Nogmaals over Onderwijs. Velen, die het artikel in ons vorig nummer hebben gelezen , zullen in deu waan geraakt zijn , dat wat de Loge in Frankrijk beveelt, zoo maar voetstoots wordt aangenomen door de Katholieken en de geheele rechterzijde; dat dezen er zich maar nederleggen bij al wat gedecreteerd wordt door de meerderheid en zich permissief houden aau dat alles , m. *• w. 's Heeren water over 's Heeren •and laten loopen. Niets is minder waar. Een hevige eu wanhopige strijd , waarbij men vooruit wist dat niets te winnen zou zijn , werd gestreden en aan het hoofd der kampioenen stond de geleerde en onvermoeide bisschop Augers , Mgr. Freppel. Bij dat debat heeft die spreker vele zaken aan het licht gebracht, waarmede ook wij ons voordeel kunnen doen. Zijn betoog o. a. over de macht van den Staat en de schoolgeldheffing zgn zeer interessant. Wanneer men één liberaal hoort of tien, zullen allen zeggen, dat het uitsluitend recht van onderwijs te geven behoort aau den staat, terwijl de gemeenten er worden voorgespannen, als er over kosten wordt gesproken. Wij behoeven slechts de lange lijsten , die zoo dikwijls in de Staatscourant verschijnen , van gemeenten na te gaan om te weten of de Staat zich belast met het onderwijs 1 Bij tientallen staan ze vermeld die weleer bloeiende dorpen , die tengevolge den uitgeputten staat hunner financiën om een buitengewoon subsidie moeten gaan bedelen. Bovendien is de leer, waarvan zij uitgaan, valsch. Het lager onderwijs is allereerst de taak van het huisgezin en slechts op de tweede plaats, slechts bij* het te kort schieten van het huisgezin , kan het de taak worden van de gemeente of van den Staat. Niet alleen is het onjuist te zeggen dat het lager onderwijs uitsluitend staatszaak is - neen, men zou kunnen beweren , dat het op geenerlei wijze tot de bevoegdheid van den Staat behoort. Want de plicht van opvoeding behoort m 't geheel niet thuis in het begrip van den Staat, die een macht is tot regeeren, niet tot onderwijzen. De drievoudige macht, die den Staat vormt, — de Wetgevende , de uitvoerende , de rechterlijke macht — op alle drie kunnen de zonderlingste manipulatiën toegepast worden ¦ om er echter de bevoegdheid tot het geven van onderwijs uit te halen, dat vermag niemand. Dit is te minder dan ooit het geval Waar de Staat, naar de opvatting zijner tegenstanders zelven , geen bepaalde leer heeft of hebben mag. Wel kent de beroemde bisschop van Angers aan de overheid eenige bevoegdheid aangaande het onderwijs toe • die bevoegdheid echter strekt zich uit tot toezicht, aanmoediging, bescherming; zij mag in geen geval ontaarden in de aanmatiging , waarmede de Staat zich opwerpt als algemeen onder- Wijzer en opvoeder des volks. „Dan, toegegeven eens" — zoo zegt de Bisschop — „dat het lager onderwijs tot 2ekere hoogte staatszaak kan worden, dan ?°lt gij mij toch wel willen toegeven, hoop '*i dat het evenzeer eu zelfs vóór alles de 2*ak is van het huisgezin, en dit wel om de eeövoudige reden, dat krachtens het natuurïe«ht de kinderen behooren aan hun ouders, ?*a wie zij bestaan en leven hebben to dan-8"J, en die daardoor gehouden zijn hen te Uderriohten en op te voeden, hun verstand -?. wil te ontwikkelen, evenzeer als zg ver- sl°ht zjju te voorzien in hun stoffelijk onthoud. Bestond de mogelijkheid, dan zouden ouders verplicht zijn, zonder eenige hulp », * buiten., die taak jegens hun kinderen te bullen"... .iMaar", zoo besluit dan ook Mgr. Freppel, * het lager onderwijs vóór alles een taak van het huisgezin, dan behoort het ook beschouwd te worden als een schuld van het huisgezin voor al degenen die in staat zijn het te betalen ... Die schuld van het huisgezin is het schoolgeld, en wanneer men met vermogende of welvarende huisgezinnen te doen heeft , is er niets ter wereld billijker en redelijker dan dat dit schoolgeld betaald worde." Deze eenvoudige waarheid was den liberalen wat te sterk en een reeks van onderbrekingen volgde. Zeer bedaard antwoordde de redenaar daarop : „Gij hebt door de schuld van het huisgezin een streep gehaald , het schoolgeld i 3 afgeschaft en blijft afgeschaft bij dit ontwerp. Om welke reden ? Gij geeft ze aan: ter wille van de gelijkheid. Maar die gelijkheid miskent gij eiken dag bij het middelbaar en hooger onderwijs door aan den een beurzen toe te kennen, die gij weigert aan den ander. Beroept u dus niet op de gelijkheid , want gij zoudt daardoor verplicht zijn mee te gaan met onze collega's van de uiterste Linkerzijde, die niet enkel kosteloos lager, maar ook middelbaar en hooger onderwijs vorderen en daarmede heel wat meer logica toonen te bezitten dan gij." Ze zijn toch zoo teergevoelig voor deu minderen man , die schoolhelden. Doch een ruime gift uit de Staatskas voor het middelbaar en hooger onderwijs , dat telt niet mee, want... de grooten (!) profiteeren daarvan. • De afschaffing van het schoolgeld is bovendien een onrechtvaardigheid jegens den arme. Waardoor moeten de enorme kosten , welke jaarlijks het budget bezwaren , gedekt worden ? Door belastingen , altijd door nieuwe belastingen , die de arme man mee betaalt. In dezelfde zitting werden door Mgr. Freppel de volgende behartenswaardige woorden gesproken. Na er op gewezen te hebben dat , op een enkele uitzondering na , juist, de Staten, waar het lager onderwijs het meest voldoende wordt geacht , de schoolgeldheffing behielden, zegt hij: „Wat Frankrijk aangaat, de meest verklaarde tegenstanders der schoolgeldheffing de tegenstanders der eerste nre beginnen in te zien, dat zij veel te ver zjjn gegaan; dat ze zich in den weg hebben vergist, toen zij zoo lichtzinnig een beginsel prijsgaven, dat zoo hooge zedelijke waarde had. Ja , daar ligt een groot zedelijk denkbeeld opgesloten in dat rechtstreeksche, onmiddellijke offer, 't welk de ouders zich getroosten voor de eerste opvoeding van hun kinderen. Dat offer herinnert hen te meer aan hun ouderplicht; dat offer doet hen levendiger de waarde gevoelen van de opvoeding; dat offer maakt hun belangstelling gaande voor en verbindt hen aan de school met innige banden. En wanneer gjj mij tegenvoert dat het hier dus maar een quaestie geldt van gevoel, dan antwoord ik u dat het gevoel steeds een ruime plaats zal blijven innemen overal waar spraak is van menschelijke dingen." Zooals verwacht werd, mocht de grootste krachtsinspanning van de katholieke Kamerleden niet baten. De Loge had nu eenmaal besloten, dat het onderwijs naar haar leest zou .geschoeid zijn en zoo geschiedde het. De redevoeringen van Mgr. Freppel en de wenken door hem in de zoo lastige en allesbeheerschende onderwijs-quaestie gegeven , zullen voor velen , ook in ons land, een richtsnoer zijn. Ook wij staan aan den vooravond van den dag waarop belangrijke wijzigingen zullen gebracht worden op het onderwijsgebied en velen zullen hun voordeel doen met de leer in Frankryk opgedaan. --- BUITENLAND. Amerika. De candidaat der repubikeinen in de Ver. Staten voor de aanstaande presidentsverkiezing, generaal Benjamin Harrison, is den 20n Augustus 1833 geboren te North-Bond in Ohio en stamt lijnrecht af van generaal-majoor Harrison, officier in 't leger van Cromwell en een der onderteekenaars van de akte, waarbij koning Karel I ter dood werd veroordeeld. Later in 1660, na de troonbestijging van Karel 11, werd hij opgehangen. De grootvader van den candidaat werd in 1840 tot president gekozen, maar stierf reeds een maand later. In den oorlog tusschen Noord en Zuid behaalde Benjamin Harrison den graad van generaal. In 1880 werd hij lid van den Senaat Indiana, maar na het einde van zijn mandaat van zes jaren niet herkozen zijnde, hervatte hij zijn practijk als advocaat te Indianapolis. — In Chili is te Santiago eene socialistische partij in 't publiek opgetreden. Op een druk bezochte vergadering werd hevig gescholden tegen kapitaal en bezit, waarna tenslotte', om het gesprokene in praktijk te brengen , een aanval gedaan werd op 25 tramwagens ,welke in brand gestoken werden. De woede van het gepeupel richtte zich tegen de tramwegmaatschappij, wijl het in den prijs van 3 centavos, die voor een rit boven op den tramwagen betaald wordt, eene uitzuiging der armen door het kapitaal ontdekte. De belhamels zgn thans achter slot en grendel gebracht, en een poging om ten gunste van de vrijlating der gevangenen een tweede vergadering te houden, mislukte. In het land heerscht echter apg zekere vrees voor een verder optreden. --- Rusland. Het Journal de St. Pétersbourg spreekt met waardeering over de troonrede van keizer Wilhelm II en begroet met oprechte blijdschap den vredelievenden geest en den wensch met bevestiging der vriendschappelijke betrekkingen met Rusland, welke daaruit spreken. --- Italië. Omtrent de nienwe encycliek wordt het volgende uitvoerige bericht medegedeeld door Agence Havas: De encycliek des Pausen, gedateerd van 20 Juni, ontvouwt in den breede de philosophische opvattingen omtrent de menschelijke vrijheid , welke de Kerk altijd verdedigd heeft , nl. dat de beoefening dezer vrijheid onderworpen blijve aan de zedelijke, goddelijke en menscbelijke wetten. In het maatschappelijke leven is de vrjjheid aan de wetten onderworpen, om de bandeloosheid , het socialisme en de tirannie te voorkomen. Het Evangelie heeft de beginselen van vrijheid, gelijkheid en broederschap verkondigd en de Kerk heeft altijd tot taak gehad de burgerlijke en politieke vrijheid der volken te waarborgen, aan de beschaving te arbeiden , het machtmisbruik tegen te gaan, de zwakken te beschermen en de rechtvaardige, politieke instellingen te begunstigen. Deze opvatting der vrijheid is omvergeworpen door de mannen , die zich liberaal noemen en zich van de vrijheid meester maken , om haar aan de Kerk te weigeren. De Encycliek onderscheidt twee vormen van liberalisme: de meest radicale liberalen ontkennen alle goddelijke wet; zij zeggen, dat de moraal onafhankelijk is van de wet en landen aan bij het socialisme. De anderen , de meer gematigde , sluiten de werking en de wetten der Kerk uit, wat tot de ontkenning van het gezag en de goddelijke wet leidt. Anderen nog beperken den godsdienstigen invloed tot het private leven en verkondigen het staats-atheïsme. Zij willen een onbeperkte vrijheid van pers en eoredienst, een leer, die de ontkenning van alle godsdienstige , christelijke en zedelijke verplichting in zich besluit en een gelijke onverschilligheid is voor de waarheid en de dwaling. Deze ideeën zgn verooriJeelenswaardig. De vrjjheid van geweten is verfoeielijk, wanneer zij het recht beteekent, om al of niet aan God te gehoorzamen. Het is evenmin juist, dat de Staat en de Maatschappij zich niet om de zedelijkheid hunner handelingen bekommeren. Uit godsdienstig oogpunt wenscht de Paus natuurlijk, dat alle menschen de katholieke waarheid belijden , maar de feiten zijn niet in overeenstemming met zgn verlangen. Z. H. duldt het wettig bestaan en het verdragen der verschillende belijdenissen. Hij staat de beoefening der hedendaagsche politieke en burgerlijke vrijheden, het verzet tegen de verdrukking en het absolutisme, de deelneming aan democratische volks-instellingen en de neigingen der volken naar nationale onafhankelijkheid , toe. --- Duitschland. In do Troonrede, waarmede Woensdag de Pruisische Landdag geopend is , zegt de Keizer-Koning: De korte tijd der regeering van mijn vader heeft getoond, welk een vorst het vaderland heeft verloren. Nadat de Kroon nu op mij is overgegaan , gevoelde ik een behoefte om den Landdag bijeen te roepen , ten einde onverwijld onder eede te beloven, dat ik de Grondwet van het Koninkrijk vast en onverbrekelijk zal onderhouden en volgens de daarmede overeenstemmende wetten wil regeeren. Evenals mijn vader de politiek van wijlen mijn grootvader tot de zijne had gemaakt, zoo doe ook ik zulks en zal met eenzelfde nauwgezetheid van geweten de rechten der Volksvertegenwoordiging eerbiedigen en de grondwettige rechten der Kroon handhaven. Ik ben van oordeel dat de Grondwet een rechtvaardige verdeeling van de medewerking der onderscheidene staatsmachten bevat en zal aan alle godsdienstige gezindten bescherming verleenen. Het strekt mij tot groote bevrediging dat de nienwe kerkeljjkpolitieke wetgeving de betrekkingen tusschen Staat en Kerk aannemelijk heeft gemaakt en zal den kerkelijken vrede onderhouden. De hervorming van het binnenlandsche bestuur is in de laatste zittingsperiode in hoofdzaak voltooid, en wat het finantiowezen betreft , houd ik vast aan de Pruisische traditiëu en zie met voldoening op den tegenwoordigen toestand ; maar het streven naar verlichting der gemeentelijke belasting van hen, die minder met aardsche goederen bedeeld zijn, moeten worden voortgezet. Voorts spreekt de Koning nog over de zware beproeving , welke sommige provinciën des Rijks door de jongste overstroomingen getroffen heeft en sluit met het woord van Frederik den Groote : de Koning is de eerste dienaar van den Staat. — Wij deelden eenigen tijd geleden mede, dat de Keizerin zijne laatste oogenblikken door eene zuster van den H. Carolus Borromeus was verpleegd. Deze Zuster, in het klooster Zuster Hedwig geheeten, droeg in de wereld den naam van prinses Radziwill. --- Frankrijk. Een comité van dertig Parijsche dames uit den voornaamsten stand heeft aan de bestuurders der groote modemagazijnen een brief gericht, die door een aantal andere dames met bewijzen van instemming ondersteund wordt. Hij bevat het verzoek, dat voortaan een einde kome aan het gebruik , dat de vrouwelijke bedienden achter de toonbank nooit mogen zitten, zelfs niet gedurende den tijd dat. zij niemand te bedienen hebben. --- België. Een zeer belangrijk proces zal binnenkort te Brussel behandeld worden. De familie Peltzer heeft namelijk eene akte ingesteld tegen den directeur van het Musée du Nord, die de borstbeelden van de gebroeders Armand en Léon Peltzer tentoongesteld in* ft. --- BINNENLAND. BENOEMINGEN, BESLUITEN ENZ. Bij Zr. Ms. besluit van 27 dezer is herbenoemd tot kantonrechter-plaatsvervanger: in het kanton Helmond, dr. J. L. A. Steyns. Bij Zr. Ms. besluit van 27 dezer benoemd tot notaris binnen het arrond. Heerenveen , ter standplaats Drachten , gem. Smallingerland, J. Posthumus, cand.-notaris te Amsterdam , en tot notaris binnen het arrond. Almeloo , ter standplaats de gem. Goor , W. Verwey Mejan, cand.-notaris te Zaandam. Bij Kon. besl. is dr. H. H. van Nes, arts te Ter Neuzen, met 16 Juli voor drie jaren belast met het gezondheidsonderzoek van zeeschepen aldaar ; is J. A. Alers te Utrecht, met 1 Juli op zijn verzoek, eervol ontslag verleend als districtsveearts. Stbl. No 91 bevat een kon. besluit van den 18den Juni 1888, tot vernietiging van het besluit van den gemeenteraad van Noordwijk , van 7 Maart 1888 , waarbij de secretaris dier gemeente is benoemd tot ambtenaar van den burgerlijken stand aldaar. De vernietiging is geschied omdat het raadsbesluit in strijd is met arl. 149 der gemeentewet. --- KERKELIJKE BERICHTEN. Door wijlen C. M. van Aert is aan het roomsen-katholiek kerkbestuur te Boxtel een legaat vermaakt van f2OOO. Gedurende deze week — zoo lezen wij in den Amigoe di Curacao van 26 Mei — heeft Z. D. H. Mgr. H. A. M. Joosten eerbezoeken afgelegd aan de kerk op Pietermaai en aan de scholen en de gestichten zoowel op Otrabanda als op Pietermaai. Overal werd de nieuwe prelaat met enthousiasme ontvangen. Allerwegen waar Z. D. H. haar eerste intrede deed, heeft men gewedijverd, om dat hooggewaardeerde bezoek zoo luisterrijk mogelijk te doen zijn. Hartelijke liefde, oprechte eerbied voor het hooger gezag en de bisschoppelijke waardigheid hebben aan Mgr. die schitterende ontvangst bereid. ---