OVERSPANNING. Bij de vele voortreifelijke eigenschappen, die onzen tyd kenmerken, valt een algemeene kwaal op te merken, waaraan het zeker niet ondienstig is eenige oogenblikken de aandacht te wijden, en dat is n. 1. de zenuwachtigheid en gejaagdheid, waaraan een groot deel van onze tijd- en lotgenooten lijdende zijn. 't Is zonderling, maar wanneer men de kalme bedaarde levensopvatting van vele ouderen van dagen en de betrekkelijke frischheid, die hen nog kenmerkt, vergelijkt met de gejaagdheid en overspanning van vele jongeren, en de matheid, waarmee zij hun bestaan, tamelijk vreugdeloos en onbestemd voortslepen, dan komt men onwillekeurig tot de vraag: Vanwaar komt dit toch? Ziedaar de gestichten, waarin de ongelukkige kranken van geest verpleegd worden. Zij zijn in den regel overvol, en voortdurend is het noodig deze verblijven te vergrooten of door het bouwen van nieuwe inrichtingen in de toenemende behoefte te voorzien. Gestichten voor zenuwlijders rijzen overal als paddestoelen uit den grond op en de badplaatsen en herstellingsoorden zijn in het schoone seizoen, vaak meer dan vol met allerlei menschen, die door rust en kalmte, verkwikkende lucht en versterkend water genezing komen zoeken voor de overspanning, waaraan zij door verschillende oorzaken en omstandigheden lijden. Vanwaar dit toch komt? Nu, de vraag is gemakkelijker gesteld dan beantwoord, vooral omdat toch moeielijk een enkele omstandigheid als hoofdoorzaak valt aan te wijzen, maar integendeel een reeks van kleine oorzaken en gevolgen van lieverlede er het hunne toe hebben bijgedragen, om een toestand te scheppen, zooals men die thans waarneemt. Evenwel, „es kann nicht immer so bleiben," zal de maatschappij de normale menschen niet tot de uitzonderingen gaan rekenen; en met het oog op de reactie, die noodwendig het gevolg zal moeten zijn in de toekomst van de overgroote actie van het heden, is het van belang die enkele omstandigheden na te gaan en op te sporen, welke het meest voor de hand liggen. Nu is het ontegenzeggelijk waar,dat uitgezegden, die als het ware in den mond van een volk bestorven liggen, men vaak tot eenige gevolgtrekking mag besluiten omtrent hun denken en meenen en zoo liggen daar voor de hand een paar volksgezegden of spreekwoorden, waarvan men onwillekeurig zou meenen, dat degenen, die tot het verleden behoorden, er grootere waarde aan hechten dan degenen, die 't voorrecht hebben tot het heden te behooren. Die beide zijn: „Keulen en Aken zijn niet ïn één dag gebouwd", en „de mensch wikt, maar God beschikt". Wanneer men enkelen, inzonderheid de apostelen van den nieuwen tijd zou moeten gelooven, dan zou men tot de zonderlinge meening geraken, dat de menschen, die vóór ons leefden en door hun vertrouwen in de Wijsheid en almacht van een Voorzienigheid, die wellicht iets anders met ons kan voorhebben dan wij begrijpen of bedoelen en met hun geloof in een gestadigen vooruitgang ten goede, niet veel meer waren dan dwazen; en dat het geen zaak meer is om, uit bewustzijn ¦van eigen onvolkomenheid en kortzichtigheid, «n machteloosheid om langer te beschikken dan over 't oogenblik dat men beleeft, langzaam voort te schrijden, naar hetgeen men als het beste heeft leeren kennen, maar dat juist de kortstondigheid van het bestaan er aanleiding toe geeft, om te trachten hals over kop het ideaal te bereiken, wil men er voor zichzelven nog iets van kunnen profiteeren. Nu mag voor een dergelijke redeneering uit een oogpunt van eigenbelang iets te zeggen vallen, uit dat van gemeenschappelijk, van sociaal belang valt er op af te dingen. Groote veranderingen grijpen met in eens plaats; de menschheid moet er als het ware in groeien, zal zij er zich in thuis en op haar gemak gevoelen, en de geschiktheid bezitten om in den nieuwen toestand naar den eisch van de omstandigheden meê te leven. Vandaar dat het eenvoudige gezegde: „Keulen en Aken zijn niet in één dag gebouwd" van zoo groote en diepe beteekenis is en dat het inderdaad verkeerd is dit uit het oog te verliezen. Het vertrouwen in geleidelijken vooruitgang en verbetering heeft bij velen plaatsgemaakt voor een uitsluitend steunen op eigen kracht en wysheid en op het overhaast jagen naar de resultaten van die beide. Men vergeet vaak, dat een geslacht in den loop der eeuwen wellicht niet veel meer is dan een druppel in de zee en dat anderen, die na ons komen, al ons streven en jagen wellicht zullen opteekenen als, naar de dan heerschende begrippen, in een verkeerde richting te zijn geschied. Meen niet, dat uw wijsheid de hoogste wijsheid is, en dat wat anderen vóór u gedacht hebben en na u zullen denken, minder goed en heilzaam is bedoeld dan wat ge zelve hebt gedacht. Meen niet, dat elk, die het zaad in den grond legt, recht heeft om de vruchten te plukken, die er eenmaal aan deu boom zullen groeien. De boom groeit niet in een enkelen dag,en wat ge voorbereidt, zal wellicht voor uzelven geen vruchten dragen, maar na u komen anderen, wien ge de vrucht van uw ai beid als erfdeel zult achterlaten. Velen leven tegenwoordig te snel en te haastig.zij wenschen zelven te plukken, anderen moeten dan maar weer voor zich zorgen. Jongelieden, die men vroeger in de huiskamer aantrof, vindt men thans in de koffiehuizen achter het billard en in hun clubs en vergaderingen. Op den leeftijd, dat men toen kind was, is men thans een heer en dank zij Théophile c. s., probeert men moeder Natuur ook al tot eenige haast aan te sporen in de verschaffing van baard en knevel. 't Is alsof zij vreezen, dat 't tijdstip van genieten hun zal ontgaan, en toch wordt er inderdaad minder genoten dan voorheen, want ondanks alle genietingen, waarvan het verleden niet wist,of waaraan het niet dacht, neemt de geest van matheid en onvoldaanheid toe. De hoogere waarde en beteekenis van 't leven is voor velen verloren gegaan en nu beproeft men in 't stof te vinden, wat men in hooger en reiner sfeer niet,zoeken wil, vrede en vreugde. De wetenschap spreidt haar vleugels al wijder en wijder uit en hoe gelukkig dit ook zij, dit valt er bij ople merken, dat er ook voor het weten een grens is, en dat meer dan ooit in onze dagen van publiciteit de waarheid blijkt van des dichters woorden: „Wat ons de wijzen als waarheid verkonden, Straks komt een wijzer die 'twegredeneert." Zucht naar wetenschap en wijsheid moge een heerlijk streven zijn en een zegen voor de samenleving, betweterij en halve geleerdheid, die men in korten tijd voor een examen tracht in te pompen, zonder dat er werkelijke behoefte aan bestaat voor de richtige waarneming van beroep of betrekking en die al iq weer wordt, vergeten,, schaadt mee? a*n lichaam eu geest dan dat ze de samenleving baat. Jonge menschen, die zich in het huwelijk vereenigen, richten zich in den regel beter, sierlijker en weelderiger in dan de ouden eindigden, vaak ten koste van de beurs en het geldelijk weerstandsvermogen bij onverhoopte en onvoorziene omstandigheden. De salon, ontvangkamer, pronkkamer of hoe het ook heeten mag, is veelal een magazijn en tentoonstelling van lapjes, lintjes, bandwerkjes, poppetjes, prentjes enz., waar haast geen plaats te vinden is aan een tafel. 't Begrip om met eenvoudig huisraad te beginnen en van lieverlede bij verjaardagen en feestdagen eens iets aan te schaffen en aan te vullen, heeft plaats gemaakt voor een „alles maar dadelijk", en meer dan noodig en nuttig is. 't Is alsof men bevreesd is, dat er later niets meer te krijgen zal zijn. Elk klaagt over slechte tijden, onvoldoende levensomstandigheden, weinige verdiensten, lage renten enz., en toch de weelde neemt toe onder alle klassen en de uitgaven voor vermakelijkheden, vergaderingen enz., verminderen er waarlijk niet op. Men jaagt de wereld door in veel opzichten, om in menig geval levensmat en moede te besluiten met de gedachte: Alles is ijdelheid. En toch is dit niet zoo. Neen, het leven is geen ijdel spel der omstandigheden. Er ligt een hooge waarde en beteekenis in, voor ons zelven en voor degenen, die na ons komen zullen, zoowel als voor ons waarde ligt in dat van hen, die vóór ons waren. Maar het ligt aan ons om het te leven zooals het moet zijn. Na actie komt reactie en na de overspanning en zenuwachtige gejaagdheid, die velen onder ons bezielt, zal er weer een tijd komen, waarin wij kalm ons pad bewandelen, niet op een dralje om een beetje schielijker vooruit te komen en dan buiten adem toch hier en daar te moeten uitblazen en op onze medewandelaars te moeten wachten, maar rustig en bedaard met het vertrouwen van den mensch, die weet, dat groote zaken niet in eens tot stand komen, dat groote reizen niet in één dag worden afgelegd en dat hij een goeden Gids heeft op zijn pad, die, wat lüj ook moge wikken, toch in het eind beschikt. --- Losse Bladen. In en om Rotterdam. Penschetsen door HENRI M. DEKKING. De Schie en het Provcniershnis. Alvorens iets te gaan zeggen van onze Schie, niet wat er op, en om is, wensch ik in korte trekken de geschiedenis van haar ontstaan en, Voorzoover mogelijk, ook haar levensloop, in herinnering te brengen. De graven van het Hollandsche, Henegouwsche en Beiersehc huis waren over 't algemeen zeer mild in het schenken van voorrechten aan de opkomende steden, wijl zij in de macht der poorters een tegenwicht zagen voor de aanmatiging der adellijke leenmannen en verder ook, wijj zij er hun grafelijke kas aardig mee spekten. 't Komt tegenwoordig gelukkig nooit meer yoor, maar toen zorgden de bestuurdercn allereerst voor hun beurzen; we lezen bijvoorbeeld, dat de graven tollen hieven binnen de stad, dat sij het korenmalen tot een monopolie maakten, Pat zij z. g. lombardbrieven aan Italiaansehe bankiers verkochten, dat zij twee derden van tje door schepenen opgelegde boeten vorderden, ?at zij nvan de poorters die zij in hun sonder- Jmghe bescherminghe" namen jaarlijks een som Van twintig pond voor hun „bede endebottinge gj?. enz. eischten dat, in het kort, het eigen-6lang toch altijd domineerde. , Maar de steden, strevend naar zelfbestuur, JJehoefte voelend aan vrijheid van beweging in a»del en bedrijf, brachten gaarne deze sommen op en maakten zelfs vau de geldverlegenheid, waarin zich de graven voortdurend bevonden, een gretig gebruik om steeds nieuwe vrijheden te koopen. In 1340 gaf graaf Willem IV den heemraden vanSchieland last een open vaart te graven van Rotterdam tot in de Schie, die zich toen uitstrekte tot Ouwerschie, met een weg daarnaast, alles op kosten der stad. De vroedschap betaalde dit gunstbewijs nog al duur —100 pondmaar daarnaast staat ook, dat deze aanleg voor de stad van het allergrootste belang was, immers van nu af zouden Maas en Schie verbonden zijn, Delft en de andere steden waren voortaan te water te bereiken, en de ligging van Rotterdam, nu gunstig voor de haringvisscherij en den builenlandschen handel.zou dat in 't vervolg ook voor de binuenlandsche scheepvaart zijn. Met zeer veel tegenwerking had het stadsbestuur te kampen, daar waren vooreerst de heeren Van Boekel, die, reeds verbolgen over liet telkens inkrimpen van hun aanspraken, ten behoeve van de ontwikkeling der stad, niet dulden wilden, dat er op hun grondgebied gegraven werd, daar was de veelvermogende stad Delft, te -voren uitsluitend de voordeden vau het Sehiekanaal genietend, na bevreesd voor benadeeling van hun handel. Maar de graaf wist zijn wil door te zetten, onder toezicht van zijn speciaal daartoe overgekomen stadhouder Jan Van Henegouwen vorderde het werk en in 1348 was de vaart voor het gebruik gereed. Lang nog duurde de tegenwerking van verschillende zijden, zoo was in 1348 een uitdrukkelijk grafelijk bevel noodig om de windas te doen wegnemen, die, op aanstoken van Delft te Ouwerschie gelegd was, met de opzettelijke bedoeling schepen van grootere afmeting de vaart onmogelijk te maken. In dezen tijd nu was de Schie buiten de Delftschepoort een onbekaaide, niet beplante, weinig bebouwde vaart, eerst lange jaren na de middeleeuwen dorst men het bestaan, buiten de wallen voorsteden aan te leggen. Rijke Rotterdammers — men beweert, dat die er toen in grooter getale waren dan tegenwoordig — lieten langs het water koepeltjes bouwen, waarin ze des Zondags hun kopje thee gingen drinken, zich daarbij verbeeldend, dat ze nu creis lekker buiten waren; gaandeweg werden de koepeltjes .tof koepels, men begon vrienden te inviteeren, de koepels werden tuinhuizen,de tuinhuizen werden heerenhuizen. Zóó, nadat men in de zeventiende eeuw de nu nog aanwezige steenenbrug maakte, die den Beukeldijkschen en den Blommerdijkschenweg verbindt, ontstond de fraaie, ultra-deftige voorstad, die men zich, zonder nu juist, grijsbehaard te zijn, nog zeer goed kan voorstellen. Want in onze dagen lijkt het er niemendal meer op, het typige karakter van de Schiekade is totalitum gewijzigd, men is gaan verbouwen en wegbreken: morgen misschien reeds zal daar niets meer van het karaktervolle oude zijn overgebleven, zal de Schie zijn, wat ze nu gedeeltelijk reeds is, een vervelende saaie, leelijke weg zooals we ze, helaas, met ons gemoderniseer, al bij dozijnen hebben. Zij staat me duidelijk voor den geest: de ouwe Schie, nog onbedorven door een nageslacht dat het erfdeel van zijn, in de architectuur zeer hoog ontwikkelde voorouders zoo weinig te waardeeren weet. Twee rijen ontzagwekkende heerenhuizen, brokken steen geworden erntfeste deftigheid, door een geelbeklinkerde net-onderhouden straat van het water gescheiden. Dicht voor dat water in een horizontale lijn oude dichtbegroeide breedgekruinde, in eigenaardigen vorm gesnoeide kastanjeboomen. Van af de Heulbrug gezien, was het een verrukkelijk gezicht, dat grachtje, type vau oud- Hollandsche degelijkheid, van waarachtigen kunstzin, smaak voor 't massieve, wat logge, maar toch imponeerende mooi. Elk huis op zichzelf stemde tot ontzag en tot eerbied, roodsteenen muren, hooge groengeverfde deuren, geelbegordijnde vensters, torentjes sommigen, woning van den intelligenten burgemeester — en de vroedschapsfamiliën. Nog zijn daar enkelen van dat soort gebleven; er vóór staand, krijgt men een flauwe en zachte reminecentie aan den tijd van onze grootpapa's in de gedachten. Voor het oog van zijn fantasie ziet men de deuren openstaan en witgedaste, hooggekraagde, bemautelde heeren met hun breedgerande hoeden de stoep afkomen, gevolgd door den huisknecht die dikke portefeuilles onder den arm draagt; voor de ramen zitten juüers in hun wijd kleed voor den kantstoel of net spinnewiel, er wordt een groet gewisseld met een gracieus handgebaar.... achter, in de Schie, vaart langzaam, verrukkelijk langzaam, de trekschuit, in 't roefje zitten de deftige poorters domino te spelen en hun pijp te rooken, statig kronkelen zich witte wolkjes omhoog, op dit oogenblik rijdt ook de Amsterdamsche diligence voorbij, door de vensters gluren goedige dikkoppen, de postiljon blaast een vroolijk deuntje „al is ons prinsje nog zoo klein, alevel zal ie stadhouder zijn ..." En wendt men dan even het hoofd links of rechts, weg illusie ! de nieuw-modelhuisjes, gebouwd in verwaterden stijl zijn daar, en de monumenten uit den poëtischen ouden tijd staan daartusschen, weenend om 't verval van het huizendom, waarvan deze luchtige kameraadjes zonder eenige ernstige levensbeschouwing de vertegenwoordigers zijn, zij zelve de oude luidjes, behielden in de jaren alleen den romp, in hen is het leeggebloed, daar is gehakt en gebeiteld om het z.g. ouderwetsche te doen verdwijnen, er kwamen salons met moderne schoorsteenen en dito ramen, er tjingetjangelen piano s een wereldsch walsje van Strai^ 's avonds branden er diffuse gaslichtjes of klinkelen er electrischb scheiletjes...! Zooals ik zei. men is gaan moderniseeren en die moderniseering was de dood van de oude artistieke harmonie, de spoorbrug 't eerst was een vieze, donkere veeg in het heldere mooi, boomen werden weggehakt en niet meer of slecht gesnoeid, huizen wei-den onteigend en de oude families trokken heen. Waar zij gebleven zijn ? Ook opgegaan in de burgerlijkheid die heden domineert, zij en de vroegere Haringvlietmannen wonen in onaestetische huizen aan denEendrachtswegofop het „Rijkelui's hofje". Dood is de kalmhoofdige magistraterighe»(U Arme magistraterigheid! Tegenwoordig is de Schie een gewone gracht, zich in niets onderscheidend, in veel opzichten zelfs de mindere, bijvoorbeeld van den Coolsingel. Het verkeer heeft zich geminiseerd, de talrijke nieuwe straten, de Zomerhofstraat voor al, bieden kortere gemeenschap met Noordsingel en Bergweg, daar zijn vele plannen voor den aanleg van straten: in de allernaaste toekomst ligt de totale demoralisatie van onze deftigste stadswijk, banale egalisatie maakt langzair erhand van Rotterdam een stad, zooals er 1 onderden zijn in de beschaafde wereld. Jammer, door en door jammer ! Behalve de rompen, waarvan ik reeds sprak is er nog een gebouw gebleven.dat de gedachten terugvoert naar het voorheen, dat is het Proveniershuis. vroeger het Leprozenhuis. Een historische plek: Oudtijds stond hier de Lazaruskapel, een huisje ter verpleging van melaatschen of leprozen aan den Heiligen Lazarus gewijd. Andere steden hadden dergelijke bouwd 6n' 6en heel eind buiten de stad ge- De besmetten, meest teruggekeerde kruisvaarders werden door de z.i. keurmeester* der Leproza te Haarlem onderzochten eerst dan opgenomen, als ze in het bezit waren van de acte, die ik hier om der curiositeitswille afschrijf: „Kenlick sy allen luyden, hoedat wij, gemeen gesworen van de St. Jacobs-capelle buyten Haerlem gheproeft en met aller neersticheijt besien hebben een — persoon, out omtrent — jaren genoemt NN, welcken wij nu ter tijdt melaats uitgheven, besmet te wesen met Lazei-eije waeromme die gaen sal met vliegers, een klap hebben op de borst, een swarte hoetop 't hooft, bekleet met een witten bant, sonder ander bant ende desen Brieff out sgnde vier jaren is doot ende te niet enz. enz. Onder het personeel was een z. g. klapknecbt, die den geheelen dag op de Schiekade voor het huis stond, teneinde van de voorbijgaande schuiten en rijtuigen aalmoezen ten voordeele van het gesticht te ontvangen. Geschilderde bordjes op borst en rug deden zijn bediening kennen, onophoudelijk bewoog hij een groote Lazarusklep. Hem ter zijde stond een groote hond om de bosjes, den schippers toegezonden uit het water te halen, als dit den 'kant te ver £em'st _ had, om het met den langen stok en het netje, dat de man bij zich droeg, op te visschen. _ Op één der Paaschdagen werd een zonderlinge optocht gehouden, dan gingen de leprozen, oader geleide van de dienstboden, vergezeld van blaas- en speelwerktuigen, liederen zingend door de stad en door een deel van Schieland om aalmoezen te verzamelen! Langzamerhand,, toen de gevreesde ziekte minder vaak begon voor te komen, werden in het leprozenhuisook proveniers opgenomen.personen die zich voor eenzekere som het rechtvan inwoning, voeding en kleeding kochten, welke proveniers zoo talrijk werden, dat de beperkte kapelruimte niet langer voldoende was; daarom brak men in 1669 de Lazaruskapel af en bouwifiin P d,!zel.f?e Plaats „een deftig gebouw" in huis VoUoold: het tegenwoordige ProvenierswiS ggveTz^^s^rdegs indruk, tis of het zich eeuwig te ver wondelen staat over al die Nieuwerwetsigheid, petroleumstoombootjes, stoomtram, paardentram, vélocipèdes enz. In bet frontespies staan de wapens der re/ genten, het jaartal MDCLXX, door de openslaande deuren komt men |in het voorportaal, wit bepleisterd, dat langs drie of vier trappen toegang geeft tot de _ ruime vierkante binnenplaats, verdeeld in vier grasterrassen van boomen omgeven, gescheiden door geelbeklinkerde paden van de benedenhuisjes, vroeger aan proveniers gegeven, nu stadseigendom, aan particulieren verhuurd. De liet hebbers voor deze luchtige, gemakkelijke en zeer goedkoope woningen zijn velen, vandaar dat de binnenvader-woningverhuurder heel kieskeurig is en uitsluitend „huishouwens zonder kinderen" opneemt. Of er ook tegen Eianospelende jongedobhters een dergelijke an is uitgevaardigd weet ik niet. 't Komt me wat onwaarschijnlijk voor, omdat lui die zich de luxe van een pianospelende dochter veroorlooven kunnen, niet op het proveniershofje wonen gaan. In ieder geval, dank zij deze maatregel is het op de Proveniers-binnenruimte altijd akelig stil, nooit stijgt er eens een vroolijke kreet op, alles vervelingwekkend-deftig. Het achtergebouw is in 1786 gebouwd, het is onder den naam „kamer van dertien" ingericht ter verpleging van zoovele bij de gratie der regenten daartoe aangewezen oude lieden. Gaande door den ingang, waarboven een slagklok en een torentje, komt men links en rechts in de kamers der provenieren. De heer J. Leemans, de tegenwoordige binnenvader was zoo beleefd mij een kijkje binnen dit interessant gestichtje toe te staan, „hij liet me een zestal kamers zien, waarin, zooals ie 't innL^l g^i,-waarin zijn jongelui" huizen (de jongste van die jongelui is6s jaar.de oudste 901!) Daar waren de eetzaal der mannen, waarin 'swekelijks godsdienstoefening gehouden wordt, de slaapzaal geheel gevuld met ledikanten, staande op twee rijen, de ruime keuken met de vroegere bakkerij, de woning van den binnenvader enz. Hier maakte ik kennis met de verpleegden, de meesten zaten te kijken naar het Achter- Schieland, waarom zich de Blommerdijksche weg slingert, enkelen rookten hun pijp, allen zwegen. Meest zijn hst oude, bleeke mannen, diep berimpeld het gelaat, tuigend van een leven vol moeite en strijd dat achter hen ligt. Volgens de reglementen der kamer mogen ze hun eigen goed dragen, dat neemt veel van het gestichtsrelief weg, ook in andere opzichten genieten ze de meest mogelijke vrijheid, ze mogen dagelijks uitgaan, thuis komen als ze willen, 't is hun vergund nog iets in de stad te doen tot een bijverdienste, reglementair alleen is het eten 's middags en 's avonds, iedere week krijgen ze hun 4 broodjes, 2 ons boter, 2 ons kaas, die ze zelf te verdeelen hebben over de dagen, verder krijgen ze hun bier, de heer Leemans heeft in de 18 jaren van zijn binnenvaderschap vele belangrijke wijzigingen aangebracht Ze hebben dus „een leventje als God in Frankrijk" oordeelt menigeen. Misschien is het zoo, hoewel ik het mij moeielijk voor kan stellen, dat het ooit een illusie van een hunner was, na een leven van trouwen eerlijken arbeid dus op een achterafgestichtje te worden gestopt om daar te vegeteeren, De mooiste en ruimste kamer van het geheel is de vergaderzaal van heeren regenten, die hier „op gezette tijden" samenkomen om de belangen van het gesticht te bespreken. Of die belangen véle en „ingrijpend" zijn, zooals de term luidt, weet ik niet, me dunkt 't moet daar alles van een leien dakje gaan. Om wat te doen te hebben, waarschijnlijk hebben heeren regenten in den laatsten tijd opnieuw een tamelijk oude kwestie opgerakeld. Zoo kort mogelijk verteld is de kwestie deze : De regenten willen het karakter van hun instelling als een zelfstandig, van het stedelijk bestuur onafhankelijk godshuis handhaven, herhaaldelijk vroegen ze daarom te worden hersteld in hét bezit van het gebouw aan de Hoogstraat — 't Heilige geest- of Oude-Mannenhuis, dat, volgens hen behoort tot de liefdadige instelling door hen beheerd en dat in 1801 door den raad in handen gesteld werd van het Algemeen Stadsarmbestuur, B. en W. van hun zijde ontzeggen regenten tot dien eisch hetrecht. Over de kwestie is al heel wat geschreven, 't is een eindeloos, vervelend, saai, droog, beteekenisloos niemendalletje, waarin de lezer, zoo ik hoop, bitter weinig belang stelt. Het einle ervan is voorloopig nog niet te zien, er worden van beide zijden telkens nieuwe „vragen van belang" gesteld in elk waarvan de rechter, om te spreken met Spiridio's woorden in Vorstenschool „De bron vindt voor een nieuw proces Zoo schoon als ooit een rechtbank bezighield, Hij wenscht het menschdom met de zaak geluk En meent dat vast de welvaart bloeien zal, Zoodra de nieuwe kwestie is beslist... Wij zullen er ons terwijl maar niet warm over maken en de heeren kalm hun „zeer gewichtige zaak" laten afdoen, deze verdiensten heeft ze, namelijk, dat ze voor heeren regenten een aardige tijdpasseering ml --- Binnenland. — Een tuin, waaruit men veel halen wil, moet tegen het Noorden en Westen beschut zijn. Uit het Noorden komen scherpe, snijdende winden, sneeuw en hagel en die brengen aan de gewassen niets dan nadeel toe. Het Westen geeft doorgaans veel wind en moge deze ook al niet zoo koud zijn als de Noordenwind, toch schudt hij de planten te veel en doet ze zeer losstaan: allemaal omstandigheden, die den groei geducht belemmeren en de verwachting op een goed gewas zeer verminderen. Een singel van elzenhout beschut gauw, want elzen groeien snel. — De scherpschutters-vereeniging „St. Jan" te Oosterhout, heeft besloten, ter viering van haar 25-jarig bestaan een grooten schietwedstrijd te houden op Zondag'8 Juli e. k. Deze wedstrijd zal plaats hebben in den tuin van het hotel „Koppelpaarden". De uit,te loven prijzen bestaan uit een prachtig zilveren medaille, geschenk van H. M. de Koningin en een dito van H. M. de Koningin-Regentes. Verder nog 2 zilveren medailles, een massief gouden en een verguld zilveren eerekruis. Bij deze gelegenheid zal een groote optocht gehouden worden, opgeluisterd door muziek. Teneinde dezen optocht meer luister bij te zetten, worden de schuttersvcreenigingen verzocht hare waardigheidshoeden of steken, bandeliers, sjerpen, vaandels en koningsschilden mede te brengen. — Het vóór tien jaar geslichte gebouw der loge „Louisa Augusta" te Purmerend, zal publiek worden verkocht. De loge is thans voor de tweede maal in ruste gegaan. — Te Deventer is uit den goeden ouden tijd nog overgebleven de jaarlijksche linnenmarkt. Nog in het begin dezer eeuw verkeerde die markt in zeer grooten bloei. Daar brachten de boeren hun met de hand geweefd linnen aan de markt en een ieder deed er zijn inkoopen. Sedert de laatste 30 jaren is die markt echter kwijnende en wordt er in de laatste jaren door boerenkooplieden of kleine fabrikanten maehinaallinnen te koop gesteld. De ingezetenen hebben de ondervinding opgedaan, dat zij even goed en dikwijls beter in den winkel terecht kunnen, terwijl zij <> et daar kunnen koopen, wanneer zij het noodig hebben en zooveel of zoo weinig kunnen krijgen, als zij maar verlangen. Daarom doen zij geen inkoopen meer op de linnenmarkt. Die markt was dan nu op 1 Mei jl. van zeer weinig beteekenis. — Gedurende de Pinksterdagen zal te Kruiningen een groot muziekfestival gehouden worden ter herdenking van het 30-jarig bestaan van het Harmoniegezelschap „Eendracht maakt Macht" aldaar. Reeds hebben zich 20 gezelschappen tot deelneming aangemeld. — Ruim 100 personen vertrokken uit Barendrecht om in Groningen vlas te wieden. — Dauwtrappen! Aan de militairen beneden den rang van onderofficier van het garnizoen te Amsterdam is het op den 2en Pinksterdag ten strengste verboden zich zonder verlofpas naar Diemen te begeven, en wel omdat het meermalen op dien dag is voorgekomen, dat daar ernstige oneenigheden ontstonden tusschen burgers en militairen, — Invoerrecht op granen ? De commissie van advies voorlandbouwbelangen, deel uitmakende van de Christelijke patroonsvereeniging „Boaz," heeft de vraag behandeld: „Is invoerrecht op granen gewenscht?" Besloten werd eene commissie te benoemen, bestaande uit de heeren J. Oele Hzn., te Kappelle (Zeeland), L. W. De Vries te Minnertsga, A. Van Leeuwen te Leiderdorp, A. Hoogenboom te Honselaarsdijk, mr. Th. Heemskerk te AmslerdamenChr. Rupke te Nieuwerkerk aan den IJsel, om daaromtrent op de eerstvolgende vergadering nader te rapporteeren. — 170.000 dooden! i"Op 1 Mei jl. zijn te Amsterdam de Óosteren Westerbegraafplaats gesloten. Op beide kerkhoven rusten ongeveer 170.000 dooden. Beide begraafplaatsen moeten 10 jaar onaangeroerd blijven liggen, terwijl de grond eerst na 30 jaren bebouwd mag worden. Zij blyven gedurende die eerste tien jaren voor het publiek toegankelijk. Tegelijk werden de beide nieuwe kerkhoven in gebruik genomen, de nieuwe Westerbegraafplaats in den IJpokler, nabij de Petroleumhaven en de Oosterbegraafplaats in den Watergraafsmeer, aan den Oetwalerweg. — Door „Weldadigheid naar Vermogen", te Haarlem, is tusschen November en April aan giften, kleeding, voedingsmiddelen enz. voor f 9977.50 verstrekt. — In het garnizoen te Maastricht, is het roodvonk uitgebroken, zoodat reeds eenige manschappen, daaraan lijdende, in het militaire hospitaal worden verpleegd. — Ds. A. G. Van Anrooij, die sinds 1556 zijn beste krachten gewijd had aan den bloei en vooruitgang der Herv. Gem. te Kampen, doch wegens ongesteldheid tegen 1 Mei zijn emeritaat had genomen, werd Dinsdag namens een groot deel zijner gemeentenaren aangenaam verrast. Een paar fraaie geschenken, zijnde een rustbed en een stoel, werden hem aangeboden als blijk van hoogachting voor zijn persoon en als waardeering van hetgeen hij in die lange reeks van jaren als herder en leeraar voor zijn gemeente gedaan had. Ook namens den kerkeraad werd hem een stoffelijk bewijs van waardeering aangeboden. — Te Helmond overleed dezer dagen de klompenmaker J. R. Men had hem het doodskleed aangetrokken. Toen men 's morgens in de lijkkamer kwam, was Jan op en keek de verbaasde aanwezigen eveneens verwonderd aan. Leukweg zei onze Jan, die immer vaneen grapje hield: „Ze liepen daarboven barrevoets en hadden nog geen klompenmaker noodig". De schijndoode, andermaal ingestort, is nu werkelijk overleden. Aldus meldt een der Limburgsche bladen. — De winkelier E. te Goor is beetgenomen door een hem onbekende boerin, die een kluit boter afleverde, waarin later een steen en hagel bevonden werd. Het is der politie mogen gelukken de daderes, op te sporen, die bekende de boter verkocht en vervalscht te hebben. — De heer J. Van Dijk te Doetinchem ontving over Maart en April voor zijn Christ. Philantropische Inrichtingen weder vele giften, als: f2OO door mr. A. J. C. Jongejan te Amsterdam, legaat van wijlen mevr. A. M. R. v. R., f 100 van mr. J. H. C. te 's Bosch enz. — Drie van zijn schapen verpletterd en een proces op den koop toe! Te Goes zijn op den spoorweg drie schapen, die uit eene weide hierop waren geloopen, door een passeerenden trein verpletterd. Tegen den eigenaar is proces-verbaal opgemaakt wegens het niet op behoorlijke wijze afsluiten van de weide. —¦ Allerwegen is de Betuwe thans een lusthof. Do vruchtboomen, die rijk beladen waren met bloesem en thans met gezette vruchten, beloven veel, vooral peren, kersen en fijne vruchten. Het gras is buitengewoon gegroeid. Ook de beetwortelen, welke nog maar korten tijd zijn gezaaid, staan overal prachtig te veld en de vooruitzichten voor dit gewas zijn zeer gunstig. De zomergewassen doen alie zeer veel verwachten. Over het algemeen zijn de vooruitzichten voor den landbouwer over dit jaar zeer gunstig. — Estafette-rit! De estafette-rit heeft bij enkele militaire wielrijders de volgende opmerkingen doen maken : 10. dat het voortaan gewenscht is, dat iedere deelnemende militair wielrijder voorzien is van een stafkaart, daar de weg, als men niet veel tijd heeft te zoeken, met den reiswijzer- van den „A. N. W. B." niet goed te vinden is; 20. dat iedere afstand zooveel mogelijk door twee militaire wielrijders afgelegd wordt, ten einde bij ongeval van een aan de machine de andere door kan gaan; 30. dat bij groote tochten als deze een paar lage schoenen beter model is, dan de hooge rijgschoenen. Bij manoeuvres echter zijn de rijgschoenen verkieselijk; 40. dat bij dergelijke tochten een lichter hoofddeksel gewenscht zoude zijn. Over het algemeen beviel de uniform goed, doch één vraag rees er ditmaal nog op."Hoe moet de militaire wielrijder zich kleeden, als hij doornat thuis komt, hebbende slechts één kleedingstuk van ieder. Tel. . --- Koloniën. _ . , Batavia, 3 April. der SIS t Van dT assistent-resident Van 'sGrami™ en dp;n Storm van slxra%esande is, naar het Bat. Nb 1 meteetSafisof iïFk blijkens hier onfVanfn telegiafisch bericht, zeer gunstig; de gewonden 2&Jïw?* terwijl de onden^aanmerkelijk wïcnte;?s.toonen 6n heelin^ SP<*<% te vL „r. Ee.n particulier telegram aan het Bat Nbl. uit Kota Radja dd. 30 Maart meldt: Een eon jiagnie met artillerie onder kapitein Van Loenen is uitgerukt van Melaboeh en heeft de positie Roesidlng op den vijand veroverd. De vijand liet vele dooden en wapens achter • onze troepen bekwamen slechts één gesneuvelde en enkele gewonden. — Door den civielen en militairen gouverneur van Atjeh en Onderhoorigheden is onder ge!eincded:mng *" ** Maart het llavol^de Na aankomst van troepen van Kota-Radja, Oleh leh en Poeloe-Raja rukten 26 Maart te Melaboeh uit onder kapitein der infanterie Van poenen, tijdelijk postcoinmandant, ruim SO man infanterie met 2 achterlaadbergkanons en 2 mortieren naar vijandelijke positie Roesiding. Een vijandelijke versterking werd genomen. waarin vijand 5 dooden, 5 geweren en eenige blanke wapens achterliet. Ons verlies bedroeg 1 gesneuvelde Europeesche fuselier Adriaansz en 2 gewonde minderen. Bondgenooten bezetten veroverde benting. r, "1 »¦ 1, a Radja is dd- 3 APril aan het Bat. Nbl. geseind: Opnieuw is te Melaboeh met artillerie uitgerukt om den omtrek van de laatste vijanden te zuiveren. De onzen behaalden volledig succes ; alles is met den grond gelijk gemaakt, terwijl het vijanuelijk hoofd sneuvelde. Kapitein Van Loenen is door een klevvanghouw gewond ; een mindere is gesneuveld en er zijn een paar gewonden gevallen. De troebelen in Tamiang. Den 14en Maart werd, naar de Dcli Crt meldt, weder een post uit Seroeway ontvangen, maar veel nieuws bracht zij niet mee. Alleen werd van daar gemeld, dat een sampan van den luitenant Chinees bij T. Semantob. is beschoten geworden. — Een drietal dwangarbeiders, die eenigen tijd geleden van Kwala Simpang waren gedeserteerd, zouden volgens nu ontvangen berichten door Radja Silang zijn gedood, omdat hij hen voor spionnen hield. Dit is zeker hel beste middel om de liefhebberij voor deserteeren finaal den kop in te drukken. — De Dcli Crt. deelt het volgende nieuws nit Seroeway mede. Volgens spionnen-berichten zouden NjaMohamad zoowel als Ratja Silang zich met eenige ondergeschikte hoofden en 80 man te Petoewa Mangga, bij Boekwit Paja bevinden; de laatste met ongeveer 30 volgelingen. Volgens diezelfde berichten zou de bende door lieden uit Modjopahit door ongeveer 40 man versterkt zijn, met welk doel is onbekend. De 18en Maart werd op ontvangst van het bericht, dat zich te Ajer Tenang en omstreken vijanden ophielden, van uit Kwala Sirapang een patrouille derwaarts gemaakt, welke echter noch daar, noch te Aloer Kandies, meer binnenwaarts gelegen, vijanden aantrof. Panglima Kaum, hoofd van kampong Aloer Tjoetjoer, die al lang gewantrouwd werd, is met zijn lieden, 17 in getal, vrouwen en kinderen er onder begrepen, naar den vijand overgegaan ; kort daarna kwam er bericht te Seroeway, dat zich Atjehers met sampans te Aloer Tjoetjoer vertoond hadden. Daar ook beweerd werd, dat zich tusschen T. Semantoh en Aloer Bamban vijanden ophielden, die sampans medevoerden, ging de le luit. der Infanterie Heidens met 75 man den 23en daarheen, om een onderzoek in te stellen. Noch op die twee plaatsen, noch meer binnenslands werd iets van den vijand ontdekt, alleen werden 3 sampans gevonden bij Tandjong Semantah; één vol steenen geladen gezonken; één aan den oever vastgelegd en één in de lalang. Ook werden enkele dajongs ontdekt en medegevoerd. Te Aloer Manih werd verder nog een sampan vastgelegd gevonden en medegevoerd. Door den Gouv.-Gen. van Ned.-Indië zijn de volgende beschikkingen genomen: CIVIEL DEPARTEMENT. Benoemd: tot voorz. van de landraden te Makasser, Maros, Pangkadjene, Segeri en Tjamba (Celebes en onderhoorigheden) mr. V. A. Van den Bossche; tot lid in den raad van justitie te Makasser, mr. W J. H. De Visser; tot controleur 2e kl. bij het Binn. bestuur op Java en Madoera, B. L. Van Bijlevelt; tot aspirant-contr. P. G. Young; tot onderwijzeres le kl. hij het Openb. Lager Onderwijs, mej. C. G. Van Thielen; tot schout voor de politie in de res. Pasoeroean, H. Th. Van Barneveldt; tot onderschout voor de politie te Batavia, J. H. Cress; tot ingenieur 2e kl. en toegevoegd aan den chef der werken en opnemingen aan de Solo-rivier, J. Scheffer; tot stationscommies J. H. Webb; tot assistent-resident van Buitenzorg, P. M. L. De Bruijn Prince; tot onderwijzeres 2e kl., mej. B. S. A. Gastmann; tot onderwijzer le kl., A. M. Overeijnder; tot raadsheer in het Hooggerechtshof van N.-L, mr. J. H. Abendanon; tot tijd. vervangend notaris te Kota-Radja, H. G. Van Os ; tot assistent-res. van Koetoardjo (engelen), G. Arntzenius ; van Wonogiri, R. A. Maurenbrecher; van Magetan (Madioen), J. Collard ; van Bandjarnegara, J. C. Van Es; tot voorz. van de landraden te Cheribon, Madjalengka en Koeningan (Cheribon), mr. J. H. Tobias ; tot tijd. onderopz. ie k 1.,; W. P. Rosel. Aangesteld: tot makelaar te Soerabaja, C. H. Matzen. Verleend: twee jaar verlof naar Europa, aan G. J. P. Valette, A. W. Th. Mens Fiers Smeding, E. M. Van den Bergh van Heijnenoord en J. P. Overdijk ; een jaar verlof naar Europa, aan J. D. Pasteur, mr. J. A. Nederburgh en mej. A. H. Jansen. Eervol ontslagen: F. C. E. Mensinga en S. Van der Tas ; op verzoek, F.H.L. E. Meeng, W. R. de la Rambelje en O. A. Gewaij. Geplaatst: inde onderafd. Rawas (Tebing-Tinggi) Th. A. L. Heijting; in het gouv. Sumatra's Westkust, G. Schaap ; aan de meisjesschool te Tegal, als hoofdonderwijzeres, mej. B. S. A. Gastmann; aan de 2e school te Kota- Radja (Atjeh en Onderhoorigh.) als hoofdonderwijzer, A. M. Overeijnder; in de controleafd. Ploemhon, L. W. 11. De Munnick ; in de controle-afd.Kotta-Bezoeki, D. De Boer. MILITAIR DEPARTEMENT. Benoemd: tot militair commandant der Zuider-Oosterafd. van Borneo, H. C. P. De Bruijn. Bevorderd: tot kapt. bij het wapen der art., H. E.P.B. C. Baermaijer van Barienkhoven; tot len luit. bij het wapen der ïnf., C. G. A. C. Krohne, A. Fliers en J. De Gelder. Verleend: een jaar verlof naar Europa, aan G. Knobloch en A. De Graag, i Eervol ontslagen: J. J. Manz ; op verzoek, W. F. Braun, met behoud van recht op pensioen. Geplaatst: bij de ie comp. artillerie te Batavia, H. J. W. Stroband; bij het 2edepotbat., S. A. Rissink ; bij het 8e bat., N. W. Van Gelder; bij het G.B. van Palembang,B.B. Visscher; bij het 9e bat. J. G. Gerritsen. MARINE DEPARTEMENT. Eervolontj 1 a g e n : op verzoek, W. Van der Brug. Verleend: een jaar verlof naar Europa, lari A. Wijkman. ---