Jonker Frans van Brederode. Het volgende gedicht beschrijft de avonturen van Jonker Frans van Brederode, die (20 November 1488) zich van Rotterdam meester maakte en de stad tegen den Hollandschen graaf verdedigde tot hij haar 22 Juni 1490 moest overgeven. :oMfbroeder tot Breederoede hooch gheboren, , Jat van daghen noch groot van goede "tos saken heeft hi willen sporen (ij6 hi int eerste creech groten spoede. Ij) J?ören daer nam hij sijn beghinsel 1) 8e Roomschconinck 3) te Brugghe lach kjj ghetoeft, eep hi groot onderwinssel, 4) "«ter gelaten gheweest dan soe beproeft. UrSl volcx ende andre saken, Hou ers meest genomen op die zee, 9) 1 sih nt te varen een remoer te maken ji?l* Marttjnsdach zeylende van der Sluys, ."Ben ende ballingen had hi meest mede. 0 ysganck omtrent Bernis 10) lach hi confuys, 11) benden hulpe wan hi Rotterdam die stede. (skiede den dach van sinte Matijnsoctave 12) Vr16 binnen der stede was hij seer blijde, k.v^el danckende God van der groter gave |j" hem had verleent te dien tyde. L ,eende van veel steden te weten tgestantl3) [ eiti sijn vrienden hadden doen verelaren, Reende hi te worden een grave int lant, onreden sach men te Ghent qualick varen. H**e plaetssen screef hi in suiker mameren ! v?en mit hem verdinghede ende overquame 14) tfti^udse verbranden ende doen pilgieren 15) IJj hem na guam tot cleynre vrame !;ht c seggen, hi brocht pays en vrede, 1 elck vluchte ende pijnde 16) te vlien. :. ""ensche en hoorde van nyeuwer sede et voor Hertooch Philips, mer nyemant en const sien. -sheif-„ " wasser dinne eerder yemant quam ■. . verdinghen ■ *iste waer mede die ruyters betalen H *„ «se vast hier endcdaer gaen springhen Ht1111611 lantman sijn goet off halen. \ *^rt vervaert ende sende hem anc, ■ \\ s^ch hi sacken mit sulver ende goude, \ *°nders dede hl tvolck te verstane ■ i elck sijn gonste draghen soude. \ KVan Breederoede sijn neve vaelyant 17) "^taerdye 18) als elck wel weet, van Naeldwijck, ridder playsant, 19 ■ Insecten hem in dit werck seer breet, Cro°nhoven waenden si hebben vrienden vele,B si toghen, verstaet die canssen, ■ \ J^n hadde ghehoort van horen spele, v pype en woudense met danssen. V^Wghen dochtet al goet wat hi dede, I al wel, twas voor die wint, ■ N :|*t hi oirloghe voor pays en vrede, Jachten si met een twint2o) ■ M]^s de bastert ende Andries Lepeltack medcß | \ Jt van Poortegael worden ghevaen, Vraten si raet om Schiedamme die stede ■ v Cleef schen knechten te hebben verraenM Vï 4°er Gods gracie soe met en ghesciede, H \3 leverden, verstatet claer, ■ daer si op lagen tot Oudersciede, 21) ■ \^ van Delff brochte in dagen zwaer, ■ \fa& nederlaghet die si doe creghen. ■ ?r. verraet en wast niet versinnet wale. ■ j.»H veel gehadt alsulke deghen, ■ k tlant ghewonnen groot ende smale. ■ % ?Üet hen tot synen neve van Montfoorde, H V^Bhenomen hadde mit groter liste ■ Vj *°t Woerden, als elck wel hoorde, ■ \{. r vant in tcasteleyns kiste H Jk, Khelts dan ick weet te ramen. ■ % ttr»eeste was dat scoon casteel. H Wcuit heeft, certeyn, hi machs hem scamen.M k as>en te hebben alsulken yuweel. ■ kt scuwen veel meerder quaden H Meu^ desen noch mochten risen H %j6" hem die Hollantsche heeren raden ■ 5? (iat^11 Sheleerde onderwisen ■ \ r* si mit jonckei* Frans traeteerden, ■ Ven niet en voechde tot raysoene, H >?fe dat men hem veel presenteerde, ■ hi heel Hollant hebben tsijnen verdoene.B watten, claroenen, herpen, luyten velen H W°rlke22), musyke alrehande melody ■ ï^r£? altÜt over sijn tafel spelen ■ K-A'sat in conincliken ghesmije, ■ Vpde dattet Hollant soude paeyen, ■ \jj etende dat hijs met en mocht verderven.B Vj,n.ahder lieden goet wilde hi hem verfrayen. ■ Patrimonium 23) en had hi vercoft noch ■ K^een reden en mocht men hem voldoen, I Sft ft die stalmeester24), groot van love ■ \t^ornsch coninx mit sijn knechten coen ■ %^ ghehaelt mennighen rove ■ JW1 derden dach van Meye, wiltet verstaen, ■ Kl. Bhesleghen voor Rotterdam een slach, ■ &«t jf so doot verdroncken ende ghevaen ■ v aan driehondert 25) bleef in claer gewach. ■ k 6 Shi* volenden veel meerder qualen ■ % "te Bonifaes van volck ende scepen, ■ Jle jjüt gheseylt waren om fytaelge 26) te halen,| Js wOl worden al off ghenepên, I V] n die scepen ende tvolck meest mede ■ ?«ö t gewonnen ende tondergedaen.l Vst^htste alt Dordrecht in die stede, » Martu'n Doedensz., worter mede gevaen. l^t* dansen moet begonde te faelgieren27), *«S.8e *** in die stede groot ghebreck, rghens opten vijften dach daernae . Rotterdam staen ende gevet gheabando% neertai;, \ comuyse, twelck was schae; e* dat hi veel heeft getriumpfeert H{ gement 32) duerde een ende dertich weken W6ehen dach, te rekenen int puere33). ?t LVah synre coorde sijn mit hem uutgestreken KeT '«aendach smorghens ter sester ure. Sf^kv!? dancke, al ist seeß slecht, Hoeren en connen gheen meesters wesen34) PB%e mit zijnen lantsheere recht, Dat biddic hem allen dlet horen lesen. Fac bene, semper bene fac3s). I) Daar begon hij zijn avontuur. o\ Toen 3) Maximiliaan, de latere keizer van Duitschaß4) Daar besloot hij tot het groote avontuur. 5) Daar had hij toen zijn woonplaats (domicilie) 6) Zij haalden hem tot de onderneming over 7) De Hoekschen, onder bevel van Jonker Frans deden uit Sluis strooptochten tegen de Hoiianasche schepen. 8) Weinig denken, enz. 9) Die meest van de Hollanders genomen waren. 10) Pernis. II) Hij kon zich niet bewegen (vergeliJK. confuus!). 12) 20 November. . 13) Hij meende dat andere steden hem ook goedgezind waren. 14) De dorpen moesten een verdrag of overeenkomst met hem sluiten (ze werden gebrandschat) 15) Plunderen. 16) Zou op vluchten. 17) Dapper. 18) Bastaardbroeder van Jonker Frans. 19) Vroolijk. . 20) Dat waren dus de 15e eeuwsche O. W.ers 21) Overschie. De veldheer van den Graaf had Duitsehe huurlingen (uit Cleef f als soldaten). 22) Voordragers. 23) Zijn erfgoed. 24) De veldheer van Maximiliaan. 25) Meer dan driehonderd man sneuvelden. 26) Levensbehoeften. 27) Kreeg het krap. 28) Den honger te bevredigen. 29) Verslagen. 30) Verlegenheid. 31) Gaf hij de stad over. 32) Regeering. 33) Precies gerekend. 34) De dichter voegt zijn moraal aan het gevd toe. 35) Doe wel, doe altijd wel. --- De historie van Rotterdam in beeld Tot leering van het voorgeslacht, het huidige geslacht en het nageslacht. 1 In de 13e eeuw stichtten eenvoudige visschers onze geliefde stad op de drassige veengronden langs de Maas. Ze hadden geen begrip van Raadhuizen, Postkantoren en Beurzen, anders zouden ze de historische plechtigheid liever in het Gooi verricht hebben. 2. In het jaar 1328 gaf graaf Willem in van Henegouwen, bijgenaamd de Goede, zijn zegen aan de stad Rotterdam. Hij hield meer van goed betalende poorters dan van ruzlemakende edelen. Wat nog altijd een kenmerk van de Rotterdammers is (vraag het maar aan De Zeeuw). 3. De Rotterdammers verzonden hun koren, turf, haring en bier naar het heele Rijnsche achterland. Doch ze hadden last van de Middeleeuwsche roofridders, de onbeschaafde voorloopers van onze tegenwoordige trustkoningen en oliemagnaten. Die gingen vaak met de buit schuiven. 4. Een dezer zeer edele heeren, jonker Frans van Brederode, nam ln 1488 Rotterdam brj verrassing in. Hij is één der beroemdste import-Rotterdammers geworden: roofde, brandde en plunderde van Gorkum tot Maassluis en van overschie tot Geervliet. Hij mag als de baanbreker Beschouwd worden van de huidige Rotterdamsene annexatie-plannen. Bijeengelezen door mr. Punch, en van conterfeitels voorzien door FunKe Küpper. 5 Het wettig gezag heeft het evenwel ook toen gewonnen Jonker Frans vertrok met een beleefde buiging naar Sluis en de Rotterdammers moesten de schade betalen en lagen de eerste 10 jaar op apegapen. Of het Stadsbestuur ook nog op hen bezuinigd heeft weten we met, daar de „N.R.Crt." toen nog niet was uitgevonden. 6 Als koopstad breidde Rotterdam zich uit, vooral na de ontdekking van den zeeweg naar Indië en dien naar Amerika. Doch de vrijwillige brandspuit, de glorie van modern-Rotterdam, was nog niet ontdekt. Vandaar dat in het begin van de 16e eeuw een derde der stad door brand werd verwoest. De schade werd niet door verzekering gedekt, hetgeen het gemoed van den heer Kersten zal streelen. 7. Met de hervorming kwam er veel leven in de Rotterdamsche brouwerij. Men trachtte ook hier de menschen van hun dwalingen te overtuigen door ze hun denkorganen te ontnemen. Volgens de oude kronieken waren bij dit cultuurproces het worgen en het verdrinken in Rotterdam speciaal m de mode. 8. Een zekere burgemeester Roos, bijgestaan door een opstandigen smid Zwart Jan, weigerde in 1572 de Spanjaarden onder Bossu den toegang tot de stad. Doch Bossu was een voorstander van de directe actie en hij kwam er toch ln. Zijn ongenoegen over de koele ontvangst heeft hij toen ruiterlijk te kennen gegeven. Het aantal lijken liep in de honderden. 9 Door deze wat al te hardhandige liefde ontdaan koos Rotterdam weldra de zijde van den Prins Lumey van der Marck heeft er toen zorg voor gedragen dat de bekeeringsüver niet verflauwde al zocht hij zijn materiaal met op hetzelfde terrein, waar de Spanjaarden zoo krachtdadig werkzaam waren geweest. 10 De Oost-Inje- en West-Inje-vaarders brachten ■in de 17e eeuw aan Rotterdam veel welvaart. Weliswaar kwam deze grootendeels in de zakken van enkelen terecht, maar de mindere man morde met, daar de „Voorwaarts" nog niet was opgericht en zelfs Spiekman nog niet geboren. i 11 In de achttiende eeuw knokten ook in Rotterdam de Patriotten met de Prinsgezinden om een heele inventaris van geestelijke goederen. In deze kamp onderscheidde zich o.a. domme Van den Broek die evenwel heelemaal ln de broek wegkroop toen de Pruisen onzen Willem te hulp schoten. « 12 De Fransche tijd kwam en onze fiere, vrijheidslievende Rotterdamsche kooplieden aanbaden Napoleon de Groote en spraken hem toe in een cEspelijk Fransch, dat zelfs de Commissie van Toezicht op het Middelbaar Onderwijs (van heden) volkomen zou hebben bevredigd. 13 Evenwel werd nog harder gejuicht toen ons Vorstenhuis zich weer op den inmiddels veiligen nationalen bodem waagde. De bezittende klasse foof uitgebreid en volgens de eischen des tijds en de gemeene man kreeg op kosten der overheid een versnapering. Men was toen van oordeel dat „er verschil moest blijven." Dat ouderwetsche begrip is nu uitgebannen. (Stil asjebUeft). 14 Het liberalisme van de 19e eeuw legde de eene prachtige haven na de andere aan en bouwde woonwijken voor arbeiders, waarvan ce eenige troost is dat ze afgebroken kunnen worden hetgeen zekere opstandige stadsbestuurder van'heden, genaamd Heykoop, ook ijverig doet, , I 15 Ook kwamen er in die jaren eenige hedea die niet aflieten het gemeene volk op te ruien. Aanvankelijk hadden de ophitsers met hun pogingen slechts het resultaat dat de algemeene tevredenheid van het volk zich uitte in het zingen van „Oranje boven" en het inwerpen van ruiten en vensters. 16 Doch langzamerhand maakten zij meer en meer gemeene zaak met de roode onrustzaaiers en nu zijn er waarachtig al lui onder die durven beweren dat de roode vlag eenmaal zal wapperen van den stadhuistoren. Laten alle ordelievende burgers ervoor zorgen daf deze nachtmerrie nimmer tot vreeselijke werkelijkheid worde! --- Een goocheme burgervader. In 1666, tijdens het eerste Stadhouderlooze Tijdperk, was ons land in oorlog met SwetauL De Prinsgezinde ritmeester Buat werd beschuldigd gecorrespondeerd te hebben met den vijand en den Uden October in Den Haag onthoofd. Onze Rotterdamsche „burgemeester Jan Kivid en het vroedschapslid Ewout van der Horst schrjnen van die correspondentie meer geweten te hebben dan zij voor hun eigen gezondheid goed achtten, althans beiden knepen er stiekum „t»£hen uit Kivid vluchtte „met een smal schip"