De Grootste. Van de wilde rozen, wier bloemenschat 'sKomcrs de rotsen (bedekt, waarop do oudo burcht stond, waren nu slechts doornen en dorrende bladeren overgebleven, die aan do berghelling een warmbruine tint gaven. Het vergezicht o ver het dal met zijn talrijke stroompjes was liefelijk als *t maar niet zoo warm 'was geweest! Ongeloofelijk, dat de Septemberzon bij 't dalem zooveel kracht ontwikkelde! — Oef! zei dr. Herr op do driehonderd-en-vierdc trede van do rotetrap Oef' zei hij enkel, maar in gedachten meer. Was 'fcgeca onzin, na dc dagwandeling nog op te klimmen naar die oude steenmassa, alleen omdat ze zoo liefelijk was gelegen, 't Had hem wel aangetrokken, als hij beneden in den trein langs de, rotsen reed ; en toen hij van reizigers hoorde, dat boven in het slot een oude dame zomergasten herbergde, had hij zich in 't hoöW gezet, daar eens 'n paar herfstdagen door igeii. Aangemeld had hij zich niet ; hij vertrouwde op zijn reiageluk, op zijn Meenden naam als geleerde en schrijver *n - fv. zijn segevierende persoonlijkheid. len, en hij was Inde. ! panorama was prachtig; maar de snel valb te 'tl zicli nael blijf t-c verzek. .-■:!. Dc burcht lag hoog boven opklimmende terrassen en be■hte do omgeving als in dën roofriddertijd Aan zijn voet lag, op eerbiedigen afstand, een dorpje. Dr. Herr vond een deurtje in de heg, die bet onderste terras afsloot- van het bergpad. De klink van de deur gaf mee, en juist op 't punt, binnen te treden, zag de bezoeker uit het slot twee vrouwen komen, éen op knikken gaande oude dame met- kort geknipt . grijs haar, gesteund ddor een kleine meisjesgestaète. De dames bleven staan, bijna recht boven hem en hij moest onihoo'g kijken. — Wat wenscht u ? vroeg de oude dame met diepe, metalen- stem. Zij had een adelaarsprofiel en hieki zich ondanks haar gebrekkigheid, rechtop. Dr. Herr nam den hoed af. — Ik wilde vragen, of ik in 't slot logies kan krijgen. — 't Slot is geen herberg, antwoordde lij droog. Dr. Herr werd boos. —■■ Ik had toch gehoord, dat hier zomergasten werden opgenomen. Do oude dame antwoordde : —i Wij hebben soms vrienden te gast... Toen keerde zq zich om en wilde weer naar binnen gaan. ;t Waa dr. Herr zelden voorgekomen, dat hij als een kwajongen behandeld werd... Maar :t kwam er nu op aan, onder dak te raken, 't Zou een onaangename tooht zijo, in 't donkerde rots af te dalen. — Mevrouw! riep hij den dames na, die niet al te enel zich verwijderden. Alleen do jongste 'keerde zich om en sprak levendig tot de oude. Deze schudde wel krachtig het grijze hoofd, maar 't meisje kwam terug tot den rand van 't terras. Dr. Herr groette beleefd en zijn blik taxeerde haar snel. Zij was jong en had een scherp, voornaam gerécht. Doch haar kkeding w;ui burgerlijk. Zeker een dienstbare. Efit spoorde hem aan te beleefder te '/ijn. Hij vertelde wat hem gedreven had, en vroeg vriendelijk, of do jongedame hem kon zeggen, bij wkm hij' onderkomen kon vinden. 't Meisje schudde het hoofd, maar ze kwam de terrastrappen af, naar hem toe. (Toen zie voor hem -stond, zag hij, dat ze heel slank en tenger wab en dat ze mooi, jswaa-t haar had. modieus gekapt. Voor gewone oogen was zij niet mooi; zijn verwenden blik echter bekoorde zij. Zij keek hem scherp, critiscerend aan; dam antwoordde zij met heldere stem: —Er is hier niemand, die vreemden logeert. Dr. Herr verloor den moed niet. . — Mag ik mij aan u voorstellen? zei hij en gaf haar zijn kaartje. Zij las het, deed heel verbaasd en zei verlegen: •—.ÏJ.;. u ie Herbert Herr, de schrijver? Hij boog gevleid', wijl zijn roem tot deeen Rozenburcht was doorgedrongen. — Heeft u een boek over Harthausen, over den beroemden geleerde Friedirich iVon Harthausen geschreven? vroeg zij met groote oogen. — Ja, juffrouw, dat heb ik. . —- 01 wilt u een oogenblik wachten ? Zij enelde naar boven, de dame na, die op cern iiunbank was gaan zitten. Even spraken ze levendig, toen rees ook de oude dame op en bewoog zich in zijn richting. 'Hij was zeer nieuwsgierig naar den afloop yan het avontuur, maar bleef kalm staan. 't Meisje kwam met vlugge, lichte schreden naar hein toe. Op 't bovenste terra-s bleef zij staan en riep naar beneden : — De freule laat u vriendelijk verzoeteen, bier to komen. Hij ging naar boven en de oude dame strompelde hem tegemoet. Zij zag e hulpeloos uit, met de krukken onder de armen, dat hij haastig op haar toetrad!, om de aangeboden hand to drukken. — Is u Herbert- Herr ! Is u Herbert Herr ! Het pathos der begroeting vond hij 'n beetje komisch, 'maar 't streelde hem toch. — Mag ik vrageta... begon hij. — U heeft dat heerlijke bock over Harthausen geschreven, viel ze hom in dc rede, u heeft den grooten man weer nader gebracht tot de nakomelingschap, die hem scheen te vergeten —o, laat ik u danken, doctor! U heeft mijn levensavond verwarmd en verlicht... — Mag ik uit uw .vriendelijke woorden Opmaken, dat u een bloedverwante van den beroemden onderzoeker is? vroeg- Herr. — Ik ben zijn eenige kleindochter, die aog in leven is;_ik heb deu grooten man nog gekend, en 't is mijn levenstaak geworden, zijn nagedachtenis in eerc te houden bij het volk. Dr. Herr boog en freule Von Hnrtha-usen vervolgde, rin in gewonen conversatie! - Wrgeef mijn misgreep, doctor, eu bewijs uw gr ootmoedig li eïd. door mijn huis als het vwo te !>escbouwen ! — Niets is mij aangenamer, antwoordde bij oprecht. Zoo gingen allen drie binnon in het slot. Het was een eerbiedwaardig gebouw, dat 't stempel droeg van verschillende tijdperken, met reusachtige gangen en portalen, nauwe trappen, gewelfde zolderingen, kleine vensters in diepe nissen van do dikke muren. Maar toen zij het bewoonde gedeelte betraden, schrok dr. Herr, wiens schoonheidszin altijd stond in het teeken van den juist heerschenden smaak, over de mot meubels, schilderijen, snuisterijen en boeken volgepropte kamers. Naderbij komend, bemerkte hij, dat de meubels kostbaar en mooi waren, en in de schilderijen, Engelsche en Fransche gravures uit 't begin der vorige eeuw, herkende hv, oók smaakvolle kunstwerken. — U heeft hier een museum uit den Biedermeiertijd, freule! zei hij half spottend, half bewonderend, toen hij tegenover do oude damo zat aan een hoog geladen boekentafel. 't Meisje was weggegaan, om voor 't avondeten te zorgen. — 'tis alles afkomstig van grootvader; alles door zijn" hand en oog 'geheiligd, en als- ik mij voor -zijn schrijftafel zet, voel ik iets van zijn geest over mij komen. Herbert dacht: O hemel, een collega van mij ! Morgen vlucht ik van hier! Freule Von Harthausen vervolgde: — Wijl al die voorwerpen mij lief en heilig zijn, heb ik mij daarmee omringd in de enkele kameis, die ik bewoon. De fedachte, dat vreemden die zouden gebruioii, is mij onverdraaglijk. Dat is een zeldzame piëteit, merkte 'Herbert op, en toch... Zij viel bero haastig in de rede: — U bedoelt, dat deze heiligdommen toch spoedig in vreemde handen zullen komen, daar ik geen rechtstreeksehe erfgenamen hebl Daar heb ik v:or gezorgd. Alles, wat ik bezit, erft mijn lieve lise, mijn secretaresse, verpleegster en hulp, die ik geheel van den geest mijns overleden grootvaders heb vervuld. Na mijn dood krijgt, zij niet alleen deze erfenis, maar nog een veel grootere: die van den arbeid mijns levens, welke- dan de haro zal zijn (Arme Ilse — of slimme Ilse! dacht Herbert, en toen de jongedame weer binnentrad, keek hij voor 'teerst naar haar met 'toog van den psycholoog. Welke gedachten woonden achter da-t blanke voorhoofd ? Was dit kind van hoogstens twintig jaren een offer of een bedriegster? De fijne, gesloten' lippen verrieden niets ; de bruine oogen blikten onbevreesd en scherp in do vorsohend'e van dr. Herr, doch meiden hem niets. Hij besloot haar geheim te doorgronden. Onder het souper vernam hij eerst, dab de oude freule door een gunst des konings, wiens voorouders met- den beroemden geleerde in aanraking waren geweest, dit leegstaande slot. tot woning had gekregen. Natuurlijk kon zij daarvan geen banaal pension maken en nam dus slechts gasten op, die met haar bevriend waren-of door vrienden aanbevolen. Onwillekeurig keek dr. 'Herr naar Ilse en weer dacht hij: War zou die kleine üw.ijgster daarvan zeggen? 't Prikkelde hem daarachter te komen, zóó dat hij de vrees voor kennismaking me-t het . te werk overwon, toen ze teruggekeerd waren tot de overladen bockentafe). — 'Alles werk van en over mijn grootvader, legde dc oude dame uit;. sinds mijn jeugd' verzamel ik al, wat door vrienden of vijanden over hem geschreven is, en Hee helpt mij daarbij. Ze haalde een in marokijn gebonden heekje te voorschijn. - - 't Is met bewonderenswaardige overtuiging en geestdrift vtoor het groote werk van den bc' oemden man geschreven. Zij reikte het boekje den gast, die het riet eens dadelijk ah zijn eigen werk herkind had — zoo ver lag die tijd reeds r.chter hem. En nu stonden do spoken van een overleefden tijd, half grotesk, half plechtig vermanend,weer voor hem : en hij zou reeds den volgenden morgen gevlucht zijn, ris niet Ilse er was geweest, die hij volstrekt doorzien en veroveren moest, ju ist cmd tt rij zoo ontoegankelijk leek. Hij verkwistte de geestigste opmerkingen, de schoonste' frasen en eindelijk de fijnste ironie aan haar. Alles scheen sf te stuiten op haar ondoordringbare onverschilligheid. Eindelijk echter doorflitstc oen helle straal het donker, waarin zij zich hulde. Ze zaten aan de koffietafel en losten \oor dc cooveelste maal het sociale vraagstuk ep, en Herbert legde de oude freule uit, hoe belangrijk het veelkindc-rendom was voor hot welzijn van den .Staat, al leed da afzonderlijke familie daarbij ook een beetje honger. Daar trof hem een fonkelen uit Ilse's zwarte oogen en zij sprak: — Ja, wie. als ik do vijfde is van een gezin met dertien kinderen, opgegroeid in 't doktershuis van een kleino stad en op haar zestiende jaar al de wereld in gestuurd,die kent dien zegen voo* den Staat bij ondervinding. Herbert verstomde voor den snijdenden haat in haar blik en toon; do oudo ciarnu echter stak over dc. tafel haar de hand toe. .— Maar nu ben je mijn dochtertje, Ilse, tn staat in dienst van een groot menseh, ze? zei ze met moederlijke goedheid. Ilso greep haar hand. — Die groote mensch bent u' stiet zy uit en verliet de kamer. Herbert volgde haar spoedig en zocht overal, tot hij haar vond op het terra», waar zij staarde over de bergen, als wilde Lij de schoonheid en den rijkdom des levens verzengen door den gloed harer oogen. Zij was schoon als een booze fee. — En met zulke oogen wijdt ge uw leven aan den cultus van een doode! zei hij, na» dertredend. Zij schokte, keek hem toornig aan en vroeg bits: — Wat wilt u ? Waarom dwingt u mij tot spreken? Ik ben niet interessant; ik v«-r--o'ien mün brood, en 't is mij onverschillig of ik doode gedachten naschrijf of de haren eener adellijke dame friseer... — Bij 't friseeren zoudt u niet behoeven to liegen. Wild staarde ze hem aan. — Ja, ik lieg, ik lieg, ik lieg! Ik htg van den morgen tot den avond; alleen in 't stille van oen nacht beken ik mijzelf do waarheid: je bont een gemeene bedriegster ; je beliegt kalm een oude vrouw, die in haar blinde dwaasheid duizerïdmaal beter en tieiwiuizendmaal verstandiger is Oan jij; want zij kan zichzelf beliegen en daarin steekt de zaligheid van den mensch Neen, kindlief, sprak daar een diepe stem achter hen. Op het bovenste terras stond de freule, vaalbleek, een bevend, di ch goedig lachje om de lippen. Niet in 't iichzel f-beliegen, maar in t kunnen gelooven ligt ons geluk en onze waardigheid. In 't gelooven aan een mensch of een zaak,waaiaan wij ons leven wjjdem... Je moet niet meer iets doen, waaraan je niet geloott. Je moet hem niet meer dienen, dien jo vcor dood houdt. Daarvoor is hij mij te gced. Ik zal je helpen, om iets te vinden, dat- jo met overtuiging kunt doen... 't Kwam in dat- oogenblik dr. Herr voor, of de dwaae oude dame toch de grootste onder hen drieën was. Zacht lichtte hij den klink der tuindeur op en wenschte, dat hij do oude oogen niet meer behoefde te "ontmoeten, die eens ook in hem het goedo hadden willen zien. --- Drie Zusters. 0 De drie oude zusters, Rachel, Nancy en '-amilla, woonden in het 'kuis, waarin zi] Gooren waren. Zij waren heel oud — de jongste was byna zeventig — maar toch. waren ac de jon-8t? meisjes van het dorp. Geen kind, dat KJn poppenwagentj© voorbij 't raam brok," 6een meisje, dat in de schemering voorbij wande] do aan den arm van (haar vrijier, waa K°o jong als zij, want de jeugd in haar ulad Bezegepraald OVer den ouderdom en als het reeds in deze wereld een soort van onsJsrfolijkh.eid bereikt. Oamilla en Nancy, de twee jongen, niet 's avonds so-uw nog jeu de grace1? •*adat de kaarsen waren aangestoken, kon nK'n dufdelijk op de gordijnen dc- ringen zien vliegen en die fantastische, oude schaduwen, die met stijve, rhcumatisohe geba- J?n du bewegingen der jeugd nabootsten. ,re ringen ze;]f,omwonde.n met verkleurde *lnten, da overblijfselen van liet bevallig iJ? liarer meisjesjaren, mioesten iedereen r i?1C* 00'& vallen 0P 'lun Plaats boven de '^honiehouten tafel in de vestibule. In diezelfde vestibule, behangen met oud Brwnaehtig papier, met landschappen er jPi met die wenteltrap, dio in het middbn i^'gzaani naar boven kronkelde, zaten de le oudjes gewoonlijk in de koelte van aa na*--fcrmiddc'€en Cr Ysf uur werd de voordeur, met haar np? er koven, opengeworpen en zag »e Ut et drietal statig daar zitten aan haar ■■^duurwcriE. Ga'i dr'e ou(^c zusters, Rachel, Nancy en dT?i*^*> zaten daar in haar vestibule, gem i}11 or'derwetsche sijde en neteldoek go. ret volgens de mode van haaf meisjesja- on *jWe rokkan met strooken. welke eng tiri vt 1 maSe"re ledematen sloten droeg het e>n 0 lijven met korte mouwen, en onbarmhartig haar beenige halzen jj at*m°n bleet lieten, die al de zachte ronjjjgen der jeugd verloren hadden. !nv>l+1 .dunne, grijze lokken waren opgera.M *t brullen en versierd met schild' ucien kammen en soms met een guirlan- He+n v?rkl6urde, gemaakto bloemen. ?;: v 'vas onbegrijpelijk, hoe de eerté, als vroolük ander^n gadesloeg die daar zoo ten het zaten, niet in haar gezich■"z'ap^a 0f Vïn slaar eigen J°lvsd weea'< s> ai uiad de spiegel haar dat niot t; *J£r ll?dien «* het geval was.gaf « ie«rt J^ n,et te kfenitóS Geen ha?er «U.een eenig vermoede te hebben, dat de- oudcrwetsehe gewaden haar niet Zt»A fed als vroeger en nie■ kwam ooit te weten, of haar ilhr aar ooit begaven bij het. zien van el- Kaars perkamenten huid en de holten tus«-non baar oudo, arme beenderen. da'™ S Z?J (Jaar °P mt>oio aoiner-aaliteivuid«agen in haar vestibule zaten, kwam 'van «e overzijde van den weg de oudo vrijgeswl Ult 21Jn huis dat half verborgen achte? een Ki! ■!).!€ pijnboomen stond, te voorschijn, üij was van den leeftijd van de oudste ;-us- Ter, maar geenszins verouderd. Zijn knan '•'it hoofd was fier opgericht boven rijn oudvrwctsche, hooge stropdas en in ziin houding had hij iets militairs. De oude vrijgezel, die er in zijn snorgon- Uleeding niet zoo heel anders uitzag dan «en man van dem tegenwoordigen tijd,bleef *U>Jd vasthouden aan het oude, als hij in *la was. Als hij den weg naar de zusters d-n'' bak'i dTO?? *"] a-lti;>d ziJn ho°S&n, zijon c?Vü ca "lauwe jas mot lango oanden de „ kopeaen knoopen en" zwa altijd" voornaam gebaar van den ouden -'■i Z!J'n ouderwetschen rotting met ivoren uV'P' ,JS,leman,; , .?a*- Hij was sinds menschenheiigebe k n Beclacllt, dat de cenie üilrk de andere zuster haar maagdeï'ii i - aan hem gewijd en gekwijnd had Kier zijn vrijage, die al te lang duurde. ; . moe-sten dachten, dat het Nancy, dö "Melste zuster was, die het hoogst in zijn gunsti .stond. Vage geruchten waren er in omloop, dat hij, in vervlogen jaren haar bijzondere oplettendheden had bewezen. Buitendien was zij de beauté van dn familie geweest. Lang en slank van gostilte, met lange bruine krullen, die over roiige wangen vielen, met zachte, blauwe oogen, zoo had Nancy er uit gezien in haar jeugd Het scheen waarschijnlijk, dat zij zich bot dichtst genesteld had in het hart van den ouden vrijgezel; maar eigenlijk weten aeed niemand het.Hij was een zeer gesloten mnn, een soort geleerde ; hij leefde in zijn cude ™ 11llll h omgeven door dikke 'boekon, ™1^cc/-met,?eïl v(' kamenier, half de vertrouwdie, hall ■■■nabhode der gravin, bij wie ze reeds I['"'" dertig jaren in dienst cm wmr rech- .öpha-nd zü was, verliet ontevreden haar I schuddend, het vertrek; zij maakte *$ l*zorgd j"e gravin bleef allleen ; eigenlijk huiver<£ «i.l mwendfe, en, db kleine blanke han|J^ m de met wit gevoerde mouwen van ™f peignoir gestoken zakten awillekeurig in elkaar. Met haar gedachten toefde ze nog ginds in de feestzaal, waar de bruiloft gevierd werd; een uur geledan was zo van tafel opgestaan; 't was de tijd, waarop zo zich gewoonlijk naar haar eigen kaaners begaf en hedem wilde ze imindbr dan ooit inbreuk op die gewoonte maken, want de dag zelf cm alles wat er gedurende do kaatste weken aan voorafgegaan was, had veel van haar krachten gevergd. Ze had de bruid, haar jongste kleindochter, op het voorhoofd gekust. — Ik ga nu, Ada. — U bent moe, grootnaawia... er klonk iets simeekends in die weinige woorden alsof de bloeiende jonge wouw met haar stillen, gelukkigen glimlach om de lippen, wilde zeggen: — Blijf nog even... 't Is immers vandaag mijn feestdag. Maar de gravin had haar vriendettijik toageknikt. — Ja», ik ben moede. Om hoe laat vertrek je? — Om negen uur, grootmama; — Leef w 1, mijn kind — Ik kom nog even boven,grootmoeder. — Ik zal tot negen uur wachten, on toen was. niettegenstaande de oudo dame hoofdschuddend de eer wilde afwijzen, het geheele gezelschap opgestaan en de vader dar jonge vfoaiw had h-aa^r met den bruidegom uitgeleide igiedaan. Bn mi zatem ze' nog beneden, waar he* teiJkens letvortdïgpr toegün«, maar hier hoonde mem niets, geen lam, geen toon klonk naar boven dlooa-. Hior was alles doodstil. Daarginds was de jougd, oofc d» jeuffd met grijze haren ; maar hier was die werkelijke ouderdom, liier was rusfc, _ hier had imon niets meer te doem — zoo peinsde die gravin. En allerlei wonderlijke gedachten' kwamen in haar op, terwijl haar oogen aldoor helderder begonnen te schitteren. . Tusschen dubbele ramen bloeiden hyacinthen ; de gravin hield van haar scherpen geur.; langs de muren hingen oude schilderijen, wier vergulde lijsten glinsterden in het matte licht, dat de door een rooden sluier bedekte lamp in het rond spreidde. Do deur ging open en Anna* trad met een zilveren blad in de hand binnen ; op een bont gekleurd bord lagen fijn verdeeld een paar donkore sinaasapjielen ; de gravin was gewoon dio om desem tijd te gebruiken ; anders sliep zij niet. Zij hief hefc hoofd op en keek naar dc kleine., kostbare pendule, die naiast de lamp op de tafel tikte. — Bijna negen uur ,Arena-. Nu zal Ada aanstonds komen. —-.Och, mevrquw vandaag kan de freule niet zoo precies op haar tijd passen. —Je wilt ook altijd' tegenspreken, pruttelde de oude gravin, en ben D.vandaag onuitstaanbaar Anna. Zwijg nu" eens en denk er aan, dat de freule nu geen freule meer is, xnaar thans barones Gaddop heet. Èn met bevende hand, stak zo twee der roode schijfjes in haar mond, maar ze waren koud ; opnieuw voer haar een rilling door do leden en ze wees het bord terug. — Ik w.il liever niet. — iMaar, mevrouw. -- Ik wil niet, versta je... -en, toen het even doodstil in de kamer bleef, voegdk ze -er wat zachter bij. — Zet het bord even daarginds oip de kaohel. Ik weet het niet, is alles wel goed gesloten? Ze keek het vertrek rond. — Alles. — Ik heb het zoo koud! — Mevrouw . zal toch geen kou gevat hebben iv het rijtuig ofdn de kerk. 't Was zaoi.yvjnderig yandaag,Vlk,ïvi;>ak nie> werkelijk ongerust over u, mevrouw, en dokter Van Sollen is beneden onder de gasten. .. —' Wat praat je nu, ik ben niet ziek! Weu je naar beneden gaan en do feestvreugdo verstoren ter wille eener oude vrouw, dio voor niets de-pr nut is, die allen eerbiedigen, maar die niemand liefheeft. Niemand zeg ik — begrijp je —■ jij alleen uitgezonderd, Anna, al klaag on pruttel je ook nog zoo. — Ik pruttel niet, mevrouw. — Ja wel, wees maar bedaard, ik heb niets noodig. — Neem het bord van de kachel, heb begint al te -ruiken, geloof ik, en dan krijgen we- nog gebakken sinaasappelen. Ga nu op je stoel achter de lamp zitten, maar .«preek niet en kijk me ook niet zoo aan.... 't Is dadelijk negen uur. Alles gebeurde, zooals do oude- dame het bevolen had' en een -oogenblik was .'t doodstil in het ruimo vertrek. De gravin staarde in gedachten verdiept voOr zich uit en vergat de vruchten op hot bord; de oude Anna las in een courant; tusschen haar beiden in stond do hooge, zware porceleinen lamp, -met do laag neerhangende roodzijden sluier. Maar de oude Anna begreep geen woord, van wat Baar oude oogen lazen, eigenlijk las zo heelemaal niet, en de regels begonnen verward over het papier 'he-en te dansen en to mikeren ; do trouwe dienstbode keek haar meesteres niot aan toch zag zij het oude gelaat met 't scherpe profiel zich tegen den halfdonkeren achtergrond aftieekenen. 't Was zoo bleek on 't leek wel kleiner dan anders. Wat scheelde do gravin toch ? Ze waa altijd ongeduldig en spotte en pruttelde vlaak ironisch, zooals de meeste men-schcin.' die scherpe en onaangename- uitdrukkingen gebruiken om d? aandoening vau haar licht, bewogen hart niet naar buiton te doen blijken. Maar ze was vanavond' veel bitser dan anders; ze was ook zoo verstrooid, zoo veof weg met haar gedachten, 't Was haast om bang van te worden ! Zou do dag van heden haar zoo ontroerd hebben 1 Freule Ada waa haar Hoveling.. Zou ze ziek worden, .of waa zo alleenmaar wat vermoeid? On heimelijk keek de oudo getrouwe onder dc lampekap naar denleunstoel tegenover haar ;d« oude gravin had de oogen gesloten. Zou' zo'slapen? Droomde zo? De kamenier hield dem adem fin,'en hoe langer ze keek, hoe angs-tiger ze word. Eindelijk sloeg de gravin d« oogen op. — Wat zit je tooh voor gezichten te trekken, Anna? Waarom kijk. je me zoo aant Wil je d^n naet luisteren vandaag ? — Aoh, mevrouw. '— Zwij". Do oude dania had ziuh 111 haaw I.iunistóel .op-gwrielit.en luiaterdeaap*§«T nen on op hobzelfde oogenblik deed df klein» pendule met baar zilveren gelui* zijn ne^eoi slagen hooren. -.-.-, Een zegevierend lachje vei-hehU-rde da trekken dor oud© vrouw, ze zag niet een tinteling van geluk in de nog heldere ..oogen, do oude dienstbode aan ; eea ger ui sch van zijden vrouwomrokke», cc.n lichte voetst*ftoo heb portaal..-; - ;—lk ken Ada wel!• zaide de gravin zacht ™ na eeb vluchtig tikje- ging de deur open ©n trad db jonge vrouw in haar donker vi-s--oosbuum en de voile opgeabvfr :-n ' hoed. de zitkamer-binnen. . - - 'Grootmama. ■ Kindie; kom eena bij me. Kn A.< do hand der oud!* vrouw in ik hare zette zich op de breede leuning en vlijde' haa.r hoofdje tegen den schouder van de oudo grootmoeder. * ------ — Ga je nu heir.ch weg, mijn/lief kind'( ; De jonge vrouw sloeg :u' Oo£ -.93 haar ran geluk stralenden blik te vorbeiif gen. Anna verliet stil het vertrek. — Ik zal aan u schrijven, grootmoedertje, 'en veel aan u denken, heel veel. — Mijn beste kind, de oude dame glimlachte en legde de hand harer kleindochter tegen haar gerimpelde wang; ze voelde Tiet warme jonge bloed stroomen. — Ik dank je wel, dat je nog even gekomen zijt. Je bent altijd mijn lieveling geweest en gaat mv ook heem. Blijf cern beetje ran mij houden, Ada, en vergeet me ook later niet. Maar dat zal je niet doem, want 'de jeugd is het mooiste tijdperk van je leven en de bruiloft het allermooiste. Èn je ralt nog dikwijls aan dit oogenblik denken, Ada, hoe je hier gezeten hebt bij je oudo grootnweefer, dio zoo heei veel van je houdt en haar laatste levensdagen voor je geluk zon willen geven ; ach. je bent vol blijde, heerlijke zaligheid, 't Is het laatste oogenblik voor jo het nienwe, zoo vurig verlangde leren ingaat — je staat op do eahciding. — Blijf mij liefhebben. Ada kuste de oude dame. . — En wordt gelukkig. Kijk, Ad'a, ik heb »n deze dagen zoo weinig met je gesprot-en en je geen vermaningen of vriendelijke woorden Voor de toekomst meegegeven. Dat hadt je misschien verwacht? Maar ik ben oud en heb al zooveel gezien «•n daarom ssei .ife da,areven, dat de jeugd TT^' '** is- Ma*r dat geloof je niet en dat behoeft ook niet - 't is onmogelijk "k*Ü! * Stegen, Ada. Maar nu, m.jn hoveling ah^ o{ ik me aM jong vosl; alle muizenissen ziin verdwenen en ik fcan wieer met je gelooven en hopen. Want als we meer dan zeventig jaar oud zijn en we zien dan een jong blozend schepseltje op den drem,pel van het huwelijk, dan beginnen onze oogen weer te flikkeren: wo begwxsten haar nh< een tutter, al zijn we ook 200 oud en dan vaa*t er ook een huivering van haar geluk dool" onze ziel. Zoo zijn wij vrouwen. Word gelukkig, Ada I —Ik hoop het, grootmoeder. — Ja, je zult gelukkig worden, kind, je moet gelukkig willen worden ; de rest moet je overgeven. Maar je moet den ernstigen wil' er toe hehben en jo hcclc hart geven om een ander in vuil te krijgen. En daarom Ada, luister nog even, ik spieek uit ondervinding, w-eca niet te streug, dat scheidt maar en het helpt niets, of neen, luister maar niet naar me, elk leven nuct opnieuw geleefd worden. Jo hebt de ware liefde en" zult den rechten weg weten te vinden. God zogen je, ga nu heen, mijn lieveling, ga nu heen, 't geluk wacht je. Do oude vrouw hield haar handen in de hc.jgte of ze do aan haar voeten knielend© kleindochter wilde zegenen, maar ze bedacht zich, kuste do jonge vrouw op dte frissche roodo lipppn en keek haar in da mooie oogen, waarin tranen van weemoed en zaligheid glinsterden. Ga n.u lieen, Ada. De deur werd gesloten, 't Was alsof ix-ct geruisch harer kleederen nog in de lucht bleef hangen, miaar de jonge vrouw was vertrokken voor altijd en op do tafel tikte de kleine pendule hoorbaar de minuten. Benoden rolde een rijtuig! 't Klonk zachter en zachter, toen wats- alles stil. Roerloos was de gravin blijven zitten; zoo vond haar, haar kamenier. — Nu is zij weg. De oude dienstfcode knikte, en nam haar plaats weer in. Alles was juist als daareven, voor Ada binnentrad. — Waarom spreek je niet, Anna? — Ik wilde mevrouw niet atoren. —Je -stoort me niet; 't was een vreemde dag vandaag. ■— Ife donk dat u nog geen lust hebt om naar'bed te gaan, mevrouw. — Ik zal toch niet zoo heel veel slapen, Anna. Ik -al altijd denken : nu zijn ze aan het, station, nu stoomen ze weg... en misschien slaap ik ten laatste toch in. Je wordt moe, als jo aan het rollen van die wagens denkt. Anna spoelde peinzend met den rooden langen shjier. — Hoc waren de toasten vanmiddag? Er zal zeker veel gesproken zijn. — Veel te veel en iedereen zoi hetzelfde. Altijd geluk en weer geluk, dat gaat ten iaatste het noodlot vervelen. En nn heb ik er op het laatst ook nog over gesproken... de gravin keek bedenkelijk voor zich heen — Maar dat is heel wat anders, dat spreekt toch vanzelf. — Ja, ja, als het maar hielp... Eeia vreemde dag! Je moet mijn gedachten afleiden, oudje, maar dat gaat zoo gemakkelijk niet; je treft het vandaag niet met me, maar dat is ook geen wonder. —Ik heb nu met het leven s-fgerekend. — Ik begrijp u niet, mevrouw. — Je wilt me niet begrijpen, Anna. Weet je wat ik vandaag gemerkt heb ? De oudb schudde ontkennend het hoofd. — Nu, dan zal ik het je eens vertellen. 't Was of er vandaag een scheut door mijn leven ging; ik hoorde het in de lucht, precies alsof zich iets losrukte... en ze keek mot starenden blik doelloos om sioh heen. — U spreekt zoo vreeand, mevrouw, — -Te denkt zeker, dat ik de koorts heb —■ maar ik ben heel wei... ik ben alleen raaar moe en inwendig verkleumd... Maar zoo begint het. — Wat begint zoo ? — Het einde. — U moogt zoo niet spreken, mevrouw. — Kom, Anna,je moet niet boos worden. Ik heb vandaar hooren roepen. Ik ben ouder dan jij én begrijp zulke dingen be— U bent. ovcrspannon door opwinding. — Denk je dat... Neen, oudje, ik weet het beter, den hedien dag heeft het me gedrukt, vroeger ook eigesiijk al, maar wandaag is het me pas duidelijk geworden. — 't Is verbeelding, mevrouw. —■ Neen, geen verbeelding, beste Anna. Wat ben je toch ongeloovig — maar je hebt ook geen kinderen gehad. De gravin .schoof haar blanke handen wat dieper in de ruime mouwen. — Kijk, Ada was liet- laatste kind, dat mij a's het waf j medo toebehoorde — ik hield zooveel van haar. Nu bo^hooren allen aan haar mannen en haar huisgezin... Jaren geleden begon dat al met mijn dochter, Ada's moeder, maar teen was ik nog jong, toen was ik nog noodig... ik werd grootmoeder en vier kleindochters heb ik na elkander mede helpen opvoeden ; ik ben nu eenmaal zoo, ik heb ze onder mijn vleugelen gehad tet haar trouwdag. En nu heb ik er geen meer over, Anna-! Mijn dochter? Me heeft haar man en haar kinderen en kleinkinderen, >er komen er telkens meer... en do anderen 1 — Die komen u toch telkens opzoeken. — Zeker, ze komen en ze zijn heel vriendelijk voor me en Ada- zal ook van tijd tot tijd komen ; ze blijft dicht genoeg in de buurt... maar ze hebben me niet meer noodig, •/, zijn de ouden niet meer... Zo hebben altijd haast, ze moo>ten nn zelf voor anderen zorgen ; m leven in die toekomst, iiet in het vierlcdcn. En nu -iq baar moeder aan de beurt; die is nu „Grootmama". Ik kan niet meer zoo mee. — Och, mevrouw ! — Overgrootmoeder! zij schudde het grijze hoofd. Da-t ben ik immer» al, ik heb al achterkleinkinderen; allerliefst en ik houd veel van ze, maar ik ben te oud voor hen; mijn hoofd en hart zijn te moe. Ik kan niet weer van voren af aan beginnen en waarom' zou ik ook 'I Niemand heeft mij meer noodig...lk moet bij het oude blijven, Anna maar nu is Ada ook weg, d 0 laatste heeft zich losgerukt en is van mij ge" schcielen. Begrijp je dat niet? Dc ander keek peinzend voor zich hee» en streek met de hand otfer het zijden tafelkleed. , — En ik zeg, dat het niets dan verbeelding is. Morgen is alles over. — Dat kan je wel zeggen, ina*r ik ben over de zeventig en .JjJ vijftig. Met vijftig bedriegt men &»«? nog in die dingen, maar met zeventig n*®| meer, dan hoort en ziet men meer, °m~j* men zooveel meer in zichzelf leeft. Ik heb «x scheur gehoord; 't laatste leven is van.!"l weggegaan. Nu is 't gauw gedaan. &™'L je hoofd maar niet zoo, Anna, ik weet «"J' Het hart, dat tot nu toe gezorgd en hcJB£' had heeft en daarmede nu plotseling fflOC ophouden, want wat mij nu nog over*l«J heeft mijn zorgen niet meer noodig, ".?'£ hart wordt moede en mat, alsof de aan dn om to kloppen heeft opgehouden. Ge 10 mij, al heel gauw zal het uitkomen, wat <. ze dag voorspeld heeft, ik weet het —"c ,^ er over een jaar nog eens om. Neemo*0'* licht m«iar, oudje, ik ga naar bed —.. Ilßr een ernstige dag, maar nu voel ik rou *tj dsrlicht te moede. Ik ben kalm en volsrtr niet moe. — Ja, nu zal 'ik slapen. En de oude gravin knikte haar. ° ,p dienstbode met een vreemde uitdrukkin» g haar oogen toe. Anna ging bezorgd slaapkamer binnen, en toen ze yesh„ive liet juist de kleine pendule haar tien » slagen hooren. De zilveren toon klonk in de kamer met den hyaciathengeur, •- oude gravin knikte instemmend,..? l^pt» stilletjes de roepstem yan den tijd *>*** woordde, --- Een bronzen stier te Kioto. Er bestaat bij do menschheid een wijd verbreid en diep ingeworteld geloof aan zoogenaamd sympathetisch© invloeden.Vertelde men niet laatst van een Amerikaansche secte, wier hoofden bezig waren geweest een van vriend' in tegenstander veranderd man, gewoonweg dood te bidden. En vertelde men er niet tevens bij dat het slachtoffer van deze vreemdsoortige executie alleen door de uiterste wilskracht, ontkomen was aan de pogingen van zijn gewezen geloofsgenooten. Deze vreemde en zoo weinig vertrouwen inboezemende historie is er trouwens maar één van de vele omtrent zulke practijken, schijnbaar uit de wildernis in de beschaafde wereld geïmporteerd, maar inderdaad , weer opbloeiend uit onze oude instincten. Hoo dikwijls hoort men niet in het leven van alledag opmerkingen omtrent de gevolgen van lichamelijke verschijnselen als oorsuizen, neus- of handenjeuken, die er op wijzen, dat het geloof aan een geheimzinnig en onverklaarbaar verband tusschen sommige dingen nog maar half dood is in de beschaafde kringen van de 20stó eeuw. Is het dan wonder, dat er in minder beschaafde landen nog een allerweligst bijgeloof tiert? Heelemaal niet. nietwaar en dac het rijke veld der geneeskunde door wondermiddelen en wonderkrachten ook daar de vreemde vruchten draagt, hier in Europa evengoed bloeiendo, wien zal het verba zon ? N Is het geloof van do Japansche juffer op ons plaatje, die -meent dat zo baar aheumatische pijnon kwijtraken zal als ze haar band maar gelegd heeft bp dat lichaamsdeel van den bronzen stier te Kioto, dat overeenkomt met het hare waarin zij pijn voelt, wel gekker dan het soortgelijk geloof van menigen Europeaan? En is het- weleens zoo gek? Immers, al nemen we onvervaard aan, dat de fraaie bronzen slier een nobel kunstwerk ds, maar totaal niets anders, dan kan er in het geloof van de Japansche