Spanje. Spanje begint zich met een nieuw eeuwfeest, niet minder roemvol dan dat van Calderon, bezig te houden, namelijk met dat van de H. Theresia, hetwelk in Oetober 1882 zal gevierd worden. Reeds heeft zich te Salamanca een comité gevormd , waarvan de bisschop president is en twee kanunniken der kathedraal deel uitmaken. Dit comité heeft een letterkundigen en artistieken wedstrijd uitgeschreven, welks program is openbaar gemaakt. De te behandelen stellingen zijn 18 in getal, getrokken uit deze vier voorname, te weten: De H. Theresia als persoon; de H. Theresia als hervormster; de H. Theresia als schrijfster, en Leven der H. Theresia, onder het bereik van het volk, en in een taal gelijk aan die der Heilige zelve. --- De sympathiën onzer Liberalen! Dezer dagen las men in het Handelsblad de volgende aankondiging: „Het Nederlandsch Tooneel geeft binnenkort eene voorstelling, waarvan de geheele opbrengst zal strekken ten bate van de vervolgde Joden in Rusland, en vermoedel ijk zal bestaan uit Debora met mej. Jos. de Groot in de titelrol. ?In het Park wordt voor hetzelfde doel een concert gegeven, door de liedertafel Oefening baart Kunst en het Parkorkest, met belangloozen afstand van zaal en orkest door den heer Stumpff." Wij zullen altijd in de eerste rijen der toejuichers staan, wanneer getracht wordt om door vereenigde krachten het lot van ongelukkigen te verzachten en ongelukkigen in hun nood bij te staan, maar meenen ons in dit bijzondere geval een paar vragen te mogen veroorloven: 1. Is de Jodenvervolging in Rusland wel van zulk een ernstigen aard als onze liberale bladen willen doen voorkomen ? 2. Heeft die opgeschroefde sympathie voor de Joden in Zuid-Oostelijk Rusland niet een bitteren nasmaak? Wanneer medemenschen in nood verkeeren, moet men niet vragen tot welken godsdienst zij behooren; men moet helpen , naar kracht en vermogen helpen, en zeker geen Joden uitzonderen. Het zou ook niet meer dan plicht zijn , dat de Amsterdammers om strijd de behulpzame hand boden aan hunne Israëlietische stadgenooten, wanneer hun wijk eens door brand vernield mocht worden, maar het komt ons voor, dat de sympathie , die op dit oogenblik in Amsterdam voor de Russiche Joden heerscht, eene soort van demonstratie genoemd moet worden. Daar heeft een oproer in Zuid-Oostelijk Rusland plaats gehad, waarvan vele Joden de slachtoffers zijn geworden. De liberale bladen , en met name het Handelsblad, hebben daarover veel geschreven, maar ook veel verzwegen. Men deed het voorkomen alsof hier alleen van geloofsvervolging sprake was en de Joden als onschuldige lammeren ter slachtbank gevoerd werden. Dat is in strijd met de waarheid. Dat de Joden aldaar niet bemind worden , is waarlijk niet te verwonderen , en wanneer men concerten ten tooneel voorstel lingen wilde geven om hunne slachtoffers uit den diep beklagenswaardigen toestand te redden , waarin zij verkeeren, zou de opbrengst verbazend groot moeten zijn wanneer ook slechts 1/100 daardoor gebaat werd. De schandelijke praktijken, waarvan zich de Joden sinds jaren tegenover de landbouwers bediend hebben , zijn van dien aard, dat zij sinds )ang de algemeene verontwaardiging hebben gaande gemaakt. Allerlei bedriegerijen zijn gepleegd om de landbouwers in den grond te boren , en zij hebben nog zoo veelvuldig plaats, dat dezer dagen de Raad van adel in Tschernizow heeft besloten om door middel eener petitie te verkrijgen, dat den Joden voortaan het aankoopen van landerijen worde verboden, op grond dat zij, zelven onbekwaam voor den landbouw, niets anders beoogen dan het landvolk uit te zuigen. Waar men zulke maatregelen moet nemen om zich te beschermen tegen de schelmerijen der Joden, is het zeer natuurlijk dat het eigenlijke volk gemakkelijk tegen hen in het harnas te jagen is. Van godsdienst-vervolging is dan ook geen spraak; zelfs de Kölnische Zeitung, die anders zeer met de Joden wegloopt, en in deze aangelegenheid ook nog lang de geheele waarheid niet spreekt, erkent dit ten volle. Onze liberale bladen zwijgen er ook over dat niet slechts de huizen van Joden, maar ook van Christenen zijn geplunderd en bij het oproer de vernielingswoede zonder onderscheid tegen Joden en Christenen gericht was. Ten slotte kan hier nog bij bericht worden dat de geheele schade niet meer bedraagt dan 20,000 roebels. In weerwil van dit alles zou men er minder tegen kunnen hebben, dat voor de Russische Joden te Amsterdam concerten en toooeelvoorstellingen werden gegeven, want het oproer zal zeker ook wel slachtoffers gemaakt hebben, die minder schuldig waren, en men moet bij ongelukkigen niet zoo scherp vragen naar een zondenregister. Maar het zal iedereen in het oog moeten vallen dat de warme belangstelling voor ongelukkigen eerst voor den dag komt nu die ongelukkigen Joden zijn. Eerst is de zaak overdreven, of liever gezegd, valsch voorgesteld en nu wordt met ophef aangekondigd dat liefdadigheidsvermakelijkheden gegeven zullen worden. Heeft men dan alleen een hart voor Russische Joden? Hebben de liberalen te Amsterdam er ooit aan gedacht om concerten te geven voor de arme leren, die van honger sterven, of voor de ongelukkige Polen, die de slachtoffers zijn eener werkelijke geloofsvervolging en wier deerniswaardig lot het hart doet breken? Neen, maar de leren en Polen zijn ook slechts Katholieken. Men moet niet vergeten dat de gansche liberale dagbladpers in Duitschland in handen is van Joden, en dat de overdreven berichten van daar overgewaaid zijn in onze liberale bladen, die stelselmatig uit deze Semietische bronnen putten. Dat overigens de stamgenooten elkander bijstaan, dit is vrij natuurlijk. De liedertafel „Oefening baart Kunst," bestaat geheel uit Israëlieten, maar van het Nederlandsch Tooneel zal dit wel niet gezegd kunnen worden. Toch is men voornemens Dehora te geven, een stuk, dat door Mosenthal is geschreven naar eene prijsvraag door de Joden uitgeschreven om den indruk van Schakespeare's koopman van Venetië te verzwakken, 't Is een tendenz-stuk ter gunste van het Jodendom. Daar zal wel weer heel wat opgehaald worden van de liefdadigheid der Amsterdammers tegenover hen, die om den geloove vervolgd worden; men zal echter weldoen wanneer men inziet, dat die liefdadigheid nooit op den voorgrond treedt als het Katholieken geldt , en wie dan tot de conclusie komt dat het liberalisme eene sterke voorliefde heeft voor het moderne Jodendom dat de Christelijke beginselen overal bestrijdt, zal de plank niet ver misslaan. --- GAS. Wij lezen in de Essener Anzeiger für Berg-, Hütte n-u nd Bauwesen, van den 15n dezer, de volgende mededeeling aan eigenaars en gebruikers van gas door den ingenieur Carl. Morgenstern, uit Chemnitz , welke wij — zonder partij te kiezen voor 't een of 't ander —¦ onder het oog onzer lezers wenschen te brengen. De bezitters van gasfabrieken komen bij vermeerderde consumptie dikwijls in de verlegenheid dat hunne inrichting te klein is; dan is aan te bevelen de dure steenkoolgasfabriek om te bouwen voor oliegas; eene verandering die, naar verhouding, zeer geringe kosten veroorzaakt, wijl in de meeste gevallen slechts een nieuw retortensysteem noodig is en verandering der zuiveringstoestellen , wanneer deze niet te onpractisch zijn of te veel herstelling behoeven. Deze zuiveringstoestellen zijn bij oliegas in kleiner getal noodig, omdat dit minder onreinheden afwerpt. Voor 't uitbreiden van een steenkool-gasfabriek moeten daarentegen de zeer dure gazometer-, zuiverings- en retorten-inrichtingen vergroot worden. Oliegas bezit de belangrijke eigenschap ruim viermaal meer lichtkracht te hebben dan steenkoolgas, d. w. z. men verbruikt voor gelijke lichtsterkte van b. v. 10-12 kaarsen bij steenkoolgas 120-140 liter, bij oliegas 30-35 liter per uur; zoodat een met olie gevulde gazometer viermaal langer toereikt, dan een met steenkool, bijgevolg de productie viermaal grooter is. De door de Chamotte-retorten bij steenkoolgasinrichtingen noodzakelijke aanhoudende werking valt bij het oliegas bijna geheel weg; men kan in willekeurige tusschenpoozen zonder eenig nadeel gas bereiden en spaart daardoor wezenlijk aan bedrijf kosten ; het produceeren van oliegas is op zich zelf veel eenvoudiger, oecouomischer en minder gevaarlijk dan dat van steenkoolgas. Het oliegas bevriest zelfs niet bij de grootste kou, eene ongelegenheid van het steenkoolgas, welke vooral in den laatsten winter zich heeft doen gevoelen. Schrijver had de gelegenheid meer dergelijke ombouwingen voor de firma R. Dreschner, te Chemnitz, uit te voeren en verkreeg de gunstigste resultaten. Deze firma heeft in de laatste jaren niet minder dan 60 dergelijke ombouwingen in alle industrieele inrichtingen gemaakt. De grondstof is meestal parafine-olie uit het district Halle-Weissenfels; het is in de laatste jaren van M. 8 tot M. 3.40 per 50 kg. gedaald, omdat de productie veel grooter was dan de afzet, en wordt tegenwoordig aan dezen laatsten prijs voor meerdere jaren aangeboden; het is aldus gemakkelijk en goedkoop te verkrijgen. Ook kan petroleumafval en alle olie- of vethoudende stof gebruikt worden. Over de inrichtingen en de kosten van het oliegas met de toestellen van voornoemde firma wensch ik 't volgende mede te deelen : Een retorte van omstreeks 1,5 lengte leverde in het uur gemiddeld 10 kubiekmeter gas. Tot het verhitten dezer retorte gebruikte ik ongeveer 2-2^ uur tijd. Uit 100 kgr. parafineolie 111. qualiteit verkreeg ik gemiddeld 44.55 kubiekmeter gas en verbruikte circa 100-110 kgr. steenkool. Ter vulling van een voorhanden gashouder met 90-100 kubiekmeter was alzoo noodig 12-13 uren bij het werken met ééne retorte. Met eene hoeveelheid van 100 kubiekmeter gas kan men gedurende 6 uren 5 a, 600 vlammen voeden, en gaf iedere vlam, bij eene consumptie van ca. 30 liter per uur, eene lichtkracht van 10-12 kaarsen. De kosten ter vervaardiging van 1000 kubiekmeter oliegas zijn ongeveer: Ca. 2200 Kgr. oliep. 100 Kgr. franco gasfabriek a M. 8.50 M. 187.00 Ca. 2400 Krg. steenkool p. 100 Kgr. franco gasfabriek aM. 1.10 „ 26.40 Werkloonper 100 kub. meter 2.50 „ 25.00 M. 238.40 dus per kubiekmeter op 23.84 pf., of per vlam en uur van 30 liters consumptie op 0.72 pf. Het steenkoolgas zou dus met het oog op deszelfs viermaal geringer verlichtingsvermogen hoogstens 6.7 pf. mogen kosten om met het oliegas te concurreeren, een prijs die zelfs in de grootste steden niet verkregen wordt; daarom heeft het oliegas ook in den laatsten tijd feitelijk begonnen het steenkoolgas te verdringen. Het oliegas brandt met witte, kalme vlam, vrij van alle onaangename verbrandingsproducten, terwijl door deszelfs groote reinheid bijna geen zuiveren noodig is. Voor het aanleggen van 600-800 vlammen voldoen twee retorten, echter zoude bij groot en voortdurend bedrijf het aanleggen eener derde retorte als reserve raadzaam zijn. De kosten bij zulk ombouwen van steenkoolgasfabrieken in oliegasfabrieken beloopen ca. 400-600 meter per retorte. Bij nieuwen aanleg van gasfabrieken is aan oliegas onvoorwaardelijk de voorkeur te geven boven steenkoolgas, te meer omdat behalve de boven besproken voorrechten de aanleg voor het eerste nauwelijks de helft van het laatste kost. Maar ook daar waar men van stadswege steenkoolgas brandt, is het zuinigheidshalve zeer aan te bevelen reeds bij een getal van 100 vlammen eene eigene oliegasfabriek aan te leggen; men kan dit door het volgende, uit de praktijk genomen, resultaat gemakkelijk bewijzen. Een etablissement b. v. dat jaarlijks circa 1600 kubiekmeter steenkoolgas tot den prijs van 20 pf. per kubiekmeter van eene stedelijke gasfabriek koopt, betaalt dus voor de verlichting jaarlijks 3200 Marken. Hetzelfde etablissement verbruikt echter bij gelijke lichtkracht slechts ca. 4000 kubiekmeter oliegas, in aanmerking nemende deszelfs viermaal grootere lichtkracht. Deze 4000 kubiekmeter ruim a 30 pf. berekend, kosten slechts 1200 Marken, daarbij komt nu interest en amortisatie van het aanlegkapitaal, met 10 pCt. van ca. M. 5-7000, — M. 700. De kosten van verlichting van dit etablissement op ca. 1900 Marken per jaar genomen, beloopen dus nog ca. 40 pCt. minder dan steenkoolgas, met 20 pf. per kubiekmeter van eene stedelijke fabriek betrokken. (Venl. Weekbl.) --- BUITENLAND. Italië. In Italië worden de demonstraties tegen Frankrijk door het gouvernement met kracht onderdrukt. De weigering der Pransche regeering om de Italiaansche leening van 600 millioen officieel te noteeren, „tenzij Italië zijn oppositie in zake Tunis opgeve" zal er niet weinig toe bijdragen om het revancheschreeuwen te smoren. Het verarmde Italië, dat de honderden millioenen geroofde kerk- en kloostergoederen verbrast heeft, moet geld, altoos meer geld hebben. ---