaal verwonderd. — Ja ik, en wel het nieuwste nieuws want ik ben voor drie dagen zyn krijgsgevangene geweest, hernam de nieuw aangekomene een krachtig gebouwd jongmensch, met rossig haar gekleed in een langen gryzen jas, met groote parelmoeren knoopen, en een lichtkleurige das, waarvan de slippen op zyn borst afhingen. — Hé! riep men aan alle zyden het is burger Isidore Poligny. — Ik zelf, burgers, u zeer onderdanige dienaar. Zoo waar als ik ontvanger der Staatsinkomsten ben, kan ik u zeer nauwkeurige berichten aangaande dezen Chouan mededeelen. — Hy bestaat dan inderdaad, riep de nog altijd twijfelende generaal. — Zeer zeker bestaat hij niet alleen maar hy heeft my het geld van den staat afgenomen, en, zooals ik zeide, ben ik 48 uren zyn krijgsgevangene geweest, zoodat ik de beste gelegenheid had, kennis met hem te maken, lachte de ontvanger. — Maar van waar komt gy dan, burger ? vroeg Brutus Pelican. — Van Laval, waar ik myn gelden by' den generalen betaalmeester ging storten, maar zy hebben hunne bestemming niet bereikt, zooals ik leeds de eer had,u te zeggen. — Burgers, sprak de generaal nog, zou men ons hier niet voor den gek houden ? De ex-lakenkooper, die de Ramé. ook had gezien, antwoordde daarop driftig: — Sedert vyf jaren kennen wy nu burger Isidore Poligny, en hoewel hij evenals byna al onze ambtenaars, niet uit Mans is, houden wy hem voor een zeer braaf man en een oprechten republikein. — Burger, hernam de ontvanger, ik meen my tegenover de republiek niets te verwijten te hebben, en dit is ook de meening van den burger betaalmeester generaal, want toen ik myn procesverbaal teekende, zeide hij mij : gy hebt u volmaakt goed gedragen, burger, ik zal zulks ter kennis van de regeering brengen. — Burgers, sprak nu Brutus Pelican, daar het eervolle karakter van onzen vriend door niemaDd betwijfeld wordt, stel ik voor, hem te verzoeken ons zyn avontuur te verhalen. — Volgaarne, antwoordde de ontvanger. — In alle bijzonderheden. — 01 wees maar gerust, ik zal niets vergeten. Men bracht een vlammende bowl punch; Brutus Pelican vulde de glazen en allen vormden een kring om den ODtvanger. die een groot glas punch naar binnen sloeg en begon: — Ik ben gewoon alle maanden mijn geld te storten, en sedert vijf jaren waren alle door mij genomen veiligheidsmaatregelen volstrekt noodeloos geweest Ik vertrok dan te paard, met het geld in een dubbelen zak over den zadelknop bevestigd, gewapend met eene karabijn en twee pistolen, en twee gendarmes tot geleide. Wij reden niet des nachts, en daar de afstand van hier naar Laval vijf en twintig uren bedraagt, hielden wij tweemaal nachtverblijf, den eersten keer te Sillé-le-Guillaume, den tweeden keer te Evron. Wordt vervolgd. --- PERSOVERZICHT. Het Kamerlid, de heer Jan Truyen, schrijft in het Venl. Weekblad: Het voorloopig Verslag omtrent het wetsontwerp tot invoering van den persoonlijken dienstplicht, een stuk van niet minder dan 24 bladz. druks, is voor eenige dagen verschenen. En de indruk! zult gij vragen Ja, lezer, wat zullen wij daarvan zeggen! Als wij nooit een dergelijk stuk gezien hadden, zouden wij ons overtuigd houden dat er van het ontwerp niet veel zal terecht komen; zoo krachtig is de bestrijding, zoo zwak de verdediging. Maar een voorloopig verslag is niet altijd een betrouwbare maatstaf van beoordeeling omtrent het vermoedelijk lot van een regeeringsvoorstel. En valt het nu ook niet te ontkennen, dat noch de Regeering in hare Mem. van toelichting, noch de voorstanders van het ontwerp, bij het onderzoek in de afdeeliugen er in geslaagd zijn het bewijs te leveren, dat de afschaffing der plaatsvervanging een gebiedende eisch van landsbelang is, schijnt de aanneming van het Regeeringsvoorstel toch zoo onwaarschijnlijk niet. De eisch van persoonlijken dienstplicht, de kreet „alle man soldaat", is nu eenmaal mode geworden, en de mode redeneert niet Nu is het wel onbegrijpelijk, dat de mensch, een redelijk wezen toch, zich maar goedschiks aan de grillen dezer onzinnige oude tante onderwerpt ; maar wat is er aan te doen. de wereld is eenmaal zoo! In het gewoon leven ontleent de mode haar macht en invloed vooral aan de zucht der lagere standen om de hoogere na te volgen en zooveel mogelijk nabij te komen. Dit geldt zoowel de individuen als de volksklassen. Hetzelfde gebeurt op politiek gebied. De kleinere Staten trachten de grooten na te volgen. Zoolang Pruisen nog niet tot eene mogendheid van den eersten rang was opgeklommen, trok zijne legerinrichting minder de aandacht. Nauwelijks echter had het Duitsche Rijk zich tot een der machtigste Staten van Europa weten te verheffen, of de persoonlijke dienstplicht werd een modeartikel op staatkundig gebied. Ook ons land, het bezadigde Ne derland, werd door de modekoorts aangetast. Reeds in het zittingjaar 1871—1872 werd — in den vorm van een wetsontwerp tot afschaffing der plaatsvervanging — het eerste officieel offer aan het nieuwe modeartikel gebracht Het bleek echter dat de modekoorts hier te lande, minder dan elders, epidemisch was; onzo Tweede Kamer althans werd er niet in die mate door aangetast, dat zij haar gezond verstand er bij inschoot. De dwaze nieuwigheid vond bij haar geen genade. Bij de behandeling van het wetsontwerp, dat later de wet is geworden van 19 Augustus 1861, onze tegenwoordige militiewet, was de „persoonlijke dienstplicht"' nog niet tot modeartikel verheven. De Regeering en de vertegenwoordigers des volks, de groote Thorbecke niet uitgesloten, lieten zich toen nog leiden door de lessen der ervaring, dat physieke kracht en gehardheid tegen vermoeienissen en ontbering de hoofdeigenschappen zijn van een goed krijgsman. Dat voor den gewonen soldaat intellectueele ontwikkeling zoo zeer zou noodig zijn, daaraan schijnt men toen niet eens to hebben gedacht. Althans bij de raadpleging der Algemeene beschouwingen over dat wetsontwerp is ons niets daarvan gebleken. En toch stond destijds de ontwikkeling der miliciens op een zeer laag peil. Van de manschappen, in de vijf voorafgaande jaren (1856—1860) bij de militie ingelijfd, was het getal van hen die lezen noch schrijven konden niet minder dan 20.56 percent of ruim een vijfde. 't Is toch wel wonder dat toen noch bij den minister van Oorlog, noch bij de militaire specialiteiten der Tweede Kamer het denkbeeld is opgekomen, dat de plaatsvervangers, die toch wel voor eon groot deel moesten geacht worden tot de ongeletterden te behooren, in het leger niet passen; dat niemand tot het besef gekomen is van de grootere vechtswaarde — om een militaire uitdrukking te bezigen — van den wetenschappelijk ontwikkelden soldaat. Wat gaat de wereld toch vooruit 1 Dat toen, in 1861, de generaals niet eens wisten, waaraan zij zelfs niet schenen te hebben gedacht, dat weet nu in 1898 niet alleen de eerste de beste luitenant, maar dat weteu ook alreeds, blijkens de bij de Tweede Kamer ingekomen adressen, onze halfdroge hoogere burgertjes. Nu wordt in de M. v. T. wel gezegd, dat „door de veranderde wijze van oorlogvoeren, in veel hoogere mate dan vroeger, de persoonlijke eigenschappen van den soldaat op den voorgrond treden. maar welke eigenschappen hier bedoeld zijn wordt er niet bijgevoegd; ook niet onder welke omstandigheden de meer geletterde gewone soldaat hoogere „vechtswaarde" wordt geacht te bezitten dan zijn minder intellectueel ontwikkelde, maar meer geharde wapenbroeder. Wij hebben in den laatsten tijd wel eens de zoogenaamde „groote manoeuvres" bijgewoond en meenden daarin een beeld van den oorlog te zien. Voor zoover wij konden nagaan, bepaalde er zich de taak van den gewonen soldaat bijna uitsluitend tot het opvolgen der ontvangen bevelen. Wel kwam het ons voor, dat persoonlijke moed en koelbloedigheid, het 'gehard zijn tegen hitte en koude, tegen regen en wind, tegen het doorstaan van vermoeienissen daar hoofdtaak waren; maar dat ook wetenschappelijke ontwikkeling veel gewicht in de schaal kon leggen, dit hebben wij niet kunnen waarnemen. Daarom heeft het ons steeds in hooge mate verwonderd, dat, nu het lager onderwijs sinds 1861 aan de openbare kassen, in ronde som, 300 millioen gulden heeft gekost, nu het aantal geheel ongeleerde miliciens van 20.5 tot 5,5 ten honderd gedaald is — dat het leger ondanks dit alles, in 1861 wel, thans niet meer aan zijne roeping zou beantwoorden. Als dus hier de mode niet in 't spel is, begrijpen wij er niets van 1 ---