FEUILLETON van de „Tilburgsche Courant." Wroeging en Genade. OORSPRONKELIJKE ROMAN DOOR D. J. VAN MEDEVOORT. Zij vonden mevrouw Traumbach met tranen in haar oogen en de pastoor met een glimlach van zelfvoldoening op zijn gelaat. Mama, zeide hij, zich inzonderheid tot Laura wendende, heeft u iets nieuws mede te deelen ; zoudt ge kunnen raden wat het is? Misschion wel, antwoordde Laura, die inmiddels hare moeder met opmerkzaamheid had beschouwd en wel zag dat haro aandooning geen onheil of ramp tot oorsprong had ; missohien wel, maar ik durf het niet te zeggen, het kon zijn dat ik mij vergiste, en dan.... en dan.... Zog maar vrij uit wat ge denkt, sprak hare moeder, die hare tranen had afgedroogd en nu met een bescheiden lachje voor zich zag, als wachtte zij geduldig af wat er komen zou, ik geloof niet dat gij mis zult raden. Heeft het nieuws betrekking op den godsdienst, als ik vragen magP vroeg Laura met de meeste omzichtigheid. Als dat het geval is, meen ik het ook to kunnen raden, waagdo Clara zich te doen hooren. Wanneer we u dat zeggen, Laura, is hot geen kunst meor, zeide mevrouw Traumbach. Ik geloof eigenlijk dat het geheel geen kunst is, hernam Laura, ofschoon zij niet dacht mis te raden, toch nog weifelende het te zeggen. Laten wij 't haar maar gemakkelijk maken, zeide de pastoor; hoe zoudt gij 't vinden wanneer uw moeder katholiek werd? Moeder I moeder I riep het thans ontroerde meisje in geestdrift, zich eensklaps in haar armen werpende, is het waar ? — Heb ik het niet gedacht 1 Heb ik het niet gedaoht ! O, mjjn God dit is de gelukkigste dag mijns levens. Gij hebt het gebed van uwe arme smeekelinge verhoord ! Mevrouw Traumbach, die Laura's vraag bevestigde, drukte haar eenig kind een hartelijken kus op de lippen en eenige oogenblikken gingen swijgend voorbij, waarin de geest en 't hart alleen hun werking hadden te vervullen. Clara wist evenmin een woord te uiten; ofschoon deze gebeurtenis sedert lang door haar voorzien was, kwam zij toch nog onverwaohts, en nooit had zij kunnen denken, dat zij op dit bericht dus zou ontroeren. Eindelijk richtte Laura zich op en vestigde met een innige genoegdoening haar blikken op hare moeder die stamelende de woorden uitbracht : Ik heb de waarheid gezocht en dio gevonden ; God behoede mij, dat zij mij ooit weder worde ontroofd ! Gij hebt uwe bekeering aan Gods barmhartigheid te danken, zeide de pastoor, en indien gij u altijd onder zijne bescherming stelt, zult gij zijn genade nooit weer verliezen. O, hoeveel smart had ik mij kunnen besparen, zoo ik mij niet altijd van de waarheid had afgekeerd ! ging de bekeerlinge voort. Ik had als protestante het recht te onderzoeken; waarom heb ik daar niet reeds jaren geleden gebruik van gemaakt! Mijne lauwheid, mijne onverschilligheid in zaken van het geloof droeg haar straf met zich; ik heb mijne verdrietelijkheden, geheel aan mij zelve overgelaten, in eigen boezem trachten te smoren, maar tevergeefs ! Mijn lijden is ondragelijk geworden, omdat ik niet wilde luisteren naar Gods stem, die in mij sprak. O, hoe beklaag ik de arme protestanten, en vooral de meisjes en vrouwen, die zonder geestelijke raadgevers ronddolen, omdat zij haar geheime bezwaren niet aan den predikant kunnen toevertrouwen en niet het minste begrip hebben van de krachtige vertroostingen, waartoe de man Gods in de Katholieke Kerk, door dien heilrijken godsdienst en door zijne wijding als priester, zich in staat en geroepen voelt! Aan u, pastoor, aan u, edele vriend, beminnelijke raadgever ën vertrooster, heb ik het te danken, dat mijn gemoedsbezwaren zijn opgehevon; ik heb ze overwonnen door de kracht van het kruis. Ik heb getwijfeld en gewanhoopt, omdat ik geen christinne was, omdat ik wroeging gevoelde en geen berouw, maar thans ben ik doordrongen van de gedachte, heb ik de vaste hoop, de zekere verwachting, dat alles wat ik mocht misdaan hebben, mij vergeven is. Ja, ik geloof dat de priester de macht heeft de zonden te vergeven en de woorden door onzen goddelyken Zaligmaker gesproken en in iederen Bijbel te lezen: Wiens zonden gij zult behouden hebben, dien zijn zij behouden en wiens zonden gij vergeven zult, die zijn zij vergeven, hebben een hoogere beteekenis voor mij verkregen ; want ik weet, dat de apostelen die macht aan de hen opvolgende priesters moesten en hebben overgedragen. O, mijn God, Gij hebt mij gereinigd door het sacrament van boetvaardigheid, wanneer zal ik het geluk hebben mij met mijn geestelijken bruidegom in een heilrijke commissie te vereenigen ! Dan eerst zal mijn geluk volkomen zijn ! Zij had als 't ware al dien tijd in heilige geestvervoering tot zich zelve gesproken ; bij deze laatste woorden zag zij den pastoor aan en bleef zwijgen. Er is op dit oogenblik niets meer wat n verhindert tot de tafel des Heeren te naderen, mijne dochter, sprak de vrome priester ; om echter zeker te zijn dat gij dit op een waardige wijze doet, moeten wij den heugelijken dag waarop dit zal plaats hebben, op aanstaanden zondag over acht dagen bepalen; dan kunt ge in dien tusschentijd u oog eens nauwkeurig onderzoeken en u op de meest waardige wyze voorbereiden. O, welk een genoegdoening is het voor mij de overtuiging in mij >e mogen omdragen, dat ik uwe ziel aan de wanhoop ontwrongen en u uwe verloren gemoedsrust terug heb geschonken ! -Laura had met hare vriendin dit alles zwijgend aangehoord ; beide meisjes waren -dermate ontroerd, dit, zoo haar al de ge'egenheid ware geboden om te spreken, zij vergeefs naar woorden zouden gezocht hebben om hare gedachten uit te drukken. Nu eerst bleek het, welk een goede, hartelijke vriendin Clara was. Zij deelde in deze treffende gebeurtenis, alsof die haar onmiddellijk van naby betror, ja, of mevrouw Traumbach hare eigen moeder was. Laura naderde eindelijk den pastoor, en onder een zenuwachtig gesnik bracht zij den edelen zieleherder haar daDk voor zijn rusteloos streven, om het verloren geluk in de woning, waar het voor immer scheen geweken, terng te brengen, en loofde den Hemelvader, die hem zooveel geestkracht en volharding had geschonken om dit bewonderens waar lig bekeeringswerk tot stand te brengen. Het kostte haar de meeste inspanning om zich verstaanbaar uit te drukken ; de dankbaar heid legde haar nog vele woorden in den mond, maar zij was niet meer bij machte ze uit te stamelen en viel eindelijk als uitgeput op een stoel neder, haar oogen met haar handen bedekkende, terwijl zij opnieuw aan hare tranen den vrijen loop liet. Gy zijt mij volstrekte geen dank verschuldigd, mijn kind, sprak de goedhartige man; wat ik heb gedaan, was niets meer dan mijn plicht. Het is de taak van den priester de bedroefden te vertroosten, gevallenen op te beuren en verdwaalde zondaars tot God te breng»n, ten einde Hij hen gezuiverd in zijn hemelrijk ont vange en hen deelachtig make aan dat eeuwig geluk, waarvoor Hij in zijn eindelooze goedheid den mensch geschapen heeft. Ik wil gelooven, en ik ben er geheel van doordrongen, dat deze dag de gelukkigste vws levens is. Intusschen wacht u aanstaanden Zondag over acht dagen een gebeurtenis, welke zeker uw geluk nog verhoogen zal, en ik verheug mij in het zalig vooruitzicht u dan met haar, wier geestelijk welzijn u zoo nauw aan 't harte gaat, aan den disch des Heeren te zien, om die goddelijke spijs te ontvangen, welke de engelen u gewis moeten benijden. Gods zegen rustte inmiddels op u; aan zijn geoade hebt gy alles te danken. Toen de waardige priester deze woorden gesproken had, stond hij op en vervolgde : 't Zou mij aangenaam zijn nog eenige oogenblikken in uw midden te vertoeven, doch mijn hart zegt mij, dat ik mij moet verwijderen; er zijn nog anderen, die mijne diensten behoeven; de priester is het, die dagelijks gelegenheid vindt, meer dan elk ander, de ellende en jammeren van dit leven te aanschouwen, en veel moet er door hem gedaan worden om de wonden, door haat en tweespalt geslagen, zooveel mogelijk te heelen. Zijn raadgevingen en vertroostingen, waartoe God zyn geest verlicht en hem de zalvende woorden in dea mond legt, zyn het, welke den verloren vrede in de huisgezinnen moeten terugbrengen, en gelukkig de priester, die zich op het einde zyns levens in dit opzicht geen tekortkon. heeft te ver wy ten! Tot dienaar Gods verkoren ts zijn, Gods heilige leer te verkondigen, zich dagelijks met zijn Verlosser in het H. Misoffer op het innigst te vereenigen, is een schoone roeping, een verheven taak, maar de verantwoording van den priester is zwaar, en wee hem, die den opgedragen last niet naar eisch vervult! Ik behoef n niet te zeggen, patto r. zeide mevrouw Traumbach, dat wy n gaarne nog wat bij ons hadden gehouden, maar wy mogen zoo baatzuchtig niet zyn, om anderen, die er evenveel recht op hebben als wij, langer dan dit noodig is, uw vertroostingen te onthouden. Dit zeggende, was zij met den eerbiedwaardigen man aan de deur gekomen ; zy opende die en de goede priester keerde zich om, om ook de meisje*, die gevolgd waren, zijn groet te brengen. Terwyl hy de stoep afging, zeide hij : Morgen hoop ik het genoegen te hebben allen weer te zien, en vertrok. Een paar minuten te laat is dikwerf veel te laat. Nauwelijks had de pastoor zich verwyderd, of de dokter trad binnen. Met angstige bezorgdheid merkte hij de roodgeweende oogen op en vroeg: Wat is hier gebeurd t Hoe, gy hebt allen geschreid ! welke smart is thans weer aanleiding dat er tranen vloeien ? Zy hebben haar ontstaan te danken aan blijdschap en niet aan smart, mijn beste dokter, fluisterde Laura hem in het oor; het spijt me dat ge te laat komt. Gij wilt zeggen, dan hadden wij er een quartet van kunnen maken, als ook ik had meegeechreid, riep hij lachend. (Wordt vervolgd.) --- BUITENLAND. Azië. Uit het Oosten. Weinig gunstig siet het er rooralinog in het verre Oosten nit. Het bericht dat Engeland bij de regeering te Peking geprotesteerd soa hebben tsgsa den afstand van Port Arthnr en Talienw.n aan Railand wordt als seer ernstig beschouwd. In verband mei de vrjj geruststellende verklaringen van den heer Curzon in het Lagerhuis wordt er door de Engelsche binden niet onvoorwsardelyk geloof aan geslagen. Maar als het bericht wordt beves igd, sien zy den tuestand zeer ernttig in. Want Kniland heeft dan op het protest ge.ntwoord met maatregelen ter versterking van zyn *lo3t. Boveoiien zullen volgens Folit Korr., de Russische troepen in het gebied van de Amoer met tien bataljons on twee eskadrons worden versterkt, terwijl over Odessa ie tot i?ven duizend man naar Vladivostok gezonden sullen worden. Het denkbeeld van een internationale conferentie is onder deze omstandigheid dadelijk opgekomen. De Dayly News geeft aan de Britsche regeering den raad een conferentie der mogendheden bijeen te roepen tot bespreking van een oplossing voor de Chineesohe qaaestie, mits daarby do fiscale status quo wcrde gehandhaafd. Het blad meent dat tiailana en Duitschland, - hun belangen te schaden, op dit voorstel kunnen iogaan. Ook de houding van Japan geeft aanlei:ot ongerustheid. Volgens te Petersburg ontvangen berichten, is onder leiding van den keizer te Tokio een krijgsraad gahoaden, wasrasn door alle maar«ohalken en admiraals werd deelgenomen. Tot chef van dan generalen staf is benoemd generaal Kawakann, dia verleden jsar een studiereis heeft gemaakt naar Centraal-Azië. Verder wordt verzekerd dat zeven divisies met een oorlogtterkte van 150.000 man gemobiliseerd worden. Intusschen schijnt de regeering van het eilandenrijk, terwyl zij sich voor den strijd gereed maakt, geen maatregel te willen verzuimen, die tot een vredelievende oplosvan de quaestie zou kannen leiden. Volgens de Birmingham Fost een blad dat reeds meermalen heeft getoond goede inlichtingen te hebben, wil het Japansche gouvernement, ingeval het met Rusland niet tot een bevredigende overeenkomst omtrent Korea en China kan komen, het voorstel doen een conferentie der betrokken mogendheden bijeen te roepen. Mocht ook deze weg niet gevolgd worden, dan sal de toestand hoogst ernstig worden, daar de belangen van het eilandenrijk te zeer door Rusland worden bedreigd dan dat Japan lijdelyk zou knnnen toezien. Te Petersburg acht men den toestand in het Oosten, ondanks de militaire toebereidselen van Japan, niet onmiddellijk verontrustend. Uit Shanghai wordt gemeld dat de EngeUehe gezant te Peking heeft geeischt dat Wei-Hai-Wai voor alle volken opengesteld zal worden. De Russitohe gezant te Konstantinopel blylt erop aandringen dat Turkije van de Grieksche oorlogsschstting onmiddelyk 750.000 pond aan Rusland afdraagt in korting op de achterstallige oorlogtacbatting. De minister van buitenlandsche taken, Tewfikpacha heeft sich Vrydag naar den Rassischen gezant sinovietf begeven, om oit hoofde van de slechte geldelijke omstandigheden van het Tnrksche rijk uitstel te vragen. De heer Sinovieif wees dit verzoek beslist van de hand. Hy wees op de lankmoedigheid die Rusland tot dusver heeft betoond en verlaagde voor Zondag een definitief antwoord. Is dit antwoord niet in overeenstemming met Rusland* eischen, dan sal de gezant een nota overhandigen, verklarende dat Rusland ten gevolge van den kwaden wil dsr Porte de onmiddeiijke aanzuivering van de geheele achterstallige oorlogschatting (1.500.000 T. P.) \ erlangt en maatregelen zal moeten nemen om de nitkeering van dit bedrag te verzekeren. --- De nieuwe Patriarch van het Oosten. Het officieel orgaan der Advocaten van St. Pieter bevat eenige merkwaardige bijzonderheden aangaande Mgr. P. Geraïgiry, den nieuwen patriarch van 't Oosten, die den 24 Februari jl. door het Grieksch Episkopaat als dusdanig werd gekozen. Mgr. Geraïgiry werd geboren te Zahle in Syrië den 6 Aug. 1848. Aan zijn wieg is een historische bijzonderheid verbonden, die de „Voeu National" als volgt verhaalt. Het was het feest van Allerheiligen in den jare 1841. De Drusen belegerden Zahle, en dreigden de stad met een volslagen verwoesting, indien de inwoners do verdediging niet staakten. Te midden van de algemeene verwarring en ontzetting, die er heerschten nam een heldhaftige Kristen vrouw haar neefje, een kindje van 84 dagen, sluimerend in zijn wiegske, zacht en rustig ondanks de veel bewogen dagen, op haar armen, begaf zich tusschen de menigte, drong, niettegenstaande den kogelregen, zonder de minste vreeze voor haar zelf of voor het kind, tot in 't gezicht der belegeraars door, en toonde het onschuldig wicht aan de vijandelijke benden, terwijl zij hen toeriep met al de kracht van haar geloof en vaderlandsliefde : Onze stad heeft goen muren, maar de onschuld van dit onnoozel kindje zal een onoverwinnelijke dam zyn tegen uw geweld ; gij zult de stad niet bemachtigen maar terugkeeren langs den weg dien gij gekomen zijt. Op 't zelfde oogenblik weergalmden over de stad de tonen der klokken met feestelijken klank. Wat ging er in dit oogenblik om in de harten der barbaren ? Wij weten 't niet; maar als verpletterd diensden de Drusen terug, en de stad was gered. Dit kindje, in die dagen een onwetende redder van zijn land, draagt thans den naam van Z. D. H. Mgr. P. Geraïgiry. Den 16 Maart 1862, op 21 jarigen leeftijd tot priester gewijd, offert den jeugdige abbé al zijn krachten op tot heil zyner broeders, en zet het werk voort, in zijn wieg reeds begonnen. Met opoffering van het dierbaarste, wat hij op aarde bezit, gaat hij heen naar Arabic, in gezelschap van oen Jesuïet, zijn ouden leermeester. Deze nieuwe missie, begunstigd door Napoleon 111, was een zware en moeielijke taak. De jonge missionaris stelde herhaalde malen zijn leven in de waagschaal, maar niet in de mogelijkheid om openlijk het Evangelie te verkondigen, keerde hij na 18 maanden naar zijn geboorteland terug. En van dit oogenblik af begint het vruchtbaar apostolaat van den abbé Geraïgiry te midden zij nor landgenooten. Overtuigd dat de verderfelijke invloed van het protestantisme in het Oosten, waarvoor zulke schrikbarende propaganda gemaakt wordt, niet dan door het onderwijs en de katholieke Fransche scholen kon bestreden worden, wijdt hij zich aanstonds geheel en al aan de onderrichting der jeugd, en in 1867 sticht hij te Zahle, in den schaduw der Engelsche school, eon bijzondere inrichting van onderwijs voor de Fransche taal. Maar wijl hij door ondervinding wist, dat men een taal geheel en al moet machtig zijn om er raet vrucht onderricht in te geven, liet hij zich door geen enkele opoffering afschrikken. Na toestemming gevraagd en verkregen te hebben van zijn geëerbiedigden patriarch, Mgr. Yussef, vertrok hij naar Frankrijk, waar hij vier jaren van 1874 tot 1878 in het Seminarie van Blois doorbracht. Van daar teruggekeerd hervat hij met nieuwen ijver zijn begonnen werk en arbeidt met zulk een kracht aan het onderwijs, dat — na een tijdverloop van acht jaren, in 1886, toen hij tot bisschop benoemd werd om den zetel van Paneas in eere te herstellen, — reeds 42 scholen in het diocees Zahle waren verrezen , waar 2300 kinderen werden onderricht, behalve de talrijke vereenigingen van Yincentius, en andere mannen- en vrouwencongregaties. Als belooning voor al zijne werken, dat door de Fransche regeering hoog op prijs werd gesteld, werd Mgr. Geraïgiry benoemd tot „officier d'academie." Het best kunnen wij den nieuwen bisschop van Paneas leeren kennen uit het mandement waardoor de Patriarch den nieuwen titularis aan zijn diocesanen voorstelt: „Onze blikken hebben zich gevestigd op onzen beminden zoon Geraïgiry, priester van het diocees Fourjoul en Zahle. In hem hebben wij de gewenschte hoedanigheden ontmoet : godsvrucht, wetenschap, ontwikkeling, ijver, wilskracht, werkzaamheid, merkwaardige evangelische talenten, waarmee hij jaren lang heeft gewoekerd en een schat van groote deugden verworven, in die mate, dat zijn naam, zijn moed en zijn standvastigheid in de onderneming van goede werken, tot verbetering van het lot der menschheid, tot bloei van den godsdienst en ontwikkeling der beschaving, beroemd zijn geworden. Hij is dus de aangewezen man, om deze nieuwe taak op zijn schouderen te laden, bij, dien de goddelijke Voorzienigheid heeft voorbereid door de schitterendste werken." Paneas, dat de Romeinen Cesarea Philippi noemden, en dat in 't Evangelie met denzelfden naam wordt aangeduid is gelegen aan de bronnen van den Jordaan in Opper-Palestina, op 20 mijlen afstand van Damas en Beyrouth en 40 mijlen ten Noorden van Jerusalem. Het is de plek, ten eeuwigen dage beroemd, waar Simon, zoon van Johannes de goddelijkheid van den Messias beleed, en waar de Zaligmaker dezen apostel aanstelde tot fondamentsteen zijner kerk, en hem de sleutels des hemels beloofde. Later werd Casarea Philippi een bisdom, maar bleef dit sinds den eersten kruistocht slechts in naam, daar het schisma deze streken bemachtigde. Het was dus een hoogst belangrijke gebeurtenis voor de Kerk, dat deze oude zetel werd hersteld. De bevolking van het nieuwe diocees bedraagt 170.000 zielen, waarvan het grootste gedeelte tot de Muzelmannen behoort; er zijn 10.000 Drusen, en 30.000 kristenen, waaronder 10.000 katholieken. Nochthans is Paneas niet tot residentie gekozen, want dit plaatsje waarvan de zetel den naam draagt is slechts een Muzelmansch dorp van 6 a 700 zielen, en is ingesloten door grootsche ruïnen en forten der kruisvaarders. De gewone residentie van den bisschop van Paneas is Gedaïdat, 4 mijlen ten Noorden van Paneas gelegen ; de stad telt 5000 inwoners met ongeveer 15 katholieken, die er een prachtige kerk bezitten, gebouwd door Mgr. Geraïgiry in 1890. Z. H. schonk aan den bouw 60.000 fr. In 1892 is er een woesinrichting verrezen. Onder de vele werken, die de nagedachtenis van Mgr. Geraïgiry in 't diocees Paneas zullen vereeuwigen, behoort vooral het plan van den bouw eener baziliek die den naam zal dragen van „Tv es Petrus", ter eeuwige herinnering aan het verhaal des Evangelies. De nieuwe Patriarch van Antiochië, Alexandrië, Jerusalem en geheel het Oosten (zoo luiden zijn titels) zal dus met toewijding en rijke vrucht het werk van zijn beroemden voorganger voortzetten. Hij is zijn hooge roeping ten volle waardig. Moge God hem vele jaren van zegen en voorspoed in zijn veel omvattenden werkkring gunnen. --- Groot-industrie en sociale quaestie. In een Amerikaansch tijdschrift kwam dezer dagen een belangwekkende verhandeling voor van den officieelen statisticus in den staat Massachusetts mr. Horace Wadlin. Twee stellingen liggen aan deze verhandeling ten grondslag : 10. dat de uitvinding en verbetering der machines de werkloosheid geenszins bevordert; 20. dat een verbetering van den maatschappelijken toestand des volk in 't belang is der industrie. Wat het eerste punt betreft, doet de schrijver uitkomen, dat inderdaad het gebruik van nieuwe machines tijdelijk een aantal werklieden kan overbodig maken, maar dat daardoor tevens, ten bate van den werkliedenstand in 't algemeen, nieuwe bronnen van arbeid worden geopend. Om deze bewering te staven, verwijst de heer Wadlin naar de ontwikkeling der Amerikaansche textiel-industrie. In het jaar 1850 vonden bij deze industrie 146.897 personen hun bezigheid ; in 1890 echter, na een veertigjarige ervaring met verbeterde machines enz., 511.897. In de ijzer-en staalindustrie steeg het aantal arbeiders van 77.555 in 1870 tot 175.506 in 1890. In de schoen- en laarzenfabricatie van 105.254 tot 159.097. Gedurende het laatste decennium klom het cijfer der in deze industrie „beschaftigte" personen met 15.05 procent, terwyl de geheele bevolking slechts een vermeerdering van 24.86 procent aanwijst. De vervolmaking der drukpersen, de schrijfmachine, het gebruik en de vorderingen der electriciteit op zoo menig gebied, hebben eveneens veel gelegenheid tot werk opengesteld,waaraan vroeger nauwelijks werd gedacht. In het jaar 1880 verdienden 1271 personen hun brood met het herstellen enz. van electrische apparaten; in 1890 reeds 8801. In 1850 vonden op elke 100 personen vier hun bezigheid in de fabriek ; thans zeven. Wèl een bewijs, dat de uitvinding en verbetering der machines aan de werkverschaffing te gemoet komt. Nog een ander argument vindt de schrijver in het feit, dat bij een vau huis tot huis verrichte omvraag naar den stand der werkloosheid in den Staat Massachusetts (het was toen geen buitengewoon druk jaar) op een arbeidersbevolking van 816.470 personen slechts 822 voortdurend zonder werk waren. De overigen hadden gemiddeld elf maanden van 't jaar werk ; slechts weinigen waren meer dan een half jaar van allen arbeid verstoken. En daar nu Massachusetts een echte fabrieksstaat is, mag men naar deze statistiek den toestand in het geheele land afmeten. Op ééne omstandigheid, zegt de heer Wadlin, heeft men echter wel te letten : de productie door middel der machine kan noch duurzaam, noch winstgevend zijn, wanneer zij niet ge paard gaat met een behoorlijke verbetering van de maatschappelijke postitie des volks. En ook bij de verdediging van deze stelling laat mr. Wadlin het niet bij woorden, maar voert hij degelijke bewijsgronden aan. Minstens 80 procent der fabrieksproductie vindt hare afnemers bij de massa. Het is noodzakelijk verkeerde industrieele toestanden te verbeteren, gelijk dit reeds op verschillende punten door de wetgeving is geschied. De loonen moeten weder stijgen, gelijk zij reeds gestegen zijn en de arbeidsduur moet in de toekomst korter worden dan thans. En hiervoor is niet zoozeer een verandering van ons maatschappelijk en industrieel stelsel noodig, dan wel een helder begrip van de grondslagen, waarop de machinale voortbrenging berust. Werkloosheid en slapte van zaken vloeien dikwerf voort uit het vergeefsche pogen om de productie grooter te maken, dan de markt kan consumeeren. Het middel, dat redding kan aanbrengen, ligt niet in de verhooging van het verbruiksvermogen door verbetering van den toestand der volksmassa's, welke de markt uitmaken. Een maximum van productie met een minimum van arbeid is wat wij allen willen. Maar de eerste is onder het fabriekssysteem niet mogeljjk, zonder een grooter verbruik en dit weder is slechts te verkrijgen door hoogere ontwikkeling der volksklasse, ruimere loonen en een algemeene opheffing van de massa. Ruimere loonen zullen de koopkracht vermeerderen endeprijten doen dalen. En lagere pryzen, welke geen verlies aanbrengen, zijn slechts mogelijk door een productie int groot onder de werking der machine." • Tot zoover de Amerikaansche statisticus. Er schuilt ongetwijfeld waarheid in zijne redeneering. Naarmate de koopkracht grooter wordt en het getal consumenten toeneemt, zal ook de productie meer baat vinden. Een kind kan dit begrijpen. En nu is het ook tastbaar, dat de Maatschappij nimmer eenig voordeel kan hebben van den klassenstrijd door de socialisten gepredikt. De verschillende klassen moeten samenwerken in elkanders belang. Wanneer de breede volksmassa in goede doen verkeert, ondervindt ook de industrie daarvan de heilzame gevolgen en een degelijke sociale wetgeving bevordert dus het algemeen welzijn. Ook de machine is, als zoodanig, niet de vijandin van den arbeider. Maar in zijn bewondering voor de groot-industrie schijnt de Amerikaansche statisticus enkele harer schaduwzijden over 't hoofd te hebben gezien. Dat die schaduwzijden bestaan, dat middelstan», ambachtsstand daarvan de nadeelige gevolgen ondervinden, valt niet te ontkennen. Ook is het juist geen ideaal, dat steeds meer menschen in de fabriek hun brood moeten verdienen. Maar wie tegen de machine zou willen strijden, vecht tegen windmolens. De verbetering der machines moet den arbeid en den arbeider ten goede komen en dat zij dit inderdaad ook doen kan, heeft de heer Horace Wadlin duidelijk aangetoond. -dr. ---