Dit numnur bestaat uit 2 bladen. OM TED-EÜRSTELLINGEN EN VERGISSINGEN TB VOORKOMEN WORDT MEN VER-OCHT, BIJ HET ZENDEN VAN BERICHTEN EN ADVERTENTIÊN BIJ DEN NAAM VAN ONS BLAD OOK TE VOEGEN DEN NAAM .VAN DEN UITOEVER*. ANTOINE ARTS. --- In het land der protectie. De ¦/I'oefijzer" correspondent van het Handelsblad bespreekt de staat sbegrooting en gekomen aan bet hoofdstuk der Marine, laat hij de volgende opmerking los, met een gespatieerd zinnetje, dat blijkbaar Je aandacht moet trekken: „Duitsch als studievak. Als een van de kleine, maar door t.ilrijkheid opmerkelijke, teekenen van den nog tteeds wassenden invloed van Duitschland op allerlei gebied vermelden wij dat onder de „Kosten van opleiding van adspiiant-machinisten" een toelage is uitgetrokken voor een leeraar in de Duitsche taal wegens „gebleken noodzakelijkheid tot het invoeren der Duitsche taal als studievak". Wij meen en hierin in 't bijzonder een bewijs te mogen zien de groote vlucht die de Duitsche scheepsbouwindustrie is gaan nemen." Groote vlucht der Duitsche Scheepsbouwindustrie, zoo noemt de medewerker van het vrijhandelsgezinde Handelsblad den geweldigen voortgang van dezen eenen tak der Duitsche nijverheid, die over haar geheel zoo breed een ontwikkeling te aanschouwen geeft. Onze lezers zullen zich herinneren dat de thans uitgebannen Duitsche correspondent van hetzelfde liberale orgaan eenigen tijd geleden in herinnering bracht, dat terwijl de welvaart in Duitschland grooter is dan hier te lande de prijzen dor levensmiddelen, althans in de koffiehuizen en restaurants, zooveel lager zijn dan in ons vrijhandelslandje. Men is geneigd te vragen, hoe het den lezers van het Handelsblad, dat zoo gesta propaganda maakt voor de vrijhandelsideën, te moede moet zgn, wanneer zij zoo aanhoudend al die wondere dingen leest uit het land der protectie. Woorden en feiten zgn geheel verschillende dingen.... --- Brieven uit Amsterdam. Verriest over Albrecht Rodenbach. Hugo. Verriest zal in het Concertgebouw van Amsterdam over Albrecht Rodénbach spreken zoo ongeveer op hetzelfde uur waarop de lezer dit opstel onder oogen heeft. Verriest over' Rodénbach. Over Albrecht, natuurlijk. Want er is nog een andere Rodénbach geweest ook een Vlaming, een schrijver, met groote gaven ook hij1. Maar deze Georges vergat zijn moedertaal en draaide het eenvoudige vaderland den rug toe. Hijl werd de fijine verbaier over het doode Brugge en (zijn portret .met den glimmenden hoogen hoed teekent den zwierigen Parijkchen houlevardier, wiens zorgvol gebrande knevel niet meer dan izijln onberispelijke wandeljas aan den stoeren Vlaming herinneren doet Maar over Georges Rodénbach zou Hugo Verriest in geen geval spreken gaan. Hij! aai tem wel niet ontzeggen de kunstenaars-lauweren, dat niet. Verriest, die zoo heerlijk geschreven heeft over „steenen gedachten en gevoelens in de kunst" hij zou zich wel herinneren, dat de ochtendzon in iederen druppel water van de bedauwde velden haar flikkerende stralen werpt, onverschillig .of het hemelsch vocht parelt aan fl© grasspriet of aan het zeldzaamste bloemke. Maar de Vlalmimg heeft toch liefde alleen Voor den Vlaming, die Vlaïnimg bleef. En wie nu weet hoe zuiver een Vlaming Verriest is en hoe groot sfüin bewondering steigt voor Albrecht Rodénbach, dien hiji ?de Dichter de Ziel, het Hert, de Geest het Woord van het Herwordend Vlaanderen" heeft genoemd* wie zich herinnert de warme genegenheid vam den priester-professor voor zijin leerling, dien hij.gekend heeft „'zoo maar als men eemen mensch kennem kan", — hiji kan begrüipem hoe meesterlijk de schets is. die Verriest pver dem jongen Vlaamschen Rodembach gaf im de „Twintig Vlaamsehe Koppen," al liet hü! zelf „het blad onvoldaan varen." > Verriest over Rodembach. .De meeste, leteers vam dit blad kennen van diem Rodembach waarschijnlijk nauwelijks dem naam. Hü' is ook reeds zoo lange jaren ontrukt aam zfljn werk, die geniale jongen, die in 1880 op 24-j,arigen leeftijd, stierf. En im dezen snellen tïjd gaan de "indrukken zoo bliksemend achtereen, dat wie na vijfentwintig jaren nog bekend mag hee.tem, al meer dam gewoon mensch moet zijn geweest. Maar dat was Rodembach dam ook, „Rodénbach de twintigjarige student", die „im Vlaanderen een' lioht was geworden, een vuur eene macht,©ene hoop, .eene toekomst!" Dat 2Jagt niemand minder dan Verriest. Ik noem het toch zoo groot genot proza t© lezen van dien eemvoudigen Vlaamschen dorpspastoor, wiens portret thans prijkt voor het uitstalraam vam het Concert-Bureau im de Leidsche straat. Eam portret, dat hem juist geeft zooals wij. hem verledem jaar hier im het Concertgebouw, zagen binnenkomen, met eem langen zwarten gebreiden doek, gelijk da kinderen er nog wel dragen. ,om den hals. Em daarboven dem goedigen inmemenden artiestemkop, waaruit zooveel denkkracht en gezonde levensopvatting spreken. ¦ Mem leze toch wat die mam schrijft. Het is alles zoo oorspronkelijk eigen, werk nieuw gedacht en- afzonderlijk opgemerkt. Men kan er zooveel uit leeren 'en het geeft daarbjji hooge kunst^voJdoening. omdat de vorm edel en dichterlijk is, de taal krachtig an. alweder, yam eigen oorsprong. ledere bladzijde brengt te voren nooit vernomen gedachten en da liefde tot het schoone voelt men opgloeien telkens wanneer men zich aan het lezen zat, van wat hü' schroei Wat Verriest zeggen wil, zegt hü- klaar en zonder- noodeloozen omhaal van woorden maar hiji doet geen moeite de begeestering, waar zij! aantreedt, terug te dringen. Hü'! laat vrij gaan de .rijke stroom van 'gedachten, die hij voortstuwt in sierlijk© zinnen, krachtig en vloeiend en schoon zelfs inde geheel eigen-aardige w|jlze,,waarop.hjj' ze druikkem laat. Neem: dat vluchtig portret van Rodénbach: „Albrecht Rodénbach was miün leerling", zegt hij. Ik heb ihemi gekend zoo naar men eenen mensch kennen kan, en toch is het miji moeilijty over hem! Ta spreken. Hü! was te veelvoudig, in Zün© eenvoudigheia. zijne hoedanigheden en veerdighedem liepen te verre uiteen; Zijne gedachten en gevoelens rezen te hoog) ©T legen niet al te diepe gronden;, Zün dichterlijk wezen sprietalde telos, en ty veelvoudig „en. te ver. En .daaronder, onder dat uitwendig schoon kleed van den student, leefde er ean wezen, met zulke wondere krachten' met zulke vreemde hoogten, zulke onpeilbare, diepten, zulke', ontjrustende verscheidenheden en ontstellende, scheppingsmacht, dat geen menscheahand mü1 machtig schuint dat te teekenen, machtig dat in .woorden te vatten, te doen bestaan en tast£ baar, te maken. Hü! is cm blijft mij! onbegrijpelijk op het papier ,©n in het woord. Ik £teg op het papier en in het Woord; wamt vóór mijnen geest en hert staat hü levend, doorkeken, doorgrond en verstaan. Nu nog geniet© ik hem, en één woord uit zijne gedichten verwekt in mijl zün geheel, levend beeld: Ik zie hem! . Zwart© kijkers, positief met benauwlü'ke glanzen; ' ovaal en aristocratisch vriendelijk wezen; gebogen hoofd, met schielijk om e:p. naar boven zien en luisteren; nette, vaste, korte), heusch© Stap ©n be Waging. Door, alles, eene zekere angst cm gejaagdheid. Jk zie mog beter zijnen binnenkant: zijhe ziel, of liever die innigste innigheid van zijnen geest ©m hert met al hun krachten" Nu, over dezen Rodénbach zal dus Verriest heden (Woensdag)avond: spreken, en liefst in het Concertgebouw. Dat js wal eigenaardig. Zoon eenvoudige dorpspastoor .ergens uit Vlaanderen in dat deftig-gehouden kleine zaaltje .van het Concertgebouw. Maar, die eenvoudige dorpspastoor — pastor. zegt hijl zelf, — is een] groot sohrüveir en een krachtig strijder in de Vlaamsche beweging — hij is Hugo Verriest. VAN AEMSTEL. --- Uit de Pers. Opname vsn artikelen in deze rubriek brengt niét mede dat de redactie met den inbond instemt --- Radicalisme in het landsbestuur. Het mag nu wel als vaststaande worden aangenomen, dat dit Kabinet de signatuur draagt der vrijzinnige democratie. Aanvankelijk scheen dit niet zóó. Wel werd het oud-liberale element gemist en haastte zich de pers der manifest-mannen, om alle verantwoordelijkheid voor de formatie van dit Kabinet van zich af te schuiven, maar daar waren dan toch nog de heeren Tets, Cohen Stuart, Staal, Kraus en De Meester, die als gewoon vrijzinnig te boek stonden, liberaal zonder meer, zelfs niet aangeschreven bij een partij, Alleen wist men. dat mr. Fock Unieliberaal was, mrs. van Raalte en Veegens vrijzinnig-democraat, de laatste echter buiten partij verband, een „wilde" dus. Nu blijkt echter wel, dat de vijf bovengenoemde ministers geheel zijn meegezeuld in den vrijz.-dem. stroom, en liet feit valt zelfs te constateeren, dat een man als de minister van Financiën, wiens vrijz. dem' neigingen tot nu toe aan het publiek onbekend waren, niet enkel als woordvoer der der half roode elementen optreedt, maar bij zijne bekende verklaring in zake kiesrecht zich moi niet weinig geruchten voortvarendheid zelfs naar de uiterste linkerzijde ovcrboog. Aangenomen moet. natuurlijk, dat de overige leden van het Kabinet in zulk een gewichtig vraagstuk homogeen zijn met den heer De Meester, te meer, daar deze anders zoo boud niet gesproken zou hebben. Een vrijzinnig democratisch Kabinet dus, liever nog, in meer algemeenen zin, radicaal. Niet "direct daarom, omdat deze heeren vóór algemeen kiesrecht zijn, ni3ar wel omdat zij met kracht en b> skstheid een punt van staatsbeleid naar voren schuiven, dat met al rijn consequenties Maat te prijken bijzonder op het' vrijzinnig-democratische program, en dat nog wel als een funda-nienteele eisch, zóó zelfs, dat de vrijz.--xem-. partij a-He- verdere sociale wetgeving onviuchtbaaren doelloos werk acht, indien niet eerst voor mannen en vrouwen het algemeen kiesrecht wordt ingevoerd. Dit natuurlijk met de voorbereiding en den aankleve van dien, revisie der Grondwet, r-formatie der Eerste Kamer, de kwestie der troonsopvolging, annex de bedekte sympathieën van sommigen voor de republiek enz. Een radicaal ministerie dus, wij herhalen heb Wie- hieraan nog twijfelt, bezie de pers. De rechtsche organen zetten zich al lang schrap, de oud-liberalen, bij monde van hun pers en hun woordvoerder, den heer Van karnebeek, hebben ten naaste bij hun vertrouwen aan dit Kabinet al opgezegd, de visch- noch vleesch politici van „Handelsblad" en '„N. R. Ct" applaudiseeren heel matïgjes of geven bedektelijk hun misnoegen te kennen. Alleen de vrijz.-dem. en socialistische pers juicht hartelijk toe. „Middelburger" en „Arnh. Ct." en het „Volk" spannen over en weer den boog en zijn in exeelsis over den durf van dit Kabine'. Over dit all?s hebben wijons niet weinig te verbazen. De TJnie-libeialen werden in korten tijd geheel opgeslokt doo r de mannetjes van Drucker, de oud-liberalen als quantité négligeable op zij gezet, en met de rechtsche partijen doende, alsof zij niet bestonden, verschijnt daar op eens het radicalisme aan het roer van Staat. Een partijtje, nog maar met korten levensduur, nog in de windselen der kindschbeid, nu reeds zijn cérsfe .nar.nea op de eerste tronen ziende zetelen. Een legertje, meest uit generaals en officieren bestaande, haast zonder gemeensoldaten. Maar met ongewonen durf hebben zij de laatste vier jaren de dingen aangepakt, met veel luidruchtigheid veel gespeech hebben zij personen en zaken naar hun hand gezet, met hun beide armen op zij duwende wat hun in deD weg stond, niet alleen Kuyper verdringende, maar ook alles wat nog gewoon liberaal is, ten slotte Borgesius en zijn blancobagage en ziju blanco-mannetjos in een goederwagen vastgehaakt aan hun trein, terwijl de heeren zelf eerste klas gingen zitten. Met Troelstra als machini.it? — wie weet .. . Intusschen zien wij hier, wat stoutmoedigheid vermag eu hoe slap en krachteloos het liberalisme ten unzent wel moet. zijr, dat het op zulk eene autoritaire verschijning niet meer vermag te reageeren. Het moet toegegeven, dat, het kleine partijtje mannen bezit van uitstekend) bekwaamheden en door ieder erkend.; talentei , meer voorzeker dan de fractie der Unieliberalen, die, Wat hun Kamerleden aangaat, misschien voor de helft afgevaardigden telt van weinig beteekenis. Maar dat een partij, die al de groote organen der invloedrijke liberale pers en daarmee dus ook de publieke opinie tegen zich heeft, zich thans zoo op ei.-ns naai* voren dringt, met miskenning van allo ander vrijzinnig program, — zie, dit moet wel ieders verbazing wekken en aan den niet-opper vlakkigen toeschouwer veel to denkeü geven. Het is goed, dat deze metamorpkose van het land bestuur nuchter worde bezien. Niet, dat eenig oogenblikkelijk gevaar dreigt, want de Christenen zullen zéggen : wij zijn er ook nog. Maar het feit zelf I'gt toch aan allen die in deze iets vermogen, den duren plicht op, om die fatale opschuiving deiradicale elementen krachtiger dan ooit te weerstaaD, en ons behoudend volk nog sterker te wapenen tegen de stoutmoedigheid van magistraten, wier beginselen allerminst weerklank vinden in den boe zem der natie. De heer De Meester moge beweren, dat er in Nederland velen zijn, die anders over die beginselen denken dan de heer Van Karnebeek — dit is de gewona groot spraak, waarmee bet radicalisme tot nu toe maar al te veel succes had, maar die door de klare feiten van den dag wordt gelogenstraft. Men zie derhalve scherp toe op deze nieuwe regenten, en geve het radicalisme geen lijfsgenade, zoo het ons volk onverhoopt in den strijd wil wikkelen. Ceterum censeo Carthaginem esse delendam — het woord van den ouden Cato, die de mededingster van Rome aldoor maar naar het leven stond, zij heden het devies van al die staatslieden, die het schip van Staat in ordelijke banen willen houden. (Msb.) --- Naar aanleiding van een vacature. Het optreden van Mr. Fock ars minister van Koloniën deed een vacature ontstaan in de Gedeputeerde Staten van Zuid- Holland. Naar aanleiding van het — overigens onjuist gebleken -*-; gerucht, aat de christelijke meerderheid zich bereids uitgesproken zou hebben voor de verkiezing; van een liberaal, werden in sommige bladen- beschouwingen geleverd' over bet al dan niet wenschelijke van deze tactiek. Het argument, dat men, ten einde de minderheid recht te laten wedervaren, in een meer administratief dan politiek lichaam hier aan den liberaal de voorkeur moet geven, kan door onze tegenstanders, die voor dit soort billijkheid in het verleden zelf niets bleken te voelen, moeilijk worden ineeroepen. Men denke slechts aan de Gedeputeerde. Staten van Noord Holland, die, dank zijde bekrompen partijdigheid der vrijzinnigen, zuiver liberaal zijn. Toen nog zoo lang niet golfden mr. Wesles'woudt bedankte, konden de heeren, di« de christelijke Regeering bij de benoemingen zoo scherp op de vingers keken, het niet van zich verkrijgen, om ook maar dien éénen zetel aan de toch nog al sterke minderheid te laten F.crx b; roep op oniafi loyaliteit komt eigenlijk dus niet van pus. In het gegeven geval nog minder dan anders, omdat bij de Kamerverkiezing in Rotterdam I van de verkiezing van mr. i'ock op min loyale wijze misbruik is gemaakt door het, praatje rond te strooien, dat, mr. Fock gekozen werd enkel en alleen, wijl de Christeliiken geen ander geschikt candidaat konden vinlen Dit werd niet alleen gezegd, maar ook geschreven. In een verkiezingsnummer van het „Rotttrdamsch Weekblad" (27 Juni) werd aan dezen liberaal de taak toegedacht „om het vreemd voor de zaken staande college" (der Gedeputeerde Staten) ?op te voeden." Met het oog op het ergerlijk misbruik, dat van de loyauteit der Cnristelijke meerderheid gemaakt werd, zou bet niet onverklaarbaar zijn, indien deze thans allen lust tot het betoonen van edelmoedigheid jegens den politieken tegenstander verloren had. Toch hopen en verwachten wij, dat de ein istelijken zich niet dooi* eenige revancheidee zullen laten bsheerschen. Voor hetgeen min kiesche en min eerlijke hief-agenten of een min hoogstaande redactie misdeden, een heele partij verantwoordelijk te ('tellen, ware o. i. rechtvaardig nog billijk ; door zulke lieden moet men zich niet laten pr:kkelen, men dient ze eenvoudig te igj-o-reeren Getrouw aan onze traditie om de minderheid niet te onderdrukken, gedachtig ook aan de bijzondere diensten, welke Mr. Goekoop zich bij het omgaan der Staten, door te blijven, heeft verworven, zullen de reciitsche leden der Provinciale Staten van Zuid-Holland aan hunne tegenstanders vermoedelijk nogmaals een voorbeeld geven van ruime en loyale politiek — een voorbeeld, waaraan zij ten spijt de tegemoetkoming van christelijke zijde zoo dikwijls ondervonden, nog *-ltijd groote behoefte hebben. {Tijd.) --- Het geval Kuyper. De een zegt ja, de ander zegt heen. En met evenveel beslistheid- Het betreft het geval Kuyper, De vraag, of de Roomsche Statenleden van Gelderland — althans velen hunner — zich verzet hebben tegen de verkiezing van dr. Kuyper tot lid der Eerste Kamer. Is er inderdaad verzet geweest tegen diens verkiezing, dan kan men zich daarover niet anders dan verbazen. ïen man van dr. Küypër's poftuGf bc* hoort ongetwijfeld in het Parlement thuisT — beter in de Tweede, maar, indien hij bet wenscht, toch ook in de Eerste Kamer. De eerste mannen van de verschillende partijen dienen in de Volksvertegenwoordiging te zetelen, — en onder de eerste mannen is dr. Kuyper onbetwistbaar primus. De opgegeven reden van het verzet tegen dr. Kuypers candidatuur is, indien juist, belachelijk. Dr. Kuyper's verkiezing zou de verzoening belemmeren. Welke verzoening ? Staan de christelijke partijen dan niet meer principieel tegenover de niet-christeliike ? Zijn wij dan voornemens, de strijdbijl te begraven en met de liberalen de vredespqp te gaan rooken ? Wij denken er niet aan. De groote strijd blijft en zal blijvan. En in dien strijd is dr. Kuyper een onzer strijdbaarste voormannen. Hem te willen weren getuigt van een bedenkelijke lauwheid. En de liberalen zullen er munt uit slaan voor hun oud beweren, dat de Katholieken het ministerschap van den heer Kuyper beu waren. (Hsg.) --- Binnenland. Prins Hendrik. Men seint uit- Scbwerin : Prins Hendrik is op Ludwigslust aangekomen en heeft zich met den groothertog en groothertogin en de overige vorstelijke personen naar Friedrichsmoor te jacht begeven. De Koningin heeft op Dobbin de jonge hertogin Marie Antoinette op bezoek ontvangen. --- Minister Van Tets. Uit Den Haag bericht men : De minister van buitenlandsche zaken, jhr. van Tets, vertrekt heden naar Berlijn tot indiening zijner terugroepingsbrieven als gezant aldaar, en ten einde nog ongeveer een maand in Duitschland te verblijven. --- Vice-admiraal Kouwenberg. Men meldt uit Den Haag: ln den zorgwekkende toestand van den commandant der zeemacht in Ned.-Indië, vice admiraal Kouwenberg, is blijkens gisteren alhier uit Batavia ontvangen bericht, geen verandering gekomen. H. M. de Koningin-Moeder van Italië. Blijkens een uit Zwolle ontvangen be- Ticht, heeft de koningin-moeder van Italië haar reis niet tot Leeuwarden voortgezet, maar heeft zij te Zwolle overnacht in het hotel „De Keizerskroon", waar reeds van te voren haar secretaris was aangekomen en op de 2de etage drie kamers en suite en verder nog zeven kamers voor gevolg en*, had gereserveerd. Men meldt uit Zwolle: Het bezoek van H. M. de Koningin-Moeder van Italië aan deze stad, heeft zich •door eeue alleraardigste ontmoeting gekenmerkt. Toen H. M. met de dames en beeren van het gevolg, en vergezeld van den heer Hoefer, die als gids fungeerde, uit het vrouwenhuis op de Melkmarkt kwam, passeerden daar toevallig een paar zwarte schoorsteenvegertjes, die in een perceel aan de overzijde juist bun karweitje badden afgedaan. Eerbiedig ontblootten 2e hun zwarten kroeskop en bleven als de meeste voorbijgangers een oogenblik op bescheiden afstand de hooge bezoekster gadeslaan. Wat werden ze echter verrast, toen H. M., na een kort gesprek met den heer Hoefer, een hofdame op hen afzond en zij bij H. M. werden ontboden. De kleinste, een zwarte kabouter gelijk, was blijkbaar met het geval verlegen. Wel was hij als geboren Italiaan een van Hr. Ms. kleine onderdanen, maar de woorden bleven hem als 't ware in den keel steken, toen hij soo geheel onverwacht bier op deze plaats in de eigen moedertaal werd toegesproken door de Koningin-Moeder van zijn zonnig vaderland. H. M. informeerde belangstellend naar de geboorteplaats van de twee en voegde daar enkele hartelijke woordjes en een vriendelijk knikje, plus Jeen ... klein douceurtje aan toe. De oudste, Hollander van geboorte, maar het Italiaansch machtig, doordat ook hem Italiaansch jbloed nog door de aderen stroomde , kon fi. M. op de gestelde vragen naar behooren antwoord geven en beiden dankten en groeten met een boofsche buiging. H. M. vervolgde haren weg en de schoorsteenvegertjes traden met luchtige pasjes terzijde. ---