Doet de regering dan niets ? Oubeschaamder, logeiiachliger verwijt is er wel niet, dan dat do regering niets zou doen , — alsof ze in ecu gemakkelijk dolce farniënte leefde! — IJlhoofdigo liberalen schreeuwen dit uit, en enkelo zwakhoofden baauwen het na. — »Ze laat alles bij het oude ," — en als dit gezegd is of uitgegalmd, dan meent men zegevierend het bewijs geleverd te hebben voor de beschuldiging , die wij valscU of ter kwader trouw noemeu. — Alsof er niet veel toe noodig was , om een wankelend gebouw met vermolmde binten en roestige ankers in stand te houden, vooral als het cement der voegen in het muurwerk telkens loslaat en de fundamenten ontzakken. — Wie oude gebouwen bezitten, weten best, wat armoedig werk er te verrigten is en wat al moet worden uitgevonden en aangewend om ze voor omvallen to bewaren ; — daarbij — het is een kostbaar workje ook ! Be regering doet niets! en als ze dan de gkoofï en vas vliet bant uit de Oost ; — als .ze den kruistogt waagt tegen do drukpers , — en die strijd is waarachtig geen spiegolgevecht, — doet ze dan niets ? Eu als zo voor hel buitenland een Journal de la Ratje laat drukken, dat de natio ƒ25,000, zegge vijf eb TWIBTI& duizesd CDLDES, kost, om er nu en dan} ?? een artikeltje in to mogen plaatsen, dat in het buiteuland effect moet doen , eu uitsteekt , zoodra men het loost, —omdat do polemiek van dat blad on die van de regering hemelsbreedte verschillen ? ! zou men dan gelooven, dat de regering niets doet, als zo zóó veel eigenliefde verloochent , om geen gezag te oefenen op een blad, dat ze met ƒ25,000 's jaabs donateerl ? De regering doet niets! Eilieve, ze stelt (toch niet len behoeve van Engeland ?) eeno pleit-memorie, om de nalie te betoogen , dat we op Laboan geen regt heèben ; dat het magtige Brilanje, edelmoedig en belangeloos als hot is, geene daad van kwade Irouw heeft gepleegd en de verbiudtenis van 1824 niet heeft verbroken. — En ze zou niets doen , als ze zóó de sympathiën van bet buitenland ten onzen behoeve opwekt? Alsof we vau dat medegevoel dor mogendheden geeu voordeel trokken ! Och ! ab we le zwak zijn , om ons gezag en onzen invloed in den archipel te bewaren , komen ze ons dadelijk , en ongevraagd^ — hoe voorkomend , niet waar? — tor iiulpe! Zouden ze weldra in do Oost ons ook geen handje helpeu ? De regering doet niets! En is zij dan geono zes jaren lang bozig , om ons wetten te geven , die hel slem- en kiesregt regelen? Hebben dan vieb bimstic bange jaren gecno beduid.nis , ora een nieuw Strafwetboek ons te leveren ? Is het er tijd naar , dat meu met niels-doen deu lijd ïou dooden, als militie en schutterij , heemraadschappen en poidci-aangelegenheden ,ja als schier elke tak vau beheer wettelijke en dadelijke voorziening vorderen? He regering doet niets! Uitroep der ijlhoofdigheid ! Of mag hot uiets-doou heeten, als men de belangen eener schatkist regelt, die beroofd en be rooid is genoemd ? als uien 127 "millioen schats van den burger laat innen, om iv 1850 eën zoo gering mogelijk deficit le hebben ! als men daar te boven de renten voor \ reduceert, en , na al die offers, de begrootingen lot rnim 70 millioen weet to reduceren? eene weldaad, die voor de lands of landelijke kinderen nog al beduidend is, niet waar? He regering doet niets! En sij schommelt één millioen op, iijdens de leening van 1844 onbekend! nu toevallige baat voor do sluis van Viissiuge dikwijls len_t men in de couranten ellen-lange lijsten van kostscholen, waar meu examen gehouden en armen vol met boekgeschenken heeft uitgedeeld. Het eenvoudige , het zegel van het ware en goede . vindt men in deze bijna overal miskend. Daarbij komt, dat men tot alles z'yue loevlugt neemt om effect le maken. Zoo vindt men iv ons land onderwijzers, wier woonstede versierd is met hot koninklijke wapen, even als een pruikemakerswinko). Men schijnt dil in navolging le doen vau den verdienstelijken goochelaar bambekg ! Te Elburg schijnt men de leerlingen tot ridders voor te bereiden , want men deelt er zilveren medailles uil, die de kinderlijke borsl doet zwellen en voor ridderleekans geschikt maakt. To Groningen, hetwelk in deze gaarne kunsijes navolgt eu deu boventoon wil geven , doch armer iv zilver is, naar hot schijnt , deelt men medailles van bordpapier iiit! In Amsterdam schijnen er gouden medailles te zijn uitgereikt. Al dien poespas achten wij hoogst nadeelig voor bet schoolwezen Ook te Groningen schijnt men st/node to honden in navolging vau de predikanten iv den Haag. Dan, om zich te overtuigen , dat het daar alles geeu goud is wat er bliukt, behoeft men slechts de stukken omtrent het schoolwezen van den dapperen, ouversaagden en kundigon dr. jeekma to Hoogezand lo lezen. Zoo latig men geene goedo weiten op het schoolwezen maakten dezelve niet behoorlijk en krachtig toepast, zal de zaak niet verbeteren , maar verergeren. En wat zullen wij zeggen van de hoeroti schoolopzieners , de pilaren van het tegenwoordige schoolwezen t Men mag algemeen vaststellen , dat , zoo men mannen vindt, die de wet van dBO6 verdedigen en in bescherming nemen , dat het schoolopzieners of kuaoe referendarissen zijn, die do pen voeren. Hel is waar, teu allen tijde waren er ouder dezen kundige, achtenswaardige mannen. De heer vas dbjv ejsde was in vele opziglen oen zeer kondig man en een sieraad van deuelvcn , — doch hij was aan den anderen kant te zwak en zag le veel door der schoo'opzieneren bril. Vooral waren vader iievwold en de goede en brave adbiasi en anderen sieraden van het schoolwezen, maar letens echte vrienden der onderwijzers. Zij deden veel goeds bij hun leven en hunne nagedachtenis blijft in eere en in dankbaar aandenken 1 De schoolopziener ds, vissbb was een geheel ander man. Veleu ..hebben hem gekend, weinigen bemind. Deze man behandelde de zaak ais een echt-R>issisch autocraat. Do schoolmeesters, die onder zijn' plak stonden, beefden voordien man. Ook wiit hy zich do vcordeelen, aan bet schoolwezen verbonden, lailde-* lijk toe te eigenen. Hij bekleedde do posten van twee schoolopzieners eu trok alzoo dnbbele voordcelen ; ook was hij levens secretaris der school-commissie in dese provincie. Ook schreef hij , ,naar wen zegt, vele schoolboekjes des morgen? onder zijn ontbijt, liet die voor zijne rekening drokken en vorpligtte de onderwijzers dezelve vau hem le koopen en in hunno fcholcu in le voeren. Na zijnon dood werden or nog vele exemplaren verkocht , die de haastige dood hem belet had aan den man to brengen. Hij schreef veel en goed en heeft voor zijne geschrifteu verschillende gouden medailles getrokken. Zijne schriften over opvoeding en onderwijs waren meestal met eene Huilsche lucht besmet. Audero schoolopzieners weton , dat heieenen schoolmeoster niet geoorloofd is in eene andere gemeente , dan de zijne , onderwijs to geven ?doch zij sluiten hunne oogen en bevorderen alzoo het verbodene. Het is een b.indemans-spc). Weder anderen bevorderen het privaat onderwijs ton koste der scholen en ter benadeeling van het beftaan dor onderwijzers, en dit geschiedt veelal door monscheu, dio. noch rang noch bekwaamheid bezitten. Ik heb van die docenten gekend, welke de privaat-les niet hooger dan drie centen in rekening bragten. Ook weten zij , dat de scholen in klassen "verdeeld zijn, en dat een ouilorwijzer van den 4aen rang niet in plaatsen van den 3<ïen rang, en die van deu 3-ïen rang in geono plaatsen van den 2den eu lsten rang onderwijs mogen geveD , en evenwel «iet raou zulks dagelijks geschieden — en voor die wakers der schoolwet worden jaarlijks grove sommen uitgegeven, die veel bétrr, nuttiger en heilzamer konden worden besteed. Bij vele plaatselijke school-commissiën schijnt het nog kluchliger te gaan. Zoo is mij eene plaats bekend, — kieschheidshalve verzwijg ik deu naam , daar het de zaak is en geonssias deu persoon , waarvoor ik de pen hob opgevat; — men beroept een' schoolmeeslcr op ƒ3OO traktement jaarlijks en de voordcolen der schoolpouningen. Dan ïneu laat zich beiezon : neemt de schoolpeuuingen voor zijue rekening en verhoogt hot traktement des onderwijzers tot ƒBOO 's jaars. Men was te geleerd, om in te zion , dat mon door zulke krasse handelingen dio school den genadeslag gaf* — en of dit alles niet gouoeg ware, veibood mon den onderwijzer, — vrij zeker om wijze redenen — de schoolpenuiugen zijner leerlingen te ontvangen, maar belastte met die taak eou' der ondermeesters , dio dezelve aan de slad verantwoordde. Kan men, inderdaad, een noodlottigor middel uitdenken, om ecu' onderwijzer van achting en ontzag te berooveu ?! En welke vrucht sticht een onderwijzer, die van ach«tng en ontiag beroofd is ? Moest men zich ovor zoodanige handelingen niet schamen ? Dan zij veranderen niet vau klour. Zij zijn eu zij blijven zwart! Na eenige jaren op die loffelijke wijze lo hebbon voortgesukkeld , heeft meu alles wederom lot het vorige teruggebragt ; de onderwij ier krijgt wederom ƒ3OO en de schoolponningeu. Dan in welken toestand zyn thans onderwijzer, school en leerlingen? Is het niet beklagenswaardig , wanneer men zoo met de belangrijkste zaken ziet handelen? Is hot niet betreurenswaardig ... ?en dan blaast men nog bazuinen en roemt en prijst aüos ! Schoolfondsen: wio zou het onikennen , of deze zyn heilbevoi-derende voor opvoeding en onderwijs. Dan , zullen de schoolfondsen goed en heilzaam werken, zoo moeten zij van hel landsbestuur uitgaan en door eene wet geregeld worden. Het komt mij voor , dat de schoolfondsen niet tot de huissotijke zaken en de attribnticn van provinciale staten behooren. Evenmin als de provinciale staten 'regt hebben op de reglerlijke, geneeskundige en andere instellingen , — even too min op hot schoolwezen , in die mate, dat zij schoolfondsen kunnen invoeren , die voor de bewoners verpligtend ziju. Wij golooven gaarne , dat de staten in deze met de edelste bedoelingen handelen ; dau, dit is de quaeslie niet; maar wel, of hnnne magt zich tot zoo verre uiislrek* ? De ondervinding heeft ook geleerd , dat schoolfondsen wol eene heilzame , maar geenszins oene gemakkelijke zaak zijn om iv te voeren en in werking te brongen. Wie heeft meer rmt voor een verbeterd schoolwezen ge sticht, dan de edele maatschappij : tot Nut van 't algemeen? Zij schreef ook cene prijsvraag , de schoolfondsen betreffende, uit. Zij. ontving verschillende verhandelingen , doch bekroond© or geene. Wat was hiervan cene der hoofdredenen ? Groolendeels , dat men de schoolfondsen uiet kon invoereu , zouder op de eene of andere wijze , öf onbillijk óf nadeelig te handelen. Nog eens, schoolfondsen zijn nuttig en heilzaam , maar kunnen niet ingevoerd worden , dan door het hooge bestuur, bij eone ordelijke wet en op eenen gc'ykwerkenden voet. Wat zijn do redenen , dat do 'provinciën Gelderland , Noord- en Zuid-Holland , Utrecht, enz. geene school fondsen hebben ....? Maar, om niette veel te vorderen , moeten «ij afbre. hen — weliigt komen wij op doze __ak terug en spre'icn dan ook een hartelijk woordje omtrent de scHooLMEESTEBS-GBZELscnAPPES. Wij eindigen , met den wensch , dat de schoolfondsen algemeen mogen ¦worden ingevoerd en de school-opzieners algemeen honorabel kun ontslag krijgen eu door eene doelmatiger en min kostbare inrigiing en toevoorzigt mogen vervaugen worden : een en ander ter bevorde ring van het heil en het geluk van Nederlandsch jeugd , waarvan ik beu Ken vriend. --- Ingezonden stukken. De heer van RANDWIJCK. De heer tas basdwijck heeft lot dus ver middel kunnen viudou , oui zich volmaakt te eclipseren in zijne hoedauigheid van minister. Meer dan oen half jaar staat hij reeds aan het hoofd van het departement van binnenlandsche zaken — en nog altijd is do pouverneurs-zetel vau Gelderland ledig; dat wil ze»»en : de heer brastses vau de zijfe zit er op aïs plaatsbewaarder. Ecu enkel nedorlaagje beeft nog slechts de minister vas basbwijce: gooden i dus heeft hij nog maar éénen enkelen stap rugwaarts naar Arnhem «omaakt Ach en hoe vele stappen ziju er noodig van bet vorstelijk s Gravenhage naar Gelderlauds hoofdstad ? Vooral voor miuislers , die niet houden van groote stappen} De heer vas basdwijck, dio in Arnhem zeer we! bekend is, staat er te boek voor een zeer rcgtsciiapen eu vriendelijk man; maar voor iemand van niet de minste politische keunis of reglskuudige welenschap. Men vrage het Zijne Excellentie zelvo , en met ziiue gewone bescheidenheid zal hij gul-uit erkennen , xich daarop nimmer le hebbeu toegelegd. Wij zoudon haast niet durven zeggen wie meer verbaasd was ver zijne benoeming tot minister: de heer vas rasdwiick zelf of het goede JNcdorlaudsche volk. Ook zoua wij niet durvon beslissen, wie van beiden er het 6U t door werd te leur gesteld en er het meest on* ccS|e |ijdcu heefl. Do heer vak basdwijck , die niet Je' aardsche goederen , maar wél met kinderen , geze- IToud is, werd, gelijk men weet, half gedwongen naar 's Gravenhage gesleept; mej» durfde tegenover hem zoo ver gaan, van hem opmerkzaam te maken , dat een gouverneur niet, zoo als een regterhjk ambtenaar voor zijn leven wordt aangesteld , maar zeer wel ka'u wordeu afgezet, al doet hij zijnen pligt ; of ook wel juist , omdat hij zijnen pligl doet , zoo als wijlen de edole graaf vas bechtebeb. Deze en nog andere bijzonderheden, reeds vermeld iv de Arnhernsche Couranten van de maand october des vorigen jaars . deden haar destijds do juiste opmerking nakuu , dat wij niets le wachton zouden hebben van het ministerschap dei hoeren tas basdwijck. "V^ij meenden doao bijzonderheden iv het geheugen (cm» te moeten roepen , terwijl daarin de sleutel te vinden is ter uitlegging der anders zoo zonderlinge en geheel onverklaarbare woorden, welke Zijno Excellentie goedvoud bij zijn nederlaagje aan zijnen mond to doen ontglippen. Wij ziju zeer goed gezind jegous den heer vas basdwijck , en niet gaarne zoudon wij zien , dat dio woorden voor goode munt werden opgenomen : hij zou er al le belagcheiijk door worden , on om dat to voorkomen , is hot voor de oningowijdeu noodig, met bovenvermelden sleutel iv de hand , eene kleine uitlegging aan dezelve te geven. Elk weet, dat wij z'ijue vordedigiug bedoelen van zijn verworpen wetsoutwerp tot intrekking der beruchte wel van nivö.e. Hij begon , zoo als meer gebeurt, met le vertellen wat ieder wist, namelijk, dat bet voor do eerste maal was , dat Zijne Exc. tot verdediging van een wetsontwerp als minisier bet woord voerde. — Dio woorden schijven overbodig , maar hebben eeuen diepen zin : zoo diep als het den hoer vas basdwijck gegeven is eenen zin in woorden te leggon. Eou gewoon commenlarist , die onzen sleutel wist , zou misschien op het denkbeeld komen , dat die woorden niets beteekeuden dan eene captatie benevolentiae; een verbloemd smeekschrift aan de Tweedo Kamer : »Spaar mij , ei spaar mij , die bedeesd en bedremmeld voor het eerst tot uwe Hoog Mogeuden spreek !" —Maar die commenlarist zou grovelijk dwalen ; dat is geene taal die toegt aan mannen , welke, gelijk onze minis'ors, het geheel zooveel beter overzien. Daar lag veei meer opgesloten in die eenvoudige verklaring der heeren vas EAsnwrjcK dat hij thans Toor de eerste maal als minister optrad : hij wijje ermede zeggen : »Ziot, ik be» reeds meer dan zes maanden minister , eu eerst heden kom ik u voorde eerste maal lastig vallen; gij wachlet van mij voordragtcn van wet tot regeling van hel stem- en kiesregt , van de schutterijen , van de jagt, en wal niet al ,— maar gij weet immers wel, dat ik slechts minister ben voor de leus; dat mijn gouverneurspost lo Arnhem nog open is , en dat het doel der regering alleen is . om u wat aan do praat te houden ; weldra hebt gij Paasch vacantie, en na dien tyd is het te warm voor koolo beraadslagingen ; wees dus , wat mij betreft, onbezorgd; eerst nu kom ik voor het allereerst het woord voeren , en zou het waarachtig nog niet gedaan hebben, indien niet het toevallig geboren worden van zoo veel zevende kinderen mijnen ambtgenoot van financiën schrik had aangejaagd. De man gelooft niet aan toevallig geboren kinderen ; hij beweert , dat zij mei het boosaardige opzet ler wereld komen , om zijne financiële plannen eu berekeningen tot aan het jaar 1850 in da war Ie sturen. Van uiij hebt gij niets te wachten en niet lo vreezen." Perfider dan de aanhef was echler het slot der woorden des hoeren vas basdwijck. nHetzal mij aangenaam «iju ," — sprak hij — »dat dit ontwerp , het eerste hetwelk ik behandel, zal wordeo aangenomen. Ik vlei mij daardoor een overtuigend blijk te zullen erlangen , dat de vergadering de reeds inoeijelijke taak, dio ik aanvaard heb , niot wil verzwaren." Alzoo, — neem het voorstel niet aan , omdat het goed en nuttig is voor deu landa , maar om mij een pleiziertje to doen. Eerst nn kom ik voor het eerst; ik maak hot u dus niet zeer lastig; maak het mij uu ook niet le bezwaarlijk uil meerwarigbeid met mijn lot; ik verlang waarachtig naar Arnhem teru*, eu vertrek zoo spoedig als ik maar kau , zoodm mijne ervaren ambtgenooten meeneo, dat ik u lang genoeg heb bezig gehouden met wachten op de voorstollen der aangelegen onderwerpen , welke ontzinde schreeuwers bij do wet geregeld wensehen to zien , maar welke best op «den bestaanden voet kuunen worden voortgesleurd. Hoe mij het genoegen en neem dit wetje aau ; laat de toevallig geboren kinderen , welko thans reeds de geheele slechte pers in beweging zolteu , u niet stoorea in uwe rust en mij in mijn gemak. Hel wdje van den niet-grooien jurist (1) vas basdwijck werd verworpen ; eilac'y — wij hebben nu nog wat anders van hem te wachten. ---