Optimisme en Pessimisme. Bulwer Lytton, die niet alleen een groot romanschrijver, maar ook een groot denker Was, spreekt in een zijner belangrijkste werken, „A strange Story", van sublime discontent of earth, whichisthe peculiar attribute of soul", ln deze Weinige woorden legt hij het credo neder van hen, die, realistisch, het menschelijk leven zien zooals bet is, en nochtans, idealistisch, niet vertwijfelen. Wat is het bestaan der menschen op deze aarde? Is het, in het algemeen genomen, iets goeds? Of is het iets kwaads? Gesteld eens, er werd het menschdom een middel aangeboden om geheel pijnloos, zonder schok of stoot, gezamenlijk het leven te doen eindigen. Gesteld verder, er werd een plebiscit gehouden, om te doen blijken hoevelen er van dit middel zouden wenschen gebruik te maken. Wat dan? — Dan zou, eonder éénigen twijfel, de overgroote meerderheid van het menschdom dit middel afwijzen en verkiezen te blijven voortleven. Dus zou het bewijs verkregen zijn, dat door de overgroote meerderheid der menschen het goede van het leven toch nog geacht wordt het kwade er van te overtreffen: dat de pvergroote meerderheid der menschen dit leven, trots al zijne mangelen en kwellingen, toch nog zoo lang mogelijk behouden en rekken wil. Toch is diezelfde overgroote meerderheid, die het leven nog behouden en rekken wil, met dit leven niet tevreden, zucht er over, worstelt er meê, lijdt er onder, vraagt verbitterd naar het waarom en het waartoe, Blaakt maar al te vaak den wanhoopskreet: Ach, ware ik nooit geboren 1 —- Toch is, bij een Bchier algemeenen afkeer van den dood, de voorstelling van dit leven als een tranendal veel luider en algemeener, dan de voorstelling v_*n dit leven als eene wandeling door bloeiende beemden en vruchtdragende tikkers. Zou er uit de verbijstering dezer donkere tegenstrijdigheid niet een redelijke uitweg te Vinden zijn? Ach, deze uitweg is ons getoond, door alle tijden heen, van eeuwen her, sinds er denkers en zieners optraden onder de menschen. Maar velen, velen zijn er, die hem nog altoos niet kunnen of willen bespeuren, wien hij uog altoos gewezen worden moet. Wij zijn, hoe sterk ook door de natuur onzer stoffelijkheid aan dit leven gehecht, met dit leven niet tevreden. En met recht. Dit leven is in schier alle opzichten voor allen onbevredigend, in geestelijken zoowel als in stofïelijken zin. Het is onbevredigend door onze eigene onvolmaaktheid en door onze onmacht tegenover de ons schadende werkingen der natuur. Het is onbevredigend door de ongelijkheid en oogenschijnlijke onrechtvaardigheid, waarmede het zijne aangename en onaangename gaven uitdeelt. Het is onbevredigend, doordat het voor de allermeesten de hun ingeschapen stoffelijke begeerten doemt tot de Tantalusplaag, en de geestelijke aspiraties tot een klapwieken in eene kooi. Het is onbevredigend door onze eigene wezensgeaardheid, in welke een trek is van het demonische — een trek, dien wij niet begrijpen, dien wij huiverend verfoeien, maar voor walken wij toch telkens weder onderliggen. Het is onbevredigend, omdat de kwalen er van ontelbaar zijn, het verdriet reeds in de kindsheid begint, van pijn en leed bijna niemand verschoond blijft, de teleurstellingen, de grieven en de gebreken met de jaren zich vermenigvuldigen, van dag op dag ons al dreigender gaat benauwen de angst voor de scheiding van hetgeen ons nog lief is, en aan het einde onafwendbaar staat de grijze nevel wand van het mysterie des doods. Wie dit ontkent, of het met blijgeestige phrasen tracht te verbloemen, is in den eigenlijken zin van het woord een optimist. Wie het daarentegen erkent, niet alleen, maar het met allen nadruk op den voorgrond schuift, en daarbij weigert eene keerzijde in oogenschouw te nemen, is in den eigenlijken zin van het woord een pessimist. Stond nu tusschen deze beide, tot een uiterste geschroefde richtingen de keus, dan zou elk denkend en gevoelig mensch wel moeten overhellen naar het pessimisme, —- namelijk voor zoover het oprecht en eerlijk is; want veel pessimisme, zooals het zich breed maakt in de hedendaagsehe litteratuur, is louter komedie, aanstellerij, nageprate modephilosofie. Het onvoorwaardelijke pessimisme berust tenminste op een breeden grondslag van waarheid, en, vooral, van medegevoel. Het pessimisme wil zien — en het ziet, hoewel min of meer eenzijdig, scherp en juist. Het ziet de wereldsche dingen aan de ééne en meest in het oog loopende zijde, zooals zij door de meeste stervelingen gevoeld en ondervonden worden. Het voelt meê de ongenoegzaamheid, de ellendigheid, de jammerlijkheid van deze dingen, — en door dit medegevoel laat het zich eerst bedroeven, dan verbitteren, eindelijk verblinden. Daarin is ontegenzeggelijk iets edels. — Het onvoorwaardelijke optimisme, daarentegen, ziet van de werkelijkheid niets, of ziet slechts enkele, exceptioneele verschijnselen en figuren. Het reflecteert zich bij voorkeur in het louter subjectieve of persoonlijke. Sommige menschen, een of twee op de duizend, hebben 't op de wereld buitengewoon naar hun genoegen. Zij genieten steeds eene kostelijke gezondheid, kennen geen geldzorgen, hebben een opgewekt, sanguinisch temperament, eene aangename bezigheid, vele vrienden 'en een gelukkig familieleven. Omdat nu zoo iemand zélf het leven ondervindt als iets zeer aangenaams, en misschien ook nog enkele anderen in zijne omgeving het als zoodanig ziet ondervinden, daarom poseert hij als optimist, roemt hoog dé voortreffelijkheid aller dingen en moraliseert tegen de klagers en zwartkijkers! — Daarin is niet enkel iets erg kortzichtigs, maar ook iets schromelijk zelfzuchtigs en, welbeschouwd, iets verachtelijks. In het vergefelijkste geval, bij zeer jonge lieden, kan men zulk een optimisme nog op rekening van onervarenheid, onnadenkendheid of lichtzinnigheid schuiven. Bij ouderen echter staat het in moreele waarde gelijk met de zelf voldaanheid van den zatgevreten hond op een matjo bij het haardvuur. Maar, gelukkig, er ligt een uitweg tusschen de horens van dit dilemma; en langs dezen uitweg houden, hoe vreemd het klinke, een pessimisme en een optimisme beiden met den wandelaar gelijken tred: een optimisme als gids, en een pessimisme als medeganger. Hier komt het woord van Bulwer tot zijn recht, van „thesublime discontent of earth.-* Wij zijn met het leven op deze aarde niet tev-eden. Wel hooren wij oreeren en wel- iie phrpsen schallen over eene gestadige levensverbetering onder den invloed eener toenemende beschaving, over eene langzaam, och, zoo bedroevend langzaam aanbrekende gouden eeuw, tot welker opbouwing wïj, als wij heel braaf en vlijtig zijn, met ons werk óók een steentje bijdragen. Maar in ons hart laten wij ons door deze uiterst problematische toekomstmuziek niet vertroosten. Het is ons niet genoeg, dat wij, zélf nog ongelukkig, met ons zure en moeitevolle streven slechts zouden mogen helpen dienen als meststof tot het geluk van toekomstige generaties. Wij gelooven ook niet aan dien toekomstigen geluksstaat op deze wereld. Wij weten, dat elke vooruitgang of aanwinst zich met nieuwe onbevredigingen, teleurstellingen, grieven en slachtoffers betalen laat. Wij weten, dat de barbaar niet zoo ongelukkig is, en de beschaafde niet zoo gelukkig, als zij volgens zekere fraaie theorieën wel behoorden te zijn. Wij blijven dus ontevreden. Maar er is eene sublieme ontevredenheid, en deze is in ons het bijzondere attribuut van de ziel. Dat wil zeggen: juist het hoogere, het onvergankelijke in ons is met dit aardsche bestaan het minst tevreden. Waren wij zielloos, zoo zouden wij, evenals het dier, met een louter dierlijk bestaan, dat ons voor ons zélf het stoffelijk noodige gaf, tevreden kunnen wezen. Bezield, echter, zijn wij ontevreden; en hoe krachtiger het zieleleven in ons is, des te sterker ook openbaart zich in ons deze sublieme ontevredenheid. Zij uit zich niet in een grimmig morren over de kwalen en onvolmaaktheden dezer wereld, maar in een hunkeren naar eene andere en betere wereld; niet in een. nutteloos verzet tegen het ons hier opgelegde*/ maar in een streven om het ons hier opgelegde te doen strekken tot onze eigene voor«! bereiding en rijping ten overgang in dia hoogere bestemming, tot welke de ziel in ons zich geroepen, tot welke de ziel in ons zich' berechtigd voelt. Ja, wij zijn ontevreden met dit aardsche! bestaan. Wij erkennen volmondig het op zichW zelf jammerlijke, ontoereikende en onrecht-f vaardige er van. Wij geven toe, dat dit bestaan, indien het in zichzelf moest afgesloten blijven, een immoreel en weinig beter dan demonisch onding ware — een immens bedrog, onder hetwelk de sterkeensluwe egoïst, de geweldenaar zonder geweten, de Uebermensch van een Nietzsche, alléén de wijsheid en het goede deel in handen hebben zou. In zóóver .zijn wij pessimisten. Maar beschouwen wij ■— op goede gronden, al zijn zij voor ons beperkte waasnemen niet tastbaar en voor ons beperkte begrijpen niet bewijsbaar — dit aardsche* bestaan als eene episode slechts in onzen wezeusloop; beschouwen wij al de verwikkelingen van dit aardsche bestaan als schakels in het plan eener alom« vattende Gerechtigheid, die ons allen bestemde tot beters en geen onzer zal laten verloren gaan, — dan zijn wij weder optimisten. Dus zijn wij, in zekeren zin, pessimisten; en optimisten tegelijk. Ons pessimisme blijft ons bij, als medeganger, zoolang wij op deze» aarde wandelen. Ons optimisme gaat ons vóór, als gids, tot over de grens waar de nevelwand staat. Daar echter ons kleine pessimisme slechts betreft de wederwaardigheden van dag en jaar en van snelle vergankelijkheid, zoo lost het zich volkomen op in ons groote optimisme, dat in al wat is en geschiedt, ook in ons eigen aardsche bestaan, een worden en volvoeren ziet van de werken der Eeuwigheid». Ypsilon. --- Zedelijke gedachten zijn staten spijkert, die men zich ■4 in de «et slaat en die men met ka», uittrekken. -i DIDEBOT. > I II II 111 1111 I I I 111111 l ' --- FEUILLETON. JOHN CHILCOTE. Vit het EngeUch van KATHISRIN- O_CIL THURSTON. 32) Chilcote had zijne bewegingen met gretige blikken gevolgd; en toen hij zag, dat Leder hem vergat, riep hij opgewonden: „Het was een uitkomst, Loder,. toen ik je Zag 1 Ik droomde, dat ik in de hel was; maar een veel verschrikkelijker hel dan waarover zij preeken I" ' Hij uitte weer dien akehgen lach, en Loder antwoordde Liet. ' „'t Was gruwelijk 1 afschuwelijk!" ging Chücote voort. „Er was geen zwavel en er Waren geen vlammen, maar iets dat nog veel erger is 1 leder mensch werd aan de ondeugd Vastgeketend, die zijn leven had verwoest. In plaats dat het hem belet werd er aan toe te 'geven, werd hij er toe gedwongen, je kunt 'Ie niet voorstellen hoe vreeselijk dat was!" Hij rilde. „Verbeeld ie wat het znn moet verzadigd te worden als je óver-verzadigd bent! Achtervolgd te worden door wat je je heele leven hebt gezocht!" Hij hijgde naar adem en Loder was intusschen tot een besluit gekomen. Hij bleef doof voor den angstkreet van Chilcote en sloot de oogen voor zijn vervallen gelaat. Hij riep al zijne theorieën te hulp om sterk te blijven in het volharden. Moest hij dan niet voor zijne eigen belangen zorgen ? Chilcote was op dit oogenblik niets meer dan idioot, onbekwaam voor eenig hoog doel of ernstig streven; maar wie kon zeggen of hij binnen een uur niet al zijn zelfbeheersching teruggekregen zou hebben, en dan weer met dezelfde neiging bezield zou zijn, die hem den vorigen dag genoopt had den bewusten brief te schrijven. Neen, hij mocht zijn eigen belang niet uit het oog verliezen, de macht van den sterkste was het eenii/e goede grondbeginsel. Chilcote had verstand en opvoeding en gelegenheid genoeg gehad, om beide voor zijn voordeel aan te wenden, maar hij had de kans moedwillig laten voorbijgaan. Nu was de beurt aan hem. Hij keerde zich om en liep naar het bed. „Hoor eens", begon hij op harden, strengen toon als voor een strijd (gereed, „je hebt gisterenavond geschreven datuk bij je moest komen". J Chücot9 keek hem achterdochtig aaq ; zijne lippen trilden. „Loder", sprak hij gejaagd, «Loder. kom wat dichter bii 1" Loder gehoorzaamde met tegenzin, en boog zich over het bed. Chilcote legde zijn bevende hand op den arm van Loder. „Ik heb zoon afschuwelijken nacht gehad", begon hij weer; „zoo vreeselijk, mijn zenuwen — weet je ?* Met onverholen walging trok Loder zijn arm weg. „Vindt je niet dat wij die gekheid achterwege kunnen laten?" sprak hij boos. „De oogen van Chilcote dwaalden naar de toilet-tafel en schenen daar iets te zoeken. „Ljder," vroeg hij smeekend, „kijk eens of je niet een fleschje met tabletten daar op de tafel of op den schoorsteenmantel ziet". Hij ging overeind zitten en keek zoekend in het rond. „Ik heb 'n ellendigen nacht gehad 1 Mijn zenuwen zijn heelemaal in de war; ik 'dacht — ik meende —" hij haperde. Hoe meer hij tot bewustzijn kwam, hoe duidelijker merkbaar zijn verzwakte zenuwtoestand was. Bij zijn eerste ontwaken had de geruststelling iemand bij zich te zien de overhand gehad, maar naarmate hij zijn vermogens terug kreeg, werd hij zich zijn ellendigen toestand meer en meer bewust Loder vond het raadzaam een tweeden aanval te wagen eer het te laat. zou zijn. . „Chilcote" begon hij weer. Maar Chilcote greep weer zijn arm en trok hem aan zijn mouw. „Waar is 't dan toch ?* smeekte hij ; „waar is dat fleschje met tabletten; die kalmeerende drank is 't eenige wat mii helpt als ik zoo zenuwachtig ben*- In zijn overdreven angsti vergat hij dat Loder zijn geheim kende en zelfs in dit uiterste bleef de vrees dat het ontdekt zou worden hem bij. Het kostte hem niet de minste moeite om de leugens te uiten waaraan hij reeds zoo lang gewend was. Een vreeselijke angst overviel hem, hij sloot krampachtig de handen en in plaats van zoekend rond te zien hield hij de oogen op Loder gericht, alsof van hem alleen uitkomst te wachten was. „Zie je 't dan niet? Kan jij 't fleschje niet vinden?" kreet hij jammerend. Loder dwong hem om weer te gaan liggen. Hij moest al zijne krachten inspannen om zelf bedaard te blijven en den weg dien hij moest volgen niet uit het oog te verliezen. „Chilcote,* begon hij weer, ffje hebt gisterenavond om mij gezonden, en ik ben van ochtend zoo vroeg mogelijk gekomen om je te zeggen " Chilcote richtte zich als een krankzinnige overeind en duwde Loder van zich af. „Mijn God, als 't eens weg was! Als ik 't verloren had! Wat zou ik beginnen I* Zijn oogen stonden, hol, het koude zweet parelde op zijn voorhoofd,, hij beefde van angst. Loder beet zich van woede op de lippen. „'t Fleschje staat op den schoorsteenmantel" zei hij koel. Een zucht van verluchting ontsnapte Chil-1, . cote. hü bleef even- met gesloten oogen, afge-j obd liggen ; doch het duurde niet lang of hij werd weer opnieuw gepijnigd door zijn alles overhearschende behoefte. „Geef 't hier, Loder, gauw, geef hier, er staat een glas op de tafel en er staat whiskey en water, je moet de tabletten eerst laten smelten, weet je? Geef 't me gauw." Hij atrekte de bevende hand uit. Maar Loder bleef bewegingloos staan. Hij I was gekomen om zelf te smeeken, te pleiten, te strijden als het. noodig zou zijn, om een 'enkel uur uitstel, een uur dat al zijn werken, zijn streven, zijn eerzucht zon beloonen. Met de hem eigen hardnekkigheid deed hij nog een laatste poging. „Chilcote, je hebt me gisterenavond teruggeroepen." Hij werd opnieuw onderbroken door een kwa?idaardigen uitval van Chilcote. „Verd !" riep hij uit, „wat praat je toch! Geef me die dingen zeg ik, ik moet jac hebben, ik kan er niet langer buiten." Hij hijgde naar adem en begon hevig te boesten. Loder liep naar de toüet-taf el en toen ■weer naar het bed terug. Ook hij was aan eene hevige ontroering ten prooi. Chilcote smeekte opnieuw en richtte zich halverwege overeind: „Loder, om 'e hemels -wil, help me 1" De andere keerde zich met een woedend i_.ebaar_.naar hem toe. „ „In 's hemelsnaam, kerel —* begon hij; maar opeens veranderde hij van toon en tevens van tactiek. „Goed," zeide hij bedaard, „ik zal 't je geven." Hij nam het ledige glas en vulde het half met water en half met whiskey; toen ging hij naar den schoorsteenmantel, nam het fleschje met de tabletten en, zich naar het bed keerende, vroeg hij laconiek: „Hoeveel ?" Chilcote beurde het* hoofd op. Hij zag-er nog akeliger uit dan te voren en een koortsachtige gloed glinsterde in zijn oogen. „Vijf !•* krijschte hij. „Vijf." „Vijf ?" herhaalde Loder verbaasd. Hij wist nit vroegere vertrouwelijke gesprekken, hoeveel morphine elk tablet bevatte, en dat deze groote hoeveelheid, zoo al niet gevaarlijk, dan ' toch schadelijk kon zijn, zelfs voor iemand die er aan gewend was. Hij bleef een oogenblik besluiteloos staan; toen kwam zijn oude natuur weer boven en kon hij zijn ingeboren zelfzucht niet langer verloochenen, al was het laakbaar, zelf» misdadig om zulk een verzoek toe te staan aan iemand, die reeds zoover gezonken was als Chilcote. Maar de wet der natuur dwingt ons om onze rechten te laten gelden, door in ons de behoefte om te nemen en te houden te Bcheppen. Loder begreep dat hij wellicht het gewenschte uitstel .zou yerkrii_en als hü aan zün inge vin-Behoor gaf. Hij zag het verwrongen gelaat en de angstige schuwe oogen van Chilcote, en hij zag zichzelf als in een visioen, hard werkende zooals hij de laatste tien dagen gewerkt had, met zijn ontwakende eerzucht, zijn bijna bereikte macht. Toen dit visioen hem duidelijk voor den geest stond, strekte hij de hand naar het fleschje nit, en liet vijf tabletten, de een na de ander, in het glas vallen. XXV. Als Loder eenmaal een stap ïn de eene of andere richting gedaan had, lag het niet in zijn aard om terug te treden. Vastberaden trok hij de deur van zijn eigen kamer achter zich dicht en Uep de trappen af en de gang door naar buiten. Er behoorde een sterke wil toe om de gedachten aan Chilcote, in zijn deerniswaardigen toestand en ellendige omgeving, uit zijn hoofd te verbannen. Maar de akeligste visioenen zouden hem op dien morgen niet hebben doen terugdeinzen, toen hij onbespied het eenzame, met gras begroeide pleintje overstak om zich naar het Strand, vol leven en beweging, te begeven. Bij eiken stap voelde hij zijne veerkracht herleven. Nu besefte hij eerst ten volle wat hij in de laatste tien dagen, door de ongewone insDanning en den ararat dat _ü_te vroeg terug- geroepen zon worden, geleden naa, en men deze gelukkige reactie kreeg hij zijn zelfvertrouwen en opgewektheid terug. Hij had het' uitstel en de vrijheid verkregen, waarvoor geen prijs hem te hoog kon zijn, en het oogenblik, waarvoor hij, sinds Chilcote hem zijn merkwaardig voorstel deed, geleefd had, was eindelijk aangebroken. De wandeling van ClifEord's lnn naar Grosvenor Square was lang genoeg, om elk spoor van opwinding, door de akelige ontmoeting teweeggebracht, te verdrijven, en lang vóór hij het welbekende huis naderde, had hij zijne oude koelbloedigheid teruggekregen en was hij kalm genoeg om weer in Eva's tegenwoordigheid te verschijnen, als het toeval zulks wilde. Aldus had Loder de groote hindernis, die hem met ondergang bedreigde, uit den weg geruimd en stelde zijn krachtige wil hem in staat het voorval heelemaal uit zijn gedachten te verbannen. Hij redeneerde dat hij vurig naar een zekere gelegenheid verlangd had, dat één enkele factor hem daar Dij in den weg stond en dat hij, met het recht van den sterkste, dien hinderpaal opzij geschoven had; deze redeneering was zoo eenvoudig mogelijk, want de man die gestreden en overwonnen heeft, deinst voor niets meer terug. iWordt vervolgd.) ---