DE ONWETTIGHEID, DE ONBEVOEGDHEID EN HET ONSTAATKUNDIGE VAN DE HANDELING DES Gouverneurs-Generaal VAN' TEN OPZIGTE VAN w\ mm m zijke aiisistentbx. [Vervolg en slot ran ons vorig nommer.) In ons vorig nommer hebben wij getracht te betoogen dat het besluit van Z. Exc. den Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie, dd. 19 januarij 11., de verbanning bevelende van den Apostolischen-Vicaris aldaar,- Mgr. Grooff en zijne vier adsistenten , onwettig was, zoo al niet krachtens de magt, waarmede een Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie bekleed is , altijd naar de wijze, waarop hij die magt heeft uiigeoefend. Thans moeten wij de onbevoegdheid van dat besluit nog uiteenzetten , en ofschoon in den strengen zin onbevoegdheid het gevolg van on- Mcellighiid kan genoemd worden , loopen onze beschouwingen over de onbevoegdheid niet zoo zeer over dc verbanning van Mgr. Grooff en de zijnen, dan wel over de andere bepalingen van het besluit, zoodat die onbevoegdheid zonder verwarring het onderwerp kan zijn eener opzettelijke behandeling Om de zaak onder dit oogpunt naar waarde te kunnen beoordeelen , moet men zich op het rp(Tie terrein plaatsen; dat is te zeggen , op het catholijk terrein. Zeker is het, dat wan. neer men uit proleslantsche oogen ziet, die onbevoegdheid waarschijnlijk aan hevige tegen- spraak bloot zal staan- Maar hier moet het onderscheid tusschen het calholicismus en het protestantismus wel degelijk in acht genomen worden. De catholijke Kerk is uit haren aard en in haar bestaan vrij en onafhankelijk. Zij heeft eene onbeperkte en onafhankelijke regtsmagt op hare bedienaren, in de hiërarchische orde, omtrent alles wat het geestelijke aangaat. Zij beveelt als meesteres en geene lijdelijke magt hoegenaamd kan of mag zich het regt aanmatigen , zich in het minst met die bevelen in te laten. De catholijke Kerk, hare zending van vrede op aarde vervullende, moge, naarmate de steeds wisselvallige omstandigheden , waaraan al het ondermaansche onderworpen is, aan het tijdelijk gezag een min \ of meer ruim aandeel hebben afgestaan in de magt welke zij alleen koude uitoefenen; maar die magt was steeds betrekkelijk ofliever medewerkend , doch nimmer heeft de Kerk iets laten varen van de vrijheid en onafhankelijkheid, welke haar onvervreemdbaar door haren goddelijken Stichter zijn in handen gesteld. Geen wonder! Van het oogenblik af, dat de Kerk zich zelve die kroon van het hoofd zou rukken om dezelve neder te leggen voor de j voeten der aardsche magt en zich tevens voor , : die magt buigen zou , ware het met haar gedaan. Zij zou de voornaamste kenteekenen : van haar waarachtig besta ui : duurzaamheid en j onfeilbaarheid, verliezen en daardoor ophouden . te zijn wat zij is; eenig en onveranderlijk, j Door hare geestelijke suprematie in menschen- ; handen te stellen , zou zij haren oorsprong verloochenen en haar beslaan , dat is hare leer, j hare lucht, afhankelijk maken van de wissel- j ! vallidieden , welke al wat menschelijk is ken- I i o | merken. Geheel anders is het met het protestantismus J gelegen. Uit menschenhanden voortgekomen , j kan het zonder menschelijke hulpmiddelen niet ! bestaan. Het bezit in deszelfs eigen wezen j geene grondstoffen van bestaan en duurzaam- j heid. Van daar dat eindelooze heen en weder slingeren , .van daar die onophoudelijke veranderingen in leer en lucht, (indien men die namen nog gebruiken mag , waar eigenlijk geene leer noch tucht bestaat); van daar, als het ware , die evenveel verschillende prolestantendommen : als er landen, regeringen en tijdelijke gezag\ voerders bestaan. Zonder middenpunt van eenheid en gezag, moet het zijne kracht in den I tijdelijken arm zoeken; die arm trouwens strekt ! zich zelden ter bescherming uit dan jegens degenen , die hem levens onderdanig zijn. Men beproeve het; dat de vorsten dezer wereld '. eens een deel der op hen, en op velen zoo ' zwaar, drukkende zorgen afschudden , en het ; protestantismus aan zich zelven overlaten ; wat ¦ zal het gevolg zijn? Terugkeer tot de eenheid i hier, een afgrond van ongeloof en zedeloosheid ; daar. Men noemt ons wel eens slaaf, arme "-. slaaf van het Ultramontanismus. Maar wij | vragen, wie is slaaf? Het kind der vrije, : der onafhankelijke, die achttien eeuwen lang \ hare vrijheid en onafhankelijkheid gehandhaafd i en behouden heeft, of het kind van den slaaf zel; ven? De vriend en aanhanger der vrije, der ) onafhankelijke, die zoo gaarne het gansche 1 menschdom in die vrijheid en onafhankelijkheid zou zien deelea , of de vriend en aanhanger van den slaaf, die ook de vrijen en onafhankelijken in slavernij zou willen Werpen ? Wij voor ons stellen eer in zulke slavernij en zouden de ons toegeworpen benaming niet eens hebben opgehaald, indien zulks juist heden niet bij het door ons behandeld ontwerp te pas kwam. Op dit doorliet protestantismus aan de catholijke Kerk misgund, en daardoor zoo zeer gehaat terrein moet men zich evenwel plaatsen , wil men over de bevoegdheid of onbevoegdheid van den Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie in het besluit van 19 januarij 11. een gegrond oordeel vellen. Na het bovenstaande vooruilgezet te hebben, is onze taak om dc onbevoegdheid te bewijzen merkelijk verkort en verligt, of liever geheel vervuld , door het belangrijk sluk , dat in ons nommer van donderdag 9 april is opgenomen; zoodanig «elfs , dat wij de onbevoegde handelingen van den Gouverneur-Generaal slechts en resumé hebben op te sommen , zonder dat het noodig is dezelve door redeneringen te staven , daar zij in dat stuk even duidelijk als onwederlegbaar zijn aangetoond. De Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie was dus onbevoegd: 10. Om de door Mgr. Grooff uitgesproken suspensie der heeren Cartenslat, Grube en van Dijk te beoordeclen. 20. Zich in te laten met hetgeen de heeren Kerstens, Heuvels, Escherich en van den Brand, als catholijke priesters, verrigtten zonder zich eenig burgerlijk karakter aan te matigen of op eenige burgerlijke regten of voordcelen, uit die verrigtingen voort kunnende spruiten, te vorderen. 30. Uitspraak te doen over de bevelen, welke Mgr. Grooff, als Apostolisch Vicaris aan gemelde heeren, als catholijke priesters gegeven heeft. 40. Om van den Hoogw. heer Grooff afschriften te vragen der besluiten van susp^rffuT en der aan de gesuspendeerde priester/^ege-r.*" vene bevelen , welker niet-opvolging tot ;'.'.•. suspensie aanleiding heeft gegeven. 50. Om van den Aposlolischen-Vic^öFftetJ opheffen der door hem uitgesprokene su^^ te vorderen. 60. Om den Apostolischen Vicaris te belemmeren in de uitoefening zijner magt van aan catholijke priesters geestelijke jurisdict'e te geven. 70. Om de Eerw. heeren Escherich, Heuvels , Kerstens en van den Brand te belemmeren in de gehoorzaamheid , welke zij , volgens de pligten van hunnen staat, aan den Apostolischen-Vicaris verschuldigd zijn. 80. Om den Apostolischen-Vicaris en pastoor van Batavia , niet alleen kerkelijk aangesteld , maar door de [Hooge Regering in die belrekkingen erkend, in de uitoefening zijner funclien te schorsen. 90. Om eigcnmagtig te beschikken over de kerkelijke goederen , gelden en geschriften van Batavia en eindelijk 100. Om geestelijken, veel minder geestelijken , die door hun wettig opperhoofd met suspensie geslagen zijn, aan le stellen om de herderlijke belangen der catholijke gemeenten, al is het tijdelijk , waartenemen. Hij , die de onderwerpelijke zaak onder het eenig waar oogpunt beschouwt, zal gereedelijk erkennen , dat de Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie, hoe omnipolent het reglement hem ook maken moge , tot het verrigten van al het bovenstaande onbevoegd was. Eindelijk zeggen wij dat de handelwijs van den Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie onstaatkundig is, en zij is zulks , naar ons inzien , in vele opzigten. Zij is vooreerst onstaatkundig ten opzigte van den Koning wiens vertegenwoordiger , lasthebber hij is. De heer Rochussen is te behendig Staatsman , en te kundig mensch , om niet te weten dat de regten en vrijheden der Kerk onschendbaar zijn en door de tijdelijke magt moeten geëerbiedigd worden , even als de Kerk de regten der tijdelijke magt eerbiedigt en hare onderhoorigen steeds tot eerbied voor dezelve vermaant en aanspoort; hij weet ook dat de Kerk onwrikbaar is in het handhaven dier regten en vrijheden en zich dezelve niet laat ontnemen , wijl , zooals wij reeds vroeger hebben doen opmerken, deze de onvervreemdbare schat uitmaken , die haar door haren goddelijkcn Stichter ter bewaring en handhaving is toevertrouwd. De Gouverneur-Generaal heeft dus den Koning, zijnen meester, zijnen lastgever, en Hoogstdeszelfs Regering in een dubbel gevaar gebragt door zijne onwettige en onbevoegde handelwijs : hij heeft , ingeval de Koning de inspraken van regtvaardigheid en billijkheid , dat is , de inspraken van zijn ridderlijk hart involgde , Hem en zijne Regering blootgesteld aan de bittere uitvallen eener par;ij, welke de heer Rochussen even goed kent als wij, en die in staat is alles in rep en roer te brengen , wanneer het slechts geldt de Kerk van Rome, om welke naar verlangen te halen bij haar het hart te klein is , te verguizen , en zoo mogelijk, te verpletteren. Of ingeval de Koning, door verkeerde raadgevingen, door het voorstellen van ingebeelde gevaren, door bedreiging van verzonnen rampen, door ijdel en leugenachtig geschreeuw misleid , werd overgehaald tot de meening , dat de waardigheid zijner Kroon , het belang der Kolonie, de handhaving van orde en rust aldaar en ook hier vorderden , dat de handelwijs van den Gouverveur-Generaal bekrachtigd werd , heeft de heer Rochussen zijnen Souverein blootgesteld aan een conflict , waarvan het voorbeeld van Pruissen wel afschrik moet inboezemen. Ten anderen is de handelwijs van den Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie onstaatkundig, daar het niet anders kan of dezelve moet onder de catholijken aldaar, behalve aan dc DENKENDE (!?!) catholijken, smart, ontevredenheid en verontwaardiging verwekt hebben. Alinea 2 van het 24 artikel van het reglement op het beleid der Regering in Nederlandsch Indie moge de stemmen smoren, die tegen hem zouden oprijzen; wijl, indien de Gouverneur-Generaal in het door hem aangenomen stelsel volhardt, het minste woord of de geringste daad van afkeuring den spreker of dader kan doen beschouwen als iemand „ wiens verblijf in Nederlandsch Indie door hem gevaarlijk wordt geoordeeld" en dus, zonder verdere foimaliteiten op een schip kan doen werpen en naar het moederland vervoeren ; doch dit materieel en gedwongen stilzwijgen , indien het dan al in acht genomen wordt , is niet in staat om de gewenschte rust, orde en veiligheid in de Kolonie te bestendigen, wanneer in de gemoederen ontevredenheid en verbittering heerscht. Een ander bewijs voor het onstaalkundige in des Gouverneurs-Generaal handelwijze, en hetgeen zijne schuld jegens den Koning en H. D. regering nog verzwaart en de ontevredenheid in de Kolonie zelve moet doen toenemen, is de ontijdigheid en voorbarigheid van zijn gedrag. Het is bekend dat Mgr. Grooff aan hem Gouverneur-Generaal verzocht had , twee zijner adsistenten als kappellaans te erkennen en te plaaisen , doch dat dit verzoek bij missive van den 22 junij 1845 n". 379 9 was van de hand gewezen. Daarop heeft de Apostolische Vicaris zich tot bet bekomen dier erkenning aan de Regering zelve gewend , en een' zijner adsistenten naar het moederland afgezonden , om bij de Regering de regten en belangen der Kerk in Nederlandsch Indie te bepleiten. Het koninklijk besluit van erkenning van 12 december 1845 draagt hiervan het bewijs zoo wel als dat der regtmatigheid van de verlangens des Apostolischen Vicaris. Door de weigering van den Gouverneur in het behoorlijk vervullen zijner apostolische pligten belemmerd en in afwachting van hoogere beslissing, heeft Mgr. Grooff door pligt gedwongen , gehandeld , zoo als hij handelen mogt en kon, zonder aan de aangenomene burgerlijke wet te kort te doen ; hij heeft aan zijne adsister.ten blootehjk geestelijke jurisdictie gegeven, het aan de tijdelijke magt overlatende door de burgerlijke bekrachling en hel verleenen der daaruit voortvloeijende regten en voordcelen de laatste hand te slaan aan de rcgularisatie dezer zaak. Dit alles wist de Gouverneur-Generaal, en in plaats van het antwoord der Regering af te wachten cm volgens hetzelve te handelen , loopt hij ailcs vooruit, en waagt hij eenen stap , welks gevolgen bijna onberekenbaar kunnen zijn. Deze daad van oppergezag moge streelend geweest zijn voor de eigenliefde des Gouverneurs- Generaal , die daardoor heeft willen toonen wat hij vermag , maar staatkundig zal wel niemand haar noemen. Eindelijk vinden wij nog eenen voornamen grond, ten bewijze van het onstaatkundige van het gedrag des heeren Rochussen in de morele strekking van zijn vreemdsoortig besluit. Wie zal ontkennen dat de zedelijke gesteltenis der gemoederen eenen verbazenden invloed uitoefent op den materielen toestand? Wel is die invloed grooter in vrije landen ; doch ofschoon in de Koloniën het despotismus op den troon zetelt, zal men toch wel niet zoo ver gaan , te beweren dat het er een land van slaven is. Dezen invloed nu in het oog houdende , vragen wij of het niet onstaatkundig is van eenen beheerder, wanneer hij wederspannigheid aan wettig gezag, al is dat gezag het zijne niet, onder zijne bescherming neemt en bevordert; wanneer hij de eischen der wederspannigen inwilligt en den met het wettig gezag bekleedde in het ongelijk stelt en zelfs verbant? En dit is toch wat de Gouverneur- Generaal gedaan heeft. De Apostolische Vicaris is het wettig kerkelijk gezag, waaraan de zich in Nederlandsch Indie bevindende catholijken , als zoodanig onderwerping en gehoorzaamheid verschuldigd zijn. De gemeente, of de denkende ! catholijken, die het onwelvoegelijk en schaamteloos adres tegen Mgr. Grooff aan den Gouverneur-Generaal hebben ingezonden , waren wederspann-g aan het wettig gezag der Kerk, waartoe zij zeggen te behooren. Deze omstandigheid alleen moest reeds voldoende zijn geweest, om dit adres onopgemerkt ter zijde te leggen ; maar, wel ver van daar , de Gouverneur-Generaal neemt de wederspannigen onder zijne bescherming; door hen in het gelijk te stellen wordt hij hun medepligtige en door dengene , wiens wettig gezag miskend en verguisd wordt, uit Nederlandsch Indie te verbannen , zet hij aan de wederspannigheid de kroon op. Wij willen deze beschouwing niet verder drijven , een ieder zal ligtelijk met ons de daaruit voortvloeiende gevolgtrekkingen maken , en dan vragen wij nogmaals: Is het gedrag van den Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie jegens Mgr. Grooff, niet hoogst onstaatkundig ? Is het dan waar, dat dc handeling van den Gouverneur-Generaal jegens den Apostolischen Vicaris , Mgr. Grooff onwettig , onbevoegd en onstaatkundig is , dan hebben wij niet te veel gezegd , toen wij zeiden dat wij van de wijsheid , de regtvaardigheid en het regt begrip van het wezenlijk algemeen belang van den Koning en van zijne Regering verwachten, dat regt zal geschieden waar regt is en dat het zegel der Regering niet gehecht zal worden aan dien onwetligen, onbevoegden en onstaatkundigen stap van 's Konings vertegenwoordiger in Nederlandsch Indie, maar zal worden volhard in het stelsel, dat het [koninklijk besluit van 12 december 1845 en de instructien , welke men ons verzekert dat naar den Gouverneur- Generaal waren afgezonden, voor dat men alhier de tijding van zijn despoliek besluit had ontvangen, heeft ingegeven, zal gehandhaafd en den heer Rochussen alzoo geleerd zal worden, dat hij wel Gouverneur-Generaal van Nederlandsch Indie, maar niet Keizer van Marocco , noch Groote heer van Turkije , noch Schach van Perzie noch Keizer van China is. ---